Hiện tượng chuyển nghĩa của từ : - Là hiện tợng thêm nghĩa mới cho từ , thay đổi nghĩa cho từ, mà không cần phải tạo thêm từ mới được gọi là hiện tượng chuyển nghĩa cuả từ - NghÜa ban ®Ç[r]
Trang 1Buổi 5 Ngày 20/9/2010
ễN TẬP
Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
A Mục tiêu *Giúp học sinh :
- Vận dụng sử dụng trong nói và viết
tìm hiểu ý nghĩa của một số từ nhiều nghĩa trong cỏc văn bản
cụ thể,
B Chuẩn bị :
- Giáo án, sgk, stk, bảng phụ
- Tài liệu có liên quan
C Các hoạt động dạy- học
I GV kiểm tra bài tập về nhà đã giao cho HS
II.ễn tập Kiến thức cơ bản
1 Thế nào là từ nhiều nghĩa ?
- Từ có thể có 1 hoặc nhiều nghĩa
- Từ nhiều nghĩa là hiện tợng thêm nghĩa mới cho từ có sẵn mà không cần phải tạo ra từ mới , nhằm đáp ứng nhu cầu biểu thị những khái niệm mới, gọi tên
2 Hiện tượng chuyển nghĩa của từ :
- Là hiện tợng thêm nghĩa mới cho từ , thay đổi nghĩa cho từ, mà không cần
- Nghĩa ban đầu của từ làm cơ sở hình thành các nghĩa khác gọi là nghĩa gốc Các nghĩa hình thành trên cơ sở nghĩa gốc gọi là nghĩa chuyển
3.Phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng âm
cơ sở nghĩa chung (VD: chân tay, chân núi, chân mây, chân bàn…)
Trang 2+ Từ đồng âm là từ có hình thức ngữ âm giống nhau không có mối liên
quan nào về nghĩa (VD: Bàn bạc- bàn ăn, đường đi- mía đường…)
II Luyện tập
Bài tập 1 : Xác định nghĩa gốc của các từ : mặt , mũi, đầu.
Bài tập 2 : Giải thích nghĩa của các từ đánh trong các VD sau :
a) Hồi ấy, ở Thanh Hoá có một ng D đánh cá tên là Lê Thận
( sự tích Hồ Gươm )
( Lịch sử 6 )
c) Cha đánh trâu cày, con đập đất
( Em bé thông minh )
Bài tập 3 Giải nghĩa từ xuân trong những câu sau:
a) Mùa xuân là tết trồng cây ( Mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ)
Tươi đẹp) b) Ông ấy năm nay hơn sáu % I xuân ( Tuổi của một người)
c) Tuổi xuân chẳng tiếc sá chi bạc đầu (Trẻ, thuộc về tuổi trẻ)
Bài tập 4
Trong các câu sau, từ mũi nào có nghĩa gốc, từ mũi nào có nghĩa chuyển?
a.Con chó có cái mũi rất thính
b.Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau( Xuõn Diệu)
c Chúng ta đánh bằng ba mũi giáp công
d.Em tôi đã tiêm ba mũi vắc- xin
Bài tập 5 Hãy giải thích nghĩa của từ mặt trong các câu thơ sau của Nguyễn
Du:
- H D quốc sắc kẻ thiên tài
Tình trong đã mặt ngoài còn e (Chỉ thái độ, cử chỉ của người giao tiếp )
- 6 I in mặt tuyết pha thân (Chỉ phần bên ngoài phân biệt với phần
Trang 3bên trong )
Sen vàng lãng đãng gần xa
- Làm cho rõ mặt phi D (Chỉ tài năng hơn người được bộc lộ)
- Buồn trông nội cỏ dầu dầu
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Bài tập 6
- Trong bài thơ “Vòng tay mùa xuân” bạn Hoàng H Mai có viết:
Con bắt gặp mùa xuân Trong vòng tay của mẹ Ước chi vòng tay ấy
Ôm hoài thơ ấu con
- Trong bài “Mùa xuân của bé” bạn Lâm Thị Quỳnh Anh lại viết:
Á nh mắt bố thân thương Rọi sáng tâm hồn bé
Và trong bầu sữa mẹ Xuân ngọt ngào dòng hương.
Em hiểu hai từ “xuân” trong hai đoạn thơ trên thế nào? Viết đoạn văn
ngắn phân tích và nêu cảm nhận của em ?
(HD: Từ xuân trong đoạn thơ (1) chính là tình yêu I của mẹ đối với tuổi
thơ của bé Bởi vì bé đã bắt gặp mùa xuân trong vòng tay yêu I của mẹ
- Từ xuân trong đoạn (2) chính là dòng sữa ngọt ngào của mẹ nuôi bé lớn.)
* Bài tập về nhà
Bài1 : Nối từ ở cột A với nét nghĩa phù hợp ở cột B :
A B
a) lạnh 1) rét buốt b) lành lạnh 2) rất lạnh c) rét 3) hơi lạnh
Trang 4d) giá 4) trái nghĩa với nóng Bài 2 :Điền từ thích hợp vào chỗ trống :
Nhanh nhảu, nhanh nhẹn, nhanh chóng
a) Công việc đã hoàn thành ……
b) Con bé nói năng…………
c) Đôi chân Nam đi bóng rất……
Bài 3 : Gạch chân những cụm từ trái nghĩa trong các câu sau :
a) Non cao non thấp mây thuộc
Cây cứng cây mềm gió hay
( Nguyễn Trãi )
b) Trong lao tù cũ đón tù mới
Trên trời mây tạnh đuổi mây ma
( Hồ Chí Minh)
c) Nơi im lặng sắp bùng lên bão lửa
Chỗ ồn ào đang hoá than rơi
( Phạm Tiến Duật )
Bài 4: Tìm những từ có chứa các tiếng sau :
Bài 5 : Từ đồng trong những ờng hợp sau muốn nói điều gì ?
d) đồng tiền :…
Câu 6: Viết một đoạn văn miêu tả cảnh một buổi chiều nắng đẹp trên đồng quê.
Đáp án :
Bài 1 Nối đúng : a + 4, b + 3, c + 2, d + 1
Bài 2 điền đúng : nhanh chóng, nhanh nhảu, nhanh nhẹn
Trang 5Bài 3 Gạch đúng : cao- thấp ; cứng –mềm, cũ- mới; tạnh –% a.
Im lặng – ồn ào ; sắp bùng- đang hoá ; bão lửa-than rơi
Bài 4
Bài 5 mỗi ý đúng đạt 0,5đ
- kim loại
- nơi chốn
- cùng chung sức
- đơn vị tiền tệ