- Tiêu đề khơi nguồn cảm xúc cho người đọc “khi con tu hú” chỉ là một vế phụ của câu, nhng gîi c¶m xóc m¹nh, c¶m xóc cho toµn bµi: Khi con tu hó gäi bÇy lµ lóc mïa hÌ đến, người chiến s[r]
Trang 1Tiết 78:
khi con tu hú
( tố hữu)
a Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Cảm nhận lòng yêu sự sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của ) chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm và thể thơ lục bát giản dị mà tha thiết
b Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học.
1 ổn định tổ chức.
2 Bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ “quê ;B Tế Hanh- H/ảnh nào trong bài thơ gây cho
em ấn $ nhiều nhất ? Vì sao ?
3 Bài mới:
I ) Vài nét về tác giả, tác phẩm
1 Tác giả
- Tố Hữu( 1920- 2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành quờ- Thừa Thiên Huế
- Là nhà thơ của lớ tưởng cộng sản được coi là lỏ cờ đầu của nờn thơ ca cỏch mạng Việt Nam
- Con ) thơ cũng bắt đầu với con ) cách mạng Ngay những tác phẩm đầu tay, thơ ông đã soi sáng bởi lý $[ cộng sản “ Từ ấy”
-Thơ ông có sức truyền cảm mãnh mẽ, rộng rãi, là tiếng nói của quần chúng nhân dân
- Sỏng tỏc của Tố Hữu:Khối lượng tỏc phẩm đồ sộ (6 tập thơ lớn)
GV:
+ Thời kỳ đầu: Tâm hồn nồng nhiệt của tuổi trẻ gặp gỡ lý tưởng cách mạng.
+ Bị tù đày: Lời thơ tâm niệm của người chiến sĩ trẻ nguyện trung thành với lý tưởng cách mạng + Sau cách mạng: Thơ ông đã từng đem đến sức mạnh tinh thần cho thế hệ trẻ trong thời đại cách mạng.
2 Tác phẩm
7- 1939 sau khi ông bị bắt giam 3 tháng tại nhà lao Thừa Phủ ( Huế)
GV: Đang say mê hoạt động cách mạng với tâm hồn bồng bột, lãng mạn với niềm vui
phấn khởi thì bị bắt giam, cách biệt hoàn toàn với cuộc sống bên ngoài Người chiến sĩ trẻ ấy cảm thấy ngột ngạt không chịu nổi Mối dây liên hệ bên ngoài có lẽ chỉ có âm thanh Cuộc sống như dồn vào phạm vi âm thanh tha thiết bài “Tâm tư trong tù” trước
đó viết:
“Cô đơn thay là cảnh thân tù
Tai mỡ rộng mà lòng sôi rạo rực
Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức
ở ngài kia vui sướng biết bao nhiêu.
Bài “ Khi con tu hú” được viết trong cùng cảnh ngộ, cùng tâm trạng.
- Chỳ thớch:
Thể thơ:lục bỏt truyền thống 6/8, gieo vần chõn, vần liền
Bố cục:2 phần:
+ 6 cõu đầu: Bức tranh thiờn nhiờn mựa hố
+ 4 cõu cuối: Tõm trạng của người tự cỏch mạng
Trang 2Mạch cảm xỳc: Đang say mờ lớ tưởng bỗng bị nhốt trong phũng giam, bưng bớt cỏch biệt
với cuộc sống bờn ngoài, người chiến sĩ ấy cảm thấy ngột ngạt khụng chịu nổi Tõm trạng
đú được diễn tả qua lời thơ trong thời điểm bị bắt giam đang hướng ra bờn ngoài
- Nhõn vật trữ tỡnh trong bài thơ là tỏc giả - người tự cỏch mạng
II ) đọc- hiểu văn bản.
1 Đọc:
GV: h ướng dẫn đọc: đọc diễn cảm
- Thể thơ lục bát ( nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm [ dễ chuyển tải cảm xúc trữ tình)
2 phân tích
a.6 cõu đầu - Bức tranh mùa hè qua tâm tưởng nhà thơ.
H: Bức tranh mùa hè mở đầu bằng
dấu hiệu nào ?
- Em cú nhận xột gỡ về õm thanh tu hỳ?
(Gợi: Tiếng chim tu hú $) gợi điều gì?
? Với nhà thơ, con ) đang bị giam cầm
thì âm thanh ấy còn có ý nghĩa ntn ?)
H: Tiếng chim tu hú đã đánh thức trong
tâm hồn ) chiến sĩ trẻ một khung cảnh
mùa hè ntn ?Từ ngữ, hỡnh ảnh nào miờu tả
điều đú?
(Gợi: màu sắc, âm thanh, ; vị, không
gian ?)
H: Nhận xét về cách miêu tả khung cảnh
thiờn nhiờn mựa hố? ( cách dùng từ ngữ
hỡnh ảnh, các sự vật đang ở trong trạng
thái ntn ?)ý nghĩa?
GV:Bức tranh mùa hè thật rộn ràng, tràn
trề nhựa sống Rộn rã âm thanh của tiếng
chim tu hú, tiếng ve ngân; rực rỡ sắc màu
vàng của bắp, hồng của nắng, ngọt ngào
hương vị của lúa, của trái cây; không gian
cao rộng và sáo diều chao liệng tự do
H: Từ bức tranh sống động, tràn trề nhựa
sống, đầy ắp tự do vẽ lên trong tâm
$[ của ) tù, giúp ta hiểu gì về
tâm hồn, $ $[ của nhà thơ ?
Chim tu hú gọi bầyĐất trời đã bắt đầu vào hè
- Âm thanh ấy đánh thức một thế giới hoài niệm về khung cảnh mùa hè
- Â m thanh :
+Tiếng chim TH +tiờng ve ngõn nỏo nức rạo rực
+tiếng sỏo diều
- Hương vị:
+Lỳa chiờm đang chớn ngọt ngào
+Trỏi cõy ngọt dần
- Màu sắc :
+Lỳa chiờm, bắp: Vàng rực rỡ, lộng lẫy + Vườn, trời:xanh
+ Nắng:hồng
- Khụng gian:
- Cao, rộng khoỏng đạt
- Dùng các từ chỉ sự vận động của thời gian (đang, chín, ngọt dần, dậy, ngân, càng, lộn nhào,từ ngữ giàu giỏ trị gợi tả,gợi
cảm…)Giúp người đọc hình dung ra
một bức tranh mùa hè thật sống động, sự vật đang sinh sôi nảy nở trong một cuộc sống đầy ắp tự do.
=>Nhà thơ phải có tâm hồn tinh tế nhạy cảm và một trí tưởng tượng lãng mạn vô cùng phong phú, có niềm gắn bó thiết tha với cuộc đời, có niềm khao khát tự do mãnh liệt Nếu không như thế thì nhà thơ không thể viết lên được những câu thơ tuyệt vời đến vậy
Chuyển : Chỉ một âm thanh là tiếng chim tu hú từ bên ngoài vọng vào, người tù đã
hình dung ra một mùa hè tươi đẹp, tưng bừng sự sống và tưởng như đang được nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy, nếm thấy Với niềm khao khát như thế, khi sực t ỉnh mỡnh đang là kẻ bị tù đày, tác giả sẽ có biểu hiện ntn, cta tiếp tục tìm hiểu 4 câu thơ cuối.
b Tâm trạng người tù trước thân phậm tù đày
H: Tâm trạng ) tù bộc lộ qua
những từ ngữ nào ? Ta nghe hố dậy bờn lũng
Mà chân muốn đạp tan phòng hố ơi
Trang 3H: Nhận xét về nhịp thơ và cách sử dụng từ
ngữ ở đây ?
H: Tất cả diễn tả tâm trạng gì của ) tù?
H: Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh gì ?
H: Em có suy nghĩ gì về âm thanh của tiếng
chim tu hú ở đầu bài thơ và cuối bài thơ ?
Ngột làm sao, chết uất thôi
- Ngắt nhịp bất $) 2/2/2 ; 6/2 ; 3/3
- Động từ mạnh: Đạp tan phòng, chết uất
- Từ cảm thán: ôi, thôi, làm sao
Đau khổ, uất ức, ngột ngạt cao độ, niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát ra khỏi cảnh tù ngục để trở về với cuộc sống tự do bên ngoài
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu !
- Tiếng chim ở đầu bài là tiếng chim hiền lành gọi bầy, gọi mùa hè tới Nhưng giờ
đây nó trở thành âm thanh dục giã, hành
động nhanh, gấp, quyết liệt để dành lấy tự
do đã mất Đó là tiếng chim khắc khoải của một con chim đang bị giam cầm, đang khao khát tự do mãnh liệt.
III Tổng kết
H: Bài thơ có gì đặc sắc về NT và ND ?
NT : Giọng thơ giàu âm [ tha thiết, chân thành nhờ thể thơ lục bát
- H/ảnh thơ có sức gợi cảm lớn
- Tiêu đề khơi nguồn cảm xúc cho ) đọc “khi con tu hú” chỉ là một vế phụ của câu,
gợi cảm xúc mạnh, cảm xúc cho toàn bài: Khi con tu hú gọi bầy là lúc mùa hè
đến, ) chiến sĩ bị giam cầm càng thèm khát khao cuộc sống tự do $ bừng ở ngoài
ND: Lòng yêu cuộc sống và niềm khao khát tự do cháy bỏng của ) chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày
IV.LUY ỆN TẬP
Cảm nhận của em về bức tranh mựa hố trong 6 cõu thơ đầu?
GV:Bức tranh mùa hè thật rộn ràng, tràn trề nhựa sống Rộn rã âm thanh của tiếng
chim tu hú, tiếng ve ngân; rực rỡ sắc màu vàng của bắp, hồng của nắng, ngọt ngào hương vị của lúa, của trái cây; không gian cao rộng và sáo diều chao liệng tự do