Dấu câu Công dụng 1, Dấu ngoặc đơn - Đánh dấu phần có chức năng chú thích 2, Dấu 2 chấm - Báo trước phần bổ sung , giải thích thuyết minh cho 1 phần trước đó - Báo trước lời dẫn trực tiế[r]
Trang 1Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2010-2011
Văn bản
VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được nét mới mẻ về nội dung trong một số tác phẩm thơ Nôm viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật của văn học yêu nước và Cách mạng đầu thế kỉ XX qua một sang tác tiêu biểu của Phan Bội Châu
- Cảm nhận được vẻ đẹp và tư thế của người chí sĩ yêu nước, nghệ thuật truyền cảm, lôi cuốn trong tác phẩm
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Khí phách kiên cường, phong thái ung dung của nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu trong hoàn cảnh
tù ngục
- Cảm hứng hào hung, lãng mạn, giọng thơ mạnh mẽ, khoáng đạt được thể hiện trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc-hiểu văn bản thơ thất ngôn bát cú Đường luật đầu thế kỉ XX
- Cảm nhận được giọng thơ, hình ảnh thơ ở các văn bản
3 Thái độ:
- Phát huy tinh thần yêu nước trong mọi hoàn cảnh
C PHƯƠNG PHÁP:
- Thuyết trình, bình giảng, vấn đáp
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 ổn định tổ chức : 8A3…………
2 Kiểm tra bài cũ : Em hãy phân tích ý nghĩa của “ Bài toán hạt thóc ” – “ Bài toán dân số” từ thời
cổ đại
- Muốn thực hiện có hiệu quả chính sách dân số , chúng ta phải làm gì ?
3 Bài mới : ( GV giới thiệu )
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1:Giới thiệu chung:
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả tác phẩm ? ( Chú
thích sgk)
HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – Tìm hiểu vb:
Gv đọc sau đó gọi hs đọc lại ( yêu cầu : đọc với giọng
hào hùng , to , vang , chú ý cách ngắt nhịp 4/3)
(?) Bài thơ này thuộc thể thơ gì ? tại sao em biết được
điều đó ?
HS: Trả lời
(?) Vb này được tạo bằng phương thức nào ? (Biểu
cảm)
(?) Thuộc thể loại gì ? ( trữ tình )
(?) Bài thơ có bố cục mấy phần ?
- Đề ( 1,2)
- Thực ( 3,4)
I.Giới thiệu chung: Sgk
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
II Đọc – Tìm hiểu vb:
1 Đọc – Tìm hiểu từ khó :
2 Tìm hiểu văn bản.
a Bố cục : 4 phần
Trang 2- Luận ( 5,6)
- Kết ( 7.8)
*Gọi hs đọc 2 câu thơ đầu
(?) Nhận xét về gịong điệu của câu thơ ? (?) Câu thơ
này tác giả sử dụng nghệ thuật gì ? Và tác dụng của
nghệ thuật đó ?
HS: Trả lời:
(?) Các từ hào kiệt và phong lưu cho ta hình dung về
một con người như thế nào ?
HS : Trả lời :
(?) Lời thơ “ Chạy mỏi chân thì hãy ở tù” thể hiện
tinh thần , ý chí như thế nào của Phan Bội Châu?
HS : Trả lời :
(?) Từ cặp câu thơ đó ta thấy được đặc điểm nào trong
tính cách của nhà thơ ?
HS : Phát biểu :
* Gọi hs đọc tiếp hai câu thực
(?) Em có nhận xét gì về âm hưởng , giọng điệu của 2
câu thơ này ?
(?) Nhận xét về nghệ thuật của 2 câu thơ này ? và nêu
tác dụng của nghệ thuật đó ?
HS : Phát biểu :
(?) Em hiểu ý của 2 câu trên như thế nào ?
*GV nói thêm : Từ năm 1905 cho đến khi bị bắt là gần
mười năm Muời năm lưu lạc , khi ở Nhật Bản , khi ở
TQ , khi Thái Lan , muời năm không một mai ấm gia
đình , cực khổ về vật chất , cay đắng về tinh thần
Thêm vào đó còn bị săn đuổi của kẻ thù , dù ở đâu ông
cũng là đối tượng truy bắt của thực dân pháp , nhất là
khi đội trên đầu một bản án tử hình
(?) Đây có phải là lời than thở của một người tù bất
đắc chí hay không ? Vì sao?
GV : Một người có thể coi thường hiểm nguy đến thế ,
một người ngay từ lúc dấn thân vào con đường hoạt
động cách mạng đã tự nguyện gắn cuộc đời mình với
sự tồn vong của đất nước như PBC Con người ấy
đâu có cần than cho số phận của mình
(?) Qua hai câu thơ giúp chúng ta hiểu thêm điều gì về
người tù cách mạng ?
* Gọi hs đọc 2 câu luận
(?) Ý chính của hai câu thơ này là gì ?
- Bủa tay …kinh tế – Con người này vẫn ôm ấp hoài
bão trị nước cứu người
- Mở miệng cuộc oán thù – tiếng cười có sức mạnh
chiến thăng mọi âm mưu , thủ đoạn thâm độc của kẻ
thù
b Phân tích : + 2 câu đề :
“ Vẫn là hào kiệt , vẫn phong lưu Chạy mỏi chân thì hãy ở tù”
- Điệp từ, giọng ngang tàng, hóm hỉnh
- Phong thái ung dung, đàng hoàng , sang trọng của bậc anh hùng không bao giờ thay đổi , trong bất kì hoàn cảnh nào
- Con đường cứu nước nhiều chông gai khó khăn đòi hỏi phải quyết tâm không ngừng nghỉ nhà tù chỉ là nơi tạm dừng chân
=> Bình tĩnh , ung dung tự tại vừa hóm hỉnh lạc quan
+ 2 câu thực:
- Gịong điệu trầm thống , diễn tả một nổi đau cố nén Đồng thời sử dụng phép đối
cả ý lẫn thanh
PBC tự nói về cuộc đời chìm nổi, bôn
ba chiến đấu của mình , một cuộc đời sóng gió và đầy bất chắc
=> Ta cảm nhận đầy đủ hơn tầm vóc lớn lao phi thường của người tù yêu nước và nổi đau trong tâm hồn bậc anh hùng
+ 2 câu luận :
“ Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,
Mở miệng cười tan cuộc oán thù”
- Phép đối, Cách nói khoa trương gây ấn tượng mạnh Gợi tả hoài bão trị nước cứu đời, khí phách hiên ngang , không khuất phục trước khó khăn tù ngục của người yêu nước
Trang 3Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2010-2011
(?) Gịong điệu và thủ pháp nghệ thuật của bài thơ có
gì thay đổi ?
* Gv nói thêm : Lối nói khoa trương được dùng nhiều
ở bút pháp lãng mạn , đặc biệt là lãng mạn kiểu anh
hùng ca , khiến con người dường như không còn con
người thật , con người nhỏ bé , bình thường trong vũ
trụ nữa , mà từ tầm vóc đến năng lực tự nhiên và khẩu
khí đều trở nên hết sức to lớn , đến mức thần thánh
Như chàng thanh niên Phan văn San khi đang còn
nuôi chí lớn đợi thời cơ trong nước :
Phùng xuân hội , may ra , ừ cũng dễ
Nắm địa cầu vừa một tí con con
Đạp toang hai cánh càn khôn
Đem xuân vẽ lại trong non nước nhà
* Gọi hs đọc 2 câu kết
(?) Hai câu cuối là kết tinh tư tưởng của toàn bài thơ
Em cảm nhận được điều gì từ hai câu thơ ấy?(
HSTLN)
(?) Em hiểu gì về giá trị nội dung và hình thức của bài
thơ ?
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
+ 2 câu kết :
- Điệp từ “còn” làm ý thơ trở nên dứt
khoát , dõng dạc Kết thúc bài thơ như một lời tâm niệm và rất đỗi kiên trung
- Khẳng định tư thế hiên ngang, coi thường cái chết niềm tin vào tương lại
và sự nghiệp chính nghĩa của mình
3 Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Viết theo thể thơ truyền thống
- Xây dựng hình tượng người chí sĩ cách mạng với khí phách kiên cường, tư thế hiên ngang, bất khuất
- Lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ thể hiện khẩu khí rắn rỏi, hào hung, có sức lôi cuốn mạnh mẽ
b Nội dung:
- Vẻ đẹp và tư thế của người chí sĩ cách
mạng Phan Bội Châu trong hoàn cảnh tù ngục
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc long bài thơ
- Đọc thêm một tài liệu về cuộc đời hoạt động cách mạng của Phan Bội
Châu
- Soạn bài “ Đập đá ở Côn Lôn”
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 4Tuần 15: Ngày soạn : 10-11-2010
Văn bản
ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX
- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng người chí sĩ yêu nước được khắc họa bằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn, giọng điệu hào hùng trong một tp tiêu biểu của Phan Châu Trinh
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Sự mở rộng kiến thức về văn học cách mạng đầu thế kỉ XX
- Chí khí lẫm liệt, phong thái đường hoàng của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh
- Cảm hứng hào hùng, lãng mạn được thể hiện trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc-hiểu văn bản thơ văn yêu nước viết theo thể thơ TNBCĐL
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Cảm nhận được hình ảnh, giọng điệu trong bài thơ
3 Thái độ:
- Tự hào về truyền thống lịch sử của dân tộc
C PHƯƠNG PHÁP:
- Thuyết trình, bình giảng, vấn đáp, thảo luận
D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 ổn định tổ chức:9a3……….
2 Kiểm tra bài cũ :
- Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”?
- Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật nổi bật của bài thơ ?
3 Bài mới : Như ta đã biết , vào những năm đầu thế kỉ XX , cùng hoạt động cứu nước , cùng sáng tác
văn chương , bên cạch cụ PBC có 1 số chí sĩ yêu nước khác cũng rất đáng kính , trong đó , nổi bật là cụ PCT Chặng đường hoạt động của cụ PCT ngắn hơn cụ PBC Năm 1980 , cụ đã bị giặc bắt , rồi đày ra côn đảo Tại đây cụ đã sáng tác một số bài thơ nổi tiếng Trong đó có bài Đập đá ở Côn Lôn Vậy bài thơ thể hiện điều gì ? Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu chung :
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ? ( sgk)
HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – tìm hiểu văn bản :
Gọi hs đọc bài thơ , chú ý thể hiện khẩu khí ngang
tàng và gịong điệu hào hùng của tác giả
Giải Thích từ khó
(?) Theo dõi vb và cho biết nhân vật trữ tình được
thể hiện trên mấy nội dung ?
- Bốn câu thơ đầu – Bức tranh người đập đá
- Bốn câu thơ cuối – Cảm nghĩ về việc đập đá
* Gọi hs đọc 4 câu thơ đầu
I Giới thiệu chung: ( SGK) 1.Tác giả:
2 Tác phẩm:
II Đọc – tìm hiểu văn bản :
1 Đọc – tìm hiểu từ khó:
2 Tìm hiểu văn bản
a Bố cục : 2 phần
b Phân tích:
* Bức tranh người đập đá :
+ Hai câu đề :
Trang 5Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2010-2011
(?) Đập đá có thể là việc làm bình thường nhưng
việc đập đá ở Côn Lôn có bình thường không ? Vì
sao ?
HS: Không , vì đây là công việc khổ sai , buộc tù
nhân phải làm
(?) Chủ đề làm trai trong bài thơ chúng ta có thể hiểu
như thế nào ? ( HSTLN)
HS: Phát biểu:
GV: Giảng:
(?) Từ cách làm trai đó đã làm sáng lên phẩm chất
nào của con người yêu nước trong bài thơ ?
+Từ hai câu thơ tiếp theo , hãy cho biết
(?) Công việc đập đá ở đây được gợi tả qua những từ
ngữ nào ?
- Xách búa đánh tan
- Ra tay đập bể
(?) Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì ? ( đối )
(?) Vậy qua 4 câu thơ đầu đã khắc hoạ hình ảnh
người tù cách mạng như thế nào ?
* Gọi hs đọc 4 câu tiếp theo
(?) Từ chú thích (4) trong sgk , em hiểu cảm nghĩ
nào của con người được thể hiện trong cặp câu thơ
luận?
(?) Tác giả tiếp tục sử dụng nghệ thuật gì và có tác
dụng ra sao ?
HS: Trả lời:
(?) Từ đó toát lên phẩm chất nào cao quý của con
người yêu nước ?( Bất khuất trước gian nguy , trung
thành với lí tưởng ỵêu Nước)
+Theo dõi cặp câu kết
(?) Hai câu kết tác giả kể về việc gì ?
- Những người có gan làm việc lớn , khi phải chịu tù
đày chỉ là việc nhỏ , không có gì đáng nói
(?) Nhận xét về nghệ thuật tác giả sử dụng trong 2
câu thơ này ? Và nếu tác dụng ?
(?) Từ đó , phẩm chất tinh thần cao quý nào của
người tù được bộc lộ ?
- Tin tưởng mãnh liệt ở sự nghiệp yêu nước của mình
Coi khinh gian lao , tù đày
(?) Học qua bài thơ đã cho em hiểu thêm về những
phẩm chất nào của những người tù cộng sản ? (
HSTLN)
- Hiên ngang , chấp nhận nguy nan , bần gan vững
chí với lí tưởng cứu nước của mình
- Đó là lòng kiêu hãnh , ý chí khẳng định mình , là khát vọng hành động mãnh liệt Con người như thế lại đường hoàng “ đứng giữa trời đất Côn Lôn” , đứng giữa biển rộng non cao , đội trời đạp đất , tư thế hiên ngang sừng sững Từ đó toát lên một vẻ đẹp hùng tráng
+ Hai câu thực
- Sử dụng nghệ thuật đối
- Gịong điệu hùng tráng , sôi nổi
- Có sức mạnh to lớn, khí thế hiên ngang lừng lẫy , mạnh mẽ phi thường
Cả 4 câu đầu đã dựng lên một tượng đài
uy nghi về con người anh hùng với khí phách hiên ngang , lẫm liệt , sừng sững giữa đất trời Giọng thơ thể hiện khẩu khí ngang tàng , ngạo nghễ của con người dám coi thường mọi thử thách gian nan
* Cảm nghĩ từ việc đập đá :
+ 2 câu luận
- Dùng phép đối , làm rõ sức chịu đựng mãnh liệt cả về thể xác lẫn tinh thần của con người trước thử thách , nguy nan
+ 2 câu kết
- Đối ( Tháng ngày , mưa nắng ; thân sành sỏi , càng bền bỉ sắc son) Khẳng định lí tưởng yêu nước lớn lao mới là điều quan trọng nhất
4 câu thơ cuối đã thể hiện được niềm tin mãnh liệt ở sự nghiệp yêu nước của mình Coi khinh gian lao , tù đày
3 Tổng kết:
a Nghệ thuật
- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có tính chất đa nghĩa
- Sử dụng bút pháp lãng mạn, thể hiện khẩu khí ngang tang, ngạo nghễ và giọng điệu hào hùng
- Sử dụng thủ pháp đối lập, nét bút khoa trương góp phần làm nổi bật tầm vóc khổng
Trang 6(?) Em hiểu gì về giá trị nội dung và hình thức của
bài thơ?
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
lồ của người anh hùng cách mạng
b Nội dung
- Nhà tù của đế quốc thực dân không thể khuất phục ý chí, nghị lực và niềm tin lí tưởng của người chiến sĩ cách mạng
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- ÔN lại thể thơ TNBCĐL
- Sưu tầm thêm tranh ảnh và thơ văn về Côn Đảo hoặc nhà tù của thực dân
- Học thuộc lòng 2 bài thơ
Soạn bài “ Muốn làm thằng Cuội”
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
***********************************************
Tuần 15 Ngày soạn : 15-11-2010 Tiết 59 Ngày dạy : 19-11-2010 ÔN LUYỆN VỀ DẤU CÂU A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Hệ thống hóa kiến thức về dấu câu đã học - Nhận ra và biết cách sửa lỗi thường gặp về dấu câu B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ: 1 Kiến thức: - Hệ thống các dấu câu và công dụng của chúng trong hoạt động giao tiếp - Việc phối hợp sử dụng các dấu câu hợp lí tạo nên hiệu quả cho văn bản; ngược lại sử dụng dấu câu sai có thể làm cho người đọc không hiểu hoặc hiểu sai ý nghĩa người viết định diễn đạt 2 Kĩ năng: - Vận dụng kiến thức về dấu câu trong quá trình đọc- hiểu và tạo lập văn bản - Nhận biết và sửa các lỗi về dấu câu 3 Thái độ: - Có ý thức cẩn trọng trong việc dùng dấu câu , tránh được các lỗi thường gặp về dấu câu C PHƯƠNG PHÁP: - Vấn đáp, đàm thoại, thảo luận D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1 ổn định tổ chức: 8A3………
2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs
3 Bài mới : Thực tế cho thấy rằng muốn dùng đúng dấu câu không những phải có kiến thức về dấu
mà còn phải có thái độ cẩn trọng khi viết vậy dùng dấu câu như thế nào cho phù hợp ? Tiết này, cô cùng các em đi ôn tập lại những loại dấu câu mà chúng ta đã học
I TÌM HIỂU CHUNG
1 TỔNG KẾT VỀ DẤU CÂU
Trang 7Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2010-2011
(?) Ở lớp 6 các em đã học những loại dấu câu nào ? Hãy nêu tác dụng của những dấu câu đó ?
1, Dấu chấm Dùng để kết thúc câu trần thuật
1, Dấu chấm hỏi Dùng để kết thúc câu nghi vấn
3, Dấu chấm than Dùng để kết thúc câu cầu khiến hoặc câu cảm thán
4, Dấu phẩy Dùng để phân cách các thành phần và các bộ phận của câu
*GV chốt : Ngoài những tác dụng đã nêu , dấu câu còn được dùng để bày tỏ thái độ , tình cảm của
người viết
VD : - Đấm Đá Thụi … Họ lăn xả vào nhau một cách vô nghĩa !
- Nó mà cũng làm thơ ư?
- Chia tay nhau ? Tốt quá ! Hết Hết thật sự rồi , buồn , tiếc…
(?) Ở lớp 7 , Chúng ta học những dấu câu nào ? Hãy nêu tác dụng của những dấu câu đó ?
1, Dấu chấm lửng
2, Dấu chấm phẩy
- Biểu thị bộ phận chưa liệt kê hết
- Biểu thị lời nói ngập ngừng , ngắt quãng
- Làm giản nhịp điệu câu văn , hài hước , dí dỏm
- Đánh dấu ranh giới giữa các vế câu ghép có cấu tạo phức tạp
- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp
3, Dấu gạch ngang - Đánh dấu bộ phận giải thích , chú thích trong câu
- Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật
- Biểu thị sự liệt kê
- Nối các từ nằm trong 1 liên danh
4, Dấu gạch nối - Nối các tiếng trong một từ phiên âm tên người , địa phương , tên sản
phẩm nước ngoài
* Lưu ý : Dấu gạch nối không phải là dấu câu , nó chỉ là một quy định
về chính tả
- Về hình thức dấu gạch nối viết ngắn hơn dấu gạch ngang (?) Ở lớp 8, chúng ta đã học n hững dấu câu nào ? Hãy nêu tác dụng của chúng ?
1, Dấu ngoặc đơn - Đánh dấu phần có chức năng chú thích
2, Dấu 2 chấm - Báo trước phần bổ sung , giải thích thuyết minh cho 1 phần trước đó
- Báo trước lời dẫn trực tiếp hoặc lời đối thoại
3, Dấu ngoặc kép - Đánh dấu từ ngữ , câu , đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hoặc có hàm ý mỉa mai
- Đánh dấu tên tác phẩm , tờ báo , tạp chí , tập san … dẫn trong câu văn
* GV chốt : Đây là những dấu câu vừa có tác dụng phân biệt các phần nội dung khác nhau trong câu
văn , vừa là những dấu hiệu về chính tả rất chặt chẽ ; vì vật phải nhất thiết dùng cho đúng lúc đúng chỗ
2 CÁC LỖI THƯỜNG GẶP VỀ DẤU CÂU
* Hs đọc vd 1 sgk
(?) VD trên thiếu dấu ngắt câu ở
chổ nào ? Nêu dùng dấu gì để kết
thúc câu ở chổ đó ?
1, Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc
VD : Lời văn ở đây thiếu ngắt câu sau xúc động Dùng dấu chấm để kết thúc câu Viết hoa chữ t ở đầu câu
Trang 8* Gọi hs đọc vd 2
(?) Dùng dấu chấm sau từ này là
đúng hay sai ? Vì sao ? Ở chổ này
nên dùng dấu gì ?
* Gọi hs đọc vd 3
(?) Câu này thiếu dấu gì để phân
biệt ranh giới giữa các thành phần
đồng chức ? Hãy đặc dấu đó vào
chỗ thích hợp?
* Gọi hs đọc vd 4
(?) Đặt dấu chấm hỏi ở câu thứ nhất
và dấu chấm ở cuối câu thứ 2 trong
đoạn văn này đã đúng chưa ? Vì
sao ? Ở các vị trí đó nên dùng dấu
gì ?
(?) Qua đó ta cần tránh những lỗi
nào ? ( Hs đọc ghi nhớ )
2, Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc
- dùng dấu ngắt câu sau từ này là si vì câu chưa kết thúc Nên dùng dấu phẩy
3, Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận của câu khi cần thiết
- Câu này thiếu dấu phẩy để tách các bộ phận liên kết
4, Lẫn lộn công dụng của các dấu câu
- Dùng dấu chấm hỏi ở cuối câu đầu dùng sai vì đây không phải là câu nghi vấn Đây là câu trần thuật nên dùng dấu chấm Dấu câu ở cuối câu thứ hai là sai Đây là câu nghi vấn , nên dùng dấu chấm hỏi
*Ghi nhớ Sgk / 151
II LUYỆN TẬP
Bài tập 1 : Điền dấu câu thích hợp
( , ) , ( )
( )
(,) , (:)
( - ) , ( ! ) ( ! ) ( ! ) ( ! )
( ,) ( ,) ( ) ( ,) ( )
( , ) ( ,) ( , ) ( )
( , ) ( : )
( -) ( ? ) ( ?) (?) ( !0
Bài tập 2 : Phát hiện lỗi về dấu câu
a, … mới về ? Mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn là anh phải làm xong bài tập trong chiều nay
b, Từ xưa , trong cuộc sống lao động và trong sx , , nhân dân ta có truyền thống thương yêu , giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn gian khổ Vì vậy , có câu tục ngữ “ lá lành đùm lá rách”
c, …năm tháng , nhưng …
III Hướng dẫn tự học:
- Học thuộc các loại dấu câu và công dụng của chúng
- Học bài để tiết sau kiểm tra Tiếng việt
- Soạn bài “ Ôn tập TV”
E Rút kinh nghiệm:
Trang 9
Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2010-2011
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hệ thống hóa kiến thức Tiếng Việt đã học ở HKI
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Hệ thống các kiến thức về từ vựng và ngữ pháp đã học ở HKI
2 Kĩ năng:
- Vận dụng thuần thục kiến thức Tiếng Việt đã học ở HKI để hiểu nội dung ý nghĩa văn bản hoặc tạo lập văn bản
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng tiếng việt phù hợp trong nói , viết
C PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, đàm thoại
D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 ổn định tổ chức: 8A3………
2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc soạn bài của hs
3 Bài mới : GV giới thiệu bài.
HOẠT ĐÔNG 1: Ôn tập
về từ vựng
1, Lí thuyết
a, Cấp độ khái quát
nghĩa của từ :
(?) Thế nào là một từ có
nghĩa rộng và một từ có
nghĩa hẹp ? Cho vd
(?) Tính chất rộng , hẹp
cuả từ ngữ là tương đối
hay là tuyệt đối ? tại sao ?
cho vd
* GV chốt : Các từ ngữ
thường nằm trong mối
quan hệ so sánh về phạm
vi nghĩa , do đó tính chất
rộng hẹp chỉ là tương đối
b, Trường từ vựng (?)
Thế nào là trường từ vựng
? Cho vd minh hoạ ?
I TÌM HIỂU CHUNG
A Từ vựng :
1, Lí thuyết:
a, Cấp độ khái quát nghĩa của từ :
- Một từ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm
nghĩa của một số từ ngữ khác
VD : Thú có nghĩa rộng hơn voi , hưu Cây có nghĩa rộng hơn cây cam , cây chuối
- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm
trong phạm vi nghĩa của 1 từ ngữ khác
VD : cá thu có nghĩa hẹp hơn cá Chợ Rồng có nghĩa hẹp hơn chợ
- Tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ là tương đối vì nó phụ thuộc vào phạm vi nghĩa của từ ( phạm vi biểu vật )
VD : cây , cỏ , hoa có nghĩa ứng với từng nhóm cùng loại thực vật ,
do đó nghĩa của từ thực vật rộng hơn nghĩa củ ba từ cây , cỏ , hoa Cây , cỏ , hoa có phạm vi nghĩa bao hàm đối với các cá thể cùng nhóm , cùng loài : do đó nghĩa của ba từ cây, cỏ , hoa rộng hơn nghĩa của các từ ngữ cây dừa , cỏ gà , hoa cúc
b, Trường từ vựng
- Trường từ vựng là tập hợp tất cả các từ có ít nhất một nét chung về
nghĩa
VD : tàu , xe, thuyền , máy bay cùng trường tư vựng về phương tiện giao thông
Trang 10(?) Phân biệt cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ với
trường từ vựng Cho vd?
c, Từ tượng hình , từ
tượng thanh :
(?) Từ tượng hình , từ
tượng thanh là gì ? Cho vd
(?) Hãy nêu tác dụng của
từ tượng hình và từ tượng
thanh ? cho vd
d, Từ địa phương và biệt
ngữ xh:
(?) Thế nào là từ địa
phương ? cho vd
(?) Thế nào là biệt ngữ xh
? cho vd
e, Nói quá
(?) Thế nào là nói quá ?
Cho vd minh hoạ
g, Nói giảm nói tránh :
(?) Thế nào là nói giảm nói
tránh ? cho vd
2, Thực hành
Bài tập 1 yêu cầu chúng ta
phải làm gì ?
- Cấp độ khái của nghĩa từ ngữ nói về mối quan hệ bao hàm nhau
giữa các từ ngữ có cùng từ loại
VD : Thực vật ( danh từ ) bao hàm cây , cỏ , hoa ( danh từ) cây , cỏ , hoa bao hàm cây dừa , cỏ gà , hoa cúc (danh từ)
- Trường từ vựng tập hợp các từ có ít nhất có một nét chung về nghĩa
nhưng có thể khác nhau về từ loại
VD : Trường từ vựng về người :
- Chức vụ của người : tổng thống , bộ trưởng , giám đốc
- Phẩm chất ttrí tuệ của người : thông minh , sáng suốt , ngu , dốt
c, Từ tượng hình , từ tượng thanh :
- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , hoạt động , trạng thái
của sự vật
- Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của con người
VD : từ tượng hìng : lom khom , ngất ngưỡng , lập cập
Từ tượng thanh : oang oang , chan chát , kẻo kẹt
* tác dụng :
- Từ tuợng hình , từ tượng thanh gợi tả hình ảnh , âm thanh cụ thể ,
sinh động , có giá trị biểu cảm cao ; thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự
VD : Lom khom dưới núi tiều vài chú
d, Từ địa phương và biệt ngữ xh
- Từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một hoặc một số địa phương
nhất định
VD : bắp , trái , vô …
- Biệt ngữ xh là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xh nhất định
VD : Tầng lớp vua chúa ngày xưa : trẫm , khanh , long sàng Tầng lớp hs , sv : ngỗng , gậy …
e, Nói quá
- Là biện phát tu từ phóng đại mức độ quy mô tính chất của sự vật ,
hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh , gây ấn tượng , tăng sức biểu cảm
VD : Lỗ mũi thì tám gánh lông Chồng yêu chồng bảo tơ rồng trời cho
g, Nói giảm nói tránh
- Là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị , uyển chuyển ,
tránh gây cảm giác quá đau buồn , ghê sợ , nặng nề ; tránh thô tục , thiếu lịch sự
VD : Chị ấy không còn trẻ lắm
2, Thực hành Bài tập 1 : Điền từ thích hợp vào chỗ trống
Truyện dân gian ( truyền thuyết , cổ tích , truyện ngụ ngôn , truyện cười )
* Những từ có nghĩa hẹp trong sơ đồ trên giải thích như sau : + Truyền thuyết : là truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện lịch