Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 15 - Trường THCS Thạnh Hải

* Muïc tieâu : Giuùp hoïc sinh reøn kó naêng đọc; phân tích, cảm nhận được vẻ đẹp của người chiến sĩ yêu nước thế kỉ XX người mang chí lớn cứu nước, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ đ[r]

Ngày soạn:………

Ngày dạy:……….

Tuần 15 Tiết 57

I Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được vẻ đẹp của người chiến sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX, người mang chí lớn cứu nước, cứu dân, dù trong hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc

2 Kĩõ năng:

- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả

3 Thái độ :

- Có tình cảm yêu quê hương đất nước , trân trọng , kính yêu những chí sĩ yêu nước

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên : Nghiên cứu tài liệu, sgk, sgv, , chân dung Phan Bội Châu

2 Học sinh : Chuẩn bị theo hướng dẫn của giáo viên ở tiết trước

III.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động 1 :Khởi động.(

5’)

* Mục tiêu :

- Kiểm tra kiến thức, sự

chuẩn bị bài của học sinh.

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

2.1 Theo em, trong thực

tế đâu là con đường tốt

Thực hiện theo yêu cầu 2.1 c

2.2 a

Vào nhà ngục quảng đông cảm tác

Phan Bội Châu

nhất để hạn chế sự gia tăng

dân số ?

a Đẩy mạnh sự phát

triển kinh tế của quốc gia

của châu lục

b Đẩy mạnh sự phát

triển giáo dục, nhất là giáo

dục đối với phụ nữ

c Đẩy mạnh sự phát

triển văn hóa, xã hội quốc

gia, châu lục

2.2 Ý nào nói đúng nhất

hậu quả của sự gia tăng

dân số thế giới ?

a Sự “ tồn tại hay không

tồn tại” của chính loài

người

b Nền kinh tế thế giới bị

giảm sút

c Mất ổn định chính trị

trên toàn cầu

d Nền giáo dục của các

nước nghèo nàn , lạc hậu

3.Giới thiệu bài

Phan Bội Châu đã từng

bị thực dân Pháp kết án tử

hình vắng mặt năm 1912,

cho nên khi bị bọn quân

phiệt Quảng Đông bắt

giam và biết chúng có ý

định trao trả cho Pháp ông

nghĩ rằng mình khó có thể

thoát chết Bởi thế, ngay từ

đầu vào ngục (1914) Phan

Bội Châu đã viết tác phẩm

“Ngục Trung thư” nhằm để

lại một bức thư tuyệt mệnh

tâm huyết cho đồng bào,

đồng chí Bài thơ “Vào nhà

Nghe

ngục Quảng Đông cảm

tác” trích trong tác phẩm

đó

Hoạt động 2 : Hướng

dẫn học sinh khái quát vài

nét về tác giả , tác phẩm

.(5’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh nắm được

những nét chính về tác giả, tác

phẩm.

1 Cho học sinh xem

chân dung Phan Bội Châu

2 Nêu vài nét chính về

tác giả Phan Bội Châu

Nhấn mạnh : Ông vốn

xuất thân từ nhà nho, nhưng

lại là những người tiên tiến

của thời đại mới mang dáng

dấp của con người nghĩa

khí, hào kiệt trượng phu,

ông đau đớn, xót xa cho

đồng bào đang chịu cảnh

lầm than nô lệ -> lao vào

cuộc đấu tranh bất chấp

mọi gian khổ, hy sinh thậm

Quan sát

Khái quát

Phan Bội Châu (1867

-1940 ) người làng Đan Nhiệm, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

- Ông là nhà yêu nước cách mạng lớn đầu thế kỷ XX, từng xuất dương nhật Bản , Trung Quốc, Thái Lan mưu đồ sự nghiệp cứu nước

- Là nhà văn, nhà thơ lớn.

- Tác phẩm của ông điều thể hiện lòng yêu nước thương dân tha thiết, khát vọng độc lập tự do và ý chí chiến đấu bền bỉ, kiên cường

Nghe

I Giới thiệu

1 Tác giả

Phan Bội Châu (1867 - 1940) , là nhà thơ yêu nước, nhà cách mạng, nhà văn, nhà thơ lớn

chí phải đối diện với cái

chết Tác phẩm của ông

nhiều thể hiện, tất cả đều

thể hiện lòng yêu nước,

thương dân tha thiết, khát

vọng độc lập tự do và ý chí

chiến đấu bền bỉ, kiên

cường.

3.Bài thơ được sáng tác

vào năm nào ? Trích trong

tác phẩm nào ? Ra đời

trong hoàn cảnh nào ?

4.Bài thơ được viết theo

thể thơ nào ?

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn học sinh đọc, tìm hiểu

nắm được những nét đặc

sắc về nội dung và nghệ

thuật của tác phẩm (24’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh rèn kĩ năng

đọc; phân tích, cảm nhận được

khẩu khí, giọng điệu thơ;

phong thái của nhà chí sĩ yêu

nước Phan Bội Châu.

5 Hướng dẫn đọc nhịp

4/3

Câu 2 : 3/4 giọng hào

hùng vang to

Câu 3-4 giọng thống thiết

Lưu ý giọng điệu bài thơ

khẩu khí ngang tàng, giọng

điệu hào hùng, thách thức,

ung dung

- Đọc, lệnh học sinh đọc

lại

- Nhận xét

6.Giải nghĩa từ “ hào

Trình bày

Xác định

Thất ngôn bát cú đường luật (đã học ở lớp 7)

Nghe , đọc , nhận xét

Giải nghĩa

2 Tác phẩm.

- Trích “Ngục trung thư” (đầu 1914) khi ông bị bọn quân phiệt tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) bắt giam

- Thể thơ : thất ngôn bát cú (Đường luật)

II Đọc- hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản

2 Tìm hiểu văn bản

kiệt” và “phong lưu”.

7 Tại sao bị kẻ thù bắt,

nhốt trong nhà ngục mà tác

giả vẫn xem mình là hào

kiệt, nhất là vẫn phong lưu

?

8.Từ đó, tác giả có quan

niệm sống như thế nào ?

Em hiểu gì về quan niệm

ấy ? Nhận xét gì về giọng

thơ ở đây?

9.Thực ra, hoàn cảnh của

tác giả lúc bấy giờ như thế

nào ?

Bình : Chính tác giả đã

kể rằng: Mình bị áp giải đi,

nào xiềng tay, nào trói

chặt” Vào ngục bị giam

“chung một chỗ với bọn tù

xử tử” chứ đâu được đãi

như khách ! Chỉ có điều bậc

anh hùng không bao giờ

chịu cúi đầu khuất phục

hoàn cảnh, họ đứng cao hơn

sự cùm kẹp, đày đọa của kẻ

thù, cảm thấy mình hoàn

thành tự do, thanh thản về

tinh thần Đứng trước tình

cảm đó mà Phan Bội Châu

vẫn có giọng đùa vui Đây

cũng là giọng điệu rất quen

thuộc trong văn thơ truyền

thống.

Câu thứ hai như một nét

cười Nhịp thơ bỗng đổi từ

4/3 thành 3/4 Người anh

Chú thích 1 , 2 ( sgk / Tr

147 ).

Trình bày

Khẳng định tư thế và tinh thần, ý chí của người tù : vẫn không thay đổi , không giảm sút phẩm chất hào kiệt, lối sống phong lưu

Xác định, nhận xét

Quan niệm: “Chạy mỏi chân … ở tù” -> Chủ động nghỉ chân ở một nơi nào đó trên chặng đường bôn tẩu.

Xác định

Rơi vào cảnh tù ngục.

Nghe

a Hai câu đề

- Khí phách ngang tàng , bất khuất; phong thái đường hoàng, tự tin, ung dung, thanh thản

- Giọng điệu dí dỏm, lạc quan, đầy khẩu khí

hùng quan niệm cuộc đời là

những cuộc chạy trên

đường xa Để về đích

thường khó có thể chạy liền

một hơi, một mạch Cần

phải nghỉ ở vài chặng Nhà

tù chính là một trong những

trạm nghỉ chân bất đắc dĩ

đó Nhà tù chính là nơi

người tù yêu nước rèn luyện

ý chí, suy nghĩ để rút ra

những bài học, để khi được

tự do lại tiếp tục trên con

đường đấu tranh vì độc lập

của đất nước Bởi vậy biến

cái rủi thành cái may, biến

nhà tù thành nơi nghỉ ngơi

trong ít lâu, thành trường

học cách mạng, đã trở

thành quan niệm sống đấu

tranh của Phan Bội Châu

nói riêng của các nhà cách

mạng nói chung

10 Em hiểu thế nào là “

khách không nhà” , “ người

có tội” ?

11 Giọng thơ của 2 câu

này có gì khác so với 2 câu

đề

Diễn giải : Ông tự xem là

khách không nhà trong bốn

biển Quả đúng như vậy Từ

1905 cho đến 1914, trải 10

năm bôn ba khắp bốn

phương trời, Phan Bội Châu

đã sống cuộc đời gian lao

tranh đấu đầy hiểm nguy,

Trình bày Nhận xét

Nghe

b Hai câu thực

- Cuộc đời bôn ba chiến đấu, đầy sóng gió, bất trắc

- Tình yêu nước sâu sắc

- Giọng điệu trầm tĩnh và thống thiết biểu hiện tâm trạng đau đớn , nỗi đau lớn lao của người anh hùng cứu nước của một thời khổ nhục nhưng vĩ đại

sóng gió, xa gia đình quê

hương, đất nước Bị bọn

thực dân Pháp kết án tử

hình vắng mặt từ năm 1912,

Phan Bội Châu đã bị coi là

một tội nhân đang bị truy

lùng gắt gao

Ông luôn xem mình là

người có tội với dân với

nước vì bao nhiêu năm bôn

tẩu mưu tính trăm việc mà

không nên một việc gì Đó

là nỗi đau lớn của người

anh hùng cứu nước

12 Em hiểu thế nào về ý

nghĩa của cặp câu 5, 6 ?

Đây là khẩu khí của

người anh hùng, hào kiệt

cho dù ở tình trạng bi kịch

đến mức độ nào thì chí khí

cũng không dời đổi, vẫn

một lòng theo đuổi sự

nghiệp cứu nước, cứu đời

(Bủa …) vẫn có thể ngạo

nghễ cười … (cười tan cuộc

oán thù).

13.Biện pháp nghệ thuật

nào được sử dụng ở đây ?

Sử dụng biện pháp này có

Trình bày

- Bủa tay : mở rộng vòng tay để ôm lấy

- Kinh tế : kinh bang tế thế , trị nước cứu đời Công việc của người quân tử, người anh hùng theo quan niệm của đạo Nho

- Phép đối chặt chẽ : bủa tay – mở miệng ; ôm chặt – cười tan; bồ kinh tế – cuộc oán thù

Xác định

Lối nói khoa trương (nói quá) -> gây ấn tượng mạnh

Nghe

c Hai câu luận

- Khẩu khí của bậc anh hùng một lòng theo đuổi sự nghiệp cứu nước, cứu đời, ngạo nghễ cười trước mọi thủ đoạn của kẻ thù

- Lối nói khoa trương gây ấn tượng mạnh

tác dụng gì ?

Lối nói khoa trương

thường được dùng nhiều ở

bút pháp lãng mạn, khiến

con người không còn là con

người thật, nhỏ bé, bình

thường mà hết sức lớn lao,

đến mức thần thánh.

14.Hai câu thơ cuối là

kết tinh tư tưởng của toàn

bài thơ Em cảm nhận được

điều gì từ 2 câu thơ ấy ?

15.Biện pháp nghệ thuật

nào được sử dụng ở đây ?

Tác dụng ?

Hoạt động 4 : Hướng

dẫn học sinh tổng kết khái

quát lại những giá trị vừa

phân tích (4’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh khái quát lại

những nét chính về nội dung

và nghệ thuật của bài thơ.

16.Nhận xét về giọng

điệu chung của bài thơ

Nghệ thuật gì được sử dụng

trong bài thơ ?

Trao đổi đôi bạn

Khẳng định tư thế hiên ngang của con người có ý chí gang thép mà kẻ thù không thể nào bẻ gãy còn sống là còn chiến đấu, còn tin tưởng vào sự nghiệp chính nghĩa của mình ->

không sợ bất kì một thử thách gian nan nào.

Xác định

Điệp từ “còn” -> lời nói trở nên dõng dạc, dứt khoát, tăng ý khẳng định.

Trình bày

- Giọng điệu hào hùng.

- Lối nói khoa trương, điệp ngữ.

- Phép đối chặt chẽ, giọng thơ hào sảng, đầy khí thế ngạo nghễ mà vui , dí dõm.

- Vận dụng nhuần nhuyễn thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

Trình bày

d Hai câu kết

- Khẳng định tư thế hiên ngang của con người có ý chí gang thép coi thường tù ngục, coi thường cả cái chết, niềm tin vào tương lai, vào sự nghiệp chính nghĩa

- Điệp từ làm cho ý thơ thêm đanh thép, chắc nịch

- Lời thơ vang lên dõng dạc, dứt khoác

II Tổng kết

1 Nghệ thuật.

- Giọng điệu hào hùng có sức lôi cuốn mạnh mẽ

- Lối nói khoa trương, điệp ngữ gây ấn tượng nhấn mạnh

2 Nội dung.

Thể hiện phong thái ung

17.Bài thơ đã thể hiện

phong thái và khí phách gì

của nhà chísĩ yêu nước

Phan Bội Châu ?

Hoạt động 5 : Hướng

dẫn học sinh thực hành

đạt yêu cầu bài tập (5’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh rèn luyện kĩ

năng đọc.

18.Lệnh học sinh đọc

phần đọc thêm

Hoạt động 6 : Hướng

dẫn công việc ở nhà (2’)

* Mục tiêu:

Giúp học sinh có tâm thế,

cách chuẩn bị bài ở nhà.

- Chuẩn bị phần học :

“Đập đá ở Côn Lôn”

+ Đọc văn bản, xác định

thể thơ, bố cục

+ Xác định phép đối,

nghệ thuật, tư tưởng bài

thơ

+ So sánh chỗ giống và

khác nhau giữa hai bài thơ

“ Vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác” và “ Đập

đá ở Côn Lôn”

Đọc

Nghe

dung, đường hoàng và phí khách kiên cường, bất khuất vượt lên trên hoàn cảnh tù ngục khốc liệt của nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu

IV Luyện tập.

* Nhận xét – Rút kinh nghiệm

………

………



Ngày soạn:………

Ngày dạy:……….

Tuần 15 Tiết 58

I Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được vẻ đẹp của người chiến sĩ yêu nước thế kỉ XX người mang chí lớn cứu nước, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc

2 Kĩõ năng:

- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của các tác giả

3 Thái độ :

- Có ý thức tôn trọng và học tập những gương sáng về lòng yêu nước

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên : Nghiên cứu tài liệu, sgk, sgv, bồi dưỡng Ngữ văn 8, chân dung

Phan Châu Trinh

2 Học sinh : Chuẩn bị theo hướng dẫn của giáo viên ở tiết trước

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Khởi động

(2’)

* Mục tiêu :

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài

Đập đá ở côn lôn

Phan Châu Trinh

Năm 1908 Phan Châu

Trinh bị khép tội xúi giục

nhân dân nổi loạn trong

phong trào chống thuế ở

Trung Kì nên bị bắt, kết án

kém và đày ra Côn Đảo

(4-1908) Vài tháng sau, nhiều

sĩ phu yêu nước khắp Trung

Kì, Bắc Kì cũng bị đày ra

đây Ngày đầu tiên, Phan

Châu Trinh đã ném một

mảnh giấy vào khám của

họ để an ủi, động viên :

“Đây là một trường học

thiên nhiên, mùi cay đắng

trong ấy làm trai giữa thế

kỉ XX này, không thể

không nếm cho biết” Bài

thơ này ra đời trong hoàn

cảnh đó

Nêu vài nét chính về tác

giả Phan Châu Trinh

Hoạt động 2 : Hướng

dẫn học sinh khái quát

nắm những nét chính về

tác giả , tác phẩm (7’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh nắm được

những nét chính về tác giả, tác

phẩm.

1 Hãy khái quát vài nét

về tác giả

Nghe

Khái quát

I Giới thiệu

1 Tác giả.

- Phan Châu Trinh (1872

- 1926), quê ở tỉnh Quảng Nam

- Là người đề xướng dân chủ, đòi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm nhất ở Việt Nam

- Là người giỏi biện luận và có tài văn chương

-Ông đỗ phó bảng, làm

Phan Châu Trinh cũng

như Phan Bội Châu là nhà

nho yêu nước, nhà cách

mạng lớn của nước ta đầu

thế kỉ XX Nhưng chủ

trương đường lối cứu nước

cứu dân của ông trước hết

dựa vào nước Pháp để lật

đổ nền quân chủ phong kiến

Việt Nam, đem lại dân chủ

cho đồng bào, rồi từ đó xây

dựng đất nước tự do, phát

triển Còn Phan Bội Châu

lại chủ trương Đông du,

dựa vào Nhật Bản để đánh

Pháp giành độc lập, tự do

là nhiệm vụ quan trọng

trước mắt Tuy chủ trương

khác nhau nhưng hai ông

vẫn là bạn thân, là đồng chí

của nhau, rất khâm phục tài

năng và chí khí của nhau

Sau vụ chống thuế ở

Trung kì, 4/1908 Phan

châu Trinh cùng với nhiều

nhân sĩ yêu nước khắp Bắc

kì, Trung kì bị thực dân

Pháp bắt, đày ra Côn Đảo (

Côn Lôn ) một hòn đảo nhỏ

ở miền Đông nước ta, cách

bờ biển Vũng Tàu hơn 100

km, nơi thực dân Pháp

chuyên dùng làm chỗ đày ải

tù nhân yêu nước cách

mạng Việt Nam

2.Bài thơ ra đời trong

Nghe

Trình bày

quan một thời gian ngắn rồi bỏ, chuyên tâm vào việc cứu nước

2 Tác phẩm.

hoàn cảnh nào ? Bằng chữ

gì ?

Công việc đập đá ở Côn

Lôn rất gian khổ trên hòn

đá trơ trọi, giữa nắng gió

biển khơi, trong chế độ nhà

tù khắc nghiệt, người đi đày

buộc phải làm công việc lao

động khổ sai hết sức cực

nhọc này và cho đến khi

kiệt sức và không ít người

đã gục ngã.

3.Bài thơ này làm theo

thể thơ gì ?

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn học sinh đọc , tìm

hiểu phân tích giá trị tư

tưởng và nghệ thuật của

bài thơ (22’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh rèn kĩ năng

đọc; phân tích, cảm nhận được

vẻ đẹp của người chiến sĩ yêu

nước thế kỉ XX người mang

chí lớn cứu nước, cứu dân, dù

ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được

phong thái ung dung, khí

phách hiên ngang, bất khuất

và niềm tin không dời đổi vào

sự nghiệp giải phóng dân tộc

4.Hướng dẫn đọc : Đọc

diễn cảm thể hiện khẩu khí

ngang tàng và giọng điệu

hào hùng của tác giả, nhịp

4/3

Nghe

Xác định

Thất ngôn bát cú (Đường luật).

Nghe, đọc

- Bài thơ được sáng tác lúc Phan Châu Trinh cùng các tù nhân khác bị bắt lao động khổ sai (đập đá)

- Bài thơ viết bằng chữ Nôm

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản