Hai câu đầu tg đã sd những biện pháp - Phân tích: nghệ thuật nào để làm nổi bật thân Hai câu thơ đầu: Người phụ nữ xa không chỉ đẹp về hình phận cuộc đời của người phụ nữ.. Qua viÖc t¶ [r]
Trang 1Tuần 8
Ngày soạn:
Ngày dạy: :
Ôn tập văn học A/ Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh củng cố, khắc sâu những kiến thức trọng tâm của những văn bản nhật dụng và ca dao, dân ca
- Cảm thụ chất trữ tình dân gian qua các bài ca dao và kỹ năng biểu cảm qua những văn bản nhật dụng
B/ Chuẩn bị của thầy và trò:
1- Thầy: Tìm hiểu tài liệu
2- Trò: Nắm vững kiến thức trên lớp
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt dộng dạy học.
1 Kiểm tra bài cũ
2 Ôn tập
Tiết 1.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Câu 1: Bà mẹ nói “đi đi
con, bước qua cánh cổng
trường là một thế giới kỳ diệu
sẽ mở ra” Em hiểu câu nói
này như thế nào?
Câu 2: Văn bản Mẹ tôi
là một bức thư của bố gửi
I.Văn bản:Cổng trường mở ra"
Câu 1: Bà mẹ nói “đi đi con, bước qua cánh
cổng trường là một thế giới kỳ diệu sẽ mở ra”
Em hiểu câu nói này như thế nào?
-Nhà trường chính là thế giới kỳ diệu, bởi nhà trường là nơi khai sáng trí tuệ cho mọi người
Trường học là thế giới của ánh sáng tri thức, khoa học, những hiểu biết lý thú đã được tích lũy hàng triệu năm mà thông qua nhận thức để đến với mọi người bắt đầu từ thế hệ trẻ
-Nhà trường là nơi khơi nguồn những tình cảm cao quý thiêng liêng của một đời người:
Tình thầy trò, bạn bè, lòng nhân ái, đạo lí làm người
Trường học là nơi hình thành nhan cách cao cả
Nhà trường là thế giới kì diệu của niềm vui, ứơc mơ sáng tạo, đem lạiniềm vui chiến thắng
Trang 2cho cho con nhưng tạo sao lại
lấy nhan đề là Mẹ tôi?
vinh quang Câu 2: Văn bản Mẹ tôi là một bức thư của
bố gửi cho cho con nhưng tạo sao lại lấy nhan đề
là Mẹ tôi?
Người mẹ không xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện nhưng lại là tâm điểm mà các nhân vật và các chi tiết hướng tới
Không để người mẹ xuất hiện trực tiếp, tác giả dễ dàng miêu tả cũng như bộc lộ được những tình cảm, thái độ quý trọng của người bố đối với
mẹ, mới có thể nói được một cách tế nhị và sâu sắc, những gian khổ mà người mẹ đã âm thầm lưnặng lẽ dành cho đứa con của mình
Qua bức thư người bố gửi cho con người
đọc vân thấy được hình tượng người mẹ cao cả và lớn lao
Tiết 2
A.Trắc nghiệm:
Câu 1: Trong văn bản cuộc chia
tay của những con búp bê có
mấy cuộc chia tay kết thúc
truyện cuộc chia tay nào không
diễn ra?
Câu 2: Nỗi bất hạnh của bé
Thủy trong câu truyện là gì?
A.Trắc nghiệm:
Câu 1: Trong văn bản cuộc chia tay của
những con búp bê có mấy cuộc chia tay kết thúc truyện cuộc chia tay nào không diễn ra?
A Cuộc chia tay giữa hai anh em
B Cuộc chia tay giữa người cha và người mẹ
C Cuộc cia tay gữa em Thủy và lớp học
D Cuộc chia tay giữa con Vệ Sĩ và con Em nhỏ
Câu 2: Nỗi bất hạnh của bé Thủy trong câu
truyện là gì?
A Xa người anh trai thân thiết
B Xa ngôi nhà tuổi thơ
C Không được tiếp tục đến trường D.Tất cả các ý trên
Câu 3: Thông điệp nào được gửi gắm qua
Trang 3Câu 3: Thông điệp nào được gửi
gắm qua câu truyện?
câu 4: Bài ca dao: Chiều chiều
ra đững ngõ sau
Câu 5: Vẻ đẹp của cô thôn nữ
trong bài ca dao: Đứng bê ni
đồng ngói bên tê đồng ” là vẻ
đẹp:
B.Tự luận:
Câu 1: Tại sao nhân vật tôi
“Kinh ngạc khi thấy mọi người
vẫn đi lại bình thường và nắng
vẫn vàng ươm chùm lên cảnh
vật”
? Tâm trạng của Thành lúc này
như thế nào?
- Trong lònầoThành như đang
nổi dông bão khi sắp phải chia
tay với đứa em gái nhỏ bé, than
thiết, cả đất trời như đang sụp dổ
câu truyện?
A Hãy tôn trọng những ý thích của trẻ em
B Hãy để trẻ em được sống trong một mái ấm gia đình
C Hãy hành động vì trẻ em
D Hãy tạo điều kiện để trẻ em phát triển những tài năng sẵn có
câu 4: Bài ca dao:
Chiều chiều ra đững ngõ sau Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều
A Là tiếng hát than thân B.là tiếng hát tình nghĩa
Câu 5: Vẻ đẹp của cô thôn nữ trong bài ca dao: "Đứng bê ni đồng ngói bên tê đồng ” là
vẻ đẹp:
A.Rực rỡ và quyến rũ B.Trong sáng hồn nhiên C.Trẻ trung và đầy đầy sức sống D.Mạnh mẽ và đầy bản lĩnh
B.Tự luận:
Câu 1: Tại sao nhân vật tôi “Kinh ngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm chùm lên cảnh vật”
Thành ngạc nhiên vì trong lòng mình đang nổi dông bão khi sắp phải chi a ty với đứa em gái nhỏ bé, than thiết, cả đất trời như đang sụp dổ trong tâm hồn emm thế mà cuộc sống vẫn đang trong trạng thái bình thường
Nghệ thuật diễn tả tâm lí nhân vật rất tinh tế,
đã làm tăng thêm nỗi buồn sau thẳm, trạng thái bơ vơ thất vọng của nhân vật trong truyện
Trang 4trong tâm hồn em.
? Tác giả sử dụng biện pháp gì để
làm nổi bật tâm lý nhân vật? Tác
dụng?
- Đối lập giữa cảnh vật và lòng
người làm tăng thêm nỗi buồn
sau thẳm, trạng thái bơ vơ thất
vọng của nhân vật trong truyện
Câu 2: Cảm nhận về bài ca dao:
Công cha như núi ngất trời
? Bài ca dao diễn tả tình cảm gì?
_Công lao to lớn của cha mẹ đối
với con cái và bổn phận của đạo
làm con
? Cái hay trong cách diễn tả của
bài ca dao này là gì?
- Đây là điệu hát ru, lời mẹ ru
con , âm điệu sâu lắng, bộc lộ
được tâm tình
- Hình ảnh so sánh, ví von để
biểu lộ công cha, nghĩa mẹ, lấy
cái to lớn mênh mông của thiên
nhiên để làm hình ảnh so sánh
- Hình ảnh núi và biển được nhắc
lại hai lần có ý nghĩa tượng
trưng cho công lao của cha mẹ
không hể nào so được
? Câu cuối bài ca dao có ý nghĩa
gì?
- Vừa thể hiện tình cảm biết ơn
của con cái với công ơn cha mẹ,
tăng thêm âm điệu cho lời hát
Câu 2: Cảm nhận về bài ca dao : Công cha
như núi ngất trời
- Bài ca là lời nhắc nhở công lao to lớn của cha
mẹ đối với con cái và bổn phận trách nhiệm của kẻ làm con trước công sinh thành nuôi dưỡng, giáo dục con cái vất vả của cha mẹ
- Đây là điệu hát ru, lời mẹ ru con , âm điệu sâu lắng, bộc lộ được tâm tình
- Hình ảnh so sánh, ví von để biểu lộ công cha,
nghĩa mẹ, lấy cái to lớn mênh mông của thiên nhiên để làm hình ảnh so sánh
- Hình ảnh núi và biển được nhắc lại hai lần có
ý nghĩa tượng trưng cho công lao của cha mẹ không hể nào so được
- Cù lao chín cữ phải ghi lòng tạc dạ đã cụ thể hóa về công lao cha mẹ và tình cảm biết ơn của con cái mặt khác làm tăng thêm âm điệu tôn kính nhắn nhủ của câu hát
Câu 2: Cảm nhận bài:
Chiều chiều ra đứng ngõ sau Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều
Trang 5tâm tình.
?Tâm trạng của cô gái được thể
hiện ntn? '
? Tâm trạng ấy được diễn tảổtong
hoàn cảnh không gian và thời
gian nào
Thời gian: chiều chiều- gợi sự cô
đơn
Không gian: ngõ sau- nơi vắng
lặng heo hút
Đó là tâm trạng, nỗi lòng của người con gái lấy chồng xa quê, nhớ mẹ, nhớ nơi quê nhà Đó là
nỗ buồn tủi xót xa, sâu lắng, đau tận đáy lòng
âm thầm không biết chia sẻ cùng ai
- Thời gian nghệ thuật chiều chiều- thời điểm của sự đoàn tụ trở về, nhưng cô gái lại bơ vơ, cô đơn trong một không gian “ngõ sau” vắng lặng heo hút để trông về quê mẹ với nỗi buồn khôn nguôi, gợi lên sự cô đơn, thân phận người phụ nữ trong gđ dưới chế độ phong kiến
Cách nói thâm xưng "đau chín chiều"- nhấn mạnh nỗi nhớ mẹ, nhớ quê, nỗi đau buồn tủi của kẻ làm con phải xa xa mẹ không thể đỡ đẫn cha mẹ lục ốm đau cơ nhỡ, đồng thời cũng là nỗi đau về cảnh ngộ, thân phận khi ở nhà chồng
Âm điệu lời thơ trĩu nặng như, trùng xuống như lời nghẹn ngào của cô gái
3 Củng cố, dặn dò
Ôn tập tiếp những bài ca dao về tình cảm gia đình
Đủ giáo án tuần 8 / 2009
Trang 6Tuần 9
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Ôn tập văn học
A.Mục tiêu cần đat:
Tiếp tục củng cố khắc sâu kiến thức cho HS
Rèn kĩ năng là bài tập, cảm nhận những nét đực sắc về nghệ thuật, nội dung của những văn bản đã học
B Chuẩn bị của thầy và trò
Thầy : nghiên cứu củng cố hệ thống kiến thức
Trò: ôn tập toàn bộ những tác phẩm đã học
C Tiển trình tổ chức các họat động dạy và học
1 Kiểm tra bài cũ
2 Ôn tâp
Tiết 1
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Bài ca dao thể hiện sự kính yêu
của cháu đối với ông bà? Những
tình cảm ấy được diễn tả như thế
nào
? Tình cảm anh em thân thương
được diễn tả ntn? Bài ca này
nhắc nhở chúng ta điều gì
? Bài ca dao là lời của nhân vật
rữ tình nào
? Trong bài ca dao vì sao chàng
trai lại hỏi cô gái về những đia
danh đó?
A Những câu hát về tình cảm gia đình( tiếp)
1 Bài ca dao :"Ngó lên… bấy nhiêu"
- Diễn ả bằng hình thức so sánh:
+ Cụm từ" ngó lên" thể hiện sự kính trọng
+" nuộc lạt mái nhà"gợi sự kết nối bền chặt của sự vật cũng như tình cảm huyết thốngvà công lao gây dựng gia đình của ông bà đối với con cháu
+ Hình thức so sánh " bao nhiêu…bấy nhiêu"gợi nỗi nhớ da diết khôn nguôi
2 Bài ca dao: Anh em… cùng thân".
B.Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước con người
1 Bài thứ nhất:
- Bài ca dao là lời hỏi đáp của chàng trai và cô
gái - đây là hình thức rất phổ biến trong ca dao Lời đối đáp rất nhịp nhàng ăn ý
- Thử tài hiểu biết về kiến thức địa lý Tên những địa danh được nhắc đến ttrong bài ca dao đều gắn liền với lịch sử văn hoá dân tộc
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào về vẻ đẹp của
Trang 7?Qua bài ca dao em hiểu ntn về
tình cảm , thái đoọ của họ đoói
với quê hương đất nước
? Cách tả cảnht rong bài ca dao
ntn
? Em hiểu biết gì về những cảnh
địa danh này?
? Câu hỏi tu từ cuối bài có ý
nghĩa gì
quê hương Đồng thời chàng trai còn kín đáo bộc lộ tình cảm lòng ngưỡng mộ của mình với cô gái
2 Bài thứ 2:
- Trong bài ca dao cách tả cảnh mang tính chất gợi nhiều hơn tả, bằng cách nhắc đến tên Hồ Gươm, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn…Đây là những địa danh, cảnh đẹp tiêu biểu của Hồ Gươm giàu truyền hống lịch sử, văn hoá của dân tộc Cảnhđa dạng có hồ, có cầu , có chùa,
có đài Tất cả tạo nên moọt không gian thiên nhiên và nhân tạo thơ mộng.Chính những đại danh và cảnh trí ở đây gợi đến tình yêu và niềm tự hào về một Hồ Gươm một Thăng Long
đẹp vì vậy mọi người háo hức rủ nhau đi xem
- Câu hỏi tu từ cuối bài mang ngụ ý nhắc nhở mọi người về công lao xây dựng đất nước của cha ông đồng thời con là lời nhắn nhủ tâm tình với chúng ta mọi người phải biết trân rọng giữ gìn cảnh đẹp của non sông
-
Tiết 2
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Bài ca dao miêu tả cảnh gì
? Cảnh con đường vào Huế được
miêu tả qua những hình ảnh nào
? Hình ảnh so sánh gợi cho em
nhận ntn về Huế
? Đại từ ai được sử dụng ntn
trong bài ca dao
Gv hướng dẫn HS về nhà làm
? Nhân vật trữ tinh trong bài ca
dao là con cò Vậy cuộc đời con
Bài ca dao thứ 3:
- Bài ca dao phác hoạ con đường vào xứ Huế với nhiều cảnh đẹp có non, có nước Màu sắc gợi vẻ đẹp tươi mát,nên thơ đầy sức sống Cảnh non xanh ,nước biếc được so sánh giống như một bức tranh hoạ đồ Con đường vào Huế
là một bức tranh sơn thuỷ hữu tình
- Đại từ ai như một lời mời nhắn nhủ thể hiện
một tình Yêu một lòng tự hào về vẻ đẹp của Huế
Bài ca dao thứ 4
C Những câu hát than thân
Bài ca dao thứ nhất:
* Nội dung: Cuộc đời lận đận, vất vả của con
cò
- Con cò trong bài ca gặp quá nhiều khó khăn, trắc trở: một mình nó phải lận nội giữâ chốn
Trang 8cò ntn? Phân tich làm nổi bật ý
nghĩa tượng trưng của hình ảnh
con cò
? Phân tích những nỗi thân
thương của người lao động qua
các hình ảnh ẩn dụ của bài ca
dao thứ hai
? Bài ca dao nói về thần phậnn
của người phụ nữ trong XH
phong kiến Hình ảnh so sánh
này có gì đạc bịêt? Qua đó em
thấy thân phận của người phụ nữ
trong XH phong kiến ntn?
? Bài ca dao giới thiệu về chú ôi
nước non Thân gầy guộc mà phải lên thác,
xuống ghềnh
- Bằng các từ và hình ảnh đối lập đã khắc hoạ những cảnh khó khăn ngang trái mà con cò phải gánh chịu.Con cò là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho cuộc đời lam lũ của người nông dân troõihã hội cũ
- Ngoài nội dung than thân bài ca dao còn mang nội dung phản kháng, tố cáo xã hội pong kiến đã áp bức, bóc lột và xô đẩy người nông dân vào những hoàn cảnh khó khăn ngang trái
Bài ca dao thứ hai:
- ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ:
+ Thương con tằm " kiếm ăn được mấy phải
nằm nhả tơ"ý nói thương cho hân phận con người suốt đời bị bòn rút sức lao động cho kẻ khác
+ Thương lũ kiến…là thương cho nỗi khổ của thân phận nhỏ nhoi suốt đời lam lũ vất vả ngược xuôi để nuôi kể khác
+ Thương con hạc …là thương cho cuộc đời lận đận, phiêu bạt và những cố gắng vô vọng của người xưa
+ Thương con cuốc …là thương chóos pận của những ngươi thấp cổ bé họng chịu nhiều oan trái mà không được soi tỏ
Bài ca dao thứ ba.
- Hình ảnh so sánh…
+ Tên gọi của hình ảnh trái bần gợi lên tưởng
đênsự nghèo khó
+ Hình ảnh so sánh được miêu tả một cách chi tiết: trái bần bị gió dập sóng dồi không biết tấp vào đâu Gợi số phận chìm nổi, lênh đênhvô
địnhcủa người phụ nữ trong XH phong kiến
- Người phụ nữ trong XH phong kiến không
có quyền quyếtđịnh số phận cuộc đời mình và
bị Xh phong kiến đã chà đạp lên cuộc đời họ
D Những câu hát châm biếm
1 Bài thứ nhất
- Bài ca dao giới thiệu về " chú tôi" để mỉa mai, rêu rao việc cầu hôn của chú tôi
+ Chú tôi là người nghiện rượu, nát rượu … + nghiện chè
Trang 9ntn? Hai dòng đầu có ý nghĩa
gì? Bài này châm biếm hang
người nào trong XH
? ?b Bài ca dao phê phán hiện
tượng nào trong XH
+ Lười biếng …
- Bài ca nhằm chế giễu những hạng người nghiện ngập vầ lười biếng
2 Bài thứ hai.
- Phê phán, châm biếm những hanngj người hành nghề mê tín dị đoan, lừa bịp, lợi dụng lòng tin của ngươì khác để kiếm tiền Đồng thời cũng châm biếm sự mê tín , mù quáng của những người ít hiểu biết, tin vào sự bói oán phản khoa học
Tiết 3
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Đọc thuộc lòng bài thơ? Bài thơ được
làm theo thể thơ nào?
? Hai câu đầu tg đã sd những biện pháp
nghệ thuật nào để làm nổi bật thân
phận cuộc đời của người phụ nữ
- sd tính từ ( trắng, tròn, cặp qht vừa lại
vừa )
- Sd thành ngữ " bảy nổi ba chìm"
? Hai câu cuối tg đã sd những biện
pháp nghệ thuật nào để làm nổi bật
thân phận và phẩm chất của ngươì phụ
nữ
- sd h/ a ẩn dụ
- Lời thơ đanh thép khẳng định phẩm
chất
? Nêu những giá trị của bài thơ
- Giá trị tả thực: tả chiếc bánh trôi
- Giá trị tượng trưng: Mượn ha chiếc
bánh trôi để nói về thân phận người phụ
nữ
? Bài thơ có những ý nghĩa gì
- Tố cáo XHPK bất công gây những
I Văn học trung đại.
* Văn bản" Bánh trôi nước"
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt chữ Nôm
- Phân tích:
Hai câu thơ đầu:
Người phụ nữ xa không chỉ đẹp về hình thể mà tâm hồn cũng trong trắng
thân phận: bếp bênh trôi nổi giữa cuôc
đời Qua việc tả thực chiếc bánh trôi nói lên người phụ nữ có vẻ đẹp hoàn thiện nhưng cuộc đời lại bấp bênh, vất vả
Hai câu thơ cuối:
Thân phận phụ thuộc, không có quyền
tự chủ cuộc đời của mình Mặc dù bị sống lệ thuộc sông người phụ nữ vẫn khẳng định một bản lĩnh sống đẹp, vẫn kiên trinh trước sóng gío cuộc đời
*.Vận dụng:Phân tích các giá trị nội dung của tp
Trang 10khổ đau cho người phụ nữ.
- Thể hiện tiếng nói ngợi ca trân trọng
và bênh vực của tg với ngươi phụ nữ
-
3 Củng cố, hướng dẫn về nhà.
Ôn tập nội dung đã học
Đủ giáo án tuần 9/2009