Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 17 - Trường THCS Thạnh Hải

dẫn học sinh đọc, tìm hiểu phân tích những giá trị đặc saéc cuûa baøi thô .21’ * Muïc tieâu : Giuùp hoïc sinh reøn kó naêng đọc, phân tích, cảm nhận được tình caûnh taøn taï cuûa nhaân v[r]

Ngày soạn:………

Ngày dạy:………

Tuần 17 Tiết 64

I Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức:

- Ôn lại kiến thức về kiểu bài thuyết minh

- Đánh giá kết quả vận dụng lí thuyết vào thực hành xây dựng văn bản

2 Kĩõ năng:

- Rèn luyện kĩ năng sửa lỗi về liên kết văn bản và sửa lỗi chính tả

3 Thái độ :

- Ý thức đúng đắn trong việc phấn đấu và rèn luyện

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên : Chấm bài, nhận xét, đánh giá, thống kê kết quả

2 Học sinh : xem lại những kiến thức có liên quan đến bài viết Tập làm văn số

3

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động

(2’)

* Mục tiêu :

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ.

3 Giới thiệu bài

Tiết học hôm nay giúp ta

nhìn nhận chính xác thực

trạng vận dụng lí thuyết

vào thực hành viết văn

thuyết minh thông qua bài

viết Tập làm văn số 3

Hoạt động 2 : Hướng

Nghe

Trả bài tập làm văn số 3

dẫn học sinh tự đánh giá,

sửa chữa những khuyết

điểm, rút kinh nghiệm

thông qua những ưu điểm,

hạn chế (41’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh đánh giá kết

quả vận dụng lí thuyết vào

thực hành xây dựng văn bản

Rèn luyện kĩ năng sửa lỗi về

liên kết văn bản và sửa lỗi

chính tả.

1.Gọi học sinh đọc lại đề

và ghi đề lên bảng

2.Yêu cầu học sinh xác

định yêu cầu, phạm vi đề

3.Cho học sinh thảo

luận nhóm thống nhất dàn

ý

- Gọi đại diện nhóm trình

bày dàn ý

- Nhận xét

4.Nhận xét chung về bài

làm của học sinh

Ưu điểm:

+ Đa số học sinh trình

bày đúng qui định, sạch

đẹp

+ Học sinh nắm được

Đọc lại đề bài

Xác định kiểu bài, phạm vi đề

Thảo luận nhóm thống nhất dàn ý

Nghe

Đề : Thuyết minh về cái phích nước ( bình thuỷ )

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

- Thể loại : thuyết minh

- Nội dung : Cái bình thủy

2 Dàn bài

a Mở bài.

Giới thiệu chung về cái bình thuỷ

b Thân bài.

- Trình bày cấu tạo, nguyên lý, lợi ích của bình thuỷ

- Cách bảo quản Thái độ của em

c Kết bài.

Khẳng định vai trò của cái bình thủy trong hiện tại

3 Nhận xét.

* Ưu điểm:

- Đa số học sinh nắm được cách làm bài văn thuyết minh

- Bài viết có bố cục 3 phần …

* Khuyết điểm:

kiểu bài, kết hợp với miêu

tả và biểu cảm; sử dụng

hợp lí các phương pháp

thuyết minh

+ Bố cục rõ ràng, mạch

lạc, liên kết đoạn chặt chẽ

Hạn chế :

+ Một số học sinh trình

bày cẩu thả, sai chính tả

nhiều

+ Một số bài chưa kết

hợp tốt với yếu tố miêu tả

và biểu cảm, các phương

pháp thuyết minh

+ Một số bài diễn đạt

quá yếu, dùng từ không

phù hợp

+ Một số bài cách sắp

xếp chưa hợp lí, thiếu tính

mạch lạc, thống nhất,

không hệ thống

5.Phát bài

6.Cho học sinh trao đổi

với bạn kế bên, phát hiện

và sửa lỗi

- Hướng dẫn sửa lỗi

chính tả

- Nêu một số từ ngữ dùng

sai, gọi học sinh sửa lại

Nhận bài Trao đổi, sửa chữa

huy hiểm -> nguy hiểm; vai cong -> quay cong; da chạm > va chạm; tìm tồi

-> tìm tòi; đấy bình > đáy bình ; chiêt quay bình ->

chiếc quay bình ; bị trót bạc -> bị tróc bạc; gia châm ->

va chạm; quy hiểm -> nguy hiểm; nổ trung bình giân miễng -> nổ tung bình văng miễng; tai cầm -> tay cầm;

nước xôi xẽ đổ vào mình ->

nước sôi sẽ đổ vào mình;

cho mội gia đình -> cho mọi gia đình nơi ẩm ước ->

nơi ẩm ướt ; … còn có lớp

- Một số bài thuyết minh chưa sâu về ý

- Diễn đạt còn dài dòng nhưng còn thiếu ý

- Còn viết số, sai chính tả, chữ ẩu

4 Sửa chữa lỗi

huy hiểm -> nguy hiểm; vai cong -> quay cong; da chạm > va chạm; tìm tồi

-> tìm tòi; đấy bình > đáy bình ; chiêt quay bình -> chiếc quay bình ; bị trót bạc -> bị tróc bạc; gia châm ->

va chạm; quy hiểm -> nguy hiểm; nổ trung bình giân miễng -> nổ tung bình văng miễng; tai cầm -> tay cầm; nước xôi xẽ đổ vào mình -> nước sôi sẽ đổ vào mình; cho mội gia đình -> cho mọi gia đình nơi ẩm ước -> nơi ẩm ướt ; … còn có lớp

7.Gọi một vài học sinh

đọc bài làm hay cho cả lớp

nghe

8.Giải đáp thắc mắc (nếu

có)

9 Thu bài

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn công việc ở nhà (2’)

* Mục tiêu:

Giúp học sinh có tâm thế,

cách chuẩn bị bài ở nhà.

Chuẩn bị phần học : “

Ông đồ”

+ Đọc bài thơ

+ Xác định bố cục

+ Tìm những hình ảnh

được lăäp lại trong bài thơ

+ Xác định các biện

pháp tu từ nghệ thuật được

sử dụng trong bài thơ

+ Nội dung tư tưởng của

bài thơ

thủy ngân sống ở dưới đáy;

khi châm nước người ta phải chừa một khoảng chân không để khả năng giữ nhiệt tốt hơn; người mới mua về không nên châm nước nóng liền; nước nóng lâu cần phải có một không gian; nhờ vào ống thủy ngăn ở dưới đích bình ; bên trong ruột bình ở phần dưới có cái ống nhỏ xâu xuống càng nhiều càng tốt ; bình thủy vẫn là vật liệu ; ……

Đọc những bài hay; những bài hạn chế

Nộp bài

Nghe

thủy ngân sống ở dưới đáy; khi châm nước người ta phải chừa một khoảng chân không để khả năng giữ nhiệt tốt hơn; người mới mua về không nên châm nước nóng liền; nước nóng lâu cần phải có một không gian; nhờ vào ống thủy ngăn ở dưới đích bình ; bên trong ruột bình ở phần dưới có cái ống nhỏ xâu xuống càng nhiều càng tốt ; bình thủy vẫn là vật liệu ; ……

* Nhận xét – Rút kinh nghiệm

Ngày soạn:………

Ngày dạy:……….

Tuần 17 Tiết 65

I Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ

- Qua đó thấy được niềm cảm thương và nỗi nhớ ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa

- Thấy được nét đẹp của văn hóa cổ truyền Việt Nam

- Thấy được sức truyền cảm nghệ thuật đặc sắc của bài thơ, mở đầu cho phong trào thơ mới

2 Kĩõ năng:

- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích thơ ngụ ngôn

3 Thái độ :

- Biết trân trọng, giữ gìn những bản sắc văn hóa của dân tộc

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên : Xem Sgk, sgv, bồi dưỡng Ngữ văn 8, một số bài bình luận có

liên quan, tranh ảnh, chân dung tác giả

2 Học sinh : Đọc, soạn bài theo định hướng âu hỏi trong sgk, theo hướng dẫn

của giáo viên ở tiết trước

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động

(5’)

* Mục tiêu :

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài

của học sinh.

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ.

Thực hiện theo yêu cầu 2.1 b

Oâng đồ

Vũ Đình Liên

2 1 Tản Đà sinh và mất

năm nào?

a 1895-1983

b 1889-1939

c 1867-1940

2.2 Nêu nội dung và

nghệ thuật của bài thơ

“Muốn làm thằng cuội”

3 Giới thiệu bài

Từ đầu thế kĩ XX, nền

Hán học và chữ nho ngày

càng mất vị thế quan trọng

trong đời sống văn hóa

Việt Nam như trong suốt

mấy trăm năm trước Chế

độ khoa cử phong kiến

(chữ nho) bị bãi bỏ ( khoa

thi Hương cuối cùng ở Bắc

Kì là vào năm 1915), cả

một thành trì văn hóa cũ

hầu như sập đổ Và các nhà

nho, từ chỗ là nhân vật

trung tâm của đời sống văn

hóa dân tộc, được xã hội

tôn vinh, bổng trở nên lạc

bước trong thời đại mới, bị

bỏ quên và cuối cùng là

vắng bóng Bài thơ “ Ông

đồ” của Vũ Đình Liên cho

ta thấy rõ điều đó

Hoạt động 2 : Hướng

dẫn học sinh khái quát vài

nét về tác giả, tác

phẩm.(7’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh nắm được

những nét chính về tác giả, tác

phẩm.

1 Nêu vài nét chính về

Nghe

Khái quát

2.2 Ghi nhớ ( Sgk / Tr

157 )

I Giới thiệu

1 Tác giả

- Vũ Đình Liên ( 1913 –

tác giả.

2 “ Ông đồ ” được sáng

tác vào thời gian nào ?

“Ông đồ” là bài thơ tiêu

biểu cho hồn thơ giàu lòng

thương người và niềm hoài

cổ Vũ Đình Liên có vị tí

xứng đáng trong phong trào

thơ mới.

3.Em hãy cho biết bài

thơ được sáng tác theo thể

thơ nào ? Giống bài thơ nào

mà em đã học ở lớp 6

4.Cho học sinh giải thích

thêm thành ngữ : “ phượng

múa rồng bay”, “ thảo”, “

ông đồ”

Xác định

Xác định

Bài thơ viết theo thể loại thơ ngũ ngôn : 4 câu / khổ giống bài thơ : Đêm nay Bác không ngu û; gieo vần chân ( gieo ở tiếng cuối câu, vần cách hoặc vần liền )

Giải thích

- “ Phượng múa rồng bay”

chỉ nét chữ mềm mại, uốn lượn, nét thanh, nét đậm;

đẹp sang trọng như chim phượng hoàng đang múa, đẹp oai hùng như con rồng đang bay trong mây.

- Thảo : động từ ( dùng trong bài thơ ) : viết nhanh tháu mà vẫn đẹp

Thảo ( danh từ ) : một trong

1996 )

- Là nhà giáo, nhà nghiên cứu, dịch thuật văn học

- Là một trong những nhà thơ lớp đầu tiên của phong trào Thơ mới

- Thơ ông thường mang nặng lòng thương người và niềm hoài cổ

2 Tác phẩm

- 1936

- Thể thơ : ngũ ngôn

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn học sinh đọc, tìm hiểu

phân tích những giá trị đặc

sắc của bài thơ (21’)

* Mục tiêu :

Giúp học sinh rèn kĩ năng

đọc, phân tích, cảm nhận được

tình cảnh tàn tạ của nhân vật

ông đồ; qua đó thấy được

niềm cảm thương và nỗi nhớ

ngậm ngùi của tác giả đối với

cảnh cũ người xưa; thấy được

nét đẹp của văn hóa cổ truyền

Việt Nam; thấy được sức

truyền cảm nghệ thuật đặc sắc

của bài thơ, mở đầu cho phong

trào thơ mới.

1.Hướng dẫn học sinh

đọc văn bản :

- Hai đoạn đầu giọng sôi

nổi thấm thiết, nhấn mạnh

các từ ngữ hình ảnh miêu

tả ông đồ

- Khổ 3, 4 giọng thương

cảm xót xa trước cảnh thực

tại của ông đồ

- Khổ cuối giọng nuối

tiếc

- Nhịp 2/3 hoặc 3/2

2 Đọc, lệnh học sinh

đọc

3 Có thể chia bố cục bài

thơ như thế nào ?

bốn kiểu chữ tượng hình ( Hán, Nôm ) chân, thảo, triện, lệ

- Ông Đồ : người dạy học chữ Nho ngày xưa

Nghe

Nghe, đọc Xác định

- Đoạn 1 : Khổ 1, 2 -> Hình ảnh ông đồ bán chữ trong những năm còn đông khách.

- Đoạn 2 : Khổ 3, 4 -> Hình

II Đọc – hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản

2 Bố cục

4 Lệnh học sinh đọc lại

khổ 1 , 2

5.Hình ảnh ông đồ viết

chữ để bán trong ngày Tết

được tái hiện như thế nào ?

Hình ảnh ông đồ với

những câu đối đỏ đã trở

nên thân quen, như không

thể thiếu trong đời sống

người Hà Nội mỗi dịp Tết

cổ truyền Ông viết chữ,

câu đối là cung cấp một thứ

hàng mà mỗi gia đình cần

sắm cho ngày Tết

Thịt mỡ, dưa hành, câu

đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo,

bánh chưng xanh

6.Tài hoa hơn người của

ông đồ được mọi người

ngưỡng mộ và ông rất đắt

hàng Điều đó được thể

hiện qua những từ ngữ,

hình ảnh nào ?

Bình : Trong niềm vui

đông khách, hình như tay

ông càng dẻo múa hơn, chữ

ảnh ông đồ trong những mùa xuân ế khách

- Đoạn 3 : Khổ 5 -> Cảnh

đó, người đâu ?

Đọc

Trình bày

Mỗi năm Tết đến, xuân về ông đồ lại đem bày trên hè phố nghiên mực và các loại bút lông sẵn sàng bán chữ, viết thuê các chữ, câu đối Hán, Nôm, mang ý nghĩa chúc Tết, mừng xuân, cầu hạnh phúc

Nghe

Xác định

Nghe

3 Tìm hiểu văn bản

a Hình ảnh ông đồ bán chữ trong những năm còn đông khách

Mỗi năm hoa đào nở

-> Ông đồ xuất hiện viết chữ Nho -> Đời sống nét đẹp văn hóa cổ truyền

- Ông góp vào một hình ảnh đông vui, náo nhiệt của phố phường

- Bao nhiêu người thuê viết

- Phượng múa rồng bay

chữ đen nhánh hiện lên trên

nền giấy đỏ tươi thắm càng

đẹp như muốn bay, muốn

lượn Hình ảnh ông như hòa

vào, góp vào cái rộn ràng,

tưng bừng sắc màu của phố

xá, của mọi người nô nức,

hối hả sắm Tết, đón xuân

Giấy đỏ, mực tàu của ông

hòa sắc với màu hoa đào

Người ta tìm đến ông để

xem ông viết chữ , mua chữ

, thuê chữ, ngắm những bức

tranh chữ, hoành phi, câu

đối do ông tạo ra

7 Lệnh học sinh đọc khổ

3, 4

8.Tác giả sử dụng biện

pháp nghệ thuật gì trong

hai khổ thơ này ? Nêu ý

nghĩa của biện pháp nghệ

thuật này ?

9.Hai câu thơ :

Giấy đỏ buồn không

thắm

Mực đọng trong nghiên

sầu

nói lên điều gì ? Biện pháp

nghệ thuật nào được sử

dụng ở đây ?

Đọc

Xác định

Biện pháp đối lập, tương phản -> Hình ảnh cô đơn của ông đồ

Trình bày

Giấy đỏ cả ngày, cả tuần phơi mặt ra phố hứng bụi mà chẳng một lần được nhận lấy những nét bút tung hoành nên buồn bã mà nhợt nhạt đi, không còn thắm tươi như trước mà trở nên bẽ bàng Mực mài sẵn đã

- Hình ảnh ông đồ đã thành thói quen mỗi khi Tết đến xuân về Ông cung cấp thứ hàng mà mỗi gia đình Việt Nam xưa cần sắmTết -> Ông đồ trở thành sự chú ý , đối tượng của sự ngưỡng mộ của mọi người

b Hình ảnh ông đồ trong những ngày xuân ế khách

- Hình ảnh ông đồ trong cô đơn, chờ đợi, lạc lõng giữa dòng đời

- Giấy đỏ ……… nghiên sầu -> nỗi sầu, nỗi tủi của giấy mực, của nghiên, của bút ông đồ

10.Hai câu thơ :

Lá vàng rơi trên giấy

Ngoài trời mưa bụi bay

là tả cảnh hay tả tình ?

11.Lệnh học sinh đọc

lâu không được động bút vào nên kết đọng lại thành khối, thành mảng trong nghiên Đó là bao nỗi sầu tủi kết đọng, hòa cùng với mực mài nước mắt -> Biện pháp nhân hóa

Nhận xét, bình luận

Hai câu thơ tả nỗi lòng nhân vật trữ tình qua cảnh vật Lá vàng rơi gợi sự tàn tạ, buồn bã Đây lại là lá vàng rơi trên giấy dành để viết câu đối của ông đồ Vì ông ế khách nên bỏ mặc, không có nhu cầu và không buồn nhặt lá vàng đó “ Ngoài trời mưa bụi bay” là câu thơ tả cảnh Mưa bụi, mưa xuân nhè nhẹ, phảng phất, li ti chứ không phải mưa to gió lớn hay mưa dầm rã rích, vậy mà vẫn ảm đạm, lạnh lùng buốt giá

Nhớ câu thơ lừng danh của Đỗ Phủ :

Thanh minh lất phất mưa phùn

Khách đi đường thấm nỗi buồn xót xa

Đó là mưa trong lòng người, mưa ngoài trời phụ họa với mưa trong lòng Cả trời đất cũng ảm đạm, buồn tủi với ông đồ

Đọc

- Lá vàng ……… bụi bay -> hai câu thơ tả cảnh

=> Sự lẽ loi, lạc lõng , trong lòng là một tấn bi kịch

c Cảnh đó, người đâu?

diễn cảm khổ thơ cuối

12.Cách mở đầu và cách

kết thúc bài thơ có gì đặc

biệt ?

13 Vì sao không thấy

ông đồ xưa ?

14.Hai câu cuối bài thơ

nói lên điều gì ?

15.Vì sao không thấy ông

đồ nhà thơ lại đi tìm những

người muôn năm cũ ?

16 Qua câu hỏi tu từ và

qua cả bài thơ, em thấy tình

cảm của nhà thơ như thế

nào ?

Nỗi niềm thương tiếc

khắc khoải của nhà thơ

trước việc vắng bóng ông

đồ xưa Nhà thơ bâng

khuâng xót xa nghĩ tới

những người “ muôn năm

cũ” không bao giờ còn nữa

Câu hỏi không có câu trả

lời, gieo vào lòng người đọc

những cảm thương tiếc nuối

không dứt

Bình : Ông đồ vẫn ngồi

So sánh, nhận xét

Mỗi năm hoa đào nở Năm nay đào lại nở -> Kết cấu đầu cuối tương ứng, chặt chẽ -> làm nổi bật chủ đề

Trình bày

- Sau mấy cái Tết ế hàng, ông đồ vẫn ngồi đấy Năm nay ông đã hoàn toàn vắng bóng, ông đã bị dòng đời,

bị thời gian xóa sổ hẳn rồi

Trình bày

Nỗi niềm thương tiếc khắc khoải của nhà thơ trước việc vắng bóng ông đồ

Lí giải

Ông đồ già nay đã thành ông đồ xưa, những người như ông đồ đã ra đi không bao giờ còn thấy nữa trong dòng đời hiện tại

Trình bày

Tình cảm ngậm ngùi, chân thành của nhà thơ

Nghe

- Từ sự vắng bóng của ông đồ nhà thơ bâng khuâng nghĩ đến những người xưa