a, Đọc : b, Giải thích từ khó : - Theo 13 chú thích sgk, chú ý các thành ngữ + Chảy đứt đuôi rắn + Nhanh như cắt * Từ Hán Việt : Hiệp sĩ c, Thể loại : - Đoạn văn là sự phối hợp giữa tả c[r]
Trang 1Ngaứy soaùn : 12 /2 / 2009 Tuaàn 23 Ngaứy daùy : 13 / 2 / 2009 Tieỏt 92
Tuần 22 : Bài 21
Tiết 85 : Văn bản
Vượt thỏc
I MUẽC TIEÂU: Giuựp hoùc sinh:
1, Giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của tự nhiên trên sông Thu Bồn
và vẻ đẹp của người lao động được miêu tả trong bài
- Năm được nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên nhiên và hoạt động của con ng-ời
2, Tớch hợp với phõn mụn Tiếng Việt ở biện phỏp nghệ thuật so sỏnh và nhõn hoỏ
3, Tớch hợp với phõn mụn tập làm văn ở nghệ thuật, phối hợp tả cảnh thiờn nhiờn và cảnh hoạt động của con người
4, Luyện kỹ năng viết bài miờu tả theo 1 trỡnh tự nhất định
:
II CHUAÅN Bề: - Giaựo vieõn: Thieỏt keỏ baứi giaỷng
- Hoùc sinh: Hoùc baứi, soaùn baứi theo caõu hoỷi SGK
III TIEÁN TRèNH TOÅ CHệÙC CAÙC HOAẽT ẹOÄNG:
1.OÅn ủũnh toồ chửực: (1’) KT sú soỏ
2 KTBC : (4’) - Phõn tớch diễn biến tõm trạng của nhõn vật người anh trong truyện ngắn
“Bức tranh của em gỏi tụi”
+ Nhõn vật này, theo em cú gỡ đỏng trỏch, đỏng thông cảm, đỏng quý ? Vỡ sao ? Nhõn vật Kiều Phương để lại trong em những cảm nhận gỡ ?
Những bài học tư tưởng rỳt ra từ “Bức tranh… tụi”
3 Baứi mụựi: Giaựo vieõn giụựi thieọu baứi Nếu như trong “ Sụng nước Cà Mau”, Đoàn Giỏi cho ta
thấy cảnh sắc phong phỳ, tươi đẹp cảu vựng đất cực Nam tổ quốc ta, thỡ “ vượt thỏc”, trớch truyện “Quờ nội” của Vừ Quóng lại dẫn chỳng ta ngược dũng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung Bộ đến thượng nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nước và đụi bờ miền Trung này cũng khụng kộm phần kỳ thỳ
- Naộm ủửụùc caựch taỷ caỷnh vaứ boỏ cuùc hỡnh thửực cuỷa moọt ủoaùn vaờn, moọt baứi vaờn taỷ caỷnh
- Luyeọn taọp kú naờng quan saựt vaứ lửùa choùn nhửừng kú naờng trỡnh baứy nhửừng ủieàu quan saựt,
lửùa choùn theo moọt thửự tửù hụùp lớ
- BDHS loứng yeõu meỏn thieõn nhieõn
17’ Hoạt đụng 1 : Hướng dẫn tỡm hiểu tỏc
giả, tỏc phẩm
Dựa vào chỳ thớch, trỡnh bày hiểu biết của
em về Vừ Quóng
Giới thiệu vài nột về tỏc phẩm “Quờ nội”
? Em hãy nêu vị trí của đoạn trích
I Tìm hiểu chung
1, Tỏc giả :
- Vừ Quảng (1920) quờ ở tỉnh Quảng Nam
- Là nhà văn chuyờn viết cho thiếu nhi
2, Tỏc phẩm :
- Quờ nội (1974) viết về cuộc sống ở một làng quờ ven sụng Thu Bồn những ngày sau CMT8, đầu khỏng
Trang 2- Gv nªu yêu cầu đọc => đọc mẫu
- H/s đọc => nhận xét => gv nhận xét
? Hãy xác định thể loại của bài văn ? Ngôi
kể ?
H/s đọc theo yêu cầu 1 sgk, trả lời câu hỏi
? Em hãy tìm bố cục của bài văn
? Em hãy xác định trình tự miêu tả ?
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc và tìm hiểu
chi tiết
? Em hãy tìm và nêu các chi tiết miêu tả
dòng sông, hai bờ ? Từ đó nhận xét về sự
thay đổi của cảnh quan thiên nhiên của từng
vùng
? Bức tranh thiên nhiên ở đây sẽ kém phần
hïng vĩ, oai nghiêm nếu khônng miêu tả
hình ảnh cây cổ thụ Hình ảnh cây cổ thụ đã
được miêu tả
trong bài tới 2 lần Em hãy chỉ ra và cho
biết tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì khi miêu tả Tác dụng, ý nghĩa của biện
pháp nghệ thuật ấy
Tóm lại : Bức tranh thiên miêu tả cảnh sắc
đổi thay của dòng sông và đôi bờ thật hïng
vĩ, phong phú, đa đạng của 1 miền trung
thật thơ mộng, vừa dữ dội, khác nhiều so
với thiên nhiên của vùng đất Mũi Cà Mau
chiến chống Pháp
* Đoạn trích “Vượt thác” nằm ở chương XI của tác phẩm “Quê nội”, miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn, làm næi bật vẽ hïng dũng và sức mạnh của con người lao động
3 §äc vµ gi¶i nghÜa tõ khã ,thÓ lo¹i ,
bè côc
a, Đọc :
b, Giải thích từ khó :
- Theo 13 chú thích sgk, chú ý các thành ngữ
+ Chảy đứt đuôi rắn + Nhanh như cắt
* Từ Hán Việt : Hiệp sĩ
c, Thể loại :
- Đoạn văn là sự phối hợp giữa tả cảnh thiên nhiên và hoạt động của con người
- Ngôi kể thứ 3
4, Bố cục :
* Bài văn gồm 3 phần :
a, Cảnh thuyền chuÈn bị vượt thác
b, Cảnh tượng Hương Thư chỉ huy thuyền vượt thác
c, Cảnh sắc thiên nhiên khi con thuyền vượt thác
-> Theo hành trình của con thuyền ngược dòng, theo trật tự không gian Điểm nhìn miêu tả : Trên con thuyền, nhìn dòng sông, cảnh sắc đôi bờ
II T×m hiÓu chi tiÕt
1, Sự thay đổi cảnh sắc dòng sông
và đôi bờ
- Đoạn sông ở vùng đồng bằng được miêu tả 1 cách khoan thai: + dòng sông rộng, chảy chầm chậm, êm ả, gió nồm thổi, + thuyền lướt bon bon
=> hiền hoà, thơ mộng
- Sắp đến đoạn có thác ghềnh => cảnh vật 2 bên bờ cũng thay đổi : Vườn tược um tùm, chòm cổ thụ… trầm ngâm…, núi cao đột ngột hiện ra …
=> báo hiệu đoạn sông có nhiều thác dữ
Chòm cổ thụ… lặng nhìn xuống nước
=> nhân hoá => vừa như m¸ch bảo 1 khúc sông nguy hiểm-, vừa như m¸ch bảo con người dồn nén sức mạnhchuẩn bị vượt thác
Trang 3? Cảnh con thuyền vượt thỏc được miờu tả
ntn ?
? Hóy tỡm những chi tiết miờu tả ngoại hỡnh,
hành động của nhõn vật D-ợng Hương Thư
trong cuộc vượt thỏc ?
? Những so sỏnh nào được sử dụng
? Nờu ý nghĩa hỡnh ảnh so sỏnh d-ợng
Hương Thư giống như “một hiệp sĩ… linh”
Hoạt động 3 :
Hướng dẫn tổng kết và luyện tập
? Bài văn tả cảnh gỡ ? Ca ngợi ai? Ca ngợi
cỏi gỡ? Biện phỏp nghệ thuật đặc sắc của
nghệ thuật là gỡ?
Hs đọc to ghi nhớ
- Chũm cổ thụ ở đoạn cuối xuất hiện khi con thuyền vượt qua nhiều thỏc
dữ thỡ “Cõy to mọc phớa trước”
=> Hỡnh ảnh so sỏnh => biểu hiện tõm trạng hào hứng, phấn chấn và mạnh mẽ của con người vừa vượt qua được nhiều thỏc ghềnh nguy hiểm, tiếp tục đưa con thuyền tiến lờn phớa trước
2, Cảnh Dương Hương Thư chỉ huy con thuyền vượt thỏc
- Cảnh con thuyền: Vùng vằng cứ như chực tụt xuống quay đầu chạy lại, giồng như hình ảnh con người cố dấn lên để chiến thắng
- Hình ảnh dượng Hương Thư
+ Ngoại hỡnh : Cởi trần, như 1 pho tượng đồng đỳc, cỏc bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm banh ra, cặp mắt nảy lửa
- Động tỏc : Eo người giống chiếc sào xuống long sụng, ghỡ chặt đầu sào, chiếc sào… cong lại, thả sào, rỳi sào rập rang nhanh nhưcắt, ghỡ trờn ngọ sào
=> hỡnh ảnh so sỏnh “ giống như một hiệp sĩ… oai linh” thể hiện vẻ dũng mónh tư thế hào hùng của con người trẻ tuổi, con người cú ngoại hỡnh vững chắc
- So sỏnh : D-ợng Hương Thư thi vượt thỏc khỏc hẳn d-ợng Hương Thư lỳc ở nhà
=> Nổi bật vẻ dũng mónh của nhõn vật
=> D-ợng Hương Thư - một con người hành động quả cảm, người chỉ huy vượt thỏc bỡnh tĩnh, dày dạn kinh nghiệm đồng thời là người khiờm nhường, nhu mỡ trong cuộc sống gia đỡnh
III Tổng kết và luyện tập
Chủ đề: Qua cảnh vượt thỏc, tỏc giả
ca ngợi cảnh thiờn nhiờn Miền Trung đẹp hùng vĩ, ca ngợi con người lao động Việt Nam hào hùng mà khiêm
Trang 4nh-êng ,gi¶n dÞ -> Ta hiểu thêm vÎ đẹp phong phú, đa dạng của thiên nhiên 1 vùng miền Trung du vừa thơ mộng, vừa dữ dội
I T×m hiÓu chung
1, Tác giả :
- Võ Quảng (1920) quê ở tỉnh Quảng Nam
- Là nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi
2, Tác phẩm :
- Quê nội (1974) viết về cuộc sống ở một làng quê ven sông Thu Bồn những ngày sau CMT8, đầu kháng chiến chống Pháp
* Đoạn trích “Vượt thác” nằm ở chương XI của tác phẩm “Quê nội”, miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn, làm næi bật vẽ hïng dũng và sức mạnh của con người lao động
3 §äc vµ gi¶i nghÜa tõ khã ,thÓ lo¹i , bè côc
a, Đọc :
b, Giải thích từ khó :
- Theo 13 chú thích sgk, chú ý các thành ngữ
+ Chảy đứt đuôi rắn + Nhanh như cắt
* Từ Hán Việt : Hiệp sĩ
c, Thể loại :
- Đoạn văn là sự phối hợp giữa tả cảnh thiên nhiên và hoạt động của con người
- Ngôi kể thứ 3
4, Bố cục :
* Bài văn gồm 3 phần :
a, Cảnh thuyền chuÈn bị vượt thác
b, Cảnh tượng Hương Thư chỉ huy thuyền vượt thác
c, Cảnh sắc thiên nhiên khi con thuyền vượt thác
-> Theo hành trình của con thuyền ngược dòng, theo trật tự không gian
Điểm nhìn miêu tả : Trên con thuyền, nhìn dòng sông, cảnh sắc đôi bờ
II T×m hiÓu chi tiÕt
1, Sự thay đổi cảnh sắc dòng sông và đôi bờ
- Đoạn sông ở vùng đồng bằng được miêu tả 1 cách khoan thai: + dòng sông rộng, chảy chầm chậm, êm ả, gió nồm thổi,
+ thuyền lướt bon bon => hiền hoà, thơ mộng
- Sắp đến đoạn có thác ghềnh => cảnh vật 2 bên bờ cũng thay đổi : Vườn tược um tùm, chòm
cổ thụ… trầm ngâm…, núi cao đột ngột hiện ra … => báo hiệu đoạn sông có nhiều thác dữ Chòm cổ thụ… lặng nhìn xuống nước => nhân hoá => vừa như m¸ch bảo 1 khúc sông nguy hiểm-, vừa như m¸ch bảo con người dồn nén sức mạnhchuẩn bị vượt thác
- Chòm cổ thụ ở đoạn cuối xuất hiện khi con thuyền vượt qua nhiều thác dữ thì “Cây to mọc phía trước”
=> Hình ảnh so sánh => biểu hiện tâm trạng hào hứng, phấn chấn và mạnh mẽ của con người vừa vượt qua được nhiều thác ghềnh nguy hiểm, tiếp tục đưa con thuyền tiến lên phía trước
2, Cảnh Dương Hương Thư chỉ huy con thuyền vượt thác
Trang 5- Cảnh con thuyền: Vùng vằng cứ nh- chực tụt xuống quay đầu chạy lại, giồng nh- hình ảnh con ng-ời cố dấn lên để chiến thắng
- Hình ảnh d-ợng H-ơng
Th-+ Ngoại hỡnh : Cởi trần, như 1 pho tượng đồng đỳc, cỏc bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm banh ra, cặp mắt nảy lửa
- Động tỏc : Eo người giống chiếc sào xuống long sụng, ghỡ chặt đầu sào, chiếc sào… cong lại, thả sào, rỳi sào rập rang nhanh nhưcắt, ghỡ trờn ngọ sào
=> hỡnh ảnh so sỏnh “ giống như một hiệp sĩ… oai linh” thể hiện vẻ dũng mónh tư thế hào hùng của con người trẻ tuổi, con người cú ngoại hỡnh vững chắc
- So sỏnh : D-ợng Hương Thư thi vượt thỏc khỏc hẳn d-ợng Hương Thư lỳc ở nhà
=> Nổi bật vẻ dũng mónh của nhõn vật
=> D-ợng Hương Thư - một con người hành động quả cảm, người chỉ huy vượt thỏc bỡnh tĩnh, dày dạn kinh nghiệm đồng thời là người khiờm nhường, nhu mỡ trong cuộc sống gia đỡnh
III Tổng kết và luyện tập
Chủ đề: Qua cảnh vượt thỏc, tỏc giả ca ngợi cảnh thiờn nhiờn Miền Trung đẹp hùng vĩ, ca ngợi con người lao động Việt Nam hào hùng mà khiêm nh-ờng ,giản dị
-> Ta hiểu thờm vẻ đẹp phong phỳ, đa dạng của thiờn nhiờn 1 vựng miền Trung du vừa thơ mộng, vừa dữ dội
4 CUÛNG COÁ: (3’)
- ẹeồ vieỏt moọt baứi vaờn mieõu taỷ caỷnh em caàn phaỷi laứm gỡ?
- Neỏu boỏ cuùc cuỷa moọt baứi vaờn mieõu taỷ caỷnh?
5 DAậN DOỉ: (2’)
- Hoaứn thaứnh caực baứi taọp coứn laùi, hoùc thuoọc loứng ghi nhụự Trang 47
Trang 6BÀI VIẾT TẬP LÀM VĂN TẢ CẢNH
BÀI VIẾT TLV SỐ 4 (LÀM Ở NHÀ)
I MỤC TIÊU: Giúp học sinh:
- Biết cách làm bài văn tả cảnh bằng thực hành viết
- Biết cách vận dụng các kĩ năng và kiến thức về văn miêu tả nói riêng và văn tả cảnh Nói chung đã được học ở các tiết trước đó
- Rèn luyện kĩ năng viết nói chung (diễn đạt, lập luận, chính tả, ngữ pháp….)
II CHUẨN BỊ: - Giáo viên: Ra đề, lập đáp án, biểu điểm
- Học sinh: Ôn tập phương pháp tả cảnh, viết bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định tổ chức:
2 KTBC:
3 Bài mới: GV đọc đề, chép yêu cầu đề bài, HS làm ở nhà
ĐỀ BÀI: Miêu tả cảnh sân trường em trong giờ ra chơi
ĐÁP ÁN: Yêu cầu chung: Làm đúng thể loại văn miêu tả cảnh
A MỞ BÀI: Yêu cầu khát quát (1,5 điểm)
- Nêu được khái quát cảnh sân trường trước giờ ra chơi đến lúc trống báo hiệu giờ ra chơi
B THÂN BÀI: Yêu cầu HS miêu tả cảnh chi tiết, cụ thể, tỉ mỉ các hoạt động diễn ra trong sân trường giờ ra chơi (6 điểm)
- HS chọn những điểm nổi bật sau:
+ Nghe trống: HS các lớp ùa ra sân
+ Cảnh các bạn HS chơi đùa
+ Các trò chơi quen thuộc
+ Giữa sân trường
+ Bốn góc sân diễn ra các trò chơi như thế nào?
+ Tiếng trống vào lớp: HS về lớp
Trang 7C KẾT BÀI: Nêu cảm xúc (Phát biểu cảm nghĩ của bản thân, nhận xét về buổi ra chơi)
(1,5điểm)
D HÌNH THỨC: (1 điểm)