Bài giảng môn Ngữ văn 6 - Tiết 63: Tiếng Việt: Tính từ và cụm tính từ

Khái niệm: là những từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật, hành động, trạng thái.. Khả năng kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn chế.[r]

NGỮ VĂN

LỚP 6A

- Thế nào là cụm động từ?

- Cụm động từ có đặc điểm như thế nào?

- Cho 1 ví dụ về cụm động từ? (viết lên bảng)

2

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

Tiết 63 - Tiếng Việt:

Xét các ví dụ sau:

a Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung

và nó thì oai như một vị chúa tể

(Ếch ngồi đáy giếng)

b Nắng nhạt ngả màu vàng hoe Trong vườn, lắc lư những Chùm quả xoan vàng lịm (…) Từng chiếc lá mít vàng ối Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi

(Tô Hoài)

Nêu ý nghĩa khái quát của các tính từ

vừa tìm được?

4

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

1 Khái niệm: Tính từ là những từ

chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật,

hành động, trạng thái

đã, sẽ, đang : chỉ quan hệ thời gian cũng, vẫn : chỉ sự tiếp diễn tương tự hãy, chớ, đừng : chỉ sự khuyến khích

hoặc ngăn cản

Cho 2 cách kết hợp từ sau, cách kết hợp nào không hoặc khó xảy ra?

hãy, chớ, đừng +

(1) Động từ: đi, chạy,… (2) Tính từ: ngọt, xanh,…

Nhận xét về khả năng kết hợp của

tính từ?

1 Khái niệm: Tính từ là những từ

chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật,

hành động, trạng thái

2 Khả năng kết hợp: Tính từ có thể

kết hợp với các từ: đã, sẽ, đang,

cũng, vẫn,…để tạo thành cụm động

từ Khả năng kết hợp với: hãy, chớ,

đừng rất hạn chế

Xét các ví dụ:

1 Lan rất siêng năng

2 Lười biếng là một tính xấu

Tính từ có thể đảm nhiệm

chức vụ gì trong câu?

6

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

1 Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

động, trạng thái

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp

với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…

để tạo thành cụm động từ Khả năng

kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn

chế

Xét các ví dụ:

1 Lan rất siêng năng

2 Lười biếng là một tính xấu

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

Trong câu, ngoài chức vụ vị ngữ, tính từ còn có thể đảm

nhiệm chức vụ gì?

- Làm chủ ngữ

1 Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

động, trạng thái

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp

với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…

để tạo thành cụm động từ Khả năng

kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn

chế

8

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

- Làm chủ ngữ

Cho 2 tổ hợp từ:

1 Em bé ngã

2 Em bé thông minh

ĐT

TT

DT

DT

Xác định từ loại trong 2 tổ hợp

từ trên?

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

1 Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

động, trạng thái

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp

với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…

để tạo thành cụm động từ Khả năng

kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn

chế

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

- Làm chủ ngữ

Cho 2 tổ hợp từ:

1 Em bé ngã

2 Em bé thông minh

ĐT

TT

DT

DT

là một câu

là một cụm từ (CDT)

1 Em bé rất thông minh

2 Em bé này thông minh lắm

3 Em bé ấy thông minh

Câu

Nhận xét về khả năng làm vị

ngữ của tính từ?

(còn hạn chế)

1 Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

động, trạng thái

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp

với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…

để tạo thành cụm động từ Khả năng

kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn

chế

10

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

- Làm chủ ngữ

(còn hạn chế)

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

II/ Các loại tính từ: *Các tính từ trong ví dụ SGK/ 153 – 154:

a bé, oai

b vàng hoe, vàng lịm, vàng ối, vàng tươi

Những tính từ nào có khả năng kết hợp với các từ chỉ mức độ: rất, hơi,

khá, lắm, quá,…?

Tính từ có thể chia làm mấy loại, là những loại nào?

(2 loại)

- Chỉ đặc điểm tương đối

- Chỉ đặc điểm tuyệt đối



II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

Xét các ví dụ sau:

- Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái

gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố

vốn đã rất yên tĩnh này.

(theo Hoàng Phủ Ngọc Tường)

- (…) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm và cao, mặt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không

(Thạch Lam)

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

Xét các ví dụ sau:

- Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn đã rất yên tĩnh này.

(theo Hoàng Phủ Ngọc Tường)

- (…) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm

và cao, mặt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không

(Thạch Lam)

- Mô hình:

vốn đã rất yên tĩnh

sáng vằng vặc ở trên không

còn trẻ như một thanh niên

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

còn trẻ như một thanh niên

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

Phần trước:

- mức độ

- quan hệ thời gian

- sự tiếp diễn tương tự

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

còn trẻ như một thanh niên

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

Phần trước:

- mức độ

- quan hệ thời gian

- sự tiếp diễn tương tự …

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

còn trẻ như một thanh niên

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

Phần sau:

- sự so sánh

- mức độ

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

I/ Đặc điểm của tính từ:

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

còn trẻ như một thanh niên

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

Phần sau:

- sự so sánh

- mức độ … + Phần phụ sau biểu thị vị trí (này, kia,

ấy, nọ,…), sự so sánh (như,…), mức độ

(lắm, quá,…), phạm vi hay nguyên

nhân,…

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian (đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự

(lại, còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự khẳng định hay phủ định,… + Phần phụ sau biểu thị vị trí (này, kia, ấy, nọ,,,,), sự so sánh (như,…), mức độ (lắm,

quá,…)

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…để tạo

thành cụm động từ Khả năng kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn chế

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

- Làm chủ ngữ.(còn hạn chế)

(2 loại)

- Chỉ đặc điểm tương đối

- Chỉ đặc điểm tuyệt đối

- Trong cụm tính từ:

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói

xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

a sun sun như con đỉa

TT sự so sánh

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói

xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

Hoàng thị Thanh Thảo

Lop6.net