Giáo án Tự chọn Ngữ văn Lớp 6 - Chủ đề 2: Văn tự sự - Năm học 2006-2007 - Đặng Thị Thu

- Trong thực tế làm văn dù kể chuyện người thật, việc thật hay kể chuyện tưởng tượng cũng có thể thay đổi thứ tự kể theo hướng đan xen các sự việc: từ hiện tạinêu kết quả quay trë l¹i qu[r]

Trang 1

Ngày soạn: tháng năm 2007 Ngày dạy: tháng năm 2007

Chủ đề 2: văn tự sự

Thời gian 7 tiết

Tiết 1,2: Đặc điểm của văn tự sự

A/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh hiểu khái niệm văn tự sự, các yếu tố nghệ thuật cơ bản tạo nên một tác phẩm tự sự

B/ Các bước lên lớp

1 ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Em hiểu thế nào là nghĩa của từ ? Từ nhiều nghĩa là gì ?

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng

? Em hiểu tự sự là gì ?

? Những trình tự trong

văn tự sự ?

? Em hiểu cốt truyện là

gì ?

? Cốt truyện dài ngắn

phụ thuộc vào đâu ?

? Điểm chú ý về cốt

truyện ?

? Nếu cốt truyện sơ sài,

nhạt nhẽo, dẫn tới hậu

quả gì ?

? Các chất liệu tạo nên

cốt truyện ?

? Nhân vật có vai trò

ntn trong văn tự sự ?

? Nhân vật trong văn tự

sự ?

- Trình tự thời gian

- Trình tự không gian

- Trình tự cuộc đời nhân vật

- Trình tự sự việc

- Cốt truyện là yếu tố (cơ bản) đầu tiên của văn tự sự

-tả, văn nghị luận

- Tùy thuộc vào quy mô dài ngắn khác nhau của tác phẩm

Cốt truyện phải đảm bảo một chuỗi sự việc nối tiếp nhau trong một thời gian và không gian cụ thể, có nguyên nhân, có diễn biến, có điểm mở đầu và điểm kết thúc

 Kết luận: Cốt truyện phải có ý nghĩa nhất định

 Không đủ điều kiện để tạo nên một tác phẩm hay, có

 Các sự kiện với các tình tiết cụ thể

Nhân vật là một yếu tố nghệ thuật hết sức quan trọng không thể thiếu 1P] của mỗi tác phẩm tự sự

- Nhân vật đóng một vai trò quan trọng trong việc thể hiện của tác phẩm

tên tuổi, diện mạo, tính cách, có cuộc đời riêng

I/ Khái niệm

II/ Các yếu tố nghệ thuật cơ bản tạo nên một tác phẩm

tự sự a/ Cốt truyện

b/ Nhân vật

Các loại nhân vật

Trang 2

? Xét về vai trò thì có

những nhân vật nào ?

? Xét về TT điểm nhìn

nhà văn thì có những

nhân vật nào ?

? Việc đặt tên nhân vật

? Cho ví dụ cụ thể ?

thoại, truyền thuyết

VD: Thần trụ trời, bà Nữ Oa vá trời, Sơn tinh, Thủy Tinh, Thánh gióng

+ Nhân vật là loài vật; thể hiện cuộc sống, thế giới con VD: Dế mèn, Dế trũi, Bọ Ngựa, Chuột Chù, Chuột nhắt

trong các văn bản

* NV chính: là những nhân vật xuất hiện nhiều, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện chủ đề tác phẩm, chi phối toàn

bộ diễn biến cốt truyện

* NV phụ: xuất hiện ít hơn đóng vai trò bổ trợ

VD: trong truyền thuyết Thánh Gióng:

+ Thánh Gióng là nhân vật chính

+ P mẹ, sứ giả, nhà vua, dân làng là nhân vật phụ

- Nhân vật chính diện, nhân vật phản diện

+ Nhân vật chính diện: là nhân vật tích cực, thể hiện chuẩn mực đạo đức của một thời đại, một giai cấp, một tầng lớp 1P] nhà văn khẳng định, ca ngợi

trái với đạo lí, 1P] nhà văn miêu tả, xây dựng với thái độ phê phán, phủ định

* Việc đặt tên nhân vật cũng là một vấn đề, thể hiện dụng ý nghệ thuật của tác giả

diện

- Tên xấu dành cho kẻ ác, kẻ xấu-NV pghản diện

một số đặc điểm nào đó về ngoại hình, về tính cách(Sọ Dừa,

Lọ Lem, ) hoặc gọi tên NV bằng nghề nghiệp:

Ông lão đánh cá

Cô bé bán diêm

- Tác phẩm ngắn số NV sẽ ít

- Thậm chí có những truyện cchỉ có một NV

- Có chi tiết lớn: đóng vai trò chính để dẫn dắt cốt truyện

- Có chi tiết nhỏ: đóng vai trò bổ trợ làm rõ chi tiết lớn

Ví dụ : Trong truyện ngụ ngôn Đeo nhạc cho mèo có một chuỗi những (sự việc) chi tiết chính:

- Chi tiết thứ nhất: Cả làng chuột tề tựu nghe ông Cống bàn

kế mua nhạc buộc vào cổ mèo để ngăn ngừa hậu họa bị mèo bắt rình, bắt lén

- Chi tiết thứ hai: Khi nhạc đã kiếm 1P] ' hội đồng chuột họp cho mèo

- Chi tiết thứ ba: Chuột Chù chậm chạp lãnh trách nhiệm cho kế hoạch hoạn toàn thất bại

- Nhân vật chính

- Nhân vật phụ

- Nhân vật chính diện,

- nhân vật phản diện

- Việc đặt tên nhân vật

I/ Các chi tiết nghệ thuật

Trang 3

4 Củng cố: Em hiểu cốt truyện là gì ? Các nhân vật trong văn tự sự ?

- Xem lại bài

- Học thuộc đặc điểm của NV trong văn tự sự

Tiết 3 : lời kể và lời thoại- thứ tự kể

trong văn tự sự

Giúp học sinh nắm 1P]

- Lời kể và lời thoại, thứ tự kể trong văn tự sự, tác dụng của nó

Trang 4

- Em hiểu cốt truyện là gì ?

- Nêu hiểu biết của em về NV trong văn tự sự ?

3 Bài mới :

? Em hiểu thế nào là

lời kể ?

* Khi viết lời kể chú ý:

? Lời kể linh hoạt bao

gồm những gì ?

nào ?

? Nêu thứ tự kể trong

văn tự sự ?

Lời kể và lời thoại trong văn tự sự phải thật sự công dụng

- Lời kể là lời dẫn dắt cốt truyện, giới thiệu thời gian, không gian

VD: Ngày xửa, ngày `P' ở tại một làng nọ

+ hay “Buổi sáng hôm ấy”

“Có lần ” “Một hôm ”

+ hoặc lời kể về sự việc diễn ra trong truyện: “Ngay nhịp trống đầu Quắm đen đã lăn xả vào ông Cản Ngũ đánh ráo riết”

- Lời kể còn là lời giới thiệu nhân vật – giới thiệu về lai lịch, tên tuổi, đặc điểm, hình dáng, tính tình

- Lời kể phải rõ ràng, kín đáo, ý nhị Không nên quá cầu kì, dài dòng

- Lời kể phải phù hợp ngôi kể Lời kể phải hết sức linh hoạt

Lời kể bao gồm:

tả cảnh)

việc) Trong cùng một đoạn văn tự sự phải bao gồm tất cả các hình thức ấy

Lời thoại phải rất sáng tạo

P viết vă tự sự phải chọn lời thoại thật hợp với văn cảnh, hợp với nhân vật(liên quan đến tuổi tác, nghề nghiệp, tính cách)

+ Lời NV là thiếu nhi thì hồn nhiên, ngây thơ, pha chút nũng nịu

> Lời thoại có đệm chêm xen những từ ngữ 1P đẩy để làm rõ thái độ của nhân vật

+ Câu văn trong đối thoại cũng không nhất thiết phải đầy

đủ kết cấu chủ vị, có thể dùng kiểu câu tỉnh 9P]

dùng chính lời thoại làm yếu tố cơ bản để toát lên nội dung chủ đề tác phẩm

chuyện xảy ra sau kể sau

- Ta cũng có thể kể truyện theo trình tự các nhân vật Kể diễn biến cuộc đời NV này rồi chuyển sang kể diễn biến cuộc đời của NV khác

Trong thực tế các nhà văn không máy móc tuân thủ một

I/ Lời kể và lời thoại

1 Lời kể

2 Lời thoại

II/ Thứ tự kể trong văn tự sự

Trang 5

gian với cuộc đời của từng NV.

Trình tự thời gian cũng có thể dảo lộn: Đi từ hiện tại quay

về quá khứ Nhắc lại quá khứ để rồi lại trở về với thực tại

VD:

Truyện “Chiếc 9P] ngà” của Nguyễn Quang Sáng

4 Củng cố:

Em hiểu thế nào là lời kể ? Lời thoại trong văn tự sự ?

- Xem lại bài

- Nắm 1P] lời kể, lời thoại

- Thứ tự trong văn tự sự

Tiết 4,5 : những lưu ý khi làm văn tự sự

- Khi làm bài văn tự sự ta cần 9P" ý điểm gì?

Về xác định cốt truyện và tạo tình huống, cách xây dựng nhân vật, cách viết lời kể, lời thoại Cách sắp xếp bố cục Cách vận dụng văn miêu tả trong tự sự

3 Bài mới :

? Cốt truyện trong văn

- Cốt truyện phải có nhiều tình tiết với những diễn biến phong phú

Không nên chọn cốt truyện khá đơn giản Dù là kể chuyện

1/ Cách xác

định cốt truyện

và tạo tình huống

Trang 6

? Tình tiết trong

truyện?

ta kể theo cách nào?

? P] điểm của cách

kể trên ?

thế nào ?

? Phần kết thúc ?

cũng phải bắt rễ từ hiện thực cuộc sống

Có thể có P cấu, tức là thay đổi, thêm bớt để cốt truyện Không 1P] 1P vào cốt truyện những tình tiết phi lí, thiếu thực tế

kể phải biết xác định tình tiết nào là chính, tình tiết nào là phụ, biết nhấn vào tình tiết quan trọng

- Cần tạo tình huống trong truyện XD tình huống đặc sắc

là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của cốt truyện

định NV nào là chính, NV nào là phụ

- NV dù chính hay phụ thì cũng nên 1P] miêu tả với một chân dung cụ thể(có tên tuổi, vóc dáng, trang phục, diện mạo, tính tình)

Quan tâm tới thao tác miêu tả ngoại hình để làm nổi bật tính cách nhân vật

+ Việc đặt tên NV cũng nên cân nhắc

- NV 1P] xây dựng trong tác phẩm tự sự phải xuất phát từ nguyên mẫu ngoài đời

cầu kì, dài dòng

- Lời kể phải hết sức linh hoạt

- Lời kể phải phù hợp với ngôi kể

Khi viết lời thoại phải nắm 1P] đặc điểm tính cách, tuổi tác, nghề nghiệp, giới tính của các NV tham gia hội thoại

tuân thủ một kiểu dàn bài có 3 phần rõ rệt:

- Phần mở bài: Giới thiệu chung về NV và sự việc

- Phần thân bài: Kể diễn biến sự việc

- Phần kết bài: Kể kết thúc của sự việc

cảm giác đơn điệu

quay trở lại quá khứ(lí giải nguyên nhân, diễn biến)

Nếu kể theo cách này thì cách triển khai các phần trong bố cục bài văn tự sự cũng sẽ rất đa dạnh, phong phú

Phần mở bài không nhất thiết là đoạn văn giới thiệu

NV và sự việc mà có thể chỉ bằng câu giới thiệu thời gian, không gian, miêu tả cảnh vật nêu tâm trạng, ý nghĩ của

NV Cũng có thể mở đầu bằng một tiếng gọi, một vài câu

đối thoại ngắn

Kết thúc bằng một vài câu giới thiệu không gian, thời

2/ Thao tác xây dựng nhân vật

3/ Cách viết lời

kể và lời thoại

* Lời kể

* Lời thoại 4/ Cách sắp xếp

bố cục

Trang 7

gian, miêu tả cảnh vật, không khép lại vấn đề mở ra một

quan trọng

- Bức tranh tả cảnh thiên nhiên làm nền cho câu một ngõ phố, một bãi cỏ sau làng.)

- Bức tranh tả cảnh sinh hoạt cụ thể, sinh động(một buổi lao động, cảnh một trò chơi, cảnh một gia đình sinh hoạt.)

- Chân dung các NV: những tâm trạng cụ thể

- Khi làm một bài văn tự sự chú ý sử dụng văn miêu tả

đúng lúc, đúng chỗ và hợp lí

dùng những từ ngữ có sức gợi cảm, gợi tả Nhất là các từ nhạc điệu

5/ Cách vận dụng văn miêu tả trong tự sự

4 Củng cố:

Nêu cách sắp xếp bố cục văn bản ?

- Xem lại bài

- Nắm chắc nội dung kiến thức trong bài

Trang 8

Tiết 6 : bài tập luyện tập văn tự sự A/ Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh nắm 1P] Chuỗi sự việc trong văn tự sự, biết chọn lọc sự việc

- Khi xây dựng nhân vật phải chú ý điểm gì ?

3 Bài mới :

Giáo viên nêu yêu cầu

bài tập

GV nêu yêu cầu BT 2

bản tự sự vì:

việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia cuối cùng đến kết thúc, chuỗi sự việc có ý nghĩa

Sự việc:

- Vua Hùng chọn con nối ngôi, truyền ngôi

- Chàng con trai thứ 18 nằm mộng gặp thần bảo lấy lúa

- Chàng lấy đậu xanh, gạo nếp, thịt lợn, lá dong gói bánh

Vua cho đem bánh lang Liêu làm ra để ăn, đặt tên bánh

-giầy

Chọn lọc những sự việc mà hai NV Lí Thông và Thạch Sanh đã làm:

* Lí Thông:

- Lí Thông lừa Thạch Sanh canh miếu thờ để nộp mạng thay mình

- LT PB công giết chằn tinh của TS

- LT tiếp tục PB công và hãm hại TS

> LT tiêu biểu cho phe ác, phe phi nghĩa

* Thạch Sanh:

- TS đi canh miếu thờ thay LT và giết 1P] chằn tinh

- TS xuống hang cứu công chúa

- TS 1P] lấy công chúa

- TS thiết đãi cơm kẻ thua trận

Bài tập 1

Bài tập 2

3 Củng cố:

- Em có nhận xét gì về cách trình bày các sự việc trong văn bản tự sự ?

- Xem lại bài

- Đọc lại văn bản: “Em bé thông minh” sắp xếp chuỗi sự việc theo trình tự

Trang 10

Tiết 7 : đề bài luyện tập A/ Mục tiêu cần đạt

-B/ Các bước lên lớp

3 Bài mới :

Giáo viên ghi đề bài lên bảng

I/ Tìm hểu đề:

- Thể loại: kể chuyện

-II/ Viết bài

Bài viết phải có nội dung sau:

- Mở bài: Giới thiệu bạn mới quen, tên bạn

- Thân bài:

+ Gặp bạn trong hoàn cảnh nào?

+ Bạn học ở đâu ?

+ Giới thiệu mình với bạn

+ Tính tình của bạn

+ Giọng điệu nói của bạn

+ Khi có điều vui, điều buồn thì

+ Nếu có gì sai sót thì cả hai đều rút kinh nghiệm

+ Chúng tôi đã trở thành bạn thân

- Kết bài: Tình cảm của mình với bạn hiện tại, sau này

II/ Luyện nói

- Căn cứ vào phần chuẩn bị bài GV gọi lên bảng nói

- Học sinh nhận xét

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

3 Củng cố:

- Giáo viên nhận xét giờ học

- Xem lại bài

- Viết thành bài văn hoàn chỉnh

- Đọc lại truyện dân gian đã học

4 Củng cố:

Em hiểu lời kể ? Lời thoại văn tự ?

- Xem lại

- Nắm 1P] lời kể, lời thoại

- Thứ tự văn tự

Ngày soạn: tháng năm 2007 Ngày dạy: tháng... data-page="8">

Tiết : tập luyện tập văn tự A/ Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh nắm 1P] Chuỗi việc văn tự. .. 2007 Ngày dạy: tháng năm 2007

Tiết 4,5 : lưu ý làm văn tự sự< /b>

Giúp học sinh nắm 1P]

- Khi làm văn tự ta cần 9P" ý điểm

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	105,45 KB