GV kh¸i qu¸t: Nh vËy thiªn nhiªn kh«ng bao giê thiÕu tiÕng chim, lµng quª kh«ng bao giê v¾ng bãng s¸o sËu, s¸o ®en ®Ëu trªn lng tr©u mµ hãt mõng ®îc mïa, chim nh chia vui với người n[r]
Trang 1Ngày soạn:24/3 Bài 27: Lao xao
Ngày dạy:6A1+6A2 (Duy Khán)
26/3/09+31/3 Tiết 113+114 : Đọc - hiểu văn bản
A Mục tiờu cần đạt.
1 Kiến thức.
Giúp học sinh:
- Cảm nhận vẻ đẹp phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài
chim
2 Kĩ năng.
- Thấy tâm hồn nhạy cảm sự hiểu biết và lòng yêu thiên nhiên, làng quê của tác
giả
3 Thái độ.
- Hiểu nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh động và hấp dẫn về các
loài chim ở làng quê trong bài văn
B Chu ẩn bị:
* Giáo viên: Chuẩn bị nội dung lên lớp
* Học sinh: Chuẩn bị bài theo câu hỏi.
C Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động.
Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ.
Bài kí "Lòng yêu > D đã chứng minh 1 chân lí giản dị và thuyết phục đó là chân
lí nào?
hoạt động 2 : Khởi động
Ca dao cổ truyền Việt Nam có câu:
Trên rừng ba mươi sáu thứ chim
Có chim chèo bẻo, có chim ác là
Thế còn ở đồng bằng, ở các làng quê Việt Nam thì sao? Cũng là cả một thế giới
các loài chim lao xao trong mỗi buổi sớm mà hè qua hồi 9 1 thời "tuổi thơ im
lặng" của nhà văn Duy Khán
hoạt động 3 : Đọc, hiểu văn bản.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của
h/s
Nội dung cần đạt
? Nêu những hiểu biết của em
về tác giả, tác phẩm? - Học sinh
nêu ý kiến dựa vào SGK
I Đọc - tiếp xúc văn bản
1.Tỏc giả - Tỏc phẩm
- Duy Khán ( 1934 - 1995 ) quê ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
- Bài "Lao xao" trích từ tác phẩm
"Tuổi thơ im lặng" của Duy Khán
Tác phẩm giải 9 hội nhà văn năm 1987
2 Đọc
Trang 2GV yêu cầu đọc: Giọng chậm
rãi, tâm tình chú ý những câu
văn ngắn, khẩu ngữ
- GV đọc mẫu
- Ngoài các từ khó SGK giáo
viên giải thích thêm
- Vung tứ linh: Vung ra 4 phía
- Láu táu: Cách nói nhanh có
khi lắp, có khi vấp váp, không
rõ tiếng
- Thổng buổi: Xế, quá nửa buổi
? Bài văn thuộc thể loại gì?
? Văn bản tái hiện bức tranh
thiên nhiên ở làng quê Bức
tranh thiên nhiên ấy có thể chia
làm mấy phần chính là những
phần nào?
? Phần văn bản miêu tả các loài
chim lại sắp xếp theo 1
trình tự chia theo loài, theo
nhóm? Theo em tác giả chia
thành mấy nhóm là những
nhóm nào?
? Qua việc sắp xếp, nhận xét gì
về cách miêu tả của tác giả?
? Trong văn bản, tác giả dùng
miêu tả và tự sự Khi nào tác
giả dùng nhiều miêu tả?
? Khi nào dùng nhiều yếu tố kể
chuyện?
- Học sinh trình bày ý kiến
- Học sinh chia đoạn
- Học sinh suy nghĩ phát biểu ý kiến
- Học sinh nhận xét
- Học sinh phát hiện
3 Từ khó.
4 Thể loại và cấu trỳc
- Thể loại: Hồi kí, thông qua hồi
9 và kỷ niệm tuổi thơ
-> Kể chuyện thời thơ ấu kết hợp miêu tả cảnh thiên nhiên
- Bố cục: 2 phần
1 Từ đầu -> râm ran: Khung cảnh làng quê lúc chớm sang hè
2 Còn lại: Miêu tả thế giới các loài chim
- 3 nhóm:
+ Chim mang niềm vui trên cho đất trời: Sáo sậu, sáo đen, tu hú, nhạn + Chim ác, chim sấu: Bìm bịp, diều hâu, quạ, cắt
+ Chim trị ác: Chèo bẻo
- Miêu tả từ khái quát -> cụ thể, mỗi nhóm chọn lọc 1 vài loài tiêu biểu, cụ thể
- Khi tả hình dáng, màu sắc hoạt
động của các con vật
- Khi kể lai lịch, đặc tính của
Trang 3? Để hiểu kỹ hơn, sâu hơn nội
dung văn bản, chúng ta đi phân
tích
? Đoạn văn mở đầu nêu nội
dung gì?
? Điều gì đã làm nêu sự sống
lao xao trong S quê vào
thời điểm chớm hè?
? Nêu những chi tiết miêu tả cụ
thể?
? Âm thanh nào tác giả
chú ý nhất? Vì sao?
GV: Từ láy "lao xao", từ
thanh trở thành âm 9 chủ
đạo trong bài văn Trong cái
lao xao của đất trời có cái lao
xao của tâm hồn tác giả
? Em thấy các câu văn trong
đoạn văn mở đầu có đặc điểm
gì về cấu trúc?
? Cách miêu tả các loài vật của
tác giả có gì đáng chú ý?
? Cảm nhận của em về bức
trang ở đoạn đầu văn bản?
? Phần 2 của văn bản tập trung
kể và tả về điều gì?
? Bài văn kể và tả về các loài
chim nào? Em hãy thống kê
theo trình tự tên các loài chim
- Học sinh tìm chi tiết
- Học sinh nêu ý kiến
- Học sinh nhận xét
- Học sinh nêu cảm nhận
- Học sinh
đọc tiếp đến hết
- Học sinh kể tên
chúng
II Đọc - hiểu văn bản
1 Khung cảnh làng quê lúc chớm vào hè.
- Hoa và cây cối
- Ong và -> tìm mật rộn rịp xôn xao
-> Ong vàng, vò vẽ, ong mật đánh, vật nhau
-> B> hiền lành rủ nhau lặng
lẽ bay đi
- Âm thanh của ong, -> của đất trời thiên nhiên làng quê khi vào hè
-> Câu văn ngắn, kết cấu đơn giản
-> Tả đặc điểm hoạt động trong môi :S sống của chúng
=> Bức tranh sinh động: có màu sắc, T thơm, có âm thanh, xôn xao rộn rịp của các loài ong ->$
2 Thế giới các loài chim.
- Chim bồ các, sáo sậu, sáo đen, tu
hú, ngói, bìm bịp, diều hâu, chèo
Trang 4? Tác giả sắp xếp theo từng
loài, nhóm gần nhau Đó là
những nhóm chim nào?
? Những loài chim nào thuộc
nhóm chim hiền?
? Các loài chim hiền giới
thiệu thế nào?
? Khi miêu tả các loài chim
hiền tác giả lựa chọn những chi
tiết thế nào? Và vận dụng
nghệ thuật tiêu biểu gì? Em
hãy phân tích?
? Thông qua nghệ thuật tiêu
biểu trên S đọc cảm nhận
gì về hình ảnh, âm thanh
các loài chim hiền và tình cảm
của nhà văn?
? Vì sao các loài chim trên
gọi là chim hiền?
GV trong khi giới thiệu về các
loài chim hiền, tác giả đã sử
dụng những câu đồng dao quen
thuộc và câu truyện cổ tích về
chim bìm bịp
? Em hãy đọc lại những câu
đồng dao và câu truyện cổ tích
đó Đấy chính là những thể loại
của văn hóa dân gian
? Theo em, tác giả 1 số thể
loại của văn hóa dân gian vào
có tác dụng gì?
- Học sinh phát hiện
- Học sinh kể tên
- Học sinh nhận xét nghệ thuật
- Học sinh nêu cảm nhận
- Học sinh suy nghĩ trình bày
- Học sinh
đọc
- Học sinh trình bày ý kiến
bẻo, quạ, chim cắt
a Nhóm chim mang vui đến cho trời đất.
- Bồ các, sáo sậu, sáo đen, tu hú, chim ngói
- Bồ các vừa bay vừa kêu váng trời
- Sáo sậu, sáo đen hót cả ngày
- Tu hú to nhất họ
-> Chi tiết chọn lọc, nghệ thuật nhân hóa, từ láy, thanh
=> Là loài chim gần gũi với cuộc sống con S$ Tình cảm gần gũi yêu mến của tác giả với các loài chim hiền
- Tiếng hót của chúng hay, vui, chúng xuất hiện là đem đến những niềm vui cho con S0 niềm vui
mùa
- Phù hợp với tâm hồn trẻ thơ, câu truyện hấp dẫn, tạo không khí dân gian trong sinh hoạt làng xã
- Làm cho S đọc thấy sự hiểu biết phong phú về thể giới loài
Trang 5câu đồng dao quen thuộc mà
em biết?
GV khái quát: N vậy thiên
nhiên không bao giờ thiếu
tiếng chim, làng quê không bao
giờ vắng bóng sáo sậu, sáo đen
đậu trên trâu mà hót mừng
mùa, chim chia vui
với S nông dân khi mùa về
cũng xã hội loài S0 thế
giới chim vô cùng phong phú
Có loài chim hiền và cũng có
loài chim dữ, chim ác Vậy loài
chim xấu miêu tả thế
nào?
GV: Phần kể về chim bìm bịp
coi là phần chuyển tiếp
? Theo em những loài chim
xấu, chim ác hiện lên trong văn
bản là những loài chim nào?
? Ngoài những loài chim xấu
kể trên, em có biết loài chim
nào khác? Có thể xếp cùng
nhóm?
? Những loài chim xấu kể
và tả trên những T tiện
nào?
? Nếu tả về loài chim hiền,
chủ yếu tác giả tập trung vào tả
tiềng hót, hình dáng thì tả các
loài chim ác, tác giả tập trung
vào đặc điểm nào? Tại sao?
? Tại sao tác giả lại cho rằng
các loài trên là chim xấu?
? Quan sát cảnh diều hâu xà
xuống bắt con gà con bị gà mẹ
- Học sinh
- Học sinh theo dõi
- Học sinh nêu chi tiết
- Học sinh kể tên
- Học sinh phát hiện
- Học sinh suy nghĩ trả
lời
chim của tác giả
b Các loài chim xấu, chim ác.
- Diều hâu, quạ, cắt, chèo bẻo
- Chim lợn, đại bàng, chim $
-> Hình dáng, lai lịch, hành động
- Chủ yếu miêu tả hành động của chúng
-> Hành động xấu xa độc ác
Trang 6đánh trả, đã gợi cho S đọc
liên 9 đến những gì trong
cuộc sống của con SK
? Nếu dân gian gọi các loài
chim xấu trên với các cái tên
Diều hâu - chim ăn >0
Quạ - chim ăn trộm, Cắt - chim
đao phủ thì em thấy có phù hợp
không? Vì sao?
GV: Trong câu truyện về các
loài chim ta còn thấy tác giả
giới thiệu 1 loài chim đại diện
cho công lí Theo em đó là loài
chim nào?
? Chèo bẻo tác giả đặt
cho cái tên thê nào?
? Tại sao tác giả lại gọi chèo
bẻo là loài chim trị ác?
? Chèo bẻo đã trị ác mấy lần?
? Miêu tả cuộc chiến giữa chim
chèo bẻo và chim cắt?
? Qua cuộc trị tội trên, em có
nhận xét gì về hành động của
họ hàng chèo bẻo khi diệt các
loài chim ác?
? Từ đây em rút ra bài
học gì trong cuộc sống?
? Câu cảm thán: Chèo bẻo ơi!
chèo bẻo! thể hiện tình cảm gì
của tác giả?
GV chèo bẻo :> đây là loài
chim xấu qua câu
chuyện của Duy Khan, chèo
- Học sinh suy nghĩ liên
9 $
- Học sinh trình bày ý kiến
- Học sinh nêu chi tiết
- Học sinh trả
lời
- Học sinh quan sát đoạn văn
- Học sinh nhận xét
- Học sinh liên hệ
- Cuộc sống có sự cạnh tranh, sinh tồn, sức mạnh của tình mẫu tử
-> Cách gọi đó hoàn toàn phù hợp vì đúng đặc tính và hành động xấu xa của chúng
-> Chim chèo bẻo
c Loài chim trị ác: Chim chèo bẻo
-> Chèo bẻo dám chống lại các loài chim ác
- 3 lần: Quạ, chim cắt
-> Hành động dũng cảm, biết đoàn kết
- Dù có mạnh, giỏi đến đâu gây tội ác sẽ bị trừng trị đến cùng
- Sức mạnh của cộng đồng là sức mạnh vô địch biến kẻ yếu thành S mạnh
-> Tình cảm khâm phục, ca ngợi của tác giả
Trang 7bèo lại là loài chim đoàn kết
Theo em cách xây dựng loài
chim chèo bẻo trong văn bản
thể hiện cái nhìn mới mẻ gì về
những con S xấu của tác
giả?
? Hãy đặt tên cho loài chim
chèo bẻo theo cách nghĩ, tình
cảm của em?
? Qua việc tìm hiểu toàn bộ
văn bản, em có nhận xét gì về
nghệ thuật kể truyện, hình ảnh,
chi tiết?
? Nghệ thuật trên biểu hiện nội
dung gì? Em cảm nhận
tình cảm gì của nhà văn với
quê T K
Hướng dẫn học sinh
Yờu cầu HS tỡm đọc thờm
truyện Dế mốn , chim gỏy, bồ
nụng của Tụ Hoài
- Học sinh trình bày suy nghĩ
Khỏi quỏt
- Học sinh nêu cảm nhận
Đọc Thực hiện
- NS xấu có thể trở thành S tốt và thậm chí sẽ có hành
động rất tốt
-> Chim trị ác, chim đoàn kết, chim dũng sĩ
III Tổng kết.
1 Nghệ thuật: Lựa chọn chi tiết miêu tả, kết hợp tả và kể miêu tả hành động kết hợp với ngoại hình
2 Nội dung: Sự quan sát, miêu tả
cụ thể, tỉ mỉ
- Tác giả là S vô cùng yêu mến quê T 0 làng xóm, ruộng S $
* Ghi nhớ: SGK/113
IV Luyện tập
Tả một con chim mà em yờu thớch trong khoảng 5-6 cõu, cú sử dụng biện phỏp nhõn hoỏ và so sỏnh - ẩn dụ
Hoạt động 4: Hoạt động nối tiếp
- Chuẩn bị bài: Ôn tập truyện và kí, soạn hệ thống câu hỏi SGK
...- Học sinh suy nghĩ liên
9 $
- Học sinh trình bày ý kiến
- Học sinh nêu chi tiết
- Học sinh trả
lời
- Học sinh quan sát đoạn văn
- Học. .. nhận xét
- Học sinh liên hệ
- Cuộc sống có cạnh tranh, sinh tồn, sức mạnh tình mẫu tử
-& gt; Cách gọi hồn tồn phù hợp đặc tính hành động xấu xa chúng
-& gt; Chim chèo...
Hướng dẫn học sinh
Yờu cầu HS tỡm đọc thờm
truyện Dế mốn , chim gỏy, bồ
nụng Tụ Hồi
- Học sinh trình bày suy nghĩ
Khỏi quỏt
- Học sinh nêu cảm