GV: Một người phụ nữ dịu dàng, hiền thảo thế =>Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hiền , nhưng khi đứng trước tình cảnh gia đình túng thảo dịu dàng, hiết lòng thương yêu chồng quẫn , chồn[r]
Trang 1Ngày dạy: 7.9.09
Tiết 9 Tức nước vỡ bờ
(Trích Tắt Đèn của Ngô Tất Tố)
A- Mục tiêu bài học
- Qua đoạn trích, học sinh thấy được bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội thực dân nửa phong kiến trước CMT 8 ở Việt Nam, thấy tình cảnh khốn khổ cùng cực của người dân
bị áp bức và vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân,
đồng thời cảm nhận được quy luật xã hội có áp bức có đấu tranh, cũng là quy luật của
tự nhiên, Tức nước vỡ bờ
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện, dựng cảnh tả người tả việc đặc sắc của Ngô Tất Tố
- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật
B- Đồ dùng – phương tiện
GV: Giáo án, chân dung Ngô tất Tố, tác phẩm Tắt đèn.
HS: Học bài, soạn bài ,tóm tắt truyện
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động
1- ổn định
2- Kiểm tra bài cũ
-Khi được nằm trong lòng mẹ bé Hồng mang tâm trạng ntn? (hạnh phúc – sung sướng tràn ngập trong lòng)
-Trong lòng mẹ cũng như “tôi đi học” là những áng văn tự sự đậm chất trữ tình Chất trữ tình, chất thơ ấy được toát lên từ đâu?
A Tâm trạng nhân vật chính
B Cảnh thiên nhiên thơ mộng
C- Tình huống truyện
D- ngôn ngữ giầu sức biểu cảm, giầu hình ảnh
3- Bài mới
Trang 2Hoạt động của GV và HS
* Hoạt động 1: GTB: Tắt đèn là bức tranh thu
nhỏ của cái xã hội nông thôn Việt nam trước
CMT8 Đó là cái khung cảnh ngột ngạt của
làng Đông Xá, cổng làng bị đóng, tiếng còi,
liên hồi trong những ngày thu thuế, làng xóm
ngột ngạt bức bối, ở đình thì người đi đóng
thuế, người thu thuế, còn người dân trong
những ngày thu thuế thế này thì sao?
* Hoạt động 2: HD tìm hiểu văn bản
H: Hãy nêu những hiểu biết của em về tác giả
Ngô Tất Tố?
GV nhấn mạnh một vài nét về tác giả HS quan
sát ảnh chân dung Ngô Tất Tố
H: Kể tên những tác phẩm nổi tiéng của Ngô
Tất Tố? Nêu xuất xứ của đoạn trích?
GV: Tác phẩm gồm 26 chương kể về không
khí ngột ngạt trong làng Đông Xá vào kỳ sưu
thuế, đoạn trích là chương XVIII
- GV hướng dẫn HS đọc thể hiện không khí
căng thẳng, khẩn trương Phân vai đọc
H: Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nội
dung của từng phần là gì?
H: Nhân vật chính trong đoạn trích là ai?
* Hoạt động 3: HD tìm hiểu văn bản
H: Gia đình chị Dậu đang ở trong tình cảnh
ntn?
Yêu cầu cần đạt
I-Tìm hiểu chung
1 Tác giả, tác phẩm a- Tác giả ( 1893 – 1954) là nhà văn hiện
thực chuyên viết về nông thôn trước CMT8 Những tác phẩm của ông thể hiện tính chất nhân đạo sâu sắc
b- Tác phẩm
- Văn bản được trích trong tác phẩm nổi tiếng "Tắt đèn" Chương XVIII
2 Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục
a Đọc, tìm hiểu chú thích b- Bố cục : 2 phần
- P1: Từ đầu ngon miệng hay không
Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu, chị chăm sóc chồng
- P2: Còn lại, cuộc đối mặt giữa chị Dậu và cai lệ và người nhà lý trưởng
II- Tìm hiểu văn bản 1- Nhân vật chị Dậu
Trang 3H: Em có nhận xét gì về tình cảnh gia đình chị
Dậu hiện nay?
GV: Tất cả tình cảnh ấy dồn lên vai người đàn
bà đảm đang, dịu dàng, chị phải làm gì để
thoát khỏi cảnh này
H: Trước mắt lúc này chị phải làm gì?
H: Tìm những chi tiết thể hiện sự chăm sóc
chồng của chị Dởu?
H: Cách xưng hô thể hiện điều gì?(Ngọt ngào,
dịu dàng)
H: Qua cử chỉ, lời nói của chị khi chăm sóc
chồng , em thấy chị Dậu là người phụ nữ ntn?
GV: Một người phụ nữ dịu dàng, hiền thảo thế
, nhưng khi đứng trước tình cảnh gia đình túng
quẫn , chồng sắp bị bắt đánh, chị làm gì?
H: Việc làm đầu tiên của chị khi bọn cai lệ ập
đến là gì?
H: Nhận xét gì về cách xưng hô?
H: Qua cách xưng hô, qua lời nói của chị với
cai lệ, em thấy chị là người ntn? Tại sao chị
nhẫn nhục chịu đựng?
GV: Mặc dù chị đã nhẫn nhục chịu đựng trình
bày tình cảnh đáng thương của gia đình
Nhưng tên cai lệ vẫn lạnh lùng không đoái
hoài, hắn vẫn tiếp tục thực thi việc của mình
H: Khi cai lệ đi bắt anh Dậu, chị có thái độ , cử
chỉ ntn?
- Chồng đau ốm đang bị trói đánh
- Con nhỏ
- Gia đình túng quẫn, đói khát vì thiếu sưu
=>Gia đình chị Dậu đang trong tình cảnh thê thảm, đáng thương và nguy cấp
b- Chị Dậu chăm sóc, bảo vệ chồng
- Chăm sóc: -Lo nấu cháo, múc ra la liệt, quạt cho chóng nguội
- Lời nói: Thầy em
- Cử chỉ: Ngồi xuống xem chồng ăn có ngon miệng không?
=>Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hiền thảo dịu dàng, hiết lòng thương yêu chồng con
-Bảo vệ người chồng đau yếu
- Trình bày hoàn cảnh gia đình
L1: Giọng run run, xưng hô ông cháu, lễ phép
L2: Thiết tha xin, lễ phép
L3: Van lạy
=>Chị Dậu cố nhịn nhục, cố chịu đựng mọi nỗi khổ kể cả bị sỉ nhục vì chị thương chồng, tôn trọng pháp luật
- Lúc cai lệ định bắt anh Dậu: chị đến đỡ tay cai lệ van xin tha, lễ phép
Trang 4H: Nhận xét gì về cử chỉ thái độ của chị lúc
này?
H: Sau khi bị cai lệ đánh, chị có thái độ ntn?
H: Chị đã có những lời nói, hành động quyết
liệt chống lại bọn cai lệ ntn?
H: Tìm những chi tiết miêu tả cảnh Chị Dậu
đánh cai lệ cứu chồng?
H: em có nhận xét gì về hành động cứu chồng,
bảo vệ chồng của chị Dậu?(Hành động nhanh,
dứt khoát)
H: Em có n/xét gì về từ ngữ, giọng văn?
H:Sức mạnh ấy chị có được là do đâu?(Sức
mạnh của chị Dậu bắt nguồn từ lòng yêu
chồng, thương con.)
H: Qua những đó em thấy Chị Dậu là người
ntn?
H: Cai lệ là ai? Hắn có nhiệm vụ gì trong vụ
sưu thuế này? (Cai lệ là tên tay sai đắc lực của
quan phủ giúp bọn lý dịch tróc lã những người
nghèo chưa nộp đủ tiền sưu thuế.)
H: Bằng ngòi bút hiện thực của mình Ngô Tất
Tố đã khắc khoạ hình ảnh cai lệ bằng những
chi tiết điển hình ?
H: Qua những cử chỉ, lời nói hành động của
cai lệ, em thấy hắn là người ntn?
* Hoạt động 4: HD tổng kết
- Khi bị cai lệ đánh: chị đã liều mạng cự lại: bằng lí lẽ
+ Từ cách xưng hô tôi ông đã chuyển sang
bà mày, đánh cai lệ, cứu chồng: Túm cổ xô
đẩy giằng co
=> Chị Dậu là người phụ nữ dịu dàng, hiền thảo, hêt mức yêu thương chồng con, thông minh, sắc sảo, đảm đang, tháo vát, ở chị còn tiềm tàng một khả năng phản kháng
2- Nhân vật cai lệ.
- Với sự kết hựp các chi tiết điển hình về bộ dạng, lời nói, hành động -> Cai lệ là kẻ hống hách, thô bạo không còn nhân tính
III- Tổng kết
1 Nghệ thuật
Khắc hoạ 2 nhân vật rõ rệt: Cai lệ và chị
Trang 5H: Qua đoạn trích ta hiểu thêm được gì về
người phụ nữ việt nam đó là người phụ nữ ntn?
H: Đoạn trích có giá tri đặc sắc gì về nội dung
và nghệ thuật?
GV yêu cầu HS đọc nghi nhớ
* Hoạt động 5: HD luyện tập
H: em thử căn cứ vào nội dung đoạn trích đặt
tên gọi khác cho đoạn trích?
Dậu Ngòi bút miêu tả linh hoạt, sống động Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối thoại của nhân vật rất đặc sắc
2 Nội dung
Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của XHTDPK; XH ấy dfdã đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ khiến họ phảI liều mạng Và vẻ đẹp của người phụ nữ *Ghi nhớ (SGK Tr33)
IV- Luyện tập
- Đặt tên khác cho truyện, bài ca buổi sáng
ở nhà anh Dậu , sức mạnh của tình yêu thương
4,Củng cố
-Gv khái quát lại nội dung bài học
5 HD về nhà
- GV nhắc các em về đọc kỹ và tập tóm tắt lại văn bản
- Các em soạn tiếp bài
- Hoàn thành vở bài tập