- Bên cạnh đó chúng ta còn học hỏi tiếp thu những giá trị văn hóa tiến bộ của Trung Quốc như: thời Hán – Đường như: ngôn ngữ, văn tự Qua đây chúng ta có thể khẳng định: dù c[r]
Trang 1Trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi
GIÁO ÁN DỰ GIỜ DẠY HỌC
Giáo sinh thực tập: Lương Thị Hằng
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Hồng Quang
Ngày soạn:14/01/2018
Ngày dự:
Bài 15 THỜI BẮC THUỘC
VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC
(TỪ THẾ KỶ II TCN ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ X)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Biết được những nội dung cơ bản chính sách đô hộ của cá triều đại phong kiến phương bắc ở nước ta
- Trình bày được những chuyển biến kinh tế, văn hóa, xã hội nước ta trong thời kỳ Bắc thuộc
2 Kỹ năng:
Bồi dưỡng kỹ năng liên hệ giữa ngyên nhân và kết quả, chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội
3 Thái độ:
Giáo dục tinh thần đấu tranh chống áp bức giành độc lập dân tộc
II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày những cơ sở hình thành nhà nước Văn lang – Âu Lạc?
Tổ chức bộ máy nhà nước, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn lang – Âu Lạc?
2 Dẫn dắt bài mới:
GV mở đầu bằng đoạn thơ( vừa dẫn dắt vùa mở bài):
“ Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu…
“Trích Tâm sự - Tố Hữu”
Gv phát vấn: Đoạn thơ trên đang nhắc tới câu chuyện, sự kiện lịch sử nào?
3 Tổ chức các hoạt động GV và HS
GV dẫn dắt:
“ Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu
Trái tim lầm chỗ đặt trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc
Trang 2Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu…
“Trích Tâm sự - Tố Hữu”
Gv phát vấn: Đoạn thơ trên đang nhắc tới
câu truyện, sự kiện lịch sử nào?
Hs suy nghĩ trả lời
GV chốt ý và kế chuyện Mị Châu Trọng
Thủy
Dẫn dắt tới việc nước ta bị rơi vào tay nhà
Triệu (179TCN)
Từ đây, nước ta rơi vào ách đô hộ của các
triều đại phong kiến phương Bắc(nhà Triệu,
Hán, Tùy, Đường), thay nhau xâm chiếm, đô
hộ, biến Âu Lạc trở thành quận, huyện của
Trung Quốc, đồng hóa, bóc lột nhân dân ta
Tổ tiên ta phải trả giá bằng cuộc chiến đấu
trường kì, gian khổ kéo dài cả nghìn năm Mà
dân tộc ta quen gọi là ngàn năm Bắc thuộc
Trong hơn một ngàn năm ấy,dân tộc ta đã có
những chuyển biến như thế nào? Cô - trò ta
cùng tìm hiểu bài 15 hôm nay
Hoạt động 1: Tìm hiểu chế độ cai trị các
triều đại phong kiến phương bắc qua việc
tổ chức bộ máy cai trị.
GV phát vấn: Sau khi chiếm được Âu Lạc,
các triều đại phong kiến phương Bắc đã
làm gì?
Hs trả lời, Gv chốt ý:
Các triều đại phong kiến phương Bắc chia Âu
Lạc thành các quận, huyện
- Nhà Triệu chia Âu Lạc thành 2 quận, sáp
nhập vào quốc gia Nam Việt
- Nhà Hán chia Âu Lạc làm 3 quận, sáp nhập
vào bộ giao chỉ cùng với 1 số quận của Trung
Quốc
- Nhà Tùy, Đường chia làm nhiều châu
Từ sau khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40 – 43,
chính quyền đô hộ cử quan lại cai trị đến cấp
huyện (Trực trị)
GV phát vấn: Theo em, các triều đại phong
kiến phương Bắc chia Âu Lạc thành nhiều
I CHẾ ĐỘ CAI TRỊ CỦA CÁC TRIỀU ĐẠI PHONG KIẾN PHƯƠNG BẮC VÀ NHỮNG CHUYỂN BIẾN TRONG KINH TẾ, VAN HÓA, XÃ HỘI VIỆT NAM
1 Chế độ cai trị.
a Tổ chức bộ máy cai trị.
- Các triều đại phong kiến phương Bắc chia nước ta thành các quận, huyện rồi sáp nhập lãnh thổ nước ta vào lãnh thổ Trung Quốc
Trang 3quận, huyện nhằm mục đích gì?
HS trả lời, GV chốt ý:
Mục đích của các triều đại phong kiến
phương Bắc đểu giống nhau: là nhằm xóa bỏ
lãnh thổ Âu Lạc và sáp nhập Âu Lạc vào lãnh
thổ của chúng
Hoạt động 2 Tìm hiểu chế độ cai trị các
triều đại phong kiến phương bắc qua chính
sách bóc lột về kinh tế và văn hóa.
Để cai trị được Âu Lạc
GV phát vấn: Về kinh tế, chính quyền
phong kiến phương Bắc đã thực hiện
những chính sách gì?
Hs trả lời, Gv nhận xét chốt ý:
Về Kinh tế:
Thứ nhất: các triều đại PKPB thực hiện
chính sách bóc lột, cống nạp nặng nề: đồi
mòi, sừng tế giác, ngọc trai, ngà voi, các sản
phẩm thủ công dệt vải và cả những người thợ
thủ công khéo tay cũng trở thành vật cống nạp
- Thứ hai: Quan lại bạo ngược tham ô.
Chúng bắt nhân nhân ta nộp hàng ngàn thứ
thuế, không chỉ dừng lại ở đó bọn quan lại
còn tăng tô thuế, để làm giàu cho mình
- Thứ ba: Chúng còn thẳng tay cướp đoạt
ruộng đất của người dân…
Thâm độc hơn: ngoài thu cống phẩm, tô thuế
chúng còn thực hiện độc quyền muối và sắt :
GV phát vấn: Tại sao chính quyền đô hộ lại
độc quyền về muối và sắt ?
Hs suy nghĩ trả lời.
Gv nhận xét chốt ý
-Ngoài việc độc quyền bán với giá cao thì thu
lợi:
+ Muối:là một gia vị quen thuộc trong khẩu
vị ăn uống của dân tộc ta, không chỉ cần trong
khâu nêm nếm thức ăn mà để bảo quản thức
ăn chúng ta cũng cần đến muối Hơn thế muối
là một chất rất cần thiết cho sự phát triển về
trí tuệ của con người
+ Sắt: là thứ kim loại rất cần thiết để làm
công cụ, để hoạt động sản xuất Chúng độc
quyền sắt nhằm kìm hãm sự phát triển của đất
b Chính sách bóc lột về kinh
tế và văn hóa.
* Kinh tế:
- Thực hiện chính sách bóc lột, cống nạp nặng nề
-Quan lại bạo ngược tham ô ra sức bóc lột dân chúng để làm giàu
- Cướp đoạt ruộng đất, nắm độc quyền muối và sắt
Trang 4nước ta và cũng không ngoài mục đích trách
việc nhân nhân ta dùng sắt để chế tạo vũ khí
chống lại chúng
GV phát vấn: Em có nhận xét gì về chính
sách kinh tế của chính quyền đô hộ?
Hs suy nghĩ trả lời.
Gv nhận xétchốt ý
- GV gợi ý để HS trả lời: đây là chính vơ vét
bóc lột triệt để,từ triều đại này đến triều đại
khác làm cho nhân dân ta đói khổ, lưu vong,
nông nghiệp đình đốn, công thương nhiệp
cũng không thế phát triển mạnh
GV phát vấn: Về văn hóa, CQ PKPB đã
thực hiện chính sách gì?
Hs suy nghĩ trả lời
GV nhận xét chốt ý: giải thích thế nào là
đồng hóa
GV phát vấn: Để “đồng hóa” dân tộc Việt
Nam chính quyền đô hộ đã có những hành
động gì ?
HS suy nghĩ trả lời.
GV nhận xét chốt ý:
Thứ nhất: Bắt nhân dân Âu lạc phải thay đổi
phong tục tập quán bằng cách:
+ Đưa người Hán vào sinh sống cùng người
Việt, bắt phụ nữ Việt lấy người Hán
+ Bắt nhân dân ta phải thay đổi phong tục, tập
quán theo người Hán
Thứ hai: Mở lớp dạy chữ Hán, Truyền bá
Nho giáo vào Âu Lạc lợi dụng lí thuyết tam
cương của Nho giáo để đồng hóa làm cho dân
ta mê nguội, quên đi ý thức đấu tranh
Thứ ba: Chúng còn dùng luật pháp hà khắc,
thẳng tay đàn áp các cuộc đấu tranh nổi dậy
của nhân dân ta một cách tàn bạo
GV chuyển ý:Chính sách bóc lột vô cùng tàn
bạo và thâm độc của chính quyền đô hộ kéo
dài hàng nghìn đã kìm hãm nghiêm trọng sự
phát triển kinh tế về mọi mặt Đây quả là một
thử thách vô cùng cam go, ác liệt với dân tộc
ta trong cuộc đấu tranh giữ gìn bản sắc văn
hóa dân tộc Quá trình ấy diễn ra như thế nào?
Chúng ta cùng tìm hiểu mục 2
*Chính sách về văn hóa:
Thực hiện “đồng hóa” dân tộc Việt Nam:
+ Bắt nhân dân ta phải thay đổi phong tục, tập quán theo người Hán
+ Truyền bá Nho giáo, mở lớp dạy chữ Hán
+ Dùng luật pháp hà khắc, thẳng tay đàn áp các cuộc đấu tranh nổi dậy của nhân dân ta
Trang 5Hoạt động 2: Tìm hiểu nhưng chuyển
biến về kinh tế, văn hóa, xã hội ở nước ta
thời Bắc thuộc.
- GV chia lớp hoạt động nhóm:
Nhóm 1 và nhóm 3:
Câu hỏi: Kinh tế thời kỳ Bắc thuộc so với
thời kỳ Văn Lang – Âu Lạc có biến đổi
không? Biến đổi nhanh hay chậm? Nguyên
nhân dẫn đến sự biến đổi đó?
Nhóm 2:
Câu hỏi: Với âm mưu đồng hóa của CQPK
PB nhân dân Việt Nam có bị đồng hóa hay
không?
Nhóm 4:
Câu hỏi: Trong thời bắc thuộc xã hội Việt
Nam có thay đổi không? Thay đổi như thế
nào?
Trả lời
Nhóm 1: Kinh tế thời kỳ Bắc thuộc so với
thời kỳ Văn Lang – Âu Lạc có biến đổi
không? Biến đổi nhanh hay chậm? Nguyên
nhân dẫn đến sự biến đổi đó?
- HS trả lời.
- GV bổ sung, kết luận.
GV bổ sung kết luận: Mặc dù chịu sự kìm
hãm và bóc lột nặng nề của chính quyền đô
hộ nhưng nền kinh tế Âu Lạc vẫn phát triển
tuy không nhanh, không mạnh cụ thể, nguyên
nhân:
+ Trong nông nghiệp: công cụ sắt được dùng
phổ biến, biết dùng trâu, bò làm sức kéo Vì
thế, diện tích trồn trọt tăng Các công trình
thủy lợi được chú trọng xây dựng như: đắp đê
ngăn lũ, đào mương dẫn nước, chất đá làm đê
ngăn sóng biển Biết sử dụng phân bón trong
nông nghiệp, dùng kiến diệt sau bọ Nhờ thế
năng xuất lúa tăng hơn trước.
+ Trong thủ công nghiệp: nghề cũ vẫn phát
triển Bên cạnh đó nhờ quá trình giao lưu văn
hóa, một số thành tựu của Trung Quốc đã
theo bước chân những kẻ đô hộ vào nước ta
2 Những chuyển biến về kinh
tế, văn hóa, xã hội.
a Về kinh tế:
*Trong nông nghiệp:
- Công cụ sắt được sử dụng phổ biến
- Diện tích đất trồng trọt tăng -Công trình thủy lợi được xây dựng, tăng năng suất lúa
* Thủ công nghiệp:
có sự chuyển biến đáng kể: + Nghề cũ phát triển
+Một số nghề mới xuất hiện
Trang 6như: kĩ thuật rèn sắt, làm giấy bằng vỏ cây,
thổi bình thủy tinh có nhiều màu sắc xanh,
tía góp phần phát triển nền kinh tế của Âu
Lạc
+ Trong thương mại: Nhiều đường giao
thông thủy, bộ hình thành Thuận lợi cho việc
trao đổi buôn bán giữa các vùng miền
GV dẫn dắt: trở lại với âm mưu đồng hóa
nhân dân Âu Lạc ở mục 1 Theo dõi trong
sách giáo khoa cả lớp hãy cho cô biết:
Nhóm 2:
GV phát vấn: Với âm mưu đồng hóa của
CQPK PB nhân dân Việt Nam có bị đồng hóa
hay không?
- HS suy nghĩ trả lời.
- GV bổ sung, kết luận
Thứ nhất: Mặc dù chính quyền đô hộ thi
hành những chính sách đồng hóa bắt nhân dân
ta phải thay đổi phong tục theo người
Hán.Nhưng trước cuộc đấu tranh mãnh liệt
của nhan dân ta, nền văn hóa đậm đà bản sắc
dân tộc vẫn được giữ gìn và phát huy: qua
tiếng nói, tục ăn trầu, nhuộm răng, Gói bánh
chưng ,bánh dầy ngày tết
Thứ hai: các yếu tố ru ngủ của Nho giáo,
Phật giáo để ta từ bỏ ý chí đấu tranh giành
độc lập không thể phát huy được
- Bên cạnh đó chúng ta còn học hỏi tiếp thu
những giá trị văn hóa tiến bộ của Trung Quốc
như: thời Hán – Đường như: ngôn ngữ, văn tự
Qua đây chúng ta có thể khẳng định: dù
các triều đại phương bắc ra sức đồng hóa dân
tộc ta nhằm thủ tiêu nền văn hóa cổ truyền
của dân tộc nhưng trải qua hơn ngàn năm Bắc
thuộc dân dân ta đã không bị đồng hóa.
Nhóm 4:
GV phát vấn: Trong thời bắc thuộc xã hội
Việt Nam có thay đổi không? Thay đổi như
thế nào?
- HS suy nghĩ trả lời.
- GV bổ sung, kết luận:
Quan hệ bao trùm trong suốt thời bắc thuộc là
quan hệ giữa kẻ thống trị ngoại tộc Trung Hoa
với toàn thể nhân dân lao động nước ta( nông
như làm giấy, làm thủy tinh
* Thương mại: Đường giao thông thủy bộ hình thành
b Về văn hóa:
*Về văn hoá
- Nhân dân ta vẫn giữ được phong tục, tập quán như: nhuộm răng, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh giày, tôn trọng phụ nữ
- Tiếp thu những yếu tố tích cực của văn hóa Trung Hoa thời Hán – Đường như: ngôn ngữ, văn tự
Nhân dân ta không bị đồng hóa
* Về xã hội có chuyển biến:
Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với chính quyền đô hộ ngày càng gay gắt => Đấu tranh chống đô hộ
Trang 7dân, thợ thủ công và các tầng lớp lao động
khác) Mâu thuẫn xã hội gay gắt đã dẫn tới
các cuộc đấu tranh giành độc lập mà chúng ta
sẽ được tìm hiểu ở bài 16
- Ngoài Ra, trong thời kì Bắc thuộc, các tầng
lớp xã hội có sự chuyển biến thành các tầng
lớp mới Một số nông dân công xã tự do biến
thành nông dân lệ thuộc cày ruộng nộp tô thuế
cho bọn quan lại phong kiến, Một số người
nghèo khổ biến thành nô tì
4 Củng cố:
- Chính sách đô hộ của chính quyền phương Bắc: kinh tế, văn hóa
- Sự biến đổi về kinh tế văn hóa, xã hội ở nước ta thời Bắc thuộc
Cho làm bài tập
5 Dặn dò:
Học bài, Trả lời câu hỏi cuối bài 15 SGK, Đọc trước bài 16
6 Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
Đà Nẵng, ngày 14 tháng 01 năm 2018
Ký duyệt của giáo viên hướng dẫn Giáo sinh thực tập
Nguyễn Thị Hồng Quang Lê Thị Thanh Minh