Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tuần 1 đến tuần 8 - Trường THCS Dũng Tiến

Bµi míi Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến trường chúng ta đều được học và ghi nhí c©u ca dao: Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy r»ng kh¸c gièng nh­ng chung mét giµn Nhắc đến giống nòi[r]

Tuần 1:

Tiết 1:

Văn bản: Con Rồng cháu Tiên

(Truyền thuyết)

A.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

- Hiểu  định nghĩa sơ  về truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên

- Chỉ ra và hiểu  ý nghĩa của những chi tiết !3 ! kì ảo

- Kể  truyện

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ 9 tầm tranh ảnh liên quan đến bài học

- Học sinh: + Soạn bài

+ 9 tầm những bức tranh đẹp, kì ảo về về lạc Long Quân và Âu cơ cùng 100 G con chia tay lên rừng xuống biển

+ 9 tầm tranh ảnh về Đền Hùng hoặc vùng đất Phong Châu

C Các bước lên lớp

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở và dụng cụ học tập bộ môn

3 Bài mới

Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến !"G chúng ta đều  học và ghi nhớ câu ca dao:

Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Nhắc đến giống nòi mỗi G Việt Nam của mình đều rất tự hào về nguồn gốc cao quí của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc cháu Hồng Vậy tại sao muôn triệu

G Việt Nam từ miền  đến miền xuôi, từ miền biển đến rừng núi lại cùng có chung một nguồn gốc  vậy Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ về điều đó

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

? Đọc kĩ phần chú thích * và nêu hiểu

biết của em về truyền thuyết? I.Đọc và tìm hiểu chung:

1 Khái niệm truyền thuyết:

- Truyện dân gian truyền miệng kể về các nhân vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quía khứ

- +G có yếu tố !3 ! kì ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật

- GV Y dẫn cách đọc- Đọc Rõ ràng,

rành mạch, nhán giọng ở những chi tiết

kì lạ phi !G

- GV đọc mẫu một đoạn sau đó gọi HS

đọc

- Nhận xét cách đọc của HS

? Em hãy giải nghĩa các từ:  tinh,

mộc tinh, hồ tinh và tập quán?

? Hãy kể tóm tắt truyện từ 5-7 câu?

? Theo em trruyện có thể chia làm mấy

phần? Nội dung của từng phần?

- Gọi HS đọc đoạn 1

? LLQ và Âu cơ  giới thiệu  thế

nào? (Nguồn gốc, hình dáng, tài năng)

? Em có nhận xét gì về chi tiết miêu tả

LLQ và Âu cơ? ( dùng nhiều chi tiết

!3 !n

? Tại sao tác giả dân gian không !3

! LLQ và Âu cơ có nguồn gốc từ

các loài vật khác mà !3 ! LLQ

nòi rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên? Điều đó

có ý nghĩa gì?

* GV bình: Việc !3 ! LLQ và Âu

Cơ dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa

thật sâu sắc Bởi rồng là 1 trong bốn con

vật thuộc nhóm linh mà nhân dân ta tôn

sùng và thờ cúng Còn nói đến Tiên là

nói đến vẻ đẹp toàn mĩ không gì sánh

- +3 ! LLQ nòi Rồng, Âu

Cơ nòi Tiên phải chăng tác giả dân gian

LS

2 Đọc và kể:

3 Bố cục: 3 phần

a Từ đầu đến long trang  Giới thiệu Lạc Long Quân và Âu Cơ

b Tiếp lên G  Chuyện Âu Cơ sinh nở kì lạ và LLQ và Âu Cơ chia con

c Còn lại  Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên

II Đọc, tìm hiểu văn bản:

1 Giới thiệu Lạc Long Quân - Âu cơ:

Lạc Long Quân Âu Cơ

- Nguồn gốc: thần Tiên

- Hình dáng: mình Xinh đẹp tuyệt trần rồng ở RY Y

- Tài năng: có nhiều phép lạ, giúp dân diệt trừ yêu quái

muốn ca ngợi nguồn gốc cao quí và hơn

thế nữa muốn thần kì hoá, linh thiêng

hoá nguồn gốc giống nòi của dân tộc VN

ta

? Vậy qua các chi tiết trên, em thấy hình

! LLQ và Âu Cơ hiện lên  thế

nào?

* GV bình: Cuộc hôn nhân của họ là sự

kết tinh những gì đẹp đẽ nhất của con

5) thiên nhiên, sông núi

? Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ? đây là chi

tiết ntn? Nó có ý nghĩa gì?

* GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất

hoang G  rất thú vị và giàu ý

nghĩa Nó bắt nguồn từ thực tế rồng, rắn

đều đẻ trứng Tiên (chim) cũng để trứng

Tất cả mọi G VN chúng ta đều sinh

ra từ trong cùng một bọc trứng (đồng

bào) của mẹ Âu Cơ DTVN chúng ta vốn

khoẻ mạnh, G tráng, đẹp đẽ, phát

triển nhanh  nhấn mạnh sự gắn bó chặt

chẽ, keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết

giữa các cộng đồng G Việt

Tửứ “ủoàng baứo” Baực Hoà noựi coự yự nghúa

laứ cuứng baứo thai, moùi ngửụứi treõn ủaỏt

nửụực ta ủeàu coự chung moọt nguoàn goỏc

? Em hãy quan sát bức tranh trong SGK

và cho biết tranh minh hoạ cảnh gì?

? Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con 

thế nào?

? Vỡ sao cha meù laùi chia con theo hai

hửụựng leõn rửứng xuoỏng bieồn?

(Nuựi rửứng laứ queõ meù, bieồn laứ queõ cha

ủoự chớnh laứ ủaởc ủieồm ủũa lyự nửụực ta.)

? Việc chia tay thể hiện ý nguyện gì?

 Đẹp kì lạ, lớn lao với nguồn gốc vô cùng cao quí

2 Diễn biến truyện:

a Âu Cơ sinh nở kì lạ:

- Sinh bọc trăm trứng, nở trăm con, đẹp

đẽ, khôi ngô, không cần bú mớm, lớn nhanh  thổi

 Chi tiết !3 ! sáng tạo diệu kì nhấn mạnh sự gắn bó keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết giữa các cộng đồng

G Việt

b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:

- 50 G con xuống biển;

- 50 ZG con lên núi xây đất

Y- Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu phát triển DT: làm ăn, mở rộng và giữ vững

đất đai Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất DT Mọi G ở mọi vùng

đất Y đều có chung một nguồn gốc, ý chí và sức mạnh

- Bằng sự hiểu biết của em về LS chống

ngoại xâm và công cuộc xây dựng đất

Y) em thấy lời căn dặn của thần sau

này có  con cháu thực hiện không?

* GV bình: LS mấy ngàn năm dựng Y

và giữ Y của dân tộc ta đã chứng

minh hùng hồn điều đó Mỗi khi TQ bị

lâm nguy, ND ta bất kể trẻ, già, trai, gái

từ miền  đến miền xuôi, từ miền

biển đến miền rừng núi xa xôi đồng lòng

kề vai sát cánh đứng dậy diết kẻ thù Khi

nhân dân một vùng gặp thiên tai địch

hoạ, cả Y đều đau xót, G cơm

xẻ áo, để giúp đỡ ! qua hoạn nạn và

ngày nay, mỗi chúng ta ngồi đây cũng

đã, đang và sẽ tiếp tục thực hiện lời căn

dặn của Long Quân I kia bằng những

việc làm thiết thực

? Trong tuyện dân gian !G có chi tiết

!3 ! kì ảo

Vớ duù: pheựp laù cuỷa Sụn Tinh, nieõu cụm

cuỷa Thaùch Sanh, Buùt giuựp Taỏm coự

quaàn aựo ủeùp

? Em hiểu thế nào là chi tiết !3 !

kì ảo?

? Trong truyện này, chi tiết nói về LLQ

và Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh nở kì lạ là

những chi tiết !3 ! kì ảo Vai trò

của nó trong truyện này  thế nào?

- Gọi HS đọc đoạn cuối

? Em hãy cho biết, truyện kết thúc bằng

những sự việc nào? Việc kết thúc 

vậy có ý nghĩa gì?

?Vậy theo em, cốt lõi sự thật LS trong

truyện là ở chỗ nào?

* Chi tiết !3 ! kì ảo:

- Chi tiết !3 ! kì ảo là chi tiết không có thật  dân gian sáng tạo ra nhằm mục đích nhất định

- ý nghĩa của chi tiết !3 ! kì ảo trong truyện:

+ Tô đậm tính chất kì lạ, lớn lao, đẹp đẽ của các nhân vật, sự kiện

+ Thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi, dân tộc để chúng ta thêm

tự hào, tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân tộc + Làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

3 Kết thúc tác phẩm:

- Con !"3 lên ngôi vua, lấy hiệu Hùng

) lập kinh đô, đặt tên

Y Giải thích nguồn gốc của G VN là con Rồng, cháu Tiên

 Cách kết thúc muốn khẳng định nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên là có thật

* GV: Cốt lõi sự thật LS là =G mấy

đời vua Hùng trị vì còn một bằng chứng

nữa khẳng định sự thật trên đó là lăng

!3 niệm các vua Hùng mà tại đây

hàng năm vẫn diễn ra một lễ hội rất lớn

đó là lễ hội đền Hùng Lễ hội đó đã trở

thành một ngày quốc giỗ của cả dân tộc,

ngày cả Y hành quân về cội nguồn:

Dù ai đi  về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mùng =G tháng ba

và chúng ta tự hào về điều đó Một lễ hội

độc đáo duy nhất chỉ có ở VN!

? Em hãy cho biết đền Hùng nằm ở tỉnh

nào trên đất Y ta? ( tỉnh Phú Thọ)

? Theo em, tại sao tuyện này  gọi là

truyền thuyết? Truyện có ý nghĩa gì?

1 Học xong truyện: Con Rồng, cháu

Tiên em thích nhất chi tiết nào? vì sao?

2 Kể tên một số truyện ! tự giải

thích nguồn gốc của dân tộc VN mà em

biết?

- Kinh và Ba Na là anh em

- Quả trứng to nở ra con G m=Gn

- Quả bầu mẹ (khơ me)

3 Ghi nhớ:SGK- tr3 III: Luyện tập

D Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Đọc kĩ phần đọc thêm

- Soạn bài: bánh ) bánh giầy

Tìm các ! liệu kể về các dân tộc khác hoặc trên thế giới về việc làm bánh hoặc quà dâng vua

TUAÀN 1

Tieỏt : 2 BAÙNH CHệNG BAÙNH GIAÀY

Hướng dẫn đọc thờm (Truyeàn thuyeỏt)

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyện

- Chỉ ra và hiểu  ý nghĩa của chi tiết !3 kì ảo

- Tìm hiểu, tập phân tích nhân vật trong truyện truyền thuyết

- Kể  truyện

B Chuẩn bị:

- Giáo

viên:

+ Soạn bài + Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ 9 tầm tranh ảnh về cảnh nhân dân ta chở lá dong, xay đỗ gói bánh ) bánh giầy

- Học sinh: + Soạn bài

C Các bước lên lớp:

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài

cũ: 1 Em hiểu thế nào truyền thuyết? Tại sao nói truyện Con Rồng, cháu Tiên là truyện truyền thuyết?

 (Keồ veà caực nhaõn vaọt, sửù kieọn coự lieõn quan ủeỏn lũch sửỷ thụứi quaự khửự, thửụứng coự yeỏu toỏ tửụỷng tửụùng , kỡ aỷo

Truyeàn thuyeỏt theồ hieọn thaựi ủoọ vaứ caựch ủaựnh giaự cuỷa nhaõn daõn ủoỏi vụựi caực sửù kieọn vaứ nhaõn vaọt lũch sửỷ

2 Nêu ý nghĩa của truyền thuyết "Con Rồng, cháuTiên"? Trong truyện em thích nhất chi tiết nào? Vì sao em thích?

(Giaỷi thớch, suy toõn nguoàn goỏc gioỏng noứi;YÙ nguyeọn ủoaứn keỏt, thoỏng nhaỏt coọng ủoàng.

3 Bài mới

: Moói daõn toọc ủeàu coự nhửừng moựn aờn ủaởc saộc, chuỷ yeỏu daứnh cho ngaứy Teỏt, maứ neỏu thieỏu thỡ coự theồ xem nhử hửụng vũ Teỏt seừ nhaùt nheừo ủi nhieàu Ngửụứi Nhaọt ngaứy Teỏt coự mỡ oỏng, baựnh quy, mỡ oỏng tửụùng trửng cho tuoồi thoù, baựnh quy noựi leõn sửù giaứu coự Daõn toọc ta, neỏu thieỏu baựnh chửng baựnh giaày (mieàn Baộc), baựnh chửng baựnh teựt (mieàn Nam) trong ngaứy Teỏt chổ theồ goùi laứ moọt caựch teỏt ủaày ủuỷ Vỡ sao laùi nhử vaọy? Chuựng coự yự nghúa gỡ? Baứi hoùc sau ủaõy seừ giuựp chuựng ta hieồu roừ đđđiều ủaỏy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- GVgọi HS đọc truyện

? Em hãy kể tóm tắt truyện

- Y dẫn HS tìm hiểu chú thích:

1,2,3,4,8,9,12,13

? Theo em, truyện có thể chia làm mấy

phần?

? Mở đầu câu chuyện muốn giới thiêụ

với chúng ta điều gì?

? Vua Hùng chọn G nối ngôi trong

hoàn cảnh nào?

? ý định của vua ra sao?(qua điểm của

vua về việc chọn G nối ngôi)

? Vua chọn G nối ngôi bằng hình

thức gì?

* GV: Trong truyện dân gian giải đố là1

trong những loại thử thách khó khăn đối

với nhân vật

- Điều kiện và hình thức truyền ngôi có

gì đổi mới và tiến bộ so với  thời?

- Qua đây, em thấy vua Hùng là vị vua

 thế nào?

(Không hoàn toàn theo lệ truyền ngôi từ

I Đọc và tìm hiểu chung:

1 Đọc - kể:

- Hùng  về già muốn truyền ngôi cho con nào làm vừa ý, nối chí nhà vua

- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang Liêu  thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng vua

- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên  và G ngôi cho chàng

- Từ đó Y ta có tục làm bánh ) bánh giầy vào ngày tết

2 Chú thích:

3 Bố cục: 3 phần

a Từ đầu chứng giám: Hùng  chọn G nối ngôi

b Tiếp hình tròn: Lang Liêu  thần dạy “lấy gạo làm bánh lễ tiên



c Còn lại: Lang Liêu  nối ngôi vua II.Đọc- Tìm hiểu văn bản:

1 Mở truyện: Vua Hùng chọn G nối ngôi

- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất Y thái bình, ND no ấm, vua đã già muốn truyền ngôi

- ý của vua: G nối ngôi vua phải nối

 chí vua, không nhất thết là con

!"3 Hình thức: điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố để thử tài

các đời !"Y chỉ truyền cho con !"3-

Vua chú trọng tài chí hơn !"3 thứ

Đây là một vị vua anh minh)

- Cho HS đọc phần 2

? Để làm vừa ý vua, các ông Lang đã

làm gì?

? Vì sao Lang Liêu  thần báo mộng?

* GV: Các nhân vật mồ côi, bất hạnh

!G  thần, bụt hiện lên giúp đỡ

mỗi khi bế tắc

?Vì sao thần chỉ mách bảo mà không

làm giúp lễ vật cho lang Liêu?

? Kết quả cuộc thi tài giữa các ông Lang

 thế nào?

? Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu 

vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên  và

Lang Liêu  chọn để nối ngôi vua?

? Truyền thuyết bánh ) bánh giầy

có những ý nghĩa gì?

2 Diễn biến truyện: Cuộc thi tài giữa các

ông lang

- Các ông lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon

- Lang Liêu:

+ Trong các con vua, chàng là G rhiệt thòi nhất

+ Tuy là Lang  từ khi lớn lên chàng ra ở riêng, chăm lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai Lang Liêu thân thì con vua  phận thì gần gũi với dân !G

- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng tạo của Lang Liêu

- Từ gợi ý, lang Liêu đã làm ra hai loại bánh

3 Kết thúc truyện: Kết quả cuộc thi

- Lang Liêu  chọn làm G nối ngôi

- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề nông (là nghề gốc của đất Y làm cho

ND  no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa:

Đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta

- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài

đức của con G có thể nối chí vua

Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng

đồng do chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên ) dâng lên vua thì đúng

là con G tài năng, thông minh, hiếu thảo

* ý nghĩa của truyện:

- Giải thích nguồn gốc hai loại bánh cổ truyền

- Giải thích phong tục làm bánh ) bánh giầy và tục thờ cúng tổ tiên của

G Việt

- Đề cao nghề nông trồng lúa

Y Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất

- Ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất Y

GV gọi HS đọc ghi nhớ

- Đóng vai Hùng  kể lại truyện

bánh ) bánh Giầy?

? Đọc truyện này, em thích nhất chi tiết

nào? Vì sao?

thái bình, nhân dân no

4 Ghi nhớ: SGK- Tr12

IV Luyện tập:

1 Tập kể chuyện

2.ý nghĩa của phong tục ngày tết nhân dân ta làm bánh ) bánh giầy

- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta Cha

ông ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị  rất linh thiêng, giàu ý nghiã Quang cảnh ngày tết nhân dân ta gói hai loại bánh còn có ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống lại truyền thuyết Bánh ) bánh giầy

3 Chỉ ra và phân tích một số chi tiết trong truyện mà em thích nhất

- Lang Liêu  thần báo mộng: đây là chi tiết thần kì làm tăng sức hấp dẫn của truyện, nêu lên giá trị của hạt gạo ở một

đất Y mà  dân sống bằng nghề nông, thể hiện cái đáng quí, cái đáng trân trọng của sản phẩm do con G làm ra

- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây

là cách "đọc", cách {!3 thức" nhận xét về văn hoá Những cái bình !G) giản dị song lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đó cũng chính là ý nghiã ! !3) tình cảm của nhân dân về hai loại bánh và phong tục làm bánh

D Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn bài: Từ và cấu tạo từ tiếng Việt

Tuần 1

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Hiểu  từ và cấu tạo từ tiếng Việt, cụ thể là:

+ Khái niệm về từ

+ Các kiểu cấu tạo từ: từ đơn, từ phức, từ phép, từ láy

- Luyện tập kĩ năng nhận diện và sử dụng từ

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Bảng phụ viết VD và bài tập

- Học sinh: + Soạn bài

C Các bước lên lớp:

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài

cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị bài

3 Bài mới ở Tiểu học, các em đã đựoc học về tiếng và từ Tiết học này

chúng ta sẽ tìm hiểu sâu thêm về cấu tạo của từ tiếng Việt để giúp các em sử dụng thuần thục từ tiếng Việt

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- GV treo bảng phụ đã viết VD

? Câu văn này lấy ở văn bản nào?

? Mỗi từ đã  phân cách bằng

dấu gạch chéo, em hãy lập danh

sách các từ và các tiếng ở câu trên?

? Em có nhận xét gì về cấu tạo của

các từ trong câu văn trên?

? Vậy tiếng dùng để làm gì?

? 9 từ trong VD trên khi kết hợp với

nhau có tác dụng gì?(tạo ra câu có ý

nghĩa)

? Từ dùng để làm gì?

? Khi nào một tiếng có thể coi là

một từ?

? Từ nhận xét trên em hãy rút ra

khái niệm từ là gì?

- GV nhấn mạnh khái niệm

1 Ví dụ:

Thần /dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/, chăn nuôi/và/ cách/ ăn ở/

* Nhận xét:

- VD trên có 9 từ, 12 tiếng

- Có từ chỉ có một tiếng, có từ 2 tiếng

- Tiếng dùng để tạo từ

- Từ dùng để tạo câu

- Khi một tiếng có thể tạo câu, tiếng ấy trở thành một từ

2 Khái niệm:

Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để tạo câu