Giáo án môn Vật lí Khối 8 - Chương trình cả năm - Năm học 2010-2011

- Từ dự đoán về tác dụng của hai lực cân bằng lên vật đang chuyển động và làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán khẳng định : “ Vật chịu tác dụng của hai lực cân bằng thì vận tốc không đổi, vậ[r]

NS: 14 /8 /2010

Chương I: Cơ học

Tiết1: Bài 1: chuyển động cơ học

I Mục tiêu:

* Kiến thức:

- Nêu được những ví dụ về chuyển động cơ học trong đời sống hàng ngày

- Nêu được ví dụ về tính tương đối của chuyển động và đứng yên, đặc biệt biết xác

định trạng thái của vật đối với mỗi vật được chọn làm mốc

- Nêu được ví dụ về các dạng chuyển động cơ học thường gặp: chuyển động thẳng, chuyển động cong, chuyển động tròn

* Kỹ năng:

- Rèn luyện khả năng quan sát, so sánh của học sinh

* Thái độ: Yêu thích môn học.

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

*Cả lớp: Tranh vẽ h 1.1, h1.2, h1.3 SGK tr 4,5 nếu có

III Hoạt động dạy học:

Hoạt động 1:(5p) Đặt vấn đề bài mới

GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK và

cho biết chương cơ học lớp 8 nghiên

cứu những vấn đề gì? ( HS trả lời như

SGK)

GV: ĐVĐ Mặt trời mọc ở đằng đông,

lặn ở đằng tây như vậy có phải Mặt trời

chuyển động còn Trái đất đứng yên

không? ( HS đưa ra các ý kiến trả lời

có thể đúng có thể sai )

GV: Để kiểm tra xem câu trả lời của

các em đúng hay sai bài hôm nay sẽ

giúp các em trả lời câu hỏi đó

Hoạt động 2: (15p) Nhận biết một vật chuyển động hay đứng yên

?Yêu cầu 1 em đọc câu C1 và cho HS

thảo luận để đưa ra câu trả lời

HS: + Ô tô chuyển động xa dần cây cột

điện bên đường

+ Ô tô đứng cạnh một cái cây cột

điện, ô tô đang đứng yên

? Tại sao em lại cho là ô tô chuyển

động hay là đứng yên?

HS: +Ô tô chuyển động vì vị trí của nó

thay đổi

+ Ô tô đứng yên vì vị trí của nó

không thay đổi

? Muốn biết được ô tô chuyển động

I/ Làm thế nào để biết một vật chuyển

động hay đứng yên

hay đứng yên thì em phải dựa vào yếu

tố nào?( So sánh vị trí của ô tô so với

cây cột điện )

? Làm thế nào để nhận biết được chiếc

thuyền trên sông đang chuyển động

hay đứng yên? Đám mây trên trời đang

chuyển động hay đứng yên?

? Để nhận biết một vật chuyển động

hay đứng yên ta phải dựa vào vật nào?

( Vật mốc)

? Vậy vật mốc là gì? Trong thực tế

những vật nào có thể chọn để làm

mốc?

HS: Vật mốc là vật chọn để so sánh

thường là vật gắn liền với trái đất

? Khi nào được gọi là chuyển động cơ

học?

GV Chuyển động cơ học gọi tắt là

chuyển động

? Lây một vài ví dụ về chuyển động cơ

học, chỉ rõ vật được chọn làm mốc?

GV yêu cầu vài HS lấy ví dụ và yêu

cầu bạn khác nhận xét câu trả lời của

bạn

? Khi nào một vật được coi là đứng

yên? Tìm vài ví dụ về vật đứng yên và

chỉ rõ vật được chọn làm mốc?

? Có khi nào một vật vừa chuyển động

với vật này vừa đứng yên với vật khác

không?

? Một người đang ngồi trên ô tô rời

bến hãy cho biết người đó chuyển

động hay đứng yên?

HS: + Nếu chọn ô tô làm mốc thì

người đó đang đứng yên

+ Nếu chọn bến xe làm mốc thì

người đó đang chuyển động

GV vậy chuyển động hay đứng yên chỉ

có tính tương đối

* Chú ý: Ta có thể chọn bất kì một vật nào đó làm mốc Thường chọn trái đất

và những vật gắn với trái đất làm vật mốc Như cây cối, nhà cửa, cây cột số

* Khi vị trí của vật so với vật mốc thay

đổi theo thời giạn thì vật chuyển động

so với vật mốc Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học

Ví dụ: Ô tô chuyển động so với cây cột

điện bên đường

( Vật làm mốc là cột điện)

*Một vật được coi là đứng yên khi vật không thay đổi vị trí đối với một vật khác được chọn là mốc

Ví dụ: Một người ngồi cạnh cây cột điện thì người đó là đứng yên so với cây cột

điện

( Cột điện là vật làm mốc)

Hoạt động 3:(18p) Tìm hiểu tính tương đối của chuyển động và đứng yên

?Quan sát H1.2 Làm câu C4?

? Hành khách đang ngồi trên toa tàu

rời khỏi nhà ga so với nhà ga thì hành

khách chuyển động hay đứng yên? tại

sao? ( Hành khách chuyển động vì

hành khách thay đổi vị trí so với nhà

ga )

? So với toa tàu thì hành khách chuyển

động hay đứng yên tại sao? ( Hành

khách đứng yên vì hành khách không

thay đổi vị trí so với toa tàu)

? Dựa vào 2 câu trả lời trên hãy điền

vào chỗ chấm của câu C6?

(1) với vật này

(2) Đứng yên

? Em hãy nêu một vài ví dụ minh hoạ

cho nhận xét trên?

? Chuyển động hay đứng yên phụ

thuộc vào yếu tố nào? ( vật chọn làm

mốc)

? Qua các kiến thức đã học em nào có

thể đưa ra câu trả lời chính xác cho câu

hỏi nêu ra ở đầu bài?

HS: Mặt trời thay đổi vị trí so với một

điểm mốc gắn với trái đất vì vậy có

thể coi Mặt trời là chuyển động khi

lấy mốc là trái đất

? Yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời

câu C10

? Khi nói khỏang cách từ vật tới vật

mốc

II/ Tìm hiểu tính tương đối của chuyển

động và đứng yên

* Một vật có thể chuyển động với vật

này nhưng lại là đứng yên đối với vật

khác

* Ví dụ: Hành khách chuyển động so với nhà ga nhưng lại đứng yên so với tàu

* Chuyển động hay đứng yên phụ thuộc vào việc chọn vật làm mốc ta nói chuyển

động hay đứng yên có tính tương đối

C10:

- Ô tô : chuyển động so với người đứng bên đường và cột điện Đứng yên so với người lái xe

- Người lái xe: Chuyển động so với cây cột điện và người đứng bên đường đứng yên so với ô tô

- Người đứng bên đường: Chuyển động

so với ô tô và người lái xe đứng yên so với cây cột điện

- Cột điên: Chuyển động so với ô tô và người lái xe Đứng yên so với người

đứng bên đường

C11: Có lúc không đúng ví dụ : Vật chuyển động tròn quanh vật làm mốc như chuyển động của đầu kim đồng hồ

không thay đổi thì vật đứng yên so với

vật mốc nói như thế có phải lúc nào

cũng đúng hay không? lấy ví dụ minh

hoạ?

Hoạt động 5: ( 5p)Tìm hiểu một số chuyển động thường gặp

? Bằng thực tế và quan sát hình vẽ

SGK em hãy cho biết gồm có những

dạng chuyển động nào thường gặp?

? Hãy tìm thêm vài ví dụ về chuyển

động thẳng, chuyển động cong và

chuyển động tròn trong cuộc sống?

III/ Một số chuyển động thương gặp

- Chuyển động thẳng

- Chuyển động cong

- Chuyển động tròn

Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà( 2p)

- Học thuộc phần ghi nhớ SGK.

- Làm bài tập 1.1 đến 1-.6 SBT

- Đọc trước bài 2

NS: 21/ 8 /2009

Tiết 2: Bài 2: vận tốc

I Mục tiêu:

* Kiến thức:

- Từ ví dụ so sánh quãng đường chuyển động trong một giây của mỗi chuyển

động để rút ra cách nhận biết sự nhanh hay chậm của chuyển động đó (gọi là vận

tốc).

- Nắm vững công thức tính vận tốc v = và ý nghĩa của khái niện vận tốc Đơn vị hợp pháp của vận tốc là m/s, km/h và cách đổi đơn vị vận tốc

- Vận dụng công thức để tính quãng đường thời gian của chuyển động

*Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng so sánh và kĩ năng vận dụng công thức làm bài tập

* Thái độ: Trung thực thông qua việc ghi kết quả đo

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

*GV: Bảng 2.1, 2.2 SGK tr 8,9 ( phiếu học tập )

Tranh vẽ tốc kế của xe máy

III Hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ + Tổ chức tình huống học tập ( 10phút)

?1: Làm bài 1.1, 1.2, 1.3

?2: Lmà bài 1.4, 1.5, 1.6

GV ở bài trước các em đã biết một

vật chuyển động hay đứng yên bài

hôm nay ta đi tìm hiểu xem thế nào

là chuyển động nhanh, châm ví dụ :

Người đi xe máy đi nhanh hơn người

đi bộ ta nói người đi xe máy có vận

tốc lớn hơn người đi bộ vậy vận tốc

là gì?

Hoạt động 2: Tìm hiểu về vận tốc ( 15p)

?GV hướng dẫn HS tìm hiểu bảng

2.1 SGK trả lời câu C1, C2?

? Để biết được bạn nào chạy nhanh

bạn nào chạy chậm ta phải làm như

thế nào? ( Cùng quãng đường bạn

nào mất ít thời gian hơn thì bạn đó

chạy nhanh hơn)

GV yêu cầu các nhóm tính quãng

I/ Vận tốc là gì?

Bảng 2.1

TT Tên s(m) t( s) xếp s/ t

t s

đường mỗi học sinh chạy được trong

1s ghi vaò cột 5 của phiếu học tập

GV treo bảng phụ yêu cầu HS sử lí

kết quả

? Từ kết quả trên hãy cho biết bạn

nào chạy nhanh nhất? ( Hùng)

? Trong một giây bạn hùng chạy

được bao nhiêu m? ( 6,67m)

GV quãng đường chạy được trong 1s

gọi là vận tốc

? Độ lớn của vận tốc biểu thị tính

chất nào của chuyển động ? ( Nhanh

hay chậm)

? Độ lớn của vận tốc được tính như

thế nào?

? Từ kết luận trên ta có thể rút ra

công thức tính vận tốc như thế nào?

? Giải thích ý nghĩa các đại lượng có

mặt trong công thức?

? Từ công thức (1) muốn tính quãng

đường, thời gian ta làm như thế nào?

? Vận tốc được tính theo đơn vị nào?

GV phát phiếu học tập yêu cầu học

sinh đọc thông tin SGK hoàn thành

bảng 2.2 và cho biết đơn vị hợp pháp

của vận tốc là gì?

GV ngoài 2 đơn vị trên thì đôi khi

người ta còn sử dụng các đơn vị khác

ví dụ km/s đối với những chuyển

động có vận tốc lớn

? Cũng như các đại lượng khác phải

có dụng cụ đo vậy dụng cụ để đo vận

tốc là gì? ( h2.2 Tốc kế xe máy)

GV khi xe chuyển động thì kim của

tốc kế quay chỉ đến số nào thì cho

biết vận tốc của chuyển động

Kết luận:

* Độ lớn của vận tốc cho biết sự nhanh hay chậm của chuyển động

* Độ lớn của vận tốc được tính bằng

quãng đường đi được trong một đơn vị

thời gian

II/ Công thức tính vận tốc

v = (1) trong đó: v: Vận tốc s: Quãng đường t: Thời gian đi hết quãng

đường

(1)→ s = v.t t =

III/ Đơn vị vận tốc

Bảng 2.2

v m/s m/ph km/h km/s cm/s

* đơn vị hợp pháp của vận tốc là: m/s và

km/h

* Dụng cụ đo vận tốc là tốc kế( gọi là

đồng hồ đo vận tốc)

Hoạt động 3: Vận dụng( 18p)

? GV yêu cầu HS làm việc cá nhân C5a/ Mỗi giờ ô tô đi được 36 km

t s

v s

Hoạt động 5: Hướng dẫn học ở nhà( 2p)

- Học thuộc phần ghi nhớ SGK.

- Đọc phần có thể em chưa biết

- Làm 2.1 →2.5 SBT

- Đọc trước bài 3 Chuyển động đều, chuyển động không đều

trả lời C5 GV hướng dẫn

? Nói vận tốc của ô tô là 36km/h, xe

đạp 18,8 km/h, tàu hoả 10m/s điều

đó có nghĩa là gì?

? Làm thế nào để biết được trong 3

chuyển động trên chuyển động nào

nhanh nhất, chậm nhất? ( đổi vận tốc

ra cùng đơn vị đo)

GV yêu cầu HS đọc đề C6, C7, C8

tóm tắt đề, 3 hs lên bảng trình bày lời

giải các HS khác ở dưới tự trình bày

và vở và nhận xét bài làm của bạn

Mỗi giờ xe đạp đi được 10,8 km Mỗi giây tàu hoảđi được 10 m

C5b/ để biết được vật nào chuyển động nhanh, châm ta phải so sánh vận tốc ( đối

ra cùng một đơn vị đo ) Ô tô: v = 36km/h =

Xe đạp: v = 10,8 km/h =

Xe lửa: v = 10m/s

Ô tô , xe lửa chuyển động ngang nhau, xe

đạp chuyển động chậm nhất

C6: Tóm tắt:

t = 1,5 h

s = 81 km

v = ? km/h; m/s Giải: Vận tốc của tàu là:

v = Đáp số: v = 15 m/s

C7: Tóm tắt:

t = 40 p = 2/3 h

v = 12km/h

s = ? km Giải: Quãng đường người đó đi được là:

s = v.t = 12 2/3 = 8km

đ/s: s = 8km

C8: Tóm tắt: t = 30p = 1/2h

v = 12km/h

s = ? km Giải: Khoảng cách từ nhà đến nơi làm việc là: s = v.t = 4 1/2 = 2 km

Đ/S: s = 2 km

36000

10m / s

3600 

s m s

m

/ 3 3600

10800 

s m s

m h

km t

s

/ 15 3600

54000 /

54 5 , 1



NS: 28/8/2009

Tiết3: Bài 3: Chuyển động đều- chuyển động không đều

Mục tiêu:

* Kiến thức:

- HS biết phát biểu định nghĩa chuyển động đều và nêu được những ví dụ về

chuyển động đều

- Nêu được ví dụ về chuyển động không đều thường gặp Xác định được dấu hiệu

đặc trưng của chuyển động này là vận tốc thay đổi theo thời gian

- Vận dụng kiến thức để tính vận tốc trụng bình trên 1 đoạn đường

- Mô tả thí nghiệm h3.1 SGK và dự vào các dự liệu đã ghi ở bảng 3.1 để trả lời

được những câu hỏi trong bài

* Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, khả năng thực hiện thí nghiệm và sử lí kết quả

* Thái độ: Trung thực, nghiêm túc, yêu thích môn học.

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

*Học sinh: Mỗi nhóm: - Một máng nghiêng, bánh xe, đồng hồ có kim giây hay

đồng hồ điện tử.(Nếu có)

* Cả lớp: Tranh vẽ chuyển động trong đời sống và trong kĩ thuật.

Bảng kết quả thí nghiệm (H 3.1)

III Hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Đặt vấn đề bài mới (5 hút)

?1: Chuyển động trong các ví dụ sau

đây có đặc diểm gì giống nhau và đặc

điểm gì khác nhau?

+ Chuyển động của ô tô bắt đầu rời

bến

+ Một chiếc xe lăn xuống dốc

+ Chuyển động của đầu kim đồng hồ

+ Chuyển động của quả lắc đồng hồ

HS: Giống: đều nói về chuyển động

của các vật

Khác: Vận tốc các vật trong các

trường hợp không giống nhau

GV Trong các chuyển động trên có

chuyển động là chuyển động đều còn

có trường hợp là chuyển động không

đều vậy chuyển động đều là gì? và

chuyển động không đều là gì?

Hoạt động 2: Tìm hiểu định nghĩa về chuyển động đều và chuyển động

không đều (15p) ? GV yêu cầu HS đọc mục I SGK trang

11

? Cho biết thế nào là chuyển động đều

và chuyển động không đều?

? Vậy chuyển động đều và chuyển

động không đều khác nhau ở điểm

nào?

? Dựa vào định nghĩa lấy một vài ví dụ

về chuyển động đều và chuyển

động không đều?

GV: Yêu cầu HS làm thí nghiệm

? Quan sát H3.1 đọc thông tin SGK nêu

mục đích, dụng cụ và cách tiến hành

thí nghiệm?

? Yêu cầu HS làm thí nghiệm quan sát

chuyển động của trục bánh xe và và ghi

những quãng đường nó lăn được sau

những khoangr thời gian 3 giây liên

tiếp trên mặt phẳng nghiêng AD và mặt

nằm ngang DF?

HS làm thí nghiệm và điền kết quả vào

bảng

? Từ bảng kết quả thí nghiệm hãy cho

biết chuyển động của trục bánh xe

trên đoạn đường nào là chuyển động

đều và chuyển động không đều?

GV yêu cầu HS trả lời C2?

HS: a/ là chuyển động đều

b, c, d là chuyển động không đều

? Vậy vận tốc trung bình của chuyển

động không đều được tính như thế nào?

I/ Định nghĩa:

+ Chuyển động đều là chuyển động mà vận tốc có độ lớn không thay đổi theo thời gian

+ Chuyển động không đèu là chuyển

động mà vận tốc có độ lớn thay đổi theo thời gian

Ví dụ:

Chuyển động không đều đều:

+ Chuyển động của ô tô bắt đầu rời bến Chuyển động đều: Chuyển động của đầu kim đồng hồ

1/ Thí nghiệm

Bảng kết quả thí nghiệm H3.1SGK

s=? 0,05 0,15 0,25 3,0 3,0

C1: Chuyển động của trục bánh xe trên

máng nghiêng là chuyển động không

đều vì: trong cùng một khoảng thời gian trục lăn được các quãng đường AB, BC,

CD không bằng nhau và tăng dần Còn trên quãng đường DE, EF là chuyển

động đều vì trong cùng một khoảng thời gian là 3 s thì trục chuyển động

được những quãng đường bằng nhau

Hoạt động 4: Tìm hiểu vận tốc trung bình của chuyển động không đều

( 10p)

? Đọc thông tin mục II SGK, dựa vào

bảng 3.1 để làm câu C3? II/ Vận tốc trung bình của chuyển động. C3: Vận tốc trung bình trên các quãng

đường AB, BC, CD là:

GV: yêu cầu HS lên bảng tính kết quả

3 quãng đường trên

? Muốn tính vận tốc trung bình trên cả

đoạn đường ABCD ta làm như thế nào?

HS: Thảo luận GV đưa ra 2 công thức

VTB = (1) Tính vận tốc TB

VTB = (2) Tính trung bình

vận tốc

? Hai công thức này có giống nhau

không? muốn tính vận tốc trung bình

thì sử dụng công thức nào là đúng ?

Công thức (1)

Chú ý: Vận tốc trung bình khác trung

bình vận tốc

VAB = 0,17 m/s; VBC = 0,05m/s; VCD = 0,08m/s Từ A đến D là chuyển động của trục bánh xe là nhanh dần

Hoạt động 4: Vận dụng ( 13p)

GV yêu cầu học sinh làm câu C4, C5,

C6( Hoạt động cá nhân)

Yêu cầu học sinh tóm tắt đề trình bày

lời giải.(2HS lên bảng)

HS: Dưới lớp trình bày vào vở và nhận

xét bài làm của bạn cho điểm

C4: Chuyển động của ô tô từ Hà Nội

đến Hải Phòng là chuyển động không

đều 50km/h là vận tốc trung bình

C5: Tóm tắt:

s1 = 120m Giải:

t1 = 30s

s2 = 60m vtb1 = 120/30 = 4m/s

t2 = 24s

vtb1 =? m/s vtb2 = 60/ 24 = 2,5m/s

vtb2 =? m/s

vTB =? m/s

VTB=

C7: HS tự đo thời gian chạy cự li 60 m

và tính Vtb

C6: Tóm tắt:

vTB = 30km/h

t = 5 h

s = ? km Giải: s = v.t = 30 5 = 150 km

Hoạt động 5: Hướng dẫn học ở nhà( 2p)

- Học thuộc phần ghi nhớ SGK.

- Làm bài tập3.1 đến 3.7 SBT

s s s

;

t t

 

 

v v v

; 3

 

120 60

3,3m / s

30 24





