Để hiểu được sức mạnh kì *Con người cần đến tiếng nói của văn nghệ: diệu của văn nghệ, trước hết -“Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một phải lý giải được vì sao con ánh sá[r]
Trang 1Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa1
Học kì II
Ngày soạn: 28/12/2009
Ngày dạy: 05/01/2010
Tuần 19 -Bài 18
Chu Quang Tiềm
A.Mục tiêu cần đạt:
-Hướng dẫn học sinh đọc,tìm hiểu tác giả, từ khó, bố cục văn bản Hiểu được sự
cần thiết của việc đọc sách qua bài nghị luận sâu sắc, giàu tính thuyết phục
-Rèn kĩ năng tìm và phân tích luận điểm, luận chứng trong văn bản nghị luận
- Giáo dục, bồi dưỡng lòng ham học, ham đọc sách, có phương pháp đọc sách và
biết cách lựa chọn sách đọc phù hợp
B Chuẩn bị phương tiện dạy học:
Bảng phụ
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2 Giới thiệu bài mới:
Giới thiệu chương trình học kì II
3 Dạy học bài mới:
Hoạt động của thầy và trò:
? Hiểu biết của em về Chu Quang Tiềm?
? Nêu xuất xứ của tác phẩm?
-Giáo viên nêu yêu cầu đọc,hướng dẫn học
sinh đọc, gọi học sinh đọc bài
- HS giải thích từ khó theo SGK
?Văn bản thuộc thể loại gì?
Nội dung cần đạt:
I Tìm hiểu chung:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
a Tác giả: SGK
b Tác phẩm:
* Xuất xứ: Rút trong " Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui, nỗi buồn của người đọc sách"
* Đọc và giải thích từ khó:
Đọc rõ ràng rành mạch,nhưng vẫn với giọng
tâm tình, nhẹ nhàng như lời trò chuyện
(Chú ý hình ảnh so sánh trong bài)
*Thể loại:
-Văn bản nghị luận (lập luận giải thích một vấn đề xã hội)
Trang 2Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa2
?Văn bản có bố cục mấy phần? Nêu ý mỗi
phần
Theo dõi phần đầu văn bản và cho biết:
-Bàn về sự cần thiết của việc đọc sách,tác
giả đưa ra những luận điểm nào?
-Nếu học vấn là những hiểu biết…học tập
thì học vấn thu được từ đọc sách là gì?
-Khi cho rằng học vấn không chỉ là chuyện
đọc sách…của học vấn Tác giả muốn ta
nhận thức được điều gì về đọc sách và
quan hệ đọc sách với học vấn?
*Luận điểm về sự cần thiết của việc đọc
sách,tác giả phân tích rõ trong trình tự các
lí lẽ nào?
-Theo tác giả: Sách là…nhân loại=>Em
hiểu ý kiến này như thế nào?
?Những cuốn sách giáo khao em đang học
có phải là di sản tinh thần không?
-Vì sao tác giả lại quả quyết
rằng:Nếu….xuất phát.?
Hoạt đông nhóm:
Các nhóm trả lời câu hỏi:
1.Theo ý kiến của tác giả, Đọc sách là
hưởng thụ,là chuẩn bị trên con đường học
vấn.Em hiểu ý kiến này như thế nào?
2.Em hưởng thụđược những gì từ việc đọc
sách Ngữ văn để chuẩn bị cho học vấn của
mình?
3.Với những lí lẽ trên của tác giả đem lại
cho em hiểu biết gì về sách và lợi ích của
việc đọc sách?
* Bố cục: 3 phần
P1(phát hiện thế giới mới):tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách
P2 ( lực lượng): Nêu khó khăn, các thiên hướng sai lệch của việc đọc sách trong tình hình hiện nay
P3(Còn lại): Bàn về phương pháp đọc sách
II Tìm hiểu văn bản:
1 Vì sao phải đọc sách?
*Luận điểm:"Đọc sách…….của học vấn"
-Đó là những hiểu biết của con người do đọc sách mà có
-Học vấn được tích lũy từ mọi mặt trong hoạt
động, học tập của con người
-Trong đó đọc sách là một mặt nhưng đó là mặt quan trọng
-Muốn có học vấn không thể không đọc sách
*Lí lẽ:
-Sách là kho tàng…tinh thần nhân loại
-Nhất định….trong quá khứ làm xuất phát -Đọc sách là hưởng thụ……….con đường học vấn.=>Sách là thành tựu đáng quý, muốn nâng cao học vấn cần dựa vào thành tựu này
-Tủ sách của nhân loại đồ sộ, có giá trị.Sách là những giá trị quý giá,là tinh hoa trí tuệ, tư tưởng, tâm hồn của nhân loại được mọi thế hệ lưu giữ cẩn thận
*Có, vì nó là một phần tinh hoa học vấn của nhân loại
Vì :Sách lưu giữ tất cả học vấn của nhân loại Muốn nâng cao học vấn cần kế thừa thành tựu này
(Các nhóm trả lời vào bảng phụ)
*Sách là vốn quý của nhân loại,đọc sách là cách
để tạo học vấn, muốn tiến lên trên con đường học vấn, không thể không đọc sách
Trang 3Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa4
? Trong phần văn bản tiếp theo, tác giả đã
bộc lộ suy nghĩ của mình về việc đọc sách
như thế nào? Quan niệm nào được xem là
luận điểm chính?
-Quan niệm đọc chuyên sâu được phân tích
qua những lí lẽ nào?
*Hoạt động nhóm:Hãy tóm tắt ý kiến của
tác giả về cách đọc chuyên sâu và cách đọc
không chuyên sâu?
?-Em hãy nhận xét về thái độ bình luận và
cách trình bày lí lẽ của tác giả?
?Em nhận thức được gì từ lời khuyên này
của tác giả?
-? Nhận xét của tác giả về cách đọc lạc
hướng như thế nào?
-? Vì sao lại có hiện tượng đọc lạc
hướng?Cái hại của đọc lạc hướng là gì?
-?Tác giả đã có cách nhìn và trình bày như
thế nào về vấn đề này?
-?Em nhận được lời khuyên nào từ việc
này? Từ đó em liên hệ gì đến việc đọc sách
của mình?
-?Hãy tóm tắt quan niệm của tác giả về
việc chọn tinh, đọc kĩ và đọc để trang
trí(HS tóm tắt)
-Tác giả đã tỏ thái độ như thế nào về cách
đọc sách này?
-Là người đọc sách em nhận được từ ý kiến
trên lời khuyên bổ ích nào?Từ đó em liên
hệ gì đến việc đọc sách của bản thân?
-Theo tác giả thế nào là đọc để có kiến thức
phổ thông?Ví sao tác giả lại đặt vấn đề đọc
để có kiến thức phổ thông?
2 Đọc sách như thế nào? ( Phương pháp độc sách)
*Luận điểm:Đọc sách để nâng cao học
vấn *Lí lẽ:
-Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu
-Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ
-Đọc chuyên sâu nhưng không bỏ qua
đọc thưởng thức
-Xem trọng cách đọc chuyên sâu, coi thường cách đọc không chuyên sâu -Phân tích qua so sánh đối chiếu và dẫn chứng cụ thể
-Đọc sách để tích lũy, nâng cao học vấn cần đọc chuyên sâu, tránh tham lam ,hời hợt
-Đọc lạc hướng là tham lam nhiều mà không thực chất
-Vì sách vở ngày càng nhiều
-Đọc lạc hướng lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn sách vô thưởng vô phạt, bỏ lỡ cơ hội đọc sách quan trọng cơ bản
-Báo động về cách đọc tràn lan-Kết hợp phân tích bằng lí lẽ với liên hệ thực tế làm học vấn giống như đánh trận
-Đọc sách không đọc lung tung mà cần
đọc có mục đích cụ thể
-Tác giả đề cao cách chọn tinh, đọc kĩ, phủ nhận cách đọc chỉ để trang trí bộ mặt
-Đọc sách cần đọc tinh, kĩ hơn là đọc nhiều mà đọc dối
-Đọc để có kiến thức phổ thông là đọc rộng ra theo yêu cầu của các môn học từ THCS đến năm đầu đại học
-Vì đây là yêu cầu bắt buộc đối với học sinh.Các học giả cũng không bỏ qua đọc
để có kiến thức phổ thông Vì các môn
Trang 4Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa5
-Em có nhận xét gì về cách trình bày lí lẽ
của tác giả?Từ đó em nhận được gì từ lời
khuyên này?
-Những kinh nghiệm đọc sách nào được
truyền tới người đọc?
*Hoạt động nhóm:Theo em lời khuyên
nào bổ ích nhất?
?Nêu nhận xét của em về nghệ thuật và nội
dung của văn bản?
Đọc Ghi nhớ
học liên quan với nhau, không có học vấn nào cô lập
-Tác giả kết hợp phân tích lí lẽ với liên
hệ so sánh toàn diên ,tỉ mỉ…
-Đọc sách cần chuyên sâu nhưng cần cả
đọc rộng
=>Đọc sách cốt để chuyên sâu, ngoài ra còn phải đọc để có học vấn rộng phục vụ cho chuyên sâu
III.Tổng kết
-Nghệ thuật:Phân tích lí lẽ, đối chiếu so sánh
-Nội dung;
*Ghi nhớ:SGK
3.Hướng dẫn HS học ở nhà:
-Hệ thống toàn bài.Nhấn mạnh trọng tâm
-Học sinh nhắc lại nội dung bài học
-Về nhà: Học bài , Soạn bài:Tiếng nói của văn nghệ
4 Đánh giá,điều chỉnh kế hoạch dạy học:
Trang 5
Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa6
Ngày soạn:04-01-2009 Ngày dạy:07/01/2009
Tiết 93 :
A Mục tiêu cần đạt:
-Học sinh nắm được khái niệm Khởi ngữ,đặc điểm,công dụng của khởi ngữ trong câu
Rèn kĩ năng nhận diện khởi ngữ , phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu và sử dụng khởi ngữ trong nói ,viết
B.Chuẩn bị phương tiện dạy học:
Bảng phụ
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
1.Kiểm tra bài cũ:
2.Giới thiệu bài mới:
3 Dạy học bài mới:
Hoạt động của thầy và trò: Nội dung cần đạt:
Đọc 3 ngữ liệu SGK
Xác định CN trong câu
-Khởi ngữ đứng ở vị trí nào?
-Xác định CN,khởi ngữ trong câu-Tác
dụng của khởi ngữ?
Tìm CN?
Xác định khởi ngữ, vị trí ,tác dụng?
I.Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu:
1.Tìm hiểu ví dụ:
a-Còn anh(1),anh(2) không ghìm nổi xúc động.
+anh1:là chủ ngữ
+anh2:là khởi ngữ
=>Khởi ngữ đứng trước CN,không có quan hệ trực tiếp với vị ngữ theo quan hệ CN-VN
b-Giàu(1),tôi cũng giàu(2) rồi.
+CN:tôi +Khởi ngữ:giàu
=>Khởi ngữ đứng trước CN và báo trước nội dung thông báo trong câu
c-Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta,không sợ nó thiếu giàu và đẹp.
-CN: chúng ta -Khởi ngữ: Về…văn nghệ -Vị trí:đứng trước CN -Tác dụng:Thông báo về đề tài được nói
đến trong câu
+Trước các khởi ngữ có thêm các quan
hệ từ:còn,đối với, về
Trang 6Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa7
?Khởi ngữ là gì?
Đọc Ghi nhớ SGK
Đọc bài tập 1
Học sinh làm bài sau đó gọi 2 em lên
bảng trình bày
Đọc bài tập 2-Làm bài-Gọi 2 học sinh
lên bảng
Bài tập 3 và 4:làm theo nhóm sau đó
trình bày
Học sinh viết đoạn văn sau đó trình bày
trước lớp
*Khởi ngữ là thành phần câu,đứng trước CN,nêu lên đề tài
được nói đến trong câu.
Trước các khởi ngữ thường có thêm các quan hệ từ.
*Ghi nhớ:SGK
II.Luyện tập
1 Bài tập 1SGK
Tìm các khởi ngữ trong các đoạn trích
-Các khởi ngữ:
a,điều này b,đối với chúng mình c,một mình
2.Bài tập 2
Chuyển phần in đậm trong câu thành khởi ngữ
a,Anh ấy làm bài cẩn thận lắm
->Về làm bài,anh ấy cẩn thận lắm
b,Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được ->Hiểu thì tôi hiểu rồi,nhưng tôi chưa giải được
3 Bài tập bổ trợ
Xác định các khởi ngữ trong các câu sau:
a, Mà y, y không muốn chịu của Oanh một tí gì gọi là tử tế
b,Cái khăn vuông thì chắc đã phải soi gương mà sửa đi sửa lại
c.Nhà, bà ấy có hàng dãy nhà ở các phố.Ruộng, bà ấy có hàng trăm mẫu ở nhà quê
*Trả lời:
a,Mà y b,Cái khăn vuông c,Nhà,ruộng
4.Bài tập 4:
Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng khởi ngữ
III Hướng dẫn học ở nhà:
-Về nhà: học bài,đọc trước bài Các thành phần biệt lập
D đánh giá, điều chỉnh kế hoạch dạy học:
Trang 7
Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa8
Ngày soạn:01 -01-2009 Ngày dạy: 07/01/2009
Tiết 94-Tập làm văn
Phép phân tích và tổng hợp
A.Mục tiêu cần đạt:
-Học sinh nắm được khái niệm về phân tích và tổng hợp
-Tích hợp với văn qua văn bản:Bàn về đọc sách, với Tiếng Việt bài:Khởi ngữ
-Rèn kĩ năng phân tích và tổng hợp trong nói và viết
B,Chuẩn bị:Bảng phụ
C Tiến trình bài dạy:
*Hoạt động 1:Khởi động
1.Tổ chức
2.Kiểm tra:
3.Bài mới:
*Hoạt động 2:
Học sinh đọc ngữ liệu SGK
-Thông qua một loạt dẫn chứng ở đoạn
mở bài,tác giả đã rút ra nhận xét về vấn
đề gì?
-Hai luận điểm chính trong văn bản là
gì?
Để xác lập 2 luận điểm trên,tác giả dùng
I.Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp
1.Ngữ liệu:Trang phục
2.Nhận xét: -Tác giả rút ra nhận xétvề vấn đề ăn mặc chỉnh tề,cụ thể là sự đồng bộ,hài hòa giữa quần áo,giày ,tất trong trang phục của con người
Hai luận điểm:
+Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh,tức là tuân thủ những quy tắc ngầm mang tính văn hóa xã hội
Trang phục phù hợp với đạo đức là giản
dị và hài hòa với môi trường sống xung quanh
Tác giả dùng phép lập luận phân tích cụ thể
a,Luận điểm 1:Ăn cho mình,mặc cho
Trang 8Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa9
phép lập luận nào?Phép lập luận này
đứng ở vị trí nào trong văn bản?
-Để chốt lại vấn đề tác giả dùng phép lập
luận nào? Phép lập luận này đứng ở vị trí
nào trong câu?
-Nêu vai trò của phép lập luận phân tích
tổng hợp?
?theo em để làm rõ về một sự việc hiện
tượng nào đó người ta làm như thế nào?
*Phân tích là gì?tổng hợp là gì?
Học sinh đọc Ghi nhớ SGK
Hoạt động nhóm:Phân tích luận
điểm"Học vấn không chỉ là chuyện đọc
sách,nhưng đọc sách vẫn là con đường
quan trọng của học vấn"
-Hoạt động nhóm làm bài tập 2
người -Cô gái một mình trong hang sâu…
chắc không đỏ chót móng chân,móng tay
-Anh thanh niên đi tát nước…chắc không sơ mi phẳng tăp
-Đi đám cưới…chân lấm tay bùn
-Đi dự đám tang không được ăn mặc quần áo lòe loẹt,nói cười oang oang
b,Luận điểm 2:Y phục xứng kì đức
-Dù mặc đẹp đến đâu…làm mình tự xấu
đi mà thôi
-Xưa nay cái đẹp bao giờ cũng đi với cái giản dị,nhất là phù hợp với môi trường
=>Các phân tích trên làm rõ nhận định của tác giả là:"ăn mặc ra sao cũng phải phù hợp với hoàn cảnh chung nơi công cộng hay toàn xã hội"
*Tác giả dùng phép lập luận tổng hợp bằng một kết luận ở cuối văn bản: "Thế mới biết….là trang phục đẹp"
=>Vai trò:
+Giúp ta hiểu sâu sắc các khía cạnh khác nhau của trang phục đối với từng người từng hoàn cảnh cụ thể
+Hiểu ý nghĩa văn hóa và đạo đức của cách ăn mặc, nghĩa là không ăn mặc tùy tiện,cẩu thả như một số người tầm
thường tưởng đó là sở thích và quyền
"bất khả xâm phạm"
-Dùng phép lập luận phân tích và tổng hợp
2.Ghi nhớ:SGK/10
II.Luyện tập:
1.Bài tập 1
Phân tích:
-Học vấn là thành quả tích lũy…đời sau -Bất kì ai muốn phát triển học thuật…… -Đọc sách là hưởng thụ…
2.Bài tập 2
-Bất cứ lĩnh vực học vấn nào…chọn sách
mà đọc
-Phải chọn những cuốn sách "đích thực,cơ bản"
-Đọc sách cũng như đánh trận…
Trang 9Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa10
Củng cố dặn dò:
-Làm bài tập trắc nghiệm(Bảng phụ)
-Hệ thống toàn bài,nhấn mạnh trọng tâm
- Hưowngs dẫn HS học ở nhà+Học bài:
Chuẩn bị bài:Luyện tập phân tích và tổng hợp
D Đánh giá và điều chỉnh kế hoạch:
***********************************
Ngày soạn:07-01-2009 Ngày dạy: Tiết 95 Tập làm văn Luyện tập phân tích và tổng hợp A.Mục tiêu cần đạt: -Rèn kĩ năng nhận diện văn bản phân tích và tổng hợp -Luyện kĩ năng viết văn bản phân tích và tổng hợp -Bồi dưỡng tư duy phân tích -Giáo dục ý thức tự giác học tập của học sinh B.Chuẩn bị: Bảng phụ C.Tiến trình bài dạy 1.Kiểm tra bài cũ: Thế nào là phép phân tích tổng hợp? 2.Dạy học bài mới: Yêu cầu HS nhắc lại 2 phép lập luận phân tích và tổng hợp Hoạt động theo nhóm 5 em -Nhóm 1:Bài tập 1 -Nhóm 2 và nhóm 3: Bài tập 2 -Nhóm 4 và nhóm 5:Bài tập 3 -Nhóm 6:Bài tập 4 *Đại diện các nhóm trình bày, các thành viên trong lớp nhận xét, bổ xung ý kiến *Giáo viên kết luận I Ôn tập lí thuyết: II Luyện tập: Bài tập 1:Phân tích 1.Đoạn a -Luận điểm:"Thơ hay cả hồn lẫn xác… -Trình tự phân tích: Thứ nhất:Cái hay thể hiện ở các làn điệu xanh
Thứ hai:Cái hay thể hiện ở các cử động… Thứ ba:Cái hay thể hiện ở các vần thơ
2.Đoạn b:Luận điểm và trình tự phân
tích -Luận điểm"Mấu chốt của thành đạt là ở
đâu"
Trang 10Lờ Thị Hải Trường THCS Vạn Hũa11
-Thế nào là học qua loa,đối phó?
-Nêu những biểu hiện của học đối phó?
-Phân tích bản chất của lối học đối phó?
-Nêu tác hại của lối học đối phó?
*Dựa vào văn bản Bàn về đọc sách để
lập dàn ý
Viết đoạn văn
-Trình tự phân tích:
+Do nguyên nhân khách quan(Đây là
điều kiện cần) :Gặp thời,hoàn cảnh,điều kiện học tập thuận lợi,tài năng trời phú +Do nguyên nhân chủ quan(Đây là điều kiện đủ)
Tinh thần kiên trì phấn đấu,học tập không mệt mỏi và không ngừng trau dồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp
II.Bài tập 2:Thực hành phân tích một vấn đề
1,Học qua loa có những biểu hiện sau:
-Học không có đầu có đuôi,không đến nơi đến chốn,cái gì cũng biết một tí… -Học cốt chỉ để khoe mẽ có bằng nọ,bằng kia…
2.Học đối phó có những biểu hiện sau:
-Học cốt để thầy cô không khiển trách,cha mẹ không mắng,chỉ lo việc giải quyết trước mắt
-Kiến thưc phiến diện nông cạn…
3.Bản chất:
-Có hình thức học tập như:cũng đến lớp,cũng đọc sách,cũng có điểm thi cũng
có bằng cấp
-Không có thực chất,đầu óc rỗng tuếch…
4.Tác hại:
-Đối với xã hội:Những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều mặt
-Đối với bản thân:Những kẻ học đối phó
sẽ không có hứng thú học tập…
III.Bài tập 3:Thực hành phân tích một
văn bản
Dàn ý: -Sách là kho tàng về tri thức được tích lũy từ hàng nghìn năm của nhân loại-Vì vậy,bất kì ai muốn có hiểu biết đều phải
đọc sách
-Tri thưc trong sách bao gồm những kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn -Càng đọc sách càng thấy kiến thức của nhân loại mênh mông
=>Đọc sách là vô cùng cần thiết nhưng cũng phải biết chọn sáhc mà đọc và phải biết cách đọc mới có hiệu quả