Thªm yÕu tè t¶ gióp cho viÖc kÓ l¹i cuéc gÆp gì thêm sinh động , tất cả hình dáng , hương vị , diÖn m¹o cña sù vËt , nhân vật hành động như hiện ra rõ trước mặt Yªó tè biÓu c¶m : Gióp nh[r]
Trang 1Ngày soạn: 23tháng 09 năm 2010
Ngày dạy lớp 8D: 30 tháng 09 năm 2010
Tiết 23
Trợ từ , thán từ
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức.
- Khái niệm trợ từ , thán từ
- Đặc điểm và cách sử dụng trợ từ, thán từ
2 Kĩ năng:
- Dùng trợ từ, thán từ phù hợp trong nói và viết
3 Thái độ: Hình thành thói quen sử dụng từ cho đúng và vận dụng từ voà trong giao
tiếp hàng ngày, từ đó yêu thích môn học
B Chuẩn bị:
1 Thầy: Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập, các tư liệu bài dạy, ngữ liệu phân tích,
các câu thơ câu văn có sử dụng trợ từ thán từ
2 Trò: Đọc trước các câu hỏi chuẩn bị bài ở nhà trả lời ở phần lí thuyết của bài,
nghiên cứu các bài tập khó, tìm thêm các câu thơ câu văn có sử dụng trợ từ thán từ
C Tổ chức dạy và học
Bước I: ổn định tổ chức lớp.
- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ của lớp
Bước II: Kiểm tra bài cũ
Trả lời các câu hỏi sau :
- Thế nào là biệt ngữ xã hội và biệt ngữ địa phương?
- Lấy ví dụ và đặt câu?
Bước III : Bài mới
Hoạt động1 : Tạo tâm thế
+ Thời gian : 2 phút
+ Phương pháp : thuyết trình.
Trong hệ thống Tiếng Việt của chúng
ta có rất nhiều từ loại Tiết học hôm
nay chúng ta đi tìm hiểu một trong các
từ loại còn lại
Hoạt Động 2, 3, 4.
+ Thời gian : phút
+ Phương pháp-kĩ thuật : Vấn đáp ;
Nêu vấn đề, thuyết trình, Phiêú học
tập, Khăn trải bàn, Các mảnh ghép,
? Gọi học sinh đọc ví dụ ?
Xét về mặt cấu trúc ngữ pháp những
- Ghi tên bài
I Trợ từ (13’)
* Ví dụ
1
Trang 2Người soạn: Nguyễn Thế Quyên - Năm học 2010 - 2011 31
câu này có sự khác nhau như thế nào?
Xét về số tiếng câu 2,3 có thêm “
những , có“
? So sánh ý nghĩa của câu 1và 2?
? Câu này dùng trong trường hợp nào ?
- Dùng trong trường hợp chỉ ăn 1 bát
cơm , nhưng hôm này ăn gấp đôi
- ? đọc câu 3
? Việc thêm từ “ có” trong câu có tác
dụng gì ?
-Nhấn mạnh việc ăn 2 bát là ít không
đạt mức bình thường
? Câu này được dùng trong trường hợp
nào ?
? Các từ “có ,những” di kèm với từ nào
trong câu và có tác dụng gì ?
? Từ “ những ,có “ như trên ta phân tích
gọi là trợ từ ?
? Em hiểu thế nào là trợ từ ?
? Đặt 3 câu dùng 3trợ từ “ chính , đích
,ngay” nêu tác dụng của việc dùng 3
trợ từ đó ?
Tìm hiểu thán từ
? Gọi học sinh đọ ví dụ ?
? Nêu nội dung của đoạn văn ?
? nêu nên nội dung của ví dụ b ?
- Đây là câu nói của bà hàng xóm với
vợ chồng chị Dậu và hành động cảu bà
lão thể hiện tình cảm của bà lão với vợ
chồng chị Dậu
- Lời đáp của chị Dậu với bà lão hàng
xómvà hành động của chị đối với
chồng
-Không khác nhau , đều
là những câu đơn hai thnhf phần : thong báo một nội dung sự việc khách quan
-Giống nhau : Diễn đạt một sự việc khách quan như câu 1: Nó ăn 2 bát cơm – số lượng là hai bát
- Từ những ở câu 2 nhấn mạnh đánh giá việc nó
ăn hai bát cơm là vượt quá mớc bình thường .Một người bình thường
ăn khoẻ , ăn 4-5 bát cơm
Nay ăn 2 bát ít hơn bình thường Đi kèm với
từ “ ăn”Biểu thị thái đọ nhấn mạnh đánh giá của người nói về sự vật , sự việc được nói đến ởđây
ăn là sự việc : + ăn khoẻ + ăn chưa khoẻ , ăn yếu
đi
-Nó nói dối tự làm hại chính bản thân mình -Tôi đã gọi đích danh nó
ra
- Cậu không tin ngay cả
tớ nữa à?
- Tác dụng nhấn mạnh
đói tượng được nói đến “ mình , tớ ,nó”
- Lão Hạc kể với ông giáo chuyện bán chó và
sự tức giận của con chó
đối với lão mà lão nhận
ra qua tiếng kêu của nó
* Kết luận : Trợ từ
là những từ dùng trong câu để nhấn mạnh hặoc biểu thị thái độ đánh giá sự vật , sự việc
được nói đến trong câu đó
2 Thán từ
*Ví dụ
Trang 3? Từ “ này “ trong ví dụ a,b biểu thị
thái độ gì ?
- Từ “ này” gây sự chú ý
Từ à trong ví dụ a biểu thị thái đọ gì ?
GV : Xét ví dụ tiếp theo Từ “a” trong
ví dụ biểu thị thái độ gì ?
GV: Như vậy cùng một từ “a” biểu thị
các thái độ khác nhau tuỳ thuộ vào các
văn cảnh cụ thể để xác định ngữc điệu
cho đúng
? Từ vâng biểy thị điều gì ?
GV: Những từ “ này , vâng , a”dùng để
biểu thị cảm xúc của người nói , dùng
để gọi đáp gọi là thán từ
? Em hiểu thế nào là thán từ ?
? Đặt câu có thán từ và xác định thán
từ ?
? Khi trả bài kiểm tra em sung sướng
được điểm 10, em đã nói như thế nào ?
? Em đang đi bỗng bị vấp ngã em nói
như thế nào ?
? Thán từ thường đứng ở vị trí nào
trong câu ?
? Nhìn vào các ví dụ em thấy có mấy
loại thán từ ? đó là những loại nào ?
Gv: Ôi chao ! Chú chuồn chuồn mới
đẹp làm sao ?
? Xác dịnh thán từ ?
? Thán từ “ôi chao” dùng để bộc lộ
cảm xúc gì ?
Hoạt động 5 : luyện tập
+Thời gian: 18-20 phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: Vấn đáp,
giải thích Phương pháp : Vấn đáp, giải
thích, Khăn trải bàn, các mảnh ghép,
dùng các phiếu ( Phần III, Vở LTNV);
? đọc và nêu yêu cầu của bài tập 1?
? Muốn tìm trợ từ các em phải làm gì ?
- Tìm các từ ngữ đi kèm với trợ từ
? Em hãy xác định ?
? đọc và nêu yêu cầu bài tập 2?
? Muốn thực hiện được yêu cầu của bài
tập 2 em phải căn cứ vào đâu?
GV : Trên cơ sở đó em hãy thực hiện
yêu cầu của bài tập
- Biểu thị thái độ giận dỗi , tức giận
A ! Mẹ đã về!
“ A” biểu thị sự vui mừng
“ Vâng “ dùng đáp lại người khác một cách lễ phép tỏ theo ý muốn
- Sự ngạc nhiên của tác giả trước vẻ đẹp của con chuồn chuồn nước
a, - “Lấy” : + nhấn mạnh với sắc thái không bình thường
b, + “ Nguyên” – Khẳng định sự việc là không bình thường + “Đến” Sự việc được nhấn mạnh quá cao , mang sắc thái quá vô lý, quá thái khiên cưỡng
* Kết luận : Thán
từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi
đáp
- Vị trí : Thán từ thường đứng ở đầu câu , có khi nó
được tách ra thành câu đặc biệt
- thán từ gồm 2 loại :
+ Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc + Thán từ gọi đáp
II - Luyện tập(13’)
Bài tập 1 /SGK/70 Các câu có dùng trợ từ là : a, c,g,i Bài tập 2/ SGK/70
Bài tập 4/ SGK /71 Các thán từ bộc lộ cảm xúc :
Trang 4Người soạn: Nguyễn Thế Quyên - Năm học 2010 - 2011 33
? Đọc và nêu yêu cầu của bài tập ?
Gv : Để thực hiện được yêu cầu của bài
tập ta phải căn cứ vào ngữ cảnh của câu
văn để xác định cho đúng và tìm ra sắc
thái biểu cảm của thán từ
- Thế nào là trợ từ?
- Thế nào là thán từ? Có mấy loại
c, “Cả” :nhấn mạnh việc con chó ăn khoẻ hơn cả ông lão
d, “Cứ” : nhấn mạnh sự việc lặp đi lặp lại
+ Ha ha : khoái chí
+ Ai chà : tỏ ý van xin
+ Than ôi : tỏ ý tiếc nuối
+ Kìa : tỏ ý đắc chí
D.Hướng dẫn về nhà và chuẩn bị bài học sau.
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Ôn lại nội dung bài học
- Làm các bài tập vào vở bài tập
- Chuẩn bị bài “Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự”
-Ngày soạn: 30tháng 09 năm 2010
Ngày dạy lớp 8D: 02 tháng 10 năm 2010
Tiết 24 Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức.
- Vai trò của yếu tố kể trong văn bản tự sự
- Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
- Nhận ra và phân tích được tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong làm văn
tự sự
3 Thái độ: Giáo dục học sinh khi làm bài văn tự sự cần kết hợp các yếu tố miêu tả tự
sựvà biểu cảm
B Chuẩn bị:
1 Thầy: Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập, các tư liệu bài dạy, ngữ liệu phân tích,
các câu thơ câu văn đoạn văn mẫu
2 Trò: Đọc trước các câu hỏi chuẩn bị bài ở nhà trả lời ở phần lí thuyết của bài,
nghiên cứu các bài tập khó, tìm thêm các câu thơ câu văn đoạn văn mẫu
C Tổ chức dạy và học
Bước I: ổn định tổ chức lớp.
- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ của lớp
Bước II: Kiểm tra bài cũ
Trả lời các câu hỏi sau :
- Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ? Tóm tắt truyện “Lão Hạc” của Nam Cao?
Bước III : Bài mới
Trang 5Thầy Trò Kiến thức cần đạt
Hoạt động1 : Tạo tâm thế
+ Thời gian : phút
+ Phương pháp : thuyết trình.
Trong văn bản tự sự không thể thiếu
được các yếu tố miêu tả và biểu cảm
được Vởy việc đưa các yếu tố này vào
đó như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
bài học hôm nay
Hoạt Động 2, 3, 4.
+ Thời gian : phút
+ Phương pháp-kĩ thuật : Vấn đáp ;
Nêu vấn đề, thuyết trình, Phiêú học
tập, Khăn trải bàn, Các mảnh ghép,
? đọc ví dụ trong SGK?
? Trong văn bản tự sự yếu tố nào là yếu
tố chính ?
? Trong văn miêu tả yếu tố nào là
chính ?
Căn cứ vào đắc điểm của văn tự sự cho
biết đoạn văn trên tác giả kể lại sự việc
gì ?
? Ngoài kể tác giả còn miêu tả sự việc
gì ?
? Tìm các yêu tố biểu cảm ?
-Hay tại sự sung sướng thủa còn
sung túc (suy nghĩ) Tôi cảm thấy
thơm tho lạ thường (cảm nhận ) Phải
bé lại êm dịu vô cùng (nêu cảm
tưởng )
? Em có nhận xét gì về yếu tố miêu tả ,
- Ghi tên bài
- Sự việc và nhân vật
-Yếu tố tính chất , màu sắc , mức đọ của sự vật , nhân vật , hành động
- Yếu tố biểu cảm thể hiện ở chi tiết bày tỏ cảm xúc thái độ của người viết trước sự vật ,sự việc ,hành động
- Tôi chạy theo chiếc xe
- Mẹ kéo lên xe
- Tôi oà lên khóc
- Mẹ sụt sùi theo
Tôi ngồi bên mẹ ,ngả
đầu vào cánh tay mẹ , quan sát gương mặt mẹ
- Tôi thở hồng hộc , trán đẫm mồ hôi , ríu cả cjhân
- Mẹ tôi không còm cõi Gương mặt vẫn tươi sáng gò má
I - Sự kết hợp yếu tố kể , tả , biểu cảm trong văn tự sự
* Ví dụ
Trang 6Người soạn: Nguyễn Thế Quyên - Năm học 2010 - 2011 34
tự sự , biểu cảm trong đoạn văn này ?
Chúng có đứng độc lập không ?
? Tìm trong đoạn trích 1 ví dị để thấy
rõ ?
? Em hãy lược bỏ yếu tố tả còn yếu tố
kể trong đoạn văn trên , viết lại đoạn
văn trên kể cho thuần tuý
? So sánh với đoạn văn của Nguyên
Hồng và rút ra kết luận ?
- Đoạn văn khô khan , khiến ta không
cảm nhận hết niềm sung sướng của bé
Hồng khi gặp mẹ
? Vì sao ? -Vì thiếu yếu tố miêu tả
? Trong văn tự sự thêm yếu tố tả biểu
cảm có tác dụng gì ?
.? Nếu rút hết các yếu tố kể , chỉ để lại
yếu tố tả, biểu cảm em có nhận xét gì ?
Ta không biết đoạn văn kể chuyện gì
bởi cốt truyện và sự việc , nhân vật
cùng hành động chính tạo nên
- GV: Còn yếu tố tả , yếu tố biểu cảm
chỉ bám vào sự việc và nhân vật mới
phát triển được
? Qua phân tích em rút ra điều gì khi
viét văn bản tự sự ?
Hoạt động 5 : luyện tập
+Thời gian: phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: Vấn đáp,
giải thích Phương pháp : Vấn đáp, giải
thích, Khăn trải bàn, các mảnh ghép,
dùng các phiếu ( Phần III, Vở LTNV);
? Đọc và nêu yêu cầu của bài tập ?
- Các yếu tố trên không
đứng tách riêng mà đan xen vào nhau vừa kể , tả
,biểu cảm , miêu tả
- Tôi ngồi lên xe lạ thường
- Kể sự việc : Tôi ngồi trên đệm xe
- Tả : đùi áp vào đùi mẹ ,
đầu ngả vào vai mẹ , khuôn miệng xinh xắn nhai trầu
- Biểu cảm : Những cảm giác bao lâu nay mất đi bỗng lại mơn man khắp
da thịt lạ thường
- Gợi ý : dựa vào sự việc
đã tìm
- Mẹ tôi vẫy tay tôi Tôi chạy theo chiếc xe chỏ
mẹ Mẹ kéo tôi lên xe
Tôi ngồi bên ngả đàu vào cánh tay mẹ , quan sát gương mặt mẹ
Thêm yếu tố tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ thêm sinh động , tất cả
hình dáng , hương vị , diện mạo của sự vật , nhân vật hành động như
hiện ra rõ trước mặt Yêú tố biểu cảm : Giúp nhận rõ tình cảm mẹ con sâu đậm buộc người đọc xúc động , trăn trở suy nghĩ trước sự việc nhân vật
Kết luận : Trong văn tự sự rất ít khi tác giả chỉ thiên
kể truyện mà khi
kể chuyện thường
đan xen yếu tố miêu tả , biểu cảm
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho sự việc kể chuyện được thêm sinh động và sâu sắc hơn
II - Luyện tập
Bài tập 1 /SGK/47
Trang 7? Bài tập yêu cầu các em làm điều gì?
? Muốn làm được yêu cầu đó ta phải
làm gì ? Hãy tìm trong văn bản “Tôi đi
học “ một đoạn văn
? Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn
? Tìm yếu tố biểu cảm?
? Việc sử dụng yếu tố tả , biểu cảm
trong đoạn văn có tác dụng gì ?
? Tìm 1 đoạn văn trong tác phẩm Lão
Hạc có yếu tố miêu tả ?
- Đoạn văn “Hôm sau nó” trong văn
bểu cảm
? Tìm yếu tố miêu tả và biểu cảm ?
- Em cần chú ý điều gì khi đưa các yếu
tố miêu tả và biểu cảm vào trong văn
bản tự sự?
- Cách thức đưa các yếu tố
- Làm nổi bật cảm giác sung sướng bồi hồi khi nhớ lại lần đầu tiên được
mẹ dắt đi đến trường
- Miêu tả : Mắt ầng ậc nước Mặt co rúm lại
- Biểu cảm : Ông giáo ơi
! Thì ra tôi già
Đoạn văn :“Những
ý tưởng ấy tôi
đi học”
- Miêu tả ; Mấy
em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ
- Buổi mai đầy sương thu và gió lạnh
D Hướng dẫn về nhà và chuẩn bị cho bài sau
- Làm các bài tập còn lại
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị bài tiếp theo
+ Trả lời nội dung câu hỏi văn bản: “Đánh nhau với cối xay gió”
+ Đọc trước nội dung văn bản trên