Trường Trung học cơ sở Lâm Thao – lương Tài – Bắc Ninh Tæ Khoa häc X· héi Lop6.net... Gi¸o viªn: NguyÔn.[r]
Trang 1Tổ Khoa học Xã hội
Ngày soạn: tháng năm 2009
Ngày dạy: tháng năm 2009
Tuần 4
Tiết : 14 chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: nắm vững các khái niệm : Chủ đề, dàn bài, mở
bài, thân bài, kết bài trong một bài văn tự sự
*Kĩ năng cần rèn: Kĩ năng tìm chủ đề, làm dàn bài trước khi viết bài.
*.Giáo dục tư tưởng: Vận dụng trong khi viết bài và làm bài tập.
II.Trọng tâm của bài: phần lý thuyết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ
*Học sinh: Xem trước bài ở nhà, học kĩ phần bài cũ
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’) Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh có nhận xét.
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Muốn hiểu được bài văn tự sự, trước hết người đọc cần nắm được chủ
đề của nó Sau đó là tìm hiểu bố cục của bài văn Vậy, chủ đề là gì ? Bố cục có phải
là dàn ý không Làm thế nào để có thể xác định được chủ đề và dàn ý của tác phẩm
tự sự ?
2.Nội dung bài dạy (35’)
Tg
10’
Hoạt động của Thầy và trò
Hoạt động 1
Tìm hiểu chủ đề của bài văn tự sự
Học sinh đọc bài văn mẫu ở SGK
? ý chính của bài văn được thể hiện
ở những lời nào ?
? Vì sao em biết, những lời ấy nằm
ở đoạn nào của bài văn ?
? Sự việc trong phần tiếp theo thể
hiện chủ đề như thế nào ?
Nội dung kiến thức
I Chủ đề của bài văn tự sự
1 Đọc bài văn
* ý chính, vấn đề chính (chủ đề) nằm ở 2 câu đầu bài văn
‘Tuệ Tĩnh người bệnh’
-Ta biết được đó là chủ đề của bài văn vì nó nói lên ý chính, vấn đề chính, chủ yếu của bài văn Các câu,
đoạn sau là sự tiếp tục triển khai ý chủ đề
*Tuệ tĩnh bị đặt trước sự lựa chọn : chữa cho nhà qúi tộc hay cho em bé nhà nghèo bị gãy chân trước ? Không chần chừ ông chọn chữa ca
Trang 2Tổ Khoa học Xã hội 15’
? Em hãy đặt tên cho truyện
Trong 4 tên truyện đã cho, tên nào
là phù hợp ? Nêu lý do
? Vậy theo em chủ đề của bài văn tự
sự là gì ?
? Chủ đề thường xuất hiện ở vị trí
nào của bài văn tự sự
Giáo viên chốt ý 1 chuyển ý 2
Hoạt động 2 :
Tìm hiểu dàn bài của bài văn tự sự
? Bài văn trên gồm mấy phần ? Mỗi
phần mang tên gọi gì ?
Nhiệm vụ của mỗi phần là gì ?
gãy chân trước Thái độ hết lòng cứu giúp người bệnh của ông
* Gạch dưới câu : ‘Người ta ân huệ’ qua lời nói chủ đề của bài văn tự sự còn thể hiện qua việc làm
* Tên truyện
- Tuệ tĩnh và 2 người bệnh
- Tấm lòng thầy Tuệ Tĩnh
- Y đức Tuệ Tĩnh
- Tuệ Tĩnh
Nêu chọn 1 trong 3 tên đầu, nhan đề
4 không phù hợp vì quá chung chung
2 Bài học
* Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong truyện (văn bản)
-Chủ đề còn gọi là ý chủ đạo, ý chính của bài văn
* Vị trí của chủ đề có thể nằm ở -Phần đầu (câu mở đầu)
-Phần cuối (câu cuối) -Phần giữa bài
-Toát lên từ toàn bộ nội dung truyện
mà không nằm hản trong câu nào
II Dàn bài của bài văn tự sự.
* Bài văn gồm 3 phần -Phần đầu gọi là mở bài Nhiệm vụ : giới thiệu chung về nhân vật và sự việc
-Phần 2 : Thân bài (dài nhất)
Nhiệm vụ : phát triển, diễn biến của sự việc, câu chuyện
- Phần cuối : kết bài
Nhiệm vụ : kể lại kết thúc của
Trang 3Tổ Khoa học Xã hội 10’
? Có thể thiếu một phần nào được
không ? Vì sao ?
? Nên hiểu dàn bài của bài văn tự
sự như thế nào ?
Giáo viên chốt lại :
Học sinh đọc lại mục ghi nhớ
SGK
Hoạt động 3
Hướng dẫn luyện tập ở lớp
Học sinh đọc 2 lần truyện "Phần
thưởng"
HS làm bài tập theo nhóm Trình
bày kết quả vào bảng phụ
? Xác định chủ đề của truyện ?
? Chủ đề nằm ở phần nào câu
chuyện ? Vì sao biết
truyện
Trong 3 phần : 1,3 ngắn hơn, phần 2 dài, chi tiết hơn
Không thể thiếu một phần nào
được vì
- Mở bài : nếu không có người
đọc khó theo dõi câu chuyện
- Thân bài : Thiếu người đọc không biết chuyện sẽ ra sao nó là xương sống của truyện
- Kết bài : Thiếu không biết chuyện cuối cùng sẽ ra sao
* Dàn bài của bài văn tự sự gồm
3 phần
- Mở bài : Giới thiệu chung về sự việc
- Thân bài : Kể diễn biến của sự việc
- Kết bài : Kể kết cụ của sự việc Trước khi viết bài, để cho đầy đủ, mạch lạc, cần phải xây dụng dàn bài gồm 3 phần với những ý lớn rồi dựa vào đó mà triển khai bài làm chi tiết
III Luyện tập
* Học sinh đọc lại phần ghi nhớ :
* Bài 1 :
a Chủ đề : Ca ngợi trí thông
minh, lòng trung thành với vua của người nông dân đồng thời chế giễu tính tham lam, cậy quyền thế của viên quan nọ
- Chủ đề toát lên từ toàn bộ nội dung câu chuyện
- Sự việc tập trung cho chủ đề : câu nói của người nông dân với vua
Trang 4Tổ Khoa học Xã hội
? Chỉ rõ 3 phần của truyện
? So sánh với truyện ‘ Tuệ Tĩnh’
Gv yêu cầu HS đọc và xác định yêu
cầu của đề bài
HS thảo luận trả lời, GV nhận xét bổ
sung đánh giá
b Mở bài : Câu nói đầu tiên.
- Thân bài : các câu tiếp theo
- Kết bài : câu cuối cùng
c So với truyện ‘Tuệ Tĩnh’
- Giống nhau : Kể theo trật tự thời gian
+ 3 phần rõ rệt + ít hành động, nhiều đối thoại
- Khác nhau : ít nhân vật hơn
- Chủ đề ở ‘Tuệ Tĩnh’ nằm lộ ngay ở phần mở bài, còn ở bài ‘Phần thưởng’ nằm trong sự suy đoán của bạn đọc
- Kết thúc ‘Phần thưởng’ bất ngờ, thú vị hơn
d Sự việc ở phần thân bài thú vị ở chỗ
- Đòi hỏi vô lí của viên quan quen thói hạch sách dân
- Sự đồng ý dễ dàng của người nông dân
- Câu nói trả lời của người nông dân với vua thật bất ngờ Nó thể hiện trí thông minh, khôn khéo của bác nông dân mượn tay nhà vua để trừng phạt tên quan thích nhũng nhiễu dân
Bài 2 :
a Phần mở bài :
- Truyện ‘Sơn Tinh, Thuỷ Tinh’ chưa giải thích rõ câu chuyện sắp xảy ra, chỉ nói tới việc Hùng Vương chuẩn bị kén rể
- ‘Sự tích Hồ Gươm’ đã giải thích rõ hơn cái ý cho mượn gươm tất sẽ dẫn tưới việc trả gươm sau này
b Phần kết thúc :
Trang 5Tổ Khoa học Xã hội
GV yêu cầu HS tìm những cách mở
bài khác nhau
- Truyện ‘Sơn Tinh, Thuỷ Tinh’ kết thúc theo lối vòng tròn, chu kì lặp lại
- ‘Hồ Gươm’ kết thúc trọn vẹn hơn
Bài 3 :
Học sinh đọc thêm những cách mở bài khác nhau
C.Luyện tập(3’) Làm BT ở sách BT HS trả lời, gv nhận xét bổ sung D.Củng cố(1’) Nhấn mạnh lại nội dung bài học
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học bài và làm bài tập cón lại
- Chuần bị bài : Lời văn và đoạn văn tự sự