-Câu “Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp”->Vĩnh viễn không dậy đượcphủ định tuyệt đối -Viết lại : Choắt chưa dậy được nằm thoi thóp Hàm ý sau đó có thể dậy được-> Ý nghĩa câu thay đ[r]
Trang 1
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1.Kiến thức:
- Hiểu rõ đặc diểm hình thức của câu phủ định
- Nắm vững chức năng của câu phủ định, biết sử dụng câu phủ định phù hợp với tình huống giao tiếp
2.Kỹ năng:
Áp dụng viết câu phủ định vào việc tạo lập các văn bản
3.Thái độ:
Giáo dục HS ý thức sử dụng câu phủ định trong nĩi viết
II- CHUẨN BỊ:
1.Chuẩn bị của GV:
- Đọc kỹ SGK, SGV,STK và các sách tham khảo liên quan đến soạn giảng Soạn giáo án
- Đồ dùng dạy học.Bảng phụ
2.Chuẩn bị của HS:
- Đọc kỹ SGK và các sách tham khảo
- Trả lời tốt các câu hỏi SGK theo yêu cầu của GV
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC.
Hoạt đông 1: Khởi động:
1-Ổn định :
2-Kiểm tra bài cũ :
3-Giới thiệu bài mới :
- Kiểm tra sĩ số lớp
*Câu hỏi:
Đặc điểm hình thức của các kiểu câu : nghi vấn ? cầu khiến ? cảm thán ? trần thuật?
Câu phủ định là kiểu câu cĩ đặc điểm hình thức và chức năng như thế nào , cơ cùng các em tìm hiểu ở bài học hơm nay
- Lớp trưởng báo cáo
- 1 HS lên bảng
HS nghe và ghi tựa bài
Hoạt đông 2 : Tìm hiểu bài mới
I-Đặc điểm hình thức và
chức năng :
1.Bài tập tìm hiểu:
*Xét ví dụ 1: (SGK /52)
- Đặc điểm hình thức :
Cĩ những từ ngữ khơng (b)
chưa(c)chẳng(d ) ->từ ngữ phủ
- Treo bảng phụ ( ghi các câu a,b,c,d SGK )
- Gọi HS đọc các câu này
Các câu b,c,d cĩ đặc điểm hình thức gì khác câu a ?
- Quan sát
- Đọc
Các câu b,c,d khác câu a ở
các từ khơng , chưa, chẳng
Tuần 91 Tiết 25
NS :
Trang 2định
=> Câu phủ định.
- Chức năng:
+ Câu a : khẳng định việc “
Nam đi Huế”
+Câu b,c,d : Phủ định sự việc
đĩ, tức là việc “ Nam đi Huế”
là khơng diễn ra
=> Câu phủ định miêu tả.
*Xét ví dụ 2:(SGK /52)
+ Khơng phải nĩ chần chẫn
…càn ->phủ định ý kiến của
ơng thầy bĩi sờ vịi
+ Đâu cĩ !-> phủ định ý kiến
của ơng thầy bĩi sờ ngà
=> Câu phủ định bác bỏ
2- Ghi nhớ:
(SGK tr-53)
GV:Cho HS biết đĩ là những từ ngữ phủ định và những câu chứa từ ngữ phủ định được gọi là câu phủ định
Vậy câu phủ định là gì ?
Những câu b,c,d cĩ gì khác với câu a về chức năng?
GV:Kết luận về câu phủ định miêu tả dùng
để thơng báo , xác nhận khơng cĩ sự vật, sự việc, tính chất ,quan hệ nào đĩ
- Treo bảng phụ ( ghi đoạn trích truyện ngụ ngơn Thầy bĩi xem voi SGK )
- Gọi HS đọc đoạn trích
Xác định câu phủ định trong đoạn trích này?
( GV yêu cầu HS xác định nội dung bị phủ định được thể hiện ở chỗ nào trong đoạn trích )
Chức năng của hai câu phủ định này cĩ khác gì với chức năng của các câu phủ định trên ?
GV:Hai câu phủ định trên nhằm để phản bác một ý kiến , nhận định của người đối thoại , vì vậy được gọi là câu phủ định bác
bỏ
Qua tìm hiểu các vd ở mục I 1,2 , em hiểu chức năng của câu phủ định là gì ? ( câu phủ định dùng để làm gì ? )
- HS trả lời GV hình thành kiến thức tồn
bộ ghi nhớ
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK tr-53
HS trả lời : Câu phủ định là câu cĩ những
từ ngữ phủ định
Câu a : khẳng định việc “
Nam đi Huế”
+Câu b,c,d : Phủ định sự việc
đĩ, tức là việc “ Nam đi Huế”
là khơng diễn ra -HS nghe
-HS quan sát đoạn trích
-HS đọc đoạn trích
HS xác định:
+ Khơng phải nĩ chần chẫn
…càn + Đâu cĩ !
Câu PĐ1 phủ định ý kiến của ơng thầy bĩi sờ vịi + Câu PĐ2 phủ định ý kiến của ơng thầy bĩi sờ ngà
Dùng để +Thơng báo , xác nhận khơng
cĩ sự vật , sự việc , tính chất , quan hệ nào đĩ ( câu PĐ miêu
tả ) + Phản bác một ý kiến , một nhận định ( câu PĐ bác bỏ ) -HS đọc ghi nhớ (SGK tr-53)
Hoạt động 3 : Luyện tập
Bài 1: Xác định những câu
phủ định bác bỏ :
-Cu cứ tưởng … gì đâu!
-Khơng, chúng con …đâu
( vì nĩ phản bác 1 ý kiến , 1
nhận định trước đĩ
Bài 2:
Bài 1:
- Gọi HS đọc yêu cầu BT1
Trong các câu ở BT1,câu nào là câu phủ định bác bỏ?
Hướng dẫn HS giải thích vì : trước đĩ cĩ ý kiến ngược lại của người khác
Bài 2:
-HS đọc yêu cầu BT1
HS phát hiện:
-Cu cứ tưởng … gì đâu!
-Khơng, chúng con …đâu ( vì nĩ phản bác 1 ý kiến , 1 nhận định trước đĩ
- Đọc các câu trong BT 2
HS phát hiện:
Trang 3*Tuy có hình thức của câu phủ
định , nhưng các câu này có ý
nghĩa khẳng định
*Đặt câu có ý nghĩa tương:
đương
a) Câu chuyện có lẽ chỉ là một
câu chuyện hoang đường, song
có ý nghĩa
bTháng tám ,hồng ngọc đỏ,
hồng hạc vàng,ai cũng từng ăn
c)Từng qua thời thơ ấu ở Hà
Nội,ai cũng có một lần nghển
cổ nhìn lên tán…cổng trường
* So sánh 2 cách diễn đạt
Ý nghĩa giống nhau đều có ý
nghĩa khẳng định
Bài 3: Xét khả năng thay
không bằng chưa trong câu
văn của Tô Hoài
-Câu “Choắt không dậy được
nữa, nằm thoi thóp”->Vĩnh
viễn không dậy được(phủ định
tuyệt đối)
-Viết lại : Choắt chưa dậy
được nằm thoi thóp (Hàm ý
sau đó có thể dậy được)-> Ý
nghĩa câu thay đổi không phù
hợp với câu chuyện
Bài 4:
Các câu đã cho không phải là
câu phủ định , nhưng được
dùng để biểu thị ý nghĩa phủ
định
VD : Đẹp gì mà đẹp !
+ Phản bác một ý kiến khẳng
định một cái gì đó đẹp (VD
- Gọi HS đọc yêu cầu BT2
Những câu vừa đọc có ý nghĩa phủ định không?
- Khắc sâu cho HS biết : PĐ+PĐ =KĐ làm cho ý KĐ được nhấn mạnh hơn Nhưng đôi khi việc dùng hình thức phủ định của phủ định do mạch văn bản , mạch hội thoại quyết định
- Chú ý phân biệt sự phối hợp ( vị trí ) của
từ phủ định với từ nghi vấn ( hoặc bất định ) Chẳng ai Ai chẳng
Chẳng bao giờ Bao giờ chẳng Chẳng đâu Đâu chẳng
Đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa tương đương với các câu trên
So sánh 2 cách diễn đạt
Lưu ý cho HS: Có những câu PĐ không biểu thị ý nghĩa PĐ
Bài 3: Tổ chức cho HS thảo luận
- Gọi HS đọc yêu cầu BT3
Trong câu văn trên,nếu thay từ không
bằng từ chưa thì phải viết lại như thế nào?
Nghĩa câu câu có thay đổi không? Câu nào phù hợp với câu chuyện hơn?
-GV lưu ý : phải bỏ từ “nữa” , câu “ Choắt chưa dậy được nữa , nằm thoi thóp”
Bài 4:
- Gọi HS đọc yêu cầu BT4
Em hãy trả lời câu hỏi SGK a)Đẹp gì mà đẹp!
b)Làm gì có chuyện đó!
c)Bài thơ này mà hay à?
d)Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?
Tuy có hình thức của câu phủ định , nhưng các câu này có ý nghĩa khẳng định
Đặt câu:
a) Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường , song
có ý nghĩa bTháng tám ,hồng ngọc đỏ,hồng hạc vàng,ai cũng từng ăn
c)Từng qua thời thơ ấu ở HàNội,
ai cũng có một lần nghển cổ nhìn lên tán…cổng trường
HS so sánh 2 cách diễn đạt :
Ý nghĩa giống nhau đều có ý nghĩa khẳng định
-HS thảo luận -Đọc câu văn của Tô Hoài
Viết lại : Choắt chưa dậy được nằm thoi thóp
-Thay từ “không” bằng từ
“chưa” ->Ý nghĩa của câu ấy
thay đổi
-Câu văn Tô Hoài phù hợp hơn
Đọc BT4
Trả lời câu hỏi SGK
Các câu đã cho không phải là câu phủ định , nhưng được dùng để biểu thị ý nghĩa phủ định
VD : Đẹp gì mà đẹp ! + Phản bác một ý kiến khẳng
Trang 4cái áo này đẹp )
+Câu có ý nghĩa tương đương:
Chẳng đẹp tí nào
định một cái gì đó đẹp (VD cái
áo này đẹp ) +Câu có ý nghĩa tương đương :
Chẳng đẹp tí nào
Củng cố -D ặn d ò
Cho biết dấu hiệu nhận biết câu phủ định
Có thể phân loại câu phủ định thành mấy loại cơ bản
*Bài vừa học:
- Học nội dung bài , học thuộc phần ghi nhớ
- Làm bài tập 5,6 xem lại các bài tập
đã làm
*Bài mới:
-Chuẩn bị bài : “Chương trình địa phương” (phần Tập làm văn )
( mỗi tổ một đề tài ,có thể là di tích lịch
sử , di tích CM , di tích văn hoá Cảnh trí quê hương : sông , núi ,đầm , ruộng
Yêu cầu : Viết thành bài có số liệu đáng tin cậy )
Trả lời theo ghi nhớ 1 ,SGK/53
Trả lời theo ghi nhớ 2, SGK/53