- Câu đó oái oăm, cả triều đình không Lần 4 : câu đố thử thách của sứ thần ai giải được tài năng của em được nước ngoài vua, quan, đại thần, đề cao.. bó tay cậu vừa đùa nghịch - Với[r]
Trang 1Tổ Khoa học Xã hội
Ngày soạn: 28 tháng 9 năm 2009
Ngày dạy: tháng10 năm 2009
Tuần 7
Tiết : 25-26 Em bé thông minh (Truyện cổ tích)
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: hiểu "#$ nội dung ý nghĩa của truyện ‘Em bé
thông minh’ và một số đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện.
Kể lại "#$ truyện
*Kĩ năng cần rèn: Rèn kĩ năng kể chuyển (nói).
*.Giáo dục tư tưởng: Rèn luyện đức tính thông minh nhanh trí trong giao tiếp.
II.Trọng tâm của bài: tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tranh minh hoạ, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Đọc *#D bài ở nhà, xem *#D các câu hỏi sgk
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’) Kể tiếp nửa cuối truyện TS ? TS dẹp loạn quân 18 #D
Giải thích ý nghĩa tiếng đàn của Thạch Sanh ? Lòng nhân ái, #D vọng đoàn kết
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Nhân vật thông minh cũng là kiểu nhân vật rất phổ biến trong truyện
cổ tích Việt Nam và thế giới Truyện em bé thông minh là một loại truyện cổ tích sinh hoạt, "#$ cấu tạo theo lối ‘xâu chuỗi’, gồm những mẩu chuyện, nhân vật chính trải qua một chuỗi thử thách, từ đó bộc lộ sự thông minh hơn #a5 Truyện thuộc loại truyện ‘Trạng’, đề cao trí khôn dân gian, trí khôn kinh nghiệm, tạo "#$ những tiếng #a vui vẻ, hồn nhiên, chất phác # không kém phần thâm thuý của nhân dân trong đời sống hàng ngày
2. Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
20’
Hoạt động của Thầy và trò Tiết 25
Hoạt động 1: B#D dẫn tìm hiểu
chung
Hoạt động 2: B#D dẫn đọc hiểu
văn bản
Giáo viên đọc mẫu học sinh đọc
theo đoạn nhận xét
Dựa vào sgk hãy giải thích nghĩa của
các từ : Dinh thự, Hoàng cung, Đại
thần, Vô hiệu, Kiến càng
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả : Nhân dân
2 Tác phẩm:
- Thể loại : cổ tích(kể về kiểu nhân vật thông minh)
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc: Giọng đọc, kể vui, hóm hỉnh 7#! ý đoạn đối thoại
*Từ khó:
- Dinh thự : Nhà cao, cửa rộng (lâu
đài) nơi ở quan lại, quí tộc
- Hoàng cung: Nhà ở của gia đình
Trang 2Tổ Khoa học Xã hội
10’
30’
? Em hãy nêu đại ý của văn bản ?
? Hãy trình bày bố cục của văn bản ?
Chia nhóm thảo luận, HS trả lời, GV
nhận xét và bổ sung bằng bảng phụ
Tiết 26
Hoạt động 3: B#D dẫn tìm hiểu
chi tiết
? Học sinh đọc câu đố của quan và lời
giải của em bé
? Câu đố này khó không ? Vì sao ?
? Câu trả lời của em bé có đúng
không ?
? Đầu óc thông minh, ứng xử nhạy
bén của em bé "#$ thể hiện # thế
nào ?
(Câu đố của viên quan cha lúng
túng cậu bé đố lại viên quan
đẩy thế bí vào người ra câu đố, gậy
ông đập lưng ông)
? Câu đố 2 Thử thách 2 đối với em
là gì ? Có thể coi đó là một tình
huống "#$ không ? Vì sao ?
? Cách giải đố có gì giống và khác
với câu 1
? Sự thông minh của em bé "#$ biểu
hiện ở đây # thế nào ?
vua
- Đại thần : Quan lớn
- Vô hiệu : Không có tác dụng, kết quả
- Kiến càng : Kiến có càng to lớn khác #a @ kiến chúa
2 Đại ý : Ca ngợi trí thông minh của
em bé
3 Bố cục:
a Mở truyện : Vua sai quan đi khắp nơi tìm kiếm hiền tài giúp #D 5
b Thân truyện
- Em bé giải câu đố của quan
- Em bé giải câu đố của vua lần thứ nhất, thứ 2
- Em bé giải câu đó của sứ giả #D ngoài
* Kết truyện
- Em bé trở thành Trạng Nguyên
4 Tìm hiểu chi tiết:
a Câu đố một và lời giải
- Đây là câu đố khó vì ngay lập tức không thể trả lời chính xác một điều không ai để ý cha em không trả lời
"#$ 5
- Câu trả lời của em bé nhạy bén, thông minh bất ngờ ở chỗ, em không trả lời thẳng vào câu hỏi, mà ra một câu đố khác cũng theo lối hỏi của tên quan Tên quan từ chỗ đắc ý
Không ngờ bị em bé phản công lại bằng câu hỏi # thế Em đã dùng ‘gậy ông đập 7# ông . > chứng tỏ bản lĩnh nhanh, nhạy cứng cỏi, không hề run sợ *#D #a lớn, quyền lực
b Câu đố và lời giải 2
- Câu hỏi khó một tình huống rắc rối : 3 thúng gạo nếp + 3 con trâu
đực
1 năm phải đẻ "#$ 9 con nghé
Nếu không hoàn thành cả làng phải chịu tội
Trang 3Tổ Khoa học Xã hội
(Lần 2 : Đáp lại thử thách của vua
đối với dân làng, tai vạ
Giải đố : Cách để trị vua nói ra sự
vô lí, phi lí mà nhà vua đã đố vua
phải phục)
Học sinh đọc câu đố 3 và trả lời
Giải :
? So với 2 cấu đố trên, câu đố 3 và lời
giải hay ở chỗ nào ?
(Lần 3 : là một thử thách của vua
Cậu đã đố lại vua vua, người
chứng kiến người nghe ngạc nhiên
vì bất ngờ, giản dị lời giải)
Học sinh đọc đoạn cuối
? So với các câu đố trên, câu đố này
# thế nào ? Khó hay dễ ?
Cách giải của em có gì đặc biệt ?
Tại sao em bé lại giải bằng một loại
đồng giao
(Lần 4 : câu đố thử thách của sứ thần
nước ngoài vua, quan, đại thần,
trạng bó tay cậu vừa đùa nghịch
vừa đáp trí tuệ thông minh hơn
người Giải đó bằng kinh nghiệm đời
sống dân gian)
- Em bé nhận ngay ra mẹo của vua láu cá nghĩ ngay "#$ cách đối phó
- Câu đố không thể giải theo cách thông #a phản đề cần nhiều sáng tạo Tuy nhiên em có
*#D cả một năm để tìm câu trả lời : câu hỏi đã dồn vua vào thế bí
- Thú vị, hấp dẫn bởi những tình tiết
Em giả vờ khóc Vua hỏi Trả lời một cách ngây ngô, ngớ ngẩn, buộc vua phải giải thích Chính câu giải thích của vua đã tạo cái cớ để em bé hỏi vua "#( vua vào bẫy Khẳng
định việc làm đúng đắn của mình Làm cho vua chỉ còn biết #a mà thán phục
Lời lẽ của em bé thì đĩnh đạc, lễ phép, đúng mực
c Câu đố 3 và lời giải
- Câu đố này hay, bất ngờ, lí thú ở chỗ : nó "#$ "#( ra vào lúc 2 cha con đang ăn cơm, phải trả lời ngay
Em bé trả lời vua bằng một câu hỏi khác # một lời thách thức nhà vua
Vua cũng thừa hiểu cách giải thông minh của em bé, càng củng cố niềm tin của mình ban #E rất hậu
d Câu đố 4 và lời giải
- Khác về ý nghĩa chính trị, ngoại giao của nó Giải "#$ thì tự hào Không giải "#$ thì nhục nhã, xấu
hổ, sĩ diện quốc gia bị tổn #` nghiêm trọng
- Câu đó oái oăm, cả triều đình không
ai giải "#$ tài năng của em "#$
đề cao
- Với em bé câu đố này quá dễ dàng Giống # một trò chơi, vừa chơi vừa
đọc, vừa hát lên bài đồng dao lục bát hồn nhiên, nhí nhảnh, trẻ thơ
- Cứ làm theo lời bài đồng dao ấy, thì
sẽ xâu "#$ sợi chỉ qua vỏ con ốc
Trang 4Tổ Khoa học Xã hội
05’ ? Qua bốn lần giải đố, trí thông minh
của em bé đã biểu hiển # thế nào ?
? Cách biểu hiện trong truyện có gì
hấp dẫn
? Hãy nêu những ý nghĩa của truyện
cổ tích em bé thông minh
vòng vèo, ngoằn ngoèo
5 Tổng kết
a Nội dung
- Trí thông minh, sáng láng hơn #a của em bé "#$ thể hiện qua 4 lần giải đố Mỗi một câu đố, mỗi một kiểu, dạng # những tình huống, oái oăm, rắc rối # tất cả đều đã bị -#$ qua bởi trí tuệ sắc sảo, # duy nhạy bén, mẫn tiệp của cậu bé Em nhanh chóng nhận ra bản chất của vấn đề, tìm ngay ra cách giải hợp lí nhất
b Nghệ thuật
- Mỗi câu đố có một cách giải không hoàn toàn trùng nhau, # đều rất bất ngờ, thú vị, gây cho #a đọc sự cảm phục sâu xa Em bé là một đứa
đầy bản lĩnh, ứng xử nhanh nhẹn, khéo léo, hồn nhiên, vẫn rất trẻ thơ
Rõ ràng trí tuệ dân gian, nhân cách #a lao động Việt Nam đã "#$ kết tinh trong hình #$ cậu bé thông minh
c ý nghĩa
- Đề cao trí thông minh, đề cao kinh nghiệm đời sống
- ý nghĩa hài #D @ mua vui
* Học sinh đọc ghi nhớ SGK
C.Luyện tập(3’) Đọc thêm : ,Q#` Thế Vinh’
D.Củng cố(1’) Yêu cầu HS kể tóm tắt lại câu chuyện ?
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học bài và tập kể tóm tắt, làm bài tập sách BT
- Chuẩn bị tiếp bài: Cây bút thần