Gióp häc sinh: - HiÓu ®îc néi dung vµ ý nghÜa cña truyÖn: T×nh c¶m trong s¸ng vµ lßng nh©n hËu cña người em gái có tài năng đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vư[r]
Trang 1Ngày soạn:17/1 Bài 20: Bức tranh của em gái tôi
Ngày dạy: ( Tạ Duy Anh )
6A1:20/+6A2:20/1 +3/2 Tiết 81 - 82: Đọc - hiểu văn bản
A.Mục tiờu cần đạt.
1 Kiến thức.
Giúp học sinh:
- Hiểu nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của + em gái có tài năng đã giúp cho + anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và
lên lòng tự ái
- Từ đó hình thành thái độ và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng sự ghen tị @ tài năng hay thành công của + khác
2 Kĩ năng.
- Nắm nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật trong tác phẩm
3 Thái độ.
- Biết nghe những lời dạy bảo của mọi + để từ đó sửa chữa những lỗi lầm mà mình
đã mắc phải
B Chuẩn bị:
* Giỏo viờn: Chuẩn bị nội dung lên lớp
* Học sinh: Chuẩn bị bài theo câu hỏi.
C Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động.
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
? Trình bày cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài '' Sông @ Cà Mau ''
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài
Trong cuộc sống + ngày, ai cũng có thể phạm sai lầm, có thể có những lúc hành động hay suy nghĩ thật đúng C vấn đề là phải biết nhận ra lỗi lầm của mình, biết khắc phục để V lên
Có những sự ân hận, hối lỗi làm cho tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn Truyện ngắn '' Bức tranh của em gái tôi '' viết về anh em Kiều ZV đã rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó
* Hoạt động 3: Đọc - Hiểu văn bản
Hoạt động của học sinh Hoạt động
của h/s
Nội dung cần đạt
GV gọi học sinh đọc chú thích
SGK
? Trình bày những hiểu biết
của em về tác giả Tạ Duy Anh
và tác phẩm?
- Đọc
- Thực hiện
I Đọc - tiếp xúc văn bản
1 Tác giả, tác phẩm.
- Tạ Duy Anh là cây bút trẻ xuất hiện trong văn học thời kì đổi mới
Trang 2GV: Nêu yêu cầu đọc
Đọc to, rõ ràng, phân biệt rõ lời
kể, lời đối thoại, diễn biến tâm
lí của + anh qua các chặng
- Giáo viên đọc mẫu, 2 học
sinh đọc bài
- Học sinh nhận xét
? Kể tóm tắt truyện
Em gái tôi là Kiều ZV 7
C tôi hay gọi nó là Mèo
Mèo tự chế ra những lọ phẩm
màu để vẽ Chú Tiến Lê là một
họa sĩ đến chơi đã phát hiện ra
tài năng hội họa của mèo Cả
nhà vui mừng tạo điều kiện cho
mèo phát triển tài năng, chỉ có
tôi là thầm ghen tị với nó Chú
Tiến Lê giới thiệu mèo tham
dự cuộc thi vẽ, mèo đạt giải
nhất
- Nó rủ tôi đi nhận giải 3
cùng
- Khi xem tranh tôi nhận ra
mình với khuôn mặt hoàn hảo,
đáng yêu Tôi thấy xấu hổ vì
thói ghen tuông nhỏ nhen của
mình, không dám nhận là mình
trong tranh
? Giải nghĩa các từ : thiên tài,
năng khiếu, nhân hậu?
- Nghe
- Đọc nối tiếp
-Kể
- Giải nghĩa
- Tác phẩm đoạt giải nhì trong cuộc thi viết về '' V lai vẫy gọi'' của báo thiếu niên tiền phong ( Không có giải nhất )
2 Đọc - tóm tắt truyện.
* Kể
*Từ khó.
- Thiên tài: + có khả năng đặc biệt từ bẩm sinh
- Năng khiếu: khả năng đặc biệt về một mặt nào đó
- Nhân hậu: giàu lòng yêu V
Trang 3? Truyện có những nhân vật
nào?Theo em nhân vật trung
tâm là ai? Vì sao em xác định
đó là nhân vật trung tâm?
? Truyện kể theo lời của
nhân vật nào? Việc lựa chọn
ngôi kể vậy có tác dụng
gì?
? Trong tác phẩm, tác giả sử
dụng V thức biểu đạt
nào?
? Nội dung văn bản kể
theo trình tự nào?
GV: Để cảm nhận sâu hơn nội
dung 3 của tác phẩm
chung ta đi tìm hiểu phần II
? Tâm trạng của + anh
khắc họa qua những thời
điểm nào?
- Độc lập
- Xác định
- Phát hiện
- Độc lập
- Trình bày
* Cấu trúc văn bản.
- Truyện có các nhân vật: Mèo con, anh trai, chú Tiến Lê, bố, mẹ
- C+ anh là nhân vật trung tâm của truyện, còn + em là các nhân vật chín ( các nhân vật khác
là phụ ) Vì chủ ý của tác giả không phải ở chỗ khẳng định năng khiếu hay ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của cô em gái mà là nói về sự thức tỉnh của + anh
- Truyện kể theo ngôi thứ nhất qua lời kể và suy nghĩ của + anh
- Tự sự, biểu cảm
- Tác dụng: Miêu tả tâm trạng của nhân vật một cách tự nhiên bằng lời của chính nhân vật ấy Câu chuyện sẽ trở nên chân thực, khách quan hơnvà độ tin cậy của câu chuyện cũng cao hơn
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Diễn biến tâm trạng của người anh.
- Từ @ cho đến lúc thấy em gái
tự chế màu vẽ
Trang 4? Tìm những chi tiết biểu hiện
thái độ của + anh với cô
em gái Kiều ZV trong
cuộc sống hàng ngày?
? Qua những việc làm trên cho
thấy thái độ của + anh đối
với em thế nào?
GV gọi học sinh đọc từ ''
C mọi bí mật gắt um
lên''
? Tài năng của em phát
hiện khi nào?
? Khi phát hiện ra tài năng đặc
biệt của + em, thái độ của
mọi + ra sao? Tâm trạng
của + anh thế nào?
? Vì sao + anh lại có tâm
trạng vậy?
GV khái quát: Vốn coi +
em, lúc nào cũng
? Em đánh giá thế nào về
hành vi, thái độ của + anh?
- Lí giải
- Khái quát
- Độc lập
Khái quát
- Đọc
- Phát hiện
- Phát hiện
- Lí giải
- Nghe
- Khi tài năng hội họa của em phát hiện.- Khi lén xem những bức
vẽ của em
- Khi đứng @ bức trnh giả nhất của em
* Tâm trạng, thái độ của người anh từ trước cho đến lúc thấy em gái tự chế màu vẽ.
- Gọi em là mèo, luôn quát mắng, xét nét em
- lén theo dõi em
- Coi thường, bực bội, giọng kẻ cả của người làm anh.
* Tâm trạng của người anh khi tài năng hội họa của em gái được phát hiện.
- Khi chú Tiến Lê đến nhà chơi
- Mọi + ngạc nhiên, vui mừng,
- Riêng + anh buồn, thấy mình thành + thừa, bị đẩy ra ngoài
- Người anh buồn, không thân với
em nữa vì ghen ghét, đố kị với tài năng của em.
- Đây là biểu hiện tâm lí dễ gặp ở
Trang 5? Từ những dằn vặt, suy nghĩ
đó, + anh quyết định làm
việc gì?
GV cho học sinh chú ý đoạn:
'' Tôi quyết định làm một
việc tiếng thở dài ''
? Sau khi đã lén xem trộm
tranh của em, gấp lại những
bức tranh + anh '' lén trút
ra một tiếng thở dài ''
? Em hiểu gì về tâm trạng
+ anh ẩn đằng sau tiếng
thở dài ấy?
? Nhận ra sự thật ấy, thái độ
của + anh đối với em ra
sao?
GV: Tình huống quan trọng tạo
ra nút điểm của diễn biến tâm
trạng nhân vật + anh cuối
truyện khi cậu đứng @ bức
vẽ đạt giải của em gái
? Mô tả lại bức tranh của +
em?
? Tác giả viết: '' Mặt chú bé tỏa
ra một thứ ánh sáng rất lạ ''
Theo em, đó là thứ ánh sáng
gì?
- Thảo luận nhóm 2
- Phát hiện
- Đọc
- Cảm nhận
- Phát hiện
- Nghe
- Mô tả
- Giải thích
mỗi += nhất là ở tuổi thiếu niên, đó là lòng tự ái và mặc cảm,
tự ti khi thấy ở + khác có tài năng nổi bật, Chính mặc cảm đó đã khiến + anh không thân
* Khi lén xem trộm những bức tranh của em
- Tiếng thở dài thể hiện sự buồn nản, bất lực, cay đắng
Vì: Buộc phải thừa nhận tài năng của + em và vì V cho cả mình nữa '' chẳng có một năng khiếu gì ?''
- C+ anh càng tở nên hay gắt gỏng và cáu giận vô lí với em
* Tâm trạng của người anh khi
đứng trước bức tranh đạt giải của người em.
- ánh sáng của lòng mong @ = sự tin 3 777
* Tâm trạng của người anh khi
đứng trước bức tranh đoạt giải
Trang 6GV cho học sinh đọc thầm
đoạn cuối
? Phân tích diễn biến tâm trạng
của + anh khi đứng @
bức tranh?
? C+ anh ngạc nhiên vì sao?
? Tại sao + anh lại xấu hổ?
GV: Rõ ràng em không vẽ bức
chân dung + anh bằng
dáng vẻ hiện tại mà bằng tình
yêu, lòng nhân hậu bao dung,
tin 3 vào bản chất tốt đẹp
của + anh Chính điều đó
đã làm thức tỉnh trong lòng
+ anh lọng tự trọng, biết
nhận ra tính xấu của mình,
muốn V lên để tự hoàn
thiện mình
? Qua đoạn trích, em có nhận
xét gì về nghệ thuật miêu tả
tâm lí nhân vật của tác giả?
GV: Bên cạnh nhân vật +
anh, cô em gái Kiều ZV
cũng khá ấn với +
- Đọc
- Phân tích
- Suy luận
- Lí giải
- Nghe
- Nhận xét
của em.
- Ngạc nhiên, hãnh diện, xấu hổ muốn khóc.
Vì:
+ C+ trong bức tranh lại chính
là cậu
+ Ngạc nhiên nữa không ngờ '' + '' trong tranh lại hoàn hảo vậy
+ Hãnh diện vì hình ảnh của cậu trong tranh sao mà đẹp thế
+ Xấu hổ
Vì: tự nhận ra những yếu kém của mình, thấy mình không xứng đáng
vậy
- Tác giả quan sát tỉ mỉ, miêu tả sinh động, tịnh tế diễn biến tâm lí của nhân vật Vì vậy: Vấn đề tác giả đề cập rất đơn giản vẫn không thiếu phần hấp dẫn
Trang 7đọc Nhân vật + em gái
giới thiệu thế nào?
Tình cảm đối với anh ra sao?
? Nhân vật Kiều ZV
khắc họa qua những V
diện nào?
? Tìm những chi tiết miêu tả
ngoại hình, hành động của
Kiều ZV K
? Em có cảm nhận gì về nhân
vật cô em gái trong truyện?
GV: Đó là những đặc điểm của
nhân vật + em - bé Kiều
ZV = theo em đặc điểm nào
nổi bật và đáng yêu nhất ở
nhân vật này?
? Em có nhận xét gì về cách
kết thúc truyện?
? Câu hỏi của + mẹ ở cuối
truyện có nhiều hàm ý sâu xa
Thử phân tích ý nghĩa của câu
nói đó?
? Học xong truyện, em tự rút ra
cho mình bài học
gì?
- Nghe
- Phát hiện
- Phát hiện
- Thảo luận nhóm
- Bộc lộ
- Nhận xét
- Phân tích
- Rút ra bài học
2 Nhân vật người em - Cô bé Kiều Phương.
- Qua ngoại hình ( nét mặt )
- Cử chỉ hành động ( sự tò mò, hiếu
động, tự ché màu vẽ )
- Thái độ với + anh
- Kiều Phương là một cô bé tò mò, hiếu động, thông minh, nhanh nhẹn Đặc biệt là tấm lòng nhân hậu, độ lượng.
- Tấm lòng nhan hậu, độ ' = vị tha
- Kết thúc hay và bất ngờ
- ẩn ý + Ngoài đời liệu con có hoàn hảo trong tranh
+ Em gái vẽ con thế có đúng hình ảnh thật của con không? hay vì yêu quí anh nen nó đã vẽ
đẹp vậy?
- Ghen ghét, đố kị @ tài năng của + khác là rất xấu Với + thân thì điều đó lại càng xấu hơn
- Tự ái, tự ti cá nhân cũng là những hạn chế, điểm cần khắc
Trang 8? Từ đó rút ra bài học về thái
độ và cách ứng xử với mọi
+ thế nào?
? Em học tập gì về nghệ
thuật miêu tả diễn biến tâm lí
nhân vật?
? Em cảm nhận gì về nội
dung, tình cảm của các nhân
vật?
GV: gọi học sinh đọc ghi nhớ
? Tóm tắt ngắn gọn truyện?
? Viết đoạn văn ngắn thuật lại
tâm trạng + anhkhi đứng
@ bức tranh đạt giải nhất
của em?
- Rút ra bài học
- Độc lập
- Bộc lộ
- Đọc
- Tóm tắt
- Thực hiện
phục
- Lòng nhân ái, độ ' bao dungmột cách trong sáng, hồn nhiên là đức tính rất cần phát huy
Nó góp phần giúp con + chiến thắng bản thân, chiến thắng, hạn chế điẻm của mình để V tới thành công
- ! @ thành công và tài năng của + khác, mỗi con + cần
qua lòng mặc cảm, tự ti
- Lòng nhân hậu và sự độ ' - thể giúp con + tự lên bản thân mình
III Tổng kết.
*Nghệ thuật.
Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế và lô gíc
* Nội dung.
- Tình cảm trong sáng hồn nhiên và
độ ' = nhân hậu của cô em gái
đã giúp + anh nhận ra sự hạn chế của chính mình
* Ghi nhớ ( SGK ).
IV.Luyện tập
*Hoạt động 4: Hoạt động nối tiếp
- Học bài
- Viết hoàn chỉnh đoạn văn
- Chuẩn bị: Luyện nói về quan sát, 3 và so sánh, nhận xét trong văn miêu tả