3 bµi míi : * giíi thiÖu bµi : Trong cuéc sèng hµng ngµy chóng ta ph¶i giao tiÕp víi nhau , cã thÓ lµ b»ng tiÕng nãi hay lµ b»ng ch÷ viÕt.. Dï lµ b»ng c¸ch nµo chóng ta còng cÇn sö dụng [r]
Trang 1Ngày soạn :
Ngày giảng :
A – mục tiêu cần đạt :
1) kiến thức :
- nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ
- tự kiểm tra thấy được những nhược điểm của bản thân trong viêc sử dụng từ
2) kĩ năng :
- dùng từ đúng chuẩn mực
3) thái độ :
- có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực
- tránh thái độ cẩu thả khi nói , khi viết
B – chuẩn bị của giáo viên và học sinh :
1) giáo viên :
- bài giảng
- SGK + SGV
- bảng phụ – bút dạ
2) học sinh :
- đọc trước bài ở nhà
- SGK + bài tập
C – hoạt động của giáo viên và học sinh :
1) ổn định tổ chức :
2) kiểm tra bài cũ :
? khái niệm chơi chữ ? vận dụng vào giải nghĩa và phân tích lối chơi chữ ở 2
câu đố sau :
A ) có con mà chẳng có cha => con dao chơi chữ đồng âm
Có lưỡi , không miệng , đó là vật chi ?
B ) hoa nào không có lẳng lơ => hoa bướm chơi chữ đồng âm
Mà người gọi bướm ưỡm ờ lắm thay
( là hoa gì ?)
Hs : lên bảng và trả lời câu hỏi.
Gv : nhận xét và cho điểm
Trang 23) bài mới :
* giới thiệu bài :
Trong cuộc sống hàng ngày chúng ta phải giao tiếp với nhau , có thể là bằng tiếng nói hay là bằng chữ viết Dù là bằng cách nào chúng ta cũng cần sử dụng phương tiện để truyền đạt , đó là từ Nhưng để sử dụng từ đúng chuẩn
và chính xác thì cần tuân thủ theo những yêu cầu nhất định Trong bài học hôm nay sẽ giúp các em nắm được những yêu cầu về việc sử dụng từ Đồng thời giúp các em có khả năng phát hiện lỗi dùng từ của mình , của bạn Để
có cách dùng từ cho chuẩn mực , tránh những sai sót
Cả lớp mở sách , mở vở ra ghi bài
bài mới :
Hoạt động của thầy và
Gv : yêu cầu học sinh đọc VD , xác
định yêu cầu của VD
Hs : đọc VD , suy nghĩ và trả lời
? các từ in đậm sau dùng sai ntn ?
- một số người sau một thời gian
dùi đầu vào làm ăn , nay đã
khấm khá
- Em bé đã tập tẹ biết nói
- đó là những khoảng khắc
sung sướng nhất trong đời em
? cần phải sửa ntn cho đúng ?
? những từ này dùng sai ở chỗ nào ?
và nguyên nhân là gì ?
I – sử dụng từ đúng âm , đúng
chính tả
1) Vd : SGK – T166
=> dùng chưa đúng chỗ , chưa phù hợp với những từ ngữ xung quanh
Vd : từ “ dùi ’’ đồ dùng tạo lỗ thủng Khôngkét hợp được với các từ trong câu văn
- cách sửa : + dùi => vùi + tập tẹ => bập bẹ + khoảng khắc => khoảnh khắc
- đây là những từ dùng sai âm , sai chính tả
- nguyên nhân : do ảnh hưởng của việc phát âm , tiếng địa phương ,
Trang 3? nếu dùng sai chính tả thì sẽ dẫn
đến tình trạng gì ?
TL :
Người đọc người nghe không hiểu
được ý của người viết
Qua 3 Vd trên em rút ra bài học gì về
việc dùng từ khi nói khi viết ?
Gv : yêu cầu học sinh đọc Vd cho
Hs thảo luận nhóm ( 3 phút )
Hs : đọc Vd và thảo luận
đại diện nhóm trả lời
? các từ in đậm sau dùng sai ntn và
cách sửa ?
- đất nước ta ngày càng sáng
sủa
- ông cha ta đã để lại cho chúng
ta những câu tục ngữ cao cả để
chúng ta vận dụng trong thực
tế
- Con người phải biết lương
tâm
? những từ đó được dùng đúng nghĩa
hay sai nghĩa ? vì sao ?
Từ Vd trên em rút ra nhận xét gì cho
việc dùng từ ?
hoặc không nhớ hình thức chữ viết từ
2 ) nhận xét :
- khi nói khi viết phảidùng đúng âm ,
đúng chính tả
ii – sử dụng từ đúng nghĩa
1 ) Vd : SGK – T166
- sáng sủa : không phù hợp với ý
định thông báo( chưa đúng nghĩa ) + cách sửa : sáng sủa => tươi đẹp
- cao cả : chưa phù hợp với đặc điểm của câu tục ngữ
+ cách sửa : cao cả => quý báu
- biết : không đúng nghĩa không ai
có thể nói biết lương tâm được
+ cách sửa : biết => có
=> dùng từ không đúng nghĩa vì không nắm được nghĩa của từ hoặc không phân biệt được các từ đồng nghĩa
2 ) nhận xét :
- dùng từ là phải dùng đúng nghĩa
Trang 4Gv : treo bảng phụ và yêu cầu học
sinh đọc Vd trên bảng :
Bảng phụ
- nước sơn làm cho đồ vật thêm
hào quang
- ăn mặc của chi thật là giản dị
- Bọn giặc đã chết với nhiều
thảm hại : máu chảy thành
sông ở Ninh kiều , thây chất
đầy nội ở Tuỵ Động , Trần
Hiệp phải bêu đầu , Lí Khánh
phải bỏ mạng
- Đất nước phải giầu mạnh thực
sự chứ không phải là sự giả
tạo phồn vinh
? các từ in đậm dùng sai ntn ? vì
sao?
Hãy chữa lại cho đúng
Qua Vd trên khi nói khi viết ta cần
phải dùng từ như thế nào ?
Gv : mời một học sinh đọc Vd và
yêu cầu cho cả lớp
Hs : theo dõi , xác định yêu cầu và
trả lời
Iii – sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của từ
1) Vd : SGK –T167
- sai về tính chất ngữ pháp của từ Vì không nắm được đặc điểm ngữ pháp của từ
- cách sửa : + hào quang => hào nhoáng + thêm từ “ sự ” vào đầu câu hoặc : chị ăn mặc thật giản dị
+ thảm hại => thảm bại + giả tạo phồn vinh => phồn vinh giả tạo
2) nhận xét :
- việc dùng từ phải đúng tính chất ngữ pháp
Iv – sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm , hợp phong
cách
1 ) Vd : SGK – T167
Trang 5? các từ in đậm sau sai ntn ?
Hãy tìm những từ thích hợp để thay
thế?
- quân thanh do Tôn Sĩ Nghị lãnh
đạo sang xâm lược nước ta
- con hổ dùng những cái vuốt nhọn
hoắt cấu vào người , vào mặt Viên
[ ] Nhưng Viên vẫn rán sức quần
nhau với chú hổ
( dẫn theo Nguyễn Đức Dân )
? qua việc dùng từ trên em có nhận
xét gì ?
Tình huống
Một người ở Hà Tĩnh ra thăm bạn bè
ở Hà Nội , bị lạc đường , muốn hỏi
đường , người đó hỏi : bé ơi ! cho anh
hỏi đường ni là đường đi mô ?
Cậu bé được hỏi trả lời : em không
hiểu anh muốn hỏi gì?
? tại sao cậu bé lại không hiểu câu
hỏi trên
TL : câu hỏi có dùng ngôn từ địa
phương
Gv : ở tiết 18 và 19 lớp ta đã được
học bài “ từ hán việt ” bài học được
rút ra là gì ?
Hs : suy nghĩ , trả lời
Tl : bài học : khi nói khi viết không
nên lạm dụng từ hán việt bởi vì như
vậy sẽ làm cho lời ăn tiếng nói thiếu
tự nhiên , thiếu trong sáng , không
- dùng sai sắc thái biểu cảm , không hợp với phong cách
- cách sửa : + lãnh đạo => cầm đầu + chú hổ => nó
2) nhận xét :
- việc dùng từ phải đúng sắc thái biểu cảm hợp với tình huống giao tiếp
V – không lạm dụng từ
địa phương , từ hán việt
1 ) Vd : Gv đưa ra tình huống.
Trang 6phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
Gv : qua tình huông trên em rút ra
bài học gì?
Gv : vậy khi sử dụng từ chúng ta cần
chú ý gì ?
Hs : đọc ghi nhớ trong SGK –T 167
2) nhận xét :
- không lạm dụng từ địa phương và
từ hán việt
Ghi nhớ : SGK – T 167
củng cố :
- khi sử dụng từ ta cần tuân thủ theo những chuẩn nào ?
-
dặn dò : - học bài và tìm thêm Vd minh hoạ - làm bài tập ở phần luyện tập sử dụng từ ( SGK – T179 ) d – tự rút kinh nghiệm giờ dạy :