GV: Chính vì giá trị của hằng là không đổi trong suốt chương trình nên không thể dùng câu lệnh để thay đổi giá trị của hằng như đối với biến ở bất kì vị trí nào trong chương trình GV lấy[r]
Trang 1Tiết 11 Ngày dạy: 21/09/09
Bài 4: SỬ DỤNG BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH
A- Mục tiêu HS:
- Biết khái niệm biến, hằng
- Hiểu cách khai báo, sử dụng biến
B- Chuẩn bị
- GV: SGK, máy chiếu
- HS: Xem trước bài ở nhà
C- Tiến trình bài dạy
I Kiểm tra bài cũ
II Bài mới
Hoạt động 1: Biến là công cụ trong lập
trình
GV: Hoạt động cơ bản của chương trình
máy tính là xử lí dữ liệu Trước khi được
máy tính xử lí, mọi dữ liệu nhập vào đều
được lưu trong bộ nhớ của máy tính Ví
dụ, nếu muốn cộng hai số a và b, trước hết
hai số đó sẽ được nhập và lưu trong bộ
nhớ máy tính, sau đó máy tính sẽ thực
hiện phép cộng a + b
Để chương trình luôn biết chính xác
dữ liệu cần xử lí được lưu ở vị trí nào
trong bộ nhớ, các ngôn ngữ lập trình cung
cấp một công cụ lập trình rất quan trọng
Đó là biến nhớ, hay được gọi ngắn gọn là
biến
Biến được dùng để lưu trữ dữ liệu và
dữ liệu được biến lưu trữ có thể thay đổi
trong khi thực hiện chương trình
Dữ liệu do biến lưu trữ được gọi là
giá trị của biến
GV lấy ví dụ minh hoạ cho HS
Hoạt động 2: Khai báo biến
GV: Tất cả các biến dùng trong
chương trình cần phải được khai báo ngay
trong phần khai báo của chương trình
1 Biến là công cụ trong lập trình:
- Biến được dùng để lưu trữ dữ liệu và
dữ liệu được biến lưu trữ có thể thay đổi trong khi thực hiện chương trình
- Dữ liệu do biến lưu trữ được gọi là giá trị của biến
VD1: In giá trị tổng hai số a + b ra màn hình
Gán: X a và Y b Write (X + Y)
VD2: Tính giá trị các biểu thức
và ghi kết quả ra màn
5
50 100
; 3
50
hình Gán:
X 100 + 50
X X/3 ; Write (X)
X X/5 ; Write (X)
2 Khai báo biến:
Việc khai báo biến gồm:
- Khai báo tên biến
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung
Việc khai báo biến gồm:
- Khai báo tên biến;
- Khai báo kiểu dữ liệu của biến.
Tên biến phải tuân theo quy tắc đặt
tên của ngôn ngữ lập trình
GV lấy VD về khai báo biến trong pascal
var m n : integer;
S , dientich : real;
thong_bao : string;
GV: Gọi lần lượt HS cho biết integer,
real, string là kiểu gì?
HS trả lời:
Integer: số nguyên
Real: số thực
String: xâu kí tự
GV: Giải thích thêm
- var là từ khoá của ngôn ngữ lập
trình dùng để khai báo biến,
- m, n là các biến có kiểu nguyên
(integer),
- S, dientich là các biến có kiểu
thực (real),
(string)
GV lưu ý HS:
Tên biến phải tuân theo quy tắc đặt
tên của ngôn ngữ lập trình
Tuỳ theo ngôn ngữ lập trình, cú pháp
khai báo biến có thể khác nhau
- Khai báo kiểu dữ liệu của biến
Trong Pascal Var <tên biến>: kiểu dữ liệu;
VD:
Var m, n: integer;
S, dientich: Real;
Thongbao: String;
III Củng cố
Cho HS thực hiện câu 4/33
IV Dặn dò
- Xem lại bài và đọc trước phần còn lại
- Làm câu 4, 6/33
D – Rút kinh nghiệm
Trang 3Tuần 6 Ngày soạn: 18/09/09
Bài 4: SỬ DỤNG BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH(tt)
A- Mục tiêu HS:
- Biết vai trò của biến trong lập trình
- Hiểu lệnh gán
B- Chuẩn bị
- GV: SGK, máy chiếu
- HS: Xem trước bài ở nhà
C- Tiến trình bài dạy
I Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Biến dùng để làm gì? Cách khai báo biến? Câu 6/33
* Đáp án:
1 Biến được dùng để lưu trữ dữ liệu và dữ liệu được biến lưu trữ có thể thay đổi trong khi thực hiện chương trình
2 Việc khai báo biến gồm
- Khai báo tên biến
- Khai báo kiểu dữ liệu của biến
3 a) Var S, a, h: integer
b) Var a, b: integer;
c, d: real;
II Bài mới
Hoạt động 1 Sử dụng biến trong
chương trình
GV: Sau khi khai báo, ta có thể sử dụng
các biến trong chương trình Các thao tác
có thể thực hiện với các biến là:
- Gán giá trị cho biến;
- Tính toán với các biến
GV lưu ý HS: Kiểu dữ liệu của giá trị
được gán cho biến phải trùng với kiểu của
biến và khi được gán một giá trị mới, giá
trị cũ của biến bị xoá đi Ta có thể thực
hiện việc gán giá trị cho biến tại bất kì
thời điểm nào trong chương trình, do đó
giá trị của biến có thể thay đổi
3 Sử dụng biến trong chương trình:
Các thao tác có thể thực hiện với các biến là
- Gán giá trị cho biến;
- Tính toán với các biến
Câu lệnh gán giá trị cho biến có dạng:
Tên biến Biểu thức cần gán giá trị
cho biến;
Trong ngôn ngữ Pascal, kí hiệu phép gán là dấu :=
Trong Pascal <tên biến> := <giá trị>;
VD: SGK/31
Trang 4Hoạt động của GV và HS Nội dung
GV giới thiệu dạng của câu lệnh gán giá
trị cho biến rồi lấy VD cho HS
Tên biến Biểu thức cần gán giá trị
cho biến;
trong đó, dấu biểu thị phép gán Ví dụ:
x c/b (biến x nhận giá trị bằng c/b);
x y (biến x được gán giá trị của biến y);
i i + 5 (biến i được gán giá trị hiện tại
của i cộng thêm 5 đơn vị)
GV nhấn mạnh: Tuỳ theo ngôn ngữ lập
trình, cách viết lệnh gán cũng có thể khác
nhau Ví dụ, trong ngôn ngữ Pascal, người
ta dùng phép gán là dấu kép ":=" để phân
biệt với phép so sánh là dấu bằng (=)
GV lấy ví dụ minh hoạ trang 31 cho HS
Hoạt động 2: Hằng
GV: Ngoài công cụ chính để lưu trữ dữ
liệu là biến, các ngôn ngữ lập trình còn có
công cụ khác là hằng Khác với biến,
hằng là đại lượng có giá trị không đổi
trong suốt quá trình thực hiện chương
trình
Giống như biến, muốn sử dụng hằng,
ta cũng cần phải khai báo tên của hằng
Tuy nhiên hằng phải được gán giá trị ngay
khi khai báo
Tên hằng cũng phải tuân theo quy
tắc đặt tên của ngôn ngữ lập trình
GV lấy VD về khai báo hằng trong pascal
và giải thích cho HS
hằng,
- Các hằng pi, bankinh được gán
giá trị tương ứng là 3.14 và 2
Với khai báo trên, để tính chu vi của
hình tròn, ta có thể dùng câu lệnh sau:
4 Hằng:
Hằng là đại lượng có giá trị không đổi trong suốt chương trình
Việc khai báo hằng gồm:
- Khai báo tên hằng
- Gán giá trị cho hằng
VD:
Const pi = 3.14;
Bankinh = 2;
Chú ý: Không thể dùng câu lệnh để thay đổi giá trị của hằng (như đối với biến) ở bất kì vị trí nào trong chương trình
Trang 5GV: Vậy lợi ích của việc sử dụng hằng là
gì?
HS: Việc sử dụng hằng rất hiệu quả nếu
giá trị của hằng (bán kính) được sử dụng
trong nhiều câu lệnh của chương trình
Nếu sử dụng hằng, khi cần thay đổi giá
trị, ta chỉ cần chỉnh sửa một lần, tại nơi
khai báo mà không phải tìm và sửa trong
cả chương trình
GV: Chính vì giá trị của hằng là không
đổi trong suốt chương trình nên không thể
dùng câu lệnh để thay đổi giá trị của hằng
(như đối với biến) ở bất kì vị trí nào trong
chương trình
GV lấy VD về câu lệnh không hợp lệ
III Củng cố
- Nhắc lại cách sử dụng biến trong chương trình
- Hằng là đại lượng như thế nào?
- Cách khai báo hằng
- Nêu sự giống nhau và khác nhau giữa hằng và biến, cách khai báo?
IV Hướng dẫn về nhà
- Xem lại bài và đọc trước bài thực hành 3
- Làm câu 1, 2, 3, 5/33
D - Rút kinh nghiệm