Cánh ngắn củn, hở cả mạng sườn Caøng beø beø, troâng xaáu xí Raâu cuït nguûn Maët ngaån ngaån ngô OÁm yeáu, xaáu xí _ Qua miêu tả về người, cánh, càng, raâu, maët Vaên mieâu taû phaû[r]
Trang 1Ngày soạn: 03/01/2010 Ngày dạy: 04/01/2010 Tiết 73: Văn bản
Bài học đường đời đầu tiên
(Trích Dế mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài)
A Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
1 Kiến thức: Nắm được một số nét về tác giả Tô Hoài và tác phẩm Dế mèn phiêu lưu kí
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng kể và tóm tắt truyện
3 Thái độ: Giáo dục học sinh tinh thần khiêm tốn, học hỏi những người xung quanh
B Chuẩn bị
- Giáo viên: Giáo án, các tài liệu liên quan, chân dung nhà thơ
- Học sinh: Chuẩn bị bài
C Tiến trình lên lớp
1 ổn định lớp
2 Bài mới: Giáo viên giới thiệu:
Nhắc đến Tô Hoài chắc hẳn các em ai cũng biết đến tác phẩm Dế mèn phiêu lưu
kí, vậy tác phẩm có gì đặc sắc, nổi bật mà được nhiều người biết đến như thế Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu
Hoạt động giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động I: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
GV gọi HS đọc chú thích về tác giả
? Em hãy nêu những hiểu biết của
mình về Tô Hoài?
? Em hãy trình bày một vài nét về tác
phẩm Dế mèn phiêu lưu kí?
I Vài nét về tác giả, tác phẩm
1 Tác giả
- Tên thật Nguyễn Sen (1920)
- Viết văn từ trước cách mạng
- Có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi,
là nhà văn của tuổi thơ, thể hiện tình yêu thương, sự trân trọng đối với những nụ mầm tươi mới đang cần được bồi đắp để bước vào đời
2 Tác phẩm
- Dế mèn phiêu lưu kí (1941) là tác phẩm đặc sắc nổi tiếng nhất của Tô Hoài viết về loài vật dành cho thiếu nhi
- Tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới
- Kể về cuộc phiêu lưu đầy sóng gió và
Trang 2? Đoạn trích Bài học đường đời đầu
tiên thuộc chương thứ mấy của tác
phẩm? Nội dung là gì?
Hoạt đông II: Tìm hiểu văn bản
GV hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu và
gọi học sinh đọc tiếp
HS đọc chú thích
? Em hãy nêu bố cục của đoạn trích?
Nội dung từng phần?
? Đoạn trích được kể bằng lời của
nhân vật nào?
Hoạt động III: Hướng dẫn tìm hiểu
chi tiết
? Dế mè được giới thiệu ntn? Qua
những chi tiết cụ thể nào?
? Qua những chi tiết đó em hình
dung Dế mèn là chú Dế ntn?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật
lí thú của chàng Dế mèn
3 Vị trí đoạn trích
- Bài học đường đời đầu tiên thuộc chương I của tác phẩm, ở chương này
Dế mèn tự giới thiệu về mình, đặc biệt
kể về một câu chuyện đáng ân hận một bài học đường đời đầu tiên
II Đọc, tìm hiểu văn bản.
1 Đọc
2 Chú thích
3 Bố cục
- 2 phần Phần 1: Từ đầu đến đứng đầu thiên hạ rồi: Hình dáng, tính cách của Dế mèn Phần 2: còn lại: Bài học đường đời đầu tiên của Dế mèn
- Lời của Dế mèn, ngôi kể thứ nhất
III Tìm hiểu chi tiết.
1 Hình ảnh Dế mèn
- Chàng Dế thanh niên cường tráng Giới thiệu tỉ mỉ, kĩ càng, đầy đủ về hành
động, cử chỉ, tính nết, ngoại hình
+ Hình dáng: Đôi càng mẫm bóng Vuốt chân nhọn hoắt Đôi cánh dài
Đầu to, râu dài + Hành động: Đạp phanh phách
Vũ phành phạch Nhai ngoàm ngoạp Trịnh trọng vuốt râu + Tính nết: Đi đứng oai vệ
Cà khịa với tất cả mọi người Quát mấy chị cào cào
Đá mấy anh Gọng vó Tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ
- Khoẻ mạnh, cường tráng với vẻ bề ngoài rất ưa nhìn, dữ tợn, hùng dũng
- Dùng động từ, tính từ miêu tả hình
Trang 3miêu tả của nhà văn? Miêu tả theo
trình tự nào?
GV: Bằng sự quan sát tinh tường, sự
am hiểu kĩ lưỡng về loài vật nhà văn
đã dựng lên được một chân dung ngộ
nghĩnh, ấn tượng về một chàng Dế ở
tuổi mới lớn
dáng, tính cách đặc sắc
- Dựng lên một cách chân thực, sống
động, cụ thể về chàng Dế ở tuổi mới lớn
- Miêu tả ngoại hình đồng thời bộc lộ tính nết, thái độ của nhân vật
=> Ngoài vẻ đẹp cường tráng ta còn thấy những nét chưa đẹp ở Dế mèn đó là bản tính kiêu căng, tự phụ, hung hăng, xốc nổi, xem thường mọi người
D Dặn dò:
- Về nhà tóm tắt lại đoạn trích vào vở
- Chuẩn bị tiết 2 Bài học đường đời đầu tiên.
Trang 4Ngày soạn: 07/01/2009 Ngày dạy: 08/01/2009 Tiết 74: Văn bản: Bài học đường đời đầu tiên
( Trích Dế mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được nội dung, ý nghĩa bài học đường đời đầu tiên Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyển của văn bản
2 Kĩ năng: Củng cố kĩ năng kể và tóm tắt truyện
3 Thái độ: Giáo dục thái độ biết học hỏi, ân hận trước những việc làm sai
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Giáo án, bảng phụ
- Học sinh: Chuẩn bị bài
C Tiến trình lên lớp
1 ổn định lớp
2 Bài cũ:
? Em hãy tóm tắt đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên?
3 Bài mới: GV giới thiệu
ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu được hình ảnh chàng Dế qua lời tự giới thiệu của chàng Với tính cách như thế chàng ta đã làm gì và rút ra được bài gì hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu
* GV ghi mục bài lên bảng
Hoạt động GV- HS Nội dung cần đạt
? Qua con mắt của dế Mèn dế Choắt
được giới thiệu ntn?
? Em thấy thái độ của dế mèn đối với
dế choắt ntn?
? Ngược lại thái dộ của dế choắt đối
với dế mèn ntn?
? Mèn đã rủ choắt làm gì?
? Thái độ của choắt trong việc này
ntn?
? Mèn đã làm gì để trêu chị Cốc?
? Qua sự việc này Mèn còn bộc lộ
tính cách gì?
2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế mèn
- Trạc tuổi dế mèn, gầy gò, lêu nghêu, cánh ngắn, càng bè bè, râu cụt, mặt ngẩn ngẩn, ngơ ngơ, ốm yếu…
- Nhìn dế choắt bằng con mắt khinh thường, giễu cợt, coi thường dế choắt
- Nhún nhường, thưa gửi cẩn thận, xin phép mới dám trình bày nguyện vọng của mình
- Rủ choắt: trêu chị cốc
- Không đồng tình, rất sợ chịc Cốc
- Hát bài hát trêu chị Cốc
- Nghịch ranh, hốn láo
Trang 5? Hát xong bài hát trêu chị Cốc mèn
đã làm gì?
? Sau khi biết dế choắt bị mổ mèn
ntn?
? Biết chị Cốc đi rồi mèn đã làm gì?
Thái độ của mèn ntn?
? Trọng tình trạng thoi thóp choắt đã
nói với mèn điều gì?
? Sau đó mèn đã đối xử với choắt
ntn?
? Qua sự việc này dế mèn đã rút ra
được bài học gì?
? Vậy trong câu chuyện này tính cáh
dế mèn có gì đáng trách và đáng chê?
? Cách kể chuyện miêu tả của nhà
văn có gì đặc sắc?
? Tác giả mượn hình ảnh dế mèn để
phê phán điều gì của con người?
? Em hãy nêu những thành công về
nghệ thuật của đoạn trích?
? Nội dung của chương trích là gì?
- Chui tọt vào hang nằm đắc ý và yên tâm về sự an toàn của mình
- Khiếp sợ nằm im thin thít
- Mon men bò lên thấy choắt đang thoi thóp, ân hận về lỗi của mình, thấm thía bài học đường đời đầu tiên
- Khuyên chân thành mong muốn bạn thay đổi tính nết: ở đời…….mang vạ vào thân
- Thay đổi thái độ với choắt thương bạn, chôn cất bạn chu đáo
- Bài học về thói ngông nghênh, ngỗ ngược, không coi ai ra gì -> gây hoạ cho người khác
- Hãy sống thân ái, mình vì mọi người,
đừng nên ích kỉ, kiêu căng hống háchkẻo gây ra hậu quả xấu không lường trước
được
- Khen: nhận ra được sai lầm của mình, biết ân hận và sửa chữa lỗi lầm
- Chê: ngông cuồng, hống hách, nghịch ranh, hung hăng không biết sợ…
- Vừa chân thực vừa giống với những con
dế thật trong thực tế và giống với những con người ở tuổi mới lớn bồng bột, xốc nổi, thiếu chín chắn
- Thói xấu của con người: ích kỉ, kiêu ngạo, thiếu suy nghĩ khi hành động Khuyên con người hết lòng giúp đỡ người khác, phải suy nghĩ trước khi làm việc gì đó
3 Tổng kết
a Nghệ thuật
- Quan sát tinh tế, tỉ mỉ
- so sánh, nhân hoá sinh động
- Miêu tả ngoại hình, bộc lộ nội tâm
- Lời kể ở ngôi thứ nhất nhưng biến hoá sinh động
b Nội dung Miêu tả hình ảnh của dế mèn có vẻ đẹp
Trang 6cường tráng, thích sống độc lập, chăm chỉ, ngông cuồng, ích kỉ, nghịch ranh nhưng biết ăn năn hối hận về lỗi lầm của mình…
D Củng cố, dặn dò
1 Củng cố: Trả lời một số câu trắc nghiệm
Câu 1: Xuất xứ bài “ Bài học đường đời đầu tiên”
A Rút trong tác phẩm Dế mèn phiêu lưu kí
B Tác phẩm có mười chương bài này thuộc chương I
C Cả hai phương án trên
Câu 2: Bài học đường đời đầu tiên của dế mèn là gì?
A Ngông cuồng, dại dột
B Ngu dại, hung hăng, hống hách
C ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ sớm muộn cũng mangg vạ vào mình đấy
D Tự cho mình là tợn, dám cà khịa với tất cả mọi người
2 Dặn dò:
- Về nà học bài cũ
- Xem bài Phó từ, soạn bài Sông nước Cà Mau
Ngày soạn: 08/01/2009 Ngày dạy: 09 /01/2009
Trang 7TIEÁT 75 PHó từ
A: Muùc tiêu cần đạt
Giuựp học sinh
1 Kiến thức: nắm ủửụùc khaựi nieọm phoự tửứ Hieồu vaứ nhụự ủửụùc caực loaùi yự nghúa chớnh cuỷa phoự tửứ
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng phó từ
3 Thái độ: Biết ủaởt caõu coự chửựa phoự tửứ ủeồ theồ hieọn yự nghúa khaực nhau
B: Chuaồn bũ
Hoùc sinh: chuaồn bũ baứi
Giaựo vieõn: baứi soaùn, baỷng phuù
C: Tiến trình lên lớp
1/ OÅn ủũnh lụựp
2/ Kieồm tra baứi cuừ
Neõu yự nghúa cuỷa baứi vaờn “baứi hoùc ủửụứng ủụứi ủaàu tieõn” (Toõ Hoaứi)
Em ruựt ra ủửụùc baứi hoùc gỡ cho baỷn thaõn qua caõu truyeọn aỏy ?
Hoạt động GV - HS Nội dung cần đạt
Hẹ1
Gv yeõu caàu hs ủoùc caực vớ duù a.b
? Tỡm caực tửứ maứ coự boồ nghúa?
nhửừng tửứ ủoự thuoọc loaùi tửứ naứo ?
(ủi , ra, thaỏy , loói laùc , soi , ửa nhỡn ,
to ,
ẹT ẹT ẹT TT ẹT TT
TT
bửụựng)
TT
A: Baứi hoùc
I Phoự tửứ laứ gỡ ?
1: Vớ duù
a/ Tỡm tửứ _ ủaừ ủi ẹT cuừng ra ẹT vaón chửa thaỏy ẹT thaọt loói laùc TT _ soi ủửụùc ẹT raỏt ửa nhỡn TT
to ra
Trang 8? Caực tửứ in ủaọm ủửựng ụỷ vũ trũ naứo
trong cuùm tửứ ?
? Ntn goùi laứ phoự tửứ ?
HS đọc ghi nhớ
Hẹ2
? Tỡm caực phoự tửứ boồ xung yự nghúa
cho nhửừng ủoọng tửứ , tớnh tửứ in ủaọm
? Vaọy phoự tửứ coự maỏy loaùi lụựn?
?Em hãy điền các phó từ vừa tìm
được ở ví dụ phần 1, 2 vào bảng
phân loại?
(Hs keỷ baỷng ủieàn tửứ vaứo baỷng)
TT raỏt bửụựng TT b/ Caực tửứ in ủaọm ủửựng trửụực hoaởc sau
ẹT vaứ TT ủeồ boồ sung yự nghúa cho ủoọng tửứ vaứ tớnh tửứ goùi laứ phoự tửứ
* Chuự yự : Phoự tửứ khoõng boồ xung ý nghúa
cho danh tửứ
2: Ghi nhụự 1
II: Caực loaùi phoự tửứ 1: Vớ duù
a/ choựng laộm TT
ủửứng treõu vaứo ẹT khoõng troõng thaỏy ẹT ủaừ troõng thaỏy ẹT ủang loay hoay TT Coự 2 loaùi : PT ủửựng trửụực ẹT , TT
PT ủửựng sau ẹT , TT b/ ẹieàn caực phoự tửứ
Caực loaùi phoự tửứ
Ptửứ ủửựng sau Ptửứ ủửựng sau Chổ qheọ
thụứi gian
ẹaừ , ủang
Chổ mửực ủoọ
Thaọt , raỏt Laộm
Chổ sửù tieỏp dieón tửụng tửù
Cuừng , vaón
Trang 9? Em hãy kể thêm các phó từ mà
em biết thuộc các loại từ trên
? Phó từ có mấy ý nghĩa? PT đứng
trước ĐT, TT thường biểu hiện ý
nghĩa nào? PT đứng sau ĐT, TT
thường biểu hiện ý nghĩa nào ?
hs đọc lại ghi nhớ
HĐ3
? Tìm các phó từ trong các câu sau
và cho biết mỗi phó từ bổ xung ý
nghĩa cho động từ, tính từ ý nghĩa
gì ?
? Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu
chị Cốc dẫn đến cái chết thảm
thương của dế Choắt ( từ ba đến
Chỉ phủ định
Không,chư
a Chỉ sự cầu khiến Đừng Chỉ kết
quả và hướng
Vào , ra
Chỉ khả
c/ Tìm thêm từ sẽ , quá , lại , chẳng , hãy , lên xuống ,
…
2: Ghi nhớ 2
B: Luyện tập
Bµi 1 a/ đều lấm tấm (chỉ sự tiếp diễn tương tự)
đã đến (chỉ quan hệ tương đương) không còn ngửi thấy (phủ định – tiếp diễn tương tự)
đã cởi bỏ (quan hệ tương đương) đương trổ (tg)
lại sắp buông tỏa ra (lại : tiếp diễn , sắp : tg chỉ ra hướng kết quả)
cũng sắp có nụ (td tương tự , tg) đã về (tg)
b/ đã xâu được (quan hệ tg , khả năng) Bµi 2
“Một hôm, thấy chị Cốc đang kiếm mồi, dế Mèn cất giọng đọc một câu thơ rồi
Trang 10năm câu )
? Chỉ ra phó từ, dùng phó từ để
làm gì ?
chui tọt vào hang Chị Cốc rất bực, đi tìm kẻ trêu mình Không thấy dế Mèn, nhưng chị Cốc thấy dế Choắt đang loay hoay trong hang”
4/ Cđng cè
_ Phó từ và các loại phó từ
_ Các phó từ bổ xung ý nghĩa cho đtừ , tính từ
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Câu văn nào có sử dụng phó từ ?
A: Chân anh ta dài nghêu
B: Mặt em bé tròn như trăng rằm
C: Cô ấy cũng có răng khểnh
D: Da chị ấy mịn như nhung
Câu 2: Phó từ đứng trước ĐT , TT không bổ xung cho ĐT , TT ý nghĩa gì
?
A: Chỉ quan hệ thời gian , mức độ
B: Chỉ sự tiếp diễn tương tự
C: Sự phủ định cầu khiến
D: Quan hệ trật tự
5/ Dặn dò
_ Học thuéc ghi nhí
_ Xem bµi“T×m hiĨu chung vỊ văn miêu tả”
Ngµy so¹n: 10/01/2009 Ngµy d¹y: 11 /01/2009
Trang 11Tiết 76: Tìm hiểu chung về văn miêu tả
A: Muùc tiêu cần đạt
1 Kiến thức: Hs naộm ủửụùc nhửừng hieồu bieỏt chung veà vaờn mieõu taỷ
2 Kĩ năng: Rén luyện kĩ năng nhận biết các đoạn văn miêu tả
B: Chuaồn bũ
Giaựo vieõn: baứi soaùn
Hoùc sinh : chuaồn bũ baứi
C: Tiến trình lên lớp
1: OÅn ủũnh lụựp
2: Kieồm tra baứi cuừ
Theỏ naứo laứ phoự tửứ ? coự maỏy loaùi phoự tửứ?
Phoự tửứ coự nhửừng yự nghúa naứo? Cho vd?
3: Baứi mụựi Giụựi thieọu baứi
Hoạt động giáo viên, học sinh Nội dung cần đạt
Hẹ1
?Haừy ủoùc vaứ suy nghú caực tỡnh
huoỏng sau?
Gọi HS đọc tình huống
? Em phải làm thế nào để người
khách tìm được nhà em?
? Làm thế nào để người bán hàng lấy
đúng chiếc áo em định mua?
? Em phải làm thế nào để em HS đó
hình dung được người lực sĩ?
? Trong nhửừng tỡnh huoỏng treõn em
phaỷi duứng theồ loaùi vaờn gỡ ?
A: Baứi hoùc I: Theỏ naứo laứ vaờn mieõu taỷ 1/ ẹoùc vaứ suy nghú caực tỡnh huoỏng sau
* Tỡnh huoỏng 1:
Phải miêu tả đặc điểm, tính chất nổi bật như: Teõn ủửụứng – soỏ nhaứ – ủaởc ủieồm beà ngoaứi cuỷa ngoõi nhaứ
* Tỡnh huoỏng 2 Miêu tả đặc điểm nổi bật của chiếc áo để phân biệt với những chiếc áo khác:Vũ trớ treo chieỏc aựo – maứu saộc – kieồu may cuỷa chieỏc aựo
* Tỡnh huoỏng 3
- Miêu tả đặc điểm nổi bật của người lực sĩ: Thaõn hỡnh caõn ủoỏi, cao, khoỷe maùnh, thũt raộn chaộc noồi tửứng taỷng raỏt ủeùp…
Duứng vaờn mieõu taỷ Neõu nhửừng ủaởc ủieồm, tớnh chaỏt noồi baọt cuỷa sửù vaọt, con ngửụứi
2/ Vaờn baỷn Baứi hoùc ủửụứng ủụứi ủaàu
Trang 12? Trong vaờn baỷn Baứi hoùc ủửụứng ủụứi
ủaàu tieõn , coự hai loaùi vaờn mieõu taỷ
deỏ Meứn vaứ deỏ Choaột raỏt sinh ủoọng,
em haừy chổ ra hai ủoaùn vaờn aỏy ?
? Qua ủoaùn vaờn treõn giuựp em hỡnh
dung hỡnh daựng Meứn ntn ? Chi tieỏt
naứo ủaừ giuựp em hỡnh dung ủửụùc
ủieàu ủoự
? Thaõn hỡnh Choaột taực giaỷ giụựi
thieọu ntn?
? Qua caựch mieõu taỷ cuỷa taực giaỷ ủaừ
giuựp em hỡnh dung hỡnh daựng Choaột
ntn ?
Caõu hoỷi thaỷo luaọn : Vaọy ntn goùi laứ
vaờn mieõu taỷ ?
Hs đọc ghi nhụự
Hẹ2: Hướng dẫn học sinh luyện tập
Haừy ủoùc caực ủoaùn vaờn vaứ traỷ lụứi
caực caõu hoỷi dửụựi ủaõy
?Moói ủoaùn vaờn mieõu taỷ ủaừ taựi hieọn
ủieàu gỡ ? Em haừy chổ ra ủaởc ủieồm
noói baọt cuỷa sửù vaọt ?
tieõn a/ Deỏ Meứn
Caứng maón boựng Vuoỏt cửựng, nhoùn hoaột Caựnh daứi kớn xuoỏng chaỏm ủuoõi ẹaàu to noói tửứng taỷng bửụựng Raờng ủen nhaựnh ………
Raõu daứi , uoỏng cong ………
Cửụứng traựng , khoỷe maùnh , ủeùp trai _ Qua mieõu taỷ veà caứng, caựnh, ủaàu, raờng, raõu
b/ Deỏ Choaột
Ngửụứi gaày goứ, daứi ngheõu ………
Caựnh ngaộn cuỷn, hụỷ caỷ maùng sửụứn Caứng beứ beứ, troõng xaỏu xớ
Raõu cuùt nguỷn Maởt ngaồn ngaồn ngụ
OÁm yeỏu, xaỏu xớ _ Qua mieõu taỷ veà ngửụứi, caựnh, caứng, raõu, maởt
Vaờn mieõu taỷ phaỷi quan saựt kú , neõu leõn nhửừng ủaởc ủieồm tớnh chaỏt noói baọt cuỷa sửù vaọt
II: Ghi nhụự
B: Luyeọn taọp Bài 1
ẹoaùn 1: Mieõu taỷ hỡnh daựng Meứn khoỷe maùnh , cửụứng traựng
ẹieồm noói baọt : Caứng, vuoỏt, caựnh, ủaàu, raõu
ẹoaùn 2: Taỷ hỡnh aỷnh chuự beự lieõn laùc nhoỷ nhaộn, nhanh nheùn, hoàn nhieõn