KiÕn thøc: - Nhận biết được âm mưu xâm lược Đại Việt, Chăm pa của nhà Nguyên, công viÖc chuÈn bÞ cho cuéc kh¸ng chiÕn cña nhµ TrÇn vµ diÔn biÕn, kÕt qu¶ cña cuéc kháng chiến chống quân x[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 14
Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược
mông nguyên (thế kỷ XIII)
Tiết 24
I Cuộc kháng chiến lần một chống quân xâm lược
Mông Cổ ( 1258)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức :
công tác chuẩn bị của nhà Trần để đối phó với quân Mông Cổ buộc chúng phải rút quân khỏi Thăng Long về 9
2 Tư tưởng :
tộc biết ơn các anh hùng dân tộc
3 Kỹ năng:
- Phân tích so sánh diễn biến cuộc kháng chiến
B Đồ dùng:
- Giáo viên:
- Học sinh: Học và chuẩn bị bài.
III Phương pháp:
Nêu vấn đề, phân tích, quan sát, so sánh
IV Tiến trình dạy học:
1 Khởi động: (5’)
*Kiểm tra:
Câu hỏi: - Nhà Trần đã làm gì để củng cố quân đội và quốc phòng
Trả lời: - Quân đội ở nhà trần gồm có cấm quân và quân ở các Lộ.
+ Cấm quân: Để bảo vệ kinh thành và chiều đình nha vua
+ Quân các Lộ: Để bảo vệ các địa , A 9
- Quân đội cốt tinh nhuệ không cốt đông
- Luôn cử các giói chốt giữ những nơi hiểm yếu quan trọng
*Giới thiệu bài: Đầu năm 1258 ba vạn quân Mông Cổ tràn vào ta Vậy cuộc
chiến đã diễn ra NTN ?
2 Bài mới: (38’)
HĐ 1: Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
đạp tấn công vào Nam Tống
*Đồ dựng: Hình 19 SGK - 55
*Thời gian: 15’
*Cỏch tiến hành:
*GV: Từ các bộ lạc du mục Mông Cổ
sống ở những vùng thảo nguyên đầu thế kỷ
lập Vua Mông Cổ đem quân đi xâm luợc
Trang 2khắp nơi.
> nhận xét: “Vó ngựa của quân
Mông Cổ đi đến đâu cỏ cũng không mọc
con sông nào không tràn đầy mắt,
không có một ngọn núi một cánh đồng nào
không bị quân thù giầy xéo”
*( H/S quan sát H.19 SGK trang 55)
? Qua H.29 em hiểu gì về quân Mông cổ?
- Quân đội Mông Cổ lớn mạnh, Tàn ác, có tổ
chức, dã man, trang bị tốt
*Giáo viên: Năm 1257 Vua Mông Cô mở
Ngột 6 A Hợp Thai, với hơn 3 vạn
công Nam Tống phối hợp vời quân từ phía
bắc xuống Đó là kế hoạch “Gọng kìm” diệt
? Tại sao Vua Mông Cổ cho quân đánh Đại
Việt ( X
Vì sau khi chiếm đại việt, biến Đại Việt
làm bàn đạp tấn công Nam Tống => phối hợp
với quân phía Bắc xuống tạo gọng kìm xuống
diệt Nam Tống
? '( khi kéo vào ta Mông Cổ
đã làm gì ?
- Cho xứ giả dụ hàng, đe doạ nhà
Trần?
? Vua Trần đã làm gì các xứ giả Mông Cổ
đến ?
- Bắt các xứ giả tống giam vào ngục
Đại việt để làm bàn đạp tấn công lên phía Nam Trung Quốc Thực hiện kế hoạch “Gọng kìm” tiền dệt Nam Tống
HĐ 2: Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến và đánh bại quân Mông Cổ.
*Thời gian: 23’
*Cỏch tiến hành:
* Đọc phần 2 SGK
ta Vua tôi nhà Trần đã làm gì ?
- Ban lệnh cho cả nứơc sắm sửa vũ khí
ngày đêm luyện tập
- Tháng 1 năm 1258 ba vạn quân Mông Cổ
do Ngột 6 A Hợp Thai chỉ huy tiến vào
thao=>Bạch Hạc => Bình Lộ Nguyên (Vĩnh
* Nhà Trần chuẩn bị.
- Ban lệnh sắm sửa vũ khí quân đội ngày đêm luyện tập
* Diễn biến
- Tháng 1 năm 1258 ba vạn quân theo > Sông Hồng, Sông Thao,
Trang 3Phú) bị chặn lại tại phòng tuyến Bình Lộ
Nguyên Do Vua Trần Thái Tông chỉ huy
trận chiến ắc liệt đã diễn ra tại đây Thế giặc
đã mạnh ta rút về Thăng Long=>Thiên Mạc
(Duy tiên-Hà Nam) Nhân dân Thăng Long
hiện chủ ( A f > không nhà trống”
Tạm rút khỏi Thăng Long Giặc kéo quân
=>Thăng Long trống vắng không một bóng
> không có A thực thực phẩm
- Quân Mông Cổ điên khùng tàn phá Kinh
Thành, bắt giết hại những > còn sót lại
- '( tình thế đó: Vua trần lo lắng Thái D
Trần Thủ Độ đã tâu “Đầu Thần rơi
xuống đất xin bệ Hạ đừng lo”, câu nói đó thể
hiện niềm tin chiến thắng của quân dân ta chỉ
đầy một tháng quân giặc vấp phải nhiều
khó khăn vì thiều A thực một vài cánh
quân đi ra khỏi kinh thành , bóc bị nhân
dân ta đánh theo lối du kích Nhân cơ hội này
nhà Trần mở đợt phản công lớn ở Đông Bộ
Đầu
- Bị đánh bất ngờ ngày 29 tháng 1 năm 1258
quân Mông Cổ thua trận đã phải rút khỏi
Thăng Long
- Trên > rút chạy bị quân đội nhà Trần
truy kích đến Quy Hoá (Yên Bái - Lào Cai)
bị quân của Hà Bổng chặn đánh, giặc hốt
hoảng phải tháo quân về cuộc kháng
chiến đầy một tháng kết thúc thắng lợi
Mông Cổ?
- Biết lui, biết tiến, biết chớp thời cơ
- Đó chính là bài học kinh nghiệm trong lúc
đánh giặc của nhân dân ta
đó là kế lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch nhiều
=>Bạch Hạc => Bình Lệ Nguyên
=>Thăng Long
- Ta rút lui để bảo toàn lực và thực hiện kết hoạch H > không nhà trống) khiến cho giặc gặp nhiều khó khăn về A thực thực phâm
- Nhân lúc giặc gặp khó khăn ta mở
đợt phản công ở Đông Bộ Đầu
* Kết quả.
Quân Mông Cổ phải rút khỏi Thăng Long về
3 Tổng kết và HD học bài: (2’ )
*Tổng kết:
- Suy nghĩ gì về cách đánh giặc của nhân dân ta?
*HD học bài:
- Chuẩn bị cho tiết sau phần II
- Yêu cầu đọc, trả lời các câu hỏi trong bài
Trang 4Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 14
Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược
mông nguyên (thế kỷ XIII)
Tiết 25
II Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược nguyên (1285)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến của nhà Trần và diễn biến, kết quả của cuộc
2 Kỹ năng:
3 Thái độ:
tộc biết ơn các anh hùng dân tộc
II Đồ dùng:
- Giáo viên:
(1285)
- Học sinh: Học bài và chuẩn bị theo yêu cầu.
III Phương pháp:
Nêu vấn đề, phân tích, quan sát, so sánh
IV Tiến trình dạy học:
1 Khởi động: (5’)
*Kiểm tra:
Câu hỏi:
Trả lời:
Diễn biến:
theo > Sông Hồng, Sông Thao,=>Bạch Hạc=>Bình Lệ Nguyên=>Thăng Long
Ta rút lui để bảo toàn lực và thực hiện kết hoạch H > không nhà trống) khiến cho giặc gặp nhiều khó khăn về A thực thực phâm
Nhân lúc giặc gặp khó khăn ta mở đợt phản công ở Đông Bộ Đầu
Kết quả:
Quân Mông Cổ phải rút khỏi Thăng Long về 9
*Giới thiệu bài:
diệt chúng thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
3 Bài mới: (38’)
HĐ 1: âm mưu xâm lược Chăm pa và Đại Việt của Nhà Nguyên.
Trang 5*Thời gian: 8’
*Cỏch tiến hành:
*Gv: Sau thất bại lần một (1258) quân Mông
Việt
Tống vua Mông Cổ lập ra nhà Nguyên Đặt
nền thống trị lên toàn bộ Trung Quốc Hốt Tất
Liệt (Vua nhà Nguyên) ráo riết chuẩn bị xâm
mục đích gì ?
*Gv: 1283, 10 vạn quân Nguyên do
bại phải cố thủ ở phía bắc chuẩn bị tấn công
Đại Việt
- Sau khi thống trị hoàn toàn TQ, Vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm
- 1283 Toa Đô và 10 vạn quân
HĐ 2: Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến.
*Thời gian: 12’
*Cỏch tiến hành:
*(H.S đọc mục 2 SGK trang 58)
Đại Việt vua Trần đã làm gì ?
- Triệu tập Hội nghị các A hầu ở bến
Bình Than để bàn kế đánh giặc
? Hội nghị này có ý nghĩa rất quan trọng vì
sao ?
- Vì hội nghị tập hợp các A hầu quan
lại nhà Trần để bàn kế sách đánh giặc
*(H.S đọc đoạn in nghiêng SGK trang 58)
? Hoài Văn Hấn Trần Quốc Toản là >
thế nào ?
* Năm 1285 vua Trần triệu tập hội nghị Diên
Hồng mời toàn bộ các bô lão có uy tín về để
bàn cách đánh giặc
? Hội nghị Diên Hồng có tác dụng gì đến
việc chuẩn bị đánh giặc ?
- Hội nghị thể hiện ý trí Kiên / > của
nhân dân Đại Việt
* Tại cuộc tập trận ở Đông Bộ đầu Trần Quốc
Tuấn đã đọc “Hịch ' Sỹ” trích “Đại
Hịch ' Sỹ” khởi động lòng yêu !
khích lệ tinh thần cứu 9 Sau tập trận các
đều trích hai chữ “Sát Thát” vào cánh tay
?Việc trích hai chữ “Sát Thát” có ý nghĩa gì?
- Vua Trần đã triệu tập Hội nghị ở bến Bình Than, bàn kế sách đánh giặc
- Năm 1285 Vua trần lại tổ chức hội nghị Diên Hồng
- Tổ chức cuộc tập trận lớn ở Đông
Bộ Đầu
- Cả sẵn sàng ra trận, quân sỹ
Trang 6- Quyết tâm cao độ của quân sỹ, thà chết
không chịu mất 9 thích hai chữ “Sát Thát” vào cánh
tay
HĐ 3: Diễn biến và kết qủa của cuộc kháng chiến.
*Thời gian: 18’
*Cỏch tiến hành:
- Tháng 1/1285, 50 vạn quân do Thoát Hoan
chỉ huy tiến vào ta (Gấp gần 20 lần so
với ( L
Chúng vào ta theo 2 con > T
+ > thủy (Sông Hồng)
+ > bộ (Lạng Sơn)
Sau một vài trận quyết chiến với giặc Trần
Quốc Tuấn cho quân lui về vạn kiếp để bảo
Tuấn đã khẳng khái trả lời "Nếu bệ hạ muốn
hàng thì hãy chém đầu thần rồi hãy hàng"
công Vạn Kiệp Thế giặc mạnh quân ta phải
lui về Thăng Long => Thiên '( > ! để bảo
vệ cho cuộc rút quân, ta phải bố trí nhiều
điểm chặn giặc Trong một cuộc kìm chân
giặc ở thiên mạc Trần Bình Trọng bị giặc bắn
giặc dụ dỗ, ông đã trả lời (ta thà làm vua đất
Nam còn hơn làm A đất Bắc) Quân
Nguyên tức giận đã chém ông
- ở Thăng Long nhân dân ta lại thực hiện chủ
( A f > không nhà trống” đối phó với
giặc
- Quân Thoát Hoan kéo vào vào Thăng Long
trống không, buộc chúng phải dựng trại ở
phía Bắc Sông Hồng
Nghệ An => Thanh Hoá Thoát Hoan mở đợt
tấn công xuống phía Nam nhằm tạo thế gọng
kìm tiêu diệt quân chủ lực của ta
- '( thế nguy cấp một số quý tộc Trần đã
đầu hàng giặc
- Trần Quốc Tuấn ra lệnh phải rút lui củng cố
vua Trần và quân chủ lực của ta, Thoát Hoan
đã làm gì ?
- Cho quân rút về Thăng Long chờ tiếp viện
vì chúng thiếu A thực nghiêm trọng
- Dựa vào thời cơ đó, quân dân nhà Trần tổ
Tháng 1/1285, 50 vạn quân Nguyên do thoát hoan chỉ huy tiến vào nước ta.
- Quân ta sau một vài trận đánh chặn giặc đã rút về vạn kiếp – Thăng Long – Thiên Truờng để bảo
- Cùng một lúc Toa đô từ Chăm Pa
đánh ra Nghệ An – Thanh Hoá Quân của thoát Hoan mở đợt tấn công xuống phía nam hòng tạo thế gọng kìm để tiêu diệt quân ta
Trang 7chức phản công đánh bại quân giặc nhiều
nơi: tập kết cửa Hàm Tử, bến / A q A
=>tiến vào giải phóng Thăng Long Giặc
nhiều tên bị giết hoảng loạn Thoát Hoan phải
chui vào ống đồng => quân khênh chạy về
9 Toa Đô bị chém đầu
- Sau hai tháng quân dân nhà Trần đánh bại
hơn 50 vạn quân Nguyên giữ vững nền độc
lập dân tộc ta
? Em hãy nêu cách đánh của quân ta trong
cuộc kháng chiến lần 2 chống Nguyên-
Mông
- Đánh tiêu hao lúc đầu
- Rút lui chờ thời cơ khi giặc mạnh
- > không nhà trống
- Cơ hội đến giặc yếu ta tấn công
- Nhân lúc quân giặc gặp khó khăn Nhà trần cho quân phản công, đánh
và tiêu diệt giặc ở nhiều nơi
Kết quả : Nhiều tên giặc bị tiêu diệt
phần còn lại chốn chạy về 9 Thoát Hoan phải chui vào ống đồng
về 9 Toa Đô bị chém đầu
3 Tổng kết và HD học bài: (2’ )
*Tổng kết:
- Sự kiện nào ý chí quyết tâm kháng chiến của quân dân Nhà Trần ?
*HD học bài:
- Suy nghĩ về cách đánh giặc của quân, dân thời Trần
- Học chuẩn bị bài cho tiết học sau: Yêu cầu đọc và trả lời các câu hỏi
Trang 8Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 14
Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược
mông nguyên (thế kỷ XIII)
Tiết 26
III Cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên (1287-1288)
I Mục tiêu bài học :
1 Kiến thức:
nhà Trần qua các trận đánh
2 Kỹ năng:
3 Thái độ:
- Lòng căm thù giặc, yêu quý hòa bình, độc lập, tự chủ
II Đồ dùng:
III Phương pháp:
Nêu vấn đề, phân tích, quan sát, so sánh
IV Tiến trình dạy học
1 Khởi động: (5’)
* Kiểm tra:
- Nêu những công việc chuẩn bị của nhà Trần trong cuộc chống quân Nguyên
- Vua Trần đã triệu tập Hội nghị ở bến Bình Than, bàn kế sách đánh giặc
- Năm 1285 Vua trần lại tổ chức hội nghị Diên Hồng
- Tổ chức cuộc tập trận lớn ở Đông Bộ Đầu
- Cả sẵn sàng ra trận, quân sỹ thích hai chữ “Sát Thát” vào cánh tay
*Giới thiệu bài:
đêt rửa nhục vì thực hiện tham vọng mở rộng ắch đô hộ của chế Nguyên đối với các quốc gia phía Nam Trung Quốc
sao ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
2 Bài mới: (38’)
HĐ 1: Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt
của nhà Trần, diễn biến của cuộc kháng chiến
*Đồ dựng: Hình 32 SGK
*Thời gian: 12’
*Cỏch tiến hành:
GV: Trình bày vắn tắt tham vọng của Nhà
Trang 9- Vua Nguyên nghe tin con trai là Thoát
Hoan phải chui vào ống đồng về ! quyết
đáo hơn
*(H/S đọc phần chữ nhỏ SGK trang 62 )
? Nhà Nguyên chuẩn bị chu đáo cho cuộc
- Tập trung hàng trăm chiến thuyền A
thực (gạo thóc)
giao chỉ là nhỏ mà khinh > h9
? '( nguy cơ đó Vua Trần đã làm gì ?
- Chuẩn bị kháng chiến
- Cử Trần Quốc Tuấn làm tổng chỉ huy
H.32
- Cuối tháng 12 năm 1287 quân Nguyên ồ ạt
tiến vào ta theo hai > T
giới đánh vào Lạng Sơn, Bắc Giang
Sông Bạch Đằng => hợp quân với Thoát
Hoan
- Đầu năm 1288 Thoát Hoan cho quân chiếm
đóng Vạn Kiếp
*TA: - Sau vài chặn giặc ở cửa ải
- Trần Quốc Tuấn cho quân rút khỏi Vạn
Kiếp
- Lui về vùng Sông Đuống để chặn giặc ở
Thăng Long và xây dựng căn cứ
* Kết luận:
Đại Việt lần thứ ba
- Nhà Trần tích cực khẩn ( A chuẩn bị kháng chiến
*Diễn biến :
Tháng 12-1287, 30 vạn quân Nguyên ồ ạt tấn công Đại Việt theo hai > thuỷ và bộ
- Đầu năm 1288 Thoát Hoan chọn Vạn Kiếp để đóng quân
HĐ 2: Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ
cho chúng gặp nhiều khó khăn
*Thời gian: 8’
*Cỏch tiến hành:
*(H/S đọc mục 2 SGK trang 63)
A tại sao lại tiến về Vạn Kiếp với
Thoát Hoan ?
chúng coi > ta không bảo vệ đoàn
thuyền A 9
* GV,TA: Trần Khánh q là một tài,
sau thất bại ở Vân Đồn (lần ( L ông đã
chịu tội với Vua Trần xin Vua cho lập công
Trang 10chuộc tội.
Vì vậy khi đoàn thuyền đến Vạn Kiếp ông
A của '( A Văn Hổ Khi đoàn thuyền
A đóng quân ở Vân Đồn quân ta đã đánh
dữ dội từ nhiều phía Số A thực phần lớn
bị đắm, số còn lại quân ta chiếm
? Chiến thắng Vân Đồn có ý nghĩa gì ?
- Làm cho quân giặc rơi vào tình thế khốn
đốn, hoang mang, hoảng sợ
? Sau trận Vân Đồn tình thế của quân
Nguyên thế nào ?
- Giặc lâm vào tình thế khó khăn thiếu A
thực trầm trọng
*Kết luận:
- Trần Khánh q cho quân mai phục
ở Vân Đồn, đợi đoàn thuyền A của địch
- Khi đoàn thuyền A đã đi qua Vân Đồn, quân ta đã từ nhiều phía
đánh ra dữ dội
- Kết quả: Phần lớn thuyền A bị
đắm, số còn lại bị quân ta chiếm
HĐ 3: Chiến thắng bạch đằng
năm 1288
*Thời gian: 18’
*Cỏch tiến hành:
* Học sinh đọc SGK
? Đợi mãi không thấy đoàn thuyền A đến
Thoát Hoan đã làm gì ?
- Cho quân chiếm vào thăng long
* GV: Nhân dân thăng long tiếp tục thực hiện
kế sách “Vườn không nhà trống”.
Thoát Hoan điên cuồng cho quân đánh các
căn cứ của nhà Trần, đuổi bắt hai vua trần
Liền , bóc A thực của dân, cho khai
quật năng mộ họ trần
Tuyệt vọng Thoát Hoan và Ô Mã Nhi cho
quân rút về 9 Ô Mã Nhi rút theo >
biển
? '( tình thế đó Vua tôi Nhà Trần đã làm
gì ?
- Quyết định mở cuộc phản công và chọn
sông Bạch Đằng làm trận quyết chiến
MT: Phát huy thế hiểm trở và kinh nghiệm
của hai trận năm 938 và 981
*HS (Theo dõi nội dung SGK trang 64)
Cánh quân Thoát Hoan rút chạy bị quân ta
tập kích liên tiếp, sau hơn chục ngày mới về
đến Quảng Tây (Trung Quốc )
* Hoàn cảnh :
- Tháng 1 1288 Thoát Hoan cho quân chiếm đóng Thăng Long
- Kế hoạch “Vườn không nhà trống”của triều đình, làm cho quân
Nguyên tuyệt vọng => về Vạn Kiếp
=> rút về
- Nhà Trần quyết định chọn sông Bạch Đằng làm trận quyết chiến
* Diễn biến :
Tháng 4 1288 đoàn thuyền của Ô Mã Nhi rút về theo sông Bạch Đằng
- Ta nhử địch vào sâu trận địa khi
dâng cao
- Lúc rút thuyền địch xô vào cọc và bị quân ta đánh tới tấp từ 2
...Bài 14
Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược< /b>
mông nguyên (thế kỷ XIII)< /b>
Tiết 25
II Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm. ..
*Giới thiệu bài: Đầu năm 1258 ba vạn quân Mông Cổ tràn vào ta Vậy
chiến diễn NTN ?
2 Bài mới: (38’)
HĐ 1: Âm mưu xâm lược Đại Việt Mông Cổ.... Quy Hố (n Bái - Lào Cai)
bị quân Hà Bổng chặn đánh, giặc hốt
hoảng phải tháo quân kháng
chiến đầy tháng kết thúc thắng lợi
Mông Cổ?
- Biết lui, biết