- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập - Biết phát hiện và xác định được các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu c¶m?. - HS: Nắm chắc kiến th[r]
Trang 1Tuần1
Tiết 1
Ngàysoạn:22/8/2008 Ngàydạy:26/8/2008 Chủ đề 1
Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự
kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
( Chủ đề bám sát- Thời lượng 6 tiết)
A- Mục tiêu:
Qua tiết học, HS nắm #$%
- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một văn bản hoàn chỉnh
- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản tự sự
- Biết vận dụng những hiểu biết có #$% ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự sự
có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
B- Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
C- Tiến trình:
1- Kiểm tra:
Kết hợp khi học bài mới
2- Giới thiệu:
3- Bài mới:
- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề
- GV cho học sinh ôn lại một số văn
bản tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu
cảm
? Hãy kể ra một số văn bản tự sự có kết
hợp với miêu tả và biểu cảm mà em đã
#$% học ở $M trình Ngữ văn lớp
6, 7 và đầu năm lớp 8?
- Hãy nhắc lại đặc điểm và các thao tác
I- Ôn tập các miêu tả , biểu cảm:
* Văn bản “ Bài học #$S đời đầu tiên” ( trích “ Dế mèn phiêu -$ kí “ của Tô Hoài
* Văn bản “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn
* Văn bản “ Tôi đi học “ của Thanh Tịnh
+ Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc có mở
Trang 2chính của các A$M thức tự sự, miêu
tả và biểu cảm
- Thảo luận, ôn lại và phát biểu
* GV bổ sung và chốt lại
1- Tự sự:
+ Đặc điểm: Kể $S kể việc
+ Thao tác: Kể là chính
2- Miêu tả:
xét, so sánh
3- Biểu cảm:
+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái độ
+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông
qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật
- Giáo viên nhấn mạnh và chuyển ý
Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có
vai trò $ thế nào trong văn tự sự, tiết
sau ta tìm hiểu tiếp
đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
Thao tác: Kể là chính + Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện
nhận xét + Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ
Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính $S viết hoặc thông qua ý nghĩ, cảm xúc của các nhân vật
- Nghe kết hợp tự ghi những ý chính
4- Củng cố:
? Các A$M thức tự sự , miêu tả, biểu cảm có đặc điểm gì? Các thao tác chính của các A$M thức đó? Có khi nào em thấy trong một văn bản chỉ xuất hiện duy nhất một A$M thức biểu đạt không? Tại sao?
D- 3' ) dẫn về nhà:
- Học bài, nắm chắc đặc điểm của các A$M thức tự sự, miêu tả và biểu cảm đã #$% học
Trang 3
-Tuần 2 Soạn : 25/8/2008
Tiết 2 Dạy :09/9/2008
Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự
kết hợp với
miêu tả và biểu cảm A- Mục tiêu:
Qua tiết học, HS nắm #$% 8
- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
B- Chuẩn bị:
- Giáo viên : Đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh : Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
C- Tiến trình:
1- Kiểm tra bài cũ:
Kết hợp khi học bài mới
2- Giới thiệu:
- Giáo viên nhắc lại đặc điểm của các A$M thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý sang nội dung tiết thứ hai
3- Bài mới:
? Tại sao trong VB tự sự cần có yếu tố
miêu tả?
- Hs Thảo luận, phát biểu
? Qua các văn bản tự sự có kết hợp với
miêu tả và biểu cảm đã học, em thấy
yếu tố miêu tả có vai trò gì trong văn
bản tự sự ?
- Trả lời
nào xuất hiện trong văn tự sự?
- GV yêu cầu học sinh lấy ví dụ cụ thể
ở các văn bản đã học
II- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự:
- Nhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con $S một cách cụ thể, sinh
động trong không gian, thời gian
1- Yếu tố miêu tả trong văn tự sự:
- Giúp $S kể kể lại một cách sinh động cảnh vật, con $S làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn
+ Miêu tả nhân vật
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt
HS lấy ví dụ cụ thể
+ Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả ngoại hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong văn bản
“ Bài học #$S đời đầu tiên” của Tô Hoài
Trang 4* GV bổ sung thêm và chốt lại
* Các loại miêu tả
- Nghe, kết hợp tự ghi
a Miêu tả nhân vật
+ Miêu tả ngoại hình: $M mặt, dáng
$S trang phục
+ Miêu tả các trạng thái hoạt động:
Việc làm, lời nói
+ Miêu tả trạng thái tình cảm và thế
giới nội tâm: Vui, buồn, khổ đau, hạnh
phúc
Mục đích: Khắc hoạ thành công chân
dung nhân vật với những nét tính cách
riêng
b Miêu tả cảnh thiên nhiên
c Miêu tả cảnh sinh hoạt
Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn
hơn, nhân vật hiện lên cụ thể sinh động
hơn
qua những dấu hiệu nào ở văn bản tự
sự?
-Hs Thảo luận, phát biểu
* GV chốt lại
những từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả
so sánh, nhân hoá
? Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong
văn tự sự?
? Trong văn bản tự sự, em thấy yếu tố
nào?
- Học sinh phát biểu
* GV chốt lại
+ Biểu cảm thông qua cảm xúc của
chính nhà văn đối với nhân vật, sự việc
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn đầu tiên của văn bản “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả cảnh hộ đê trong văn bản “Sống chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn
=> Qua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá
2- Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự:
- Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm
Trang 5#$% đề cập đến trong văn bản.
+ Biểu cảm thông qua ý nghĩ, cảm xúc
của các nhân vật
- Hs Thảo luận, phát biểu
- GV bổ sung thêm
ở hình thức thứ nhất : biểu cảm thông
qua cảm xúc của chính nhà văn đối với
nhân vật, sự việc #$% thể hiện cụ thể
qua từng ngôi kể
Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của nhà văn
“tôi”
Ví dụ: Văn bản “ Bài học #$S đời
đầu tiên”
Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà văn
truyện
Ví dụ: Văn bản “ Sống chết mặc bay”
? Về hình thức, em thấy yếu tố biểu
hiệu nào trong văn bản tự sự?
* Giáo viên chốt lại
qua những câu cảm thán, những câu hỏi
tu từ
của nhà văn với nhân vật, sự việc #$% kể -Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật
- Qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ
4- Củng cố- Luyện tập:
- Giáo viên cho học sinh đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số văn bản đã học
- Giáo viên -$ ý:
+ Việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong văn bản tự sự song phải chọn lọc, không qua lạm dụng dẫn tới lạc thể loại
D - 3' ) dẫn về nhà:
- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp
với yếu tố miêu tả và biểu cảm
Trang 6
Tuần 3
Tiết 3
Soạn: 09/9/2008 Dạy : 16/9/2008
Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự
kết hợp với
miêu tả và biểu cảm A- Mục tiêu:
Qua tiết học, HS nắm #$%
- Thấy #$% cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản
tự sự cùng các 4$B thực hiện
- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì
B- Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập
C- Tiến trình:
1- Kiểm tra bài cũ: - Kết hợp khi học bài mới.
2- Gới thiệu:
- GV nhắc lại kĩ năng làm văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm để chuyển nội dung bài học
3- Bài mới:
? Để viết #$% đoạn văn tự sự kết hợp
với miêu tả và biểu cảm bất kì, ta thực
hiện theo mấy 4$B J Là những 4$B
nào?
- HS Thảo luận nhóm, phát biểu
* GV chốt lại các ý chính của mỗi
4$B cho HS nắm #$%
Thực hiện theo 5 4$B 8
+ Xác định nhân vật, sự việc định kể
+ Lựa chọn ngôi kể: Thứ nhất hay thứ
ba
+ Xác định thứ tự kể: Bắt đầu từ đâu,
diễn ra $ thế nào và kết thúc ra sao?
+ Viết thành đoạn với các yếu tố: kể,
miêu tả, biểu cảm
- HS Nghe, tự ghi những thông tin
chính
* Cần phải nắm vững 5 4$B thực
hiện khi viết đoạn văn tự sự kết hợp
III- Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn tự sự
có kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
1- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp miêu tả
và biểu cảm bất kì.
Thực hiện theo 5 4$B
+ Xác định nhân vật, sự việc
+ Lựa chọn ngôi kể
+ Xác định thứ tự kể
+ Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm sẽ viết
+ Viết thành đoạn với các yếu tố : Kể, tả, biểu cảm
Trang 7với miêu tả và biểu cảm trong bố cục
một bài văn
? Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy
phần? Là những phần nào?
? Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết
hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục
một bài văn $ thế nào
- GV cho HS hoạt động nhóm tìm ra
các cách viết đoạn mở bài
- Thảo luận nhóm kết hợp tham khảo
các VB tự sự kết hợp miêu tả và biểu
cảm đã học để nêu các cách viết đoạn
mở bài.
- Đại diện các nhóm lần * phát
biểu và bổ sung cho nhau.
* GV bổ sung và chốt lại mỗi cách
cho HS
* Cách 1: VD : Sách “ Một số kiến
thức, kĩ năng và bài tập nâng cao -
Ngữ văn 8”
* Cách 2: VD : Sách “ Một số số
kiến thức, kĩ năng và bài tập nâng cao
- Ngữ văn 8”
* Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là
chính để dẫn dắt vào truyện
* Cách 4:VD : Văn bản “ Tôi đi học”
? Cách viết các đoạn thân bài $ thế
nào
? Yếu tố nào đóng vai trò chủ đạo?
- Đại diện các nhóm lần * phát
biểu và bổ sung cho nhau.
- Nghe, kết hợp tự ghi những kiến thức
cơ bản.
- Cho HS thảo luận nhóm, tìm ra các
cách viết đoạn kết bài
=> GV bổ sung, chốt lại.
=> ở mỗi cách, GV lấy ví dụ cụ thể
Gồm 3 phần:
+ Phần mở bài, + Phần thân bài, + Phần kết bài
2- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp miêu tả
và biểu cảm trong bố cục một bài văn.
a Đoạn mở bài.
* Cách 1: Dùng A$M thức tự sự kết hợp
với miêu tả để giới thiệu sự việc, nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện
* Cách 2: Dùng A$M thức tự sự là chính
có kết hợp với biểu cảm để nêu kết quả của
sự việc hoặc kết cục số phận của nhân vật lên
quay về từ đầu diễn biến cốt truyện
* Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là chính
để dẫn dắt vào truyện
* Cách 4: Dùng A$M thức biểu cảm là
chính để dẫn dắt vào truyện
b Đoạn thân bài.
- Viết các đoạn thân bài: Yếu tố tự sự đóng vai trò chủ đạo ( có sự việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm chỉ #$% vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn cho truyện
c Kết bài.
Cách viết đoạn kết bài
* Cách 1: Dùng A$M thức tự sự kết hợp
với biểu cảm để nêu kết cục và cảm nghĩ của
$S trong cuộc ( $S kể chuyện hay một nhân vật nào đó)
* Cách 2: Dùng A$M thức biểu cảm là
Trang 8để học sinh học tập.
- Suy nghĩ, phát biểu
Yếu tố tự sự đóng vai trò chủ đạo ( sự
việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm
chỉ vận dụng khi cần thiết làm tăng
sức hấp dẫn và sinh động cho truyện
- GV cho đoạn văn ngắn ( ghi trên
bảng phụ )
yêu cầu HS đọc và trả lời các câu hỏi
ở cuối đoạn văn
a Đoạn văn 1: Bài tập 1 ( Sách “ Một
số kiến thức kĩ năng và bài tập năng
cao Ngữ văn 8” ) (Tr 42)
Câu hỏi :
? Đọc đoạn văn, theo em có những
A$M thức biểu đạt nào
? Y$M thức nào là A$M thức
biểu đạt chính
? Y$M thức nào chỉ đóng vai trò bổ
trợ?
- GV tổng kết chung và nêu yêu cầu
cần đạt ở mỗi bài tập
chính để bày tỏ thái độ, tình cảm của $S trong cuộc
* Cách 3: Dùng A$M thức miêu tả là
chính đan xen biểu cảm để kết thúc câu chuyện
IV- Vận dụng luyện tập.
1- Phát hiện, xác định E'H các yếu tố trong đoạn văn.
a Đoạn văn 1:
Bài tập 1: Đoạn văn 1(Tr 42)
+ Đoạn văn sử dụng cả 3 A$M thức biểu
đạt là tự sự, miêu tả và biểu cảm
Tự sự: Kể lại những suy nghĩ, tâm trạng của
$S con khi mẹ đi làm về muộn
hè và dáng vẻ của $S mẹ Biểu cảm: Những suy nghĩ, tình cảm của
$S con với mẹ ( bộc lộ trực tiếp)
+ Y$M thức tự sự là A$M thức biểu đạt chính
+ Y$M thức miêu tả chỉ đóng vai trò bổ trợ
4 -Củng cố.
- GV cho HS nhắc lại những 4$B cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì
và xác định trong những 4$B đó 4$B nào là quan trọng nhất
D- 3' ) dẫn về nhà:
- Nắm chắc nội dung 5 4$B trên để vận dụng vào việc
viết các đoạn tự sự bất kì
- Cách viết các đoạn văn trong các phần
Trang 9
Tuần 4
Tiết 4
Soạn: 17/9/2008 Dạy: 23/9/2008
Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự
kết hợp với
miêu tả và biểu cảm A- Mục tiêu:
Qua tiết học, HS nắm #$%
- Củng cố và bổ sung kĩ năng viết đoạn văn tự sự và bài văn tự sự có kết hợp miêu tả
và biểu cảm
- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập
- Biết phát hiện và xác định #$% các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm
B-
- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập
- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập
C- Tiến trình :
1- Kiểm tra bài cũ: Nêu các cách viết đoạn mở bài.
2- Giới thiệu:
3- Bài mới :
b Đoạn văn 2: Bài tập 2- Sách đã
nêu
Câu hỏi:
? Xác định yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong đoạn văn tự sự trên.(Tr
.42)
- GV tổng kết chung và nêu yêu
cầu cần đạt ở bài tập.
- Đọc đoạn văn.
- Suy nghĩ câu hỏi ở cuối đoạn văn
của nhóm mình *,%
- Thảo luận nhóm, tìm ra *F , trả
lời và cử đại diện phát biểu.
Bài tập 2: Đoạn văn 2
Yêu cầu tìm dẫn chứng cụ thể để
minh hoạ cho các yếu tố miêu tả và
biểu cảm.
- Các nhóm có thể bổ sung, sửa
IV- Vận dụng luyện tập (tiếp) 1- Phát hiện, xác định E'H các yếu tố trong
đoạn văn.
b Đoạn văn 2: Bài tập 2- Một số kiến thức –
kỹ năng và bài tập nâng cao – Ngữ văn 8
Bài tập 2: Đoạn văn 2
+ Yếu tố miêu tả: Các từ ngữ có sức gợi hình
ảnh, màu sắc để làm nổi bật cảnh cây cối, nhà cửa, biển cả, ở vùng Hòn Ngoài ra còn phải
kể đến các biện pháp nghệ thuật $ so sánh, nhân hoá, đảo ngữ, liệt kê
+ Yếu tố biểu cảm: Thể hiện ở những câu có ý
Trang 10chữa cho nhau nếu sai hoặc *
đầy đủ.
- Nghe kết hợp tự bổ sung, sửa
chữa vào vở
- Đọc, quan sát đoạn văn trên bảng
phụ
? Bổ sung thêm A$M thức miêu
tả và biểu cảm để viết lại
Hai nhóm thi viết => trình bày
- Thực hành theo nhóm * phân
công: nghe gợi ý, *F , dẫn của
GV để làm cho đúng và hay.
- Đại diện một số HS đọc đoạn văn
mình viết Các HS khác theo dõi và
nhận xét.
* GV gợi ý cho HS
Yếu tố miêu tả có thể tách ra thành
các câu văn độc lập; có thể xen kẽ
vào mở rộng thành phần cho những
câu trần thuật đã có sẵn Chú ý
dùng các từ ngữ, hình ảnh có sức
gợi tả cao.
- Đọc, quan sát đoạn văn trên bảng
phụ Sách “ Một số kiến thức kĩ
năng và bài tập nâng cao Ngữ văn
8”) TR48
- GV chia lớp thành 2 nhóm- viết
cùng một đoạn văn
- Thực hành theo 2 thi viết : nghe
gợi ý, $B dẫn của GV để làm
cho đúng và hay
- Đại diện một số HS đọc đoạn văn
mình viết Các HS khác theo dõi và
nhận xét, Bổ sung,
- GV nhận xét chung kết quả đạt
#$% của từng nhóm trên cơ sở
phần trình bày của HS và bổ sung,
nghĩa nhận xét, đánh giá, bộc lộ thái độ, tình cảm với cảnh vật thiên nhiên cũng $ con
$S ở vùng Hòn
2- Thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm vào đoạn văn tự sự.
a Đoạn văn: Bài tập 3- Tr 43
Sách “ Một số kiến thức kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 8”
* GV gợi ý cho HS
a Đoạn 1: Bài tập 3- Tr 43 + Bổ sung yếu tố miêu tả: có thể là khung cảnh thiên nhiên ( nắng, gió, dòng sông, tiếng cá đớp mồi); tả hình ảnh $S bạn mới ( $M mặt,
$B da, mái tóc, trang phục ) + Bổ sung yếu tố biểu cảm: thái độ ngạc nhiên khi nhìn thấy cậu bé; sự tò mò về cậu bé lạ; nỗi bực mình khi đánh rơi hộp mồi Có thể dùng câu cảm, câu hỏi để biểu cảm
b Đoạn 2: Bài tập 3- Tr 48
(Sách “ Một số kiến thức kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 8”)
* GV gợi ý cho học sinh
+ Về hình thức: viết lại đoạn văn có nghĩa là phải thay đổi cách diễn đạt ( thêm bớt câu chữ,
đổi kiểu câu, sắp xếp lại trật tự các câu, các ý ) làm thế nào để đoạn văn có cách viết thật phong phú: tự sự đan xen miêu tả và biểu cảm
+ Về nội dung: bám sát đề tài của đoạn văn gốc, không tuỳ tiện thay đổi đề tài
c- Viết đoạn văn :
- Viết 10 câu trần thuật đơn có từ “là ” và 10 câu trần thuật đơn không có từ “là” nói về việc học
... vai trị vănbản tự ?
- Trả lời
nào xuất văn tự sự?
- GV yêu cầu học sinh lấy ví dụ cụ thể
ở văn học
II- Vai trò yếu tố miêu tả biểu cảm văn tự sự:... câu hỏi tu từ
4- Củng c? ?- Luyện tập:
- Giáo viên cho học sinh đọc số đoạn văn tự có kết hợp với miêu tả biểu cảm số văn học
- Giáo viên -$ ý:
+ Việc sử dụng... class="page_container" data-page="3">
-Tuần Soạn : 25 /8/ 20 08< /p>
Tiết Dạy :09/9/20 08
Rèn luyện kĩ làm văn tự
kết hợp với
miêu tả biểu cảm A- Mục tiêu: