21’ * Muïc tieâu : Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu taû trong baøi thô vaø tình caûm quê hương đầm thấm của tác Giaùo vieân : Traàn Thanh[r]
Trang 1Ngày soạn:………
Ngày dạy:……….
Tuần 21 Tiết 76
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Nắm vững kiến thức về văn bản thuyết minh
- Các phương pháp làm văn thuyết minh
2 Kĩõ năng:
- Viết đoạn văn thuyết minh đúng yêu cầu
- Biết cách sắp xếp các ý trong văn bản thuyết minh
- Sửa các lỗi sai khi viết đoạn tách đoạn
3 Thái độ :
- Xác định đúng cách viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
- Có ý thức viết và sửa chữa đoạn văn thuyết minh
II Chuẩn bị.
1 Giáo viên : Sgk , sgv , bồi dưỡng Ngữ văn 8
2 Học sinh : Xem bài trước ở nhà, đọc kĩ các đoạn văn và trả lời các câu hỏi
trong sgk
III Tổ chức các hoạt động dạy - học.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 : Khởi động
(5’)
* Mục tiêu :
- Tạo hứng thú, tâm thế
tìm hiểu bài mới.
- Kiểm tra kiến thức đã
học.
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Thế nào là văn bản
thuyết minh ? Nêu các
phương pháp chủ yếu khi
làm văn thuyết minh ?
Thực hiện theo yêu cầu - Văn bản thuyết minh là
kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống
Viếât đoạn văn trong văn bản thuyết minh
Trang 2
3 Giới thiệu bài
Chúng ta đã biết, bài văn
do nhiều đoạn văn tạo
thành Bài học hôm nay
giúp chúng ta biết cách viết
đoạn văn trong một văn
bản thuyết minh, biết cách
sắp xếp và trình bày các ý
trong đoạn văn thuyết
minh Vậy cách viết đoạn
văn thuyết minh như thế
nào ? Ta đi vào tìm hiểu
bài “Viết đoạn văn trong
văn bản thuyết minh”
Hoạt động 2 : Hướng
dẫn học sinh nhận dạng
đoạn văn trong văn bản
thuyết minh (10’)
* Mục tiêu :
Nhận dạng được đoạn văn,
mối quan hệ giữa các câu
trong đoạn văn
1 Thế nào là đoạn văn ?
- Vai trò của đoạn văn
trong bài văn ?
Nghe
Nhắc lại kiến thức cũ
- Đoạn văn là một bộ phận của bài văn
- Nhiều đoạn văn kết thành bài văn.
nhằm cung cấp tri thức ( kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích
- Các phương pháp thuyết minh : nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, dùng số liệu, so sánh, phân tích, phân loại, …
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh
Trang 3- Cấu tạo thường gặp của
đoạn văn ?
2 Em hiểu thế nào là chủ
đề trong đoạn văn ?
- Câu chủ đề trong đoạn
văn là câu như thế nào ?
3 Gọi học sinh đọc đoạn
văn
4 Đoạn văn trên gồm có
mấy câu ? Từ nào được
nhắc lại trong các câu đó ?
Dụng ý của người viết ra
sao ?
5 Trong đoạn văn câu
nào là câu chủ đề ?
6 Vai trò của từng câu
trong đoạn văn như thế nào
trong việc thể hiện và phát
triển của chủ đề ?
(Sử dụng bảng phụ chốt ý)
- Đoạn văn phải có từ hai câu trở lên
-> Sắêp xếp theo một trình tự nhất định.
Trình bày
- Chủ đề: ý chính (chủ
chốt, khái quát nhất của đoạn văn) Một đoạn văn chỉ có một chủ đề
- Câu chủ đề thường là câu ngắn gọn, khẳng định ý chính của đoạn văn.
Tùy theo loại đoạn văn mà câu chủ đề có thể đặt ở những vị trí khác nhau
Đọc đoạn văn
Xác định
Đoạn văn có 5 câu Từ “ nước” được sử dụng nhiều lần Từ quan trọng nhất thể hiện chủ đề đoạn văn.
Xác định
Trình bày
- Câu 1: Tác giả giới thiệu khái quát vấn đề thiếu nước ngọt trên thế giới
- Câu 2 : Cho biết tỉ lệ nước ngọt ít so với tổng lượng nước trên trái đất.
- Câu 3 : Giới thiệu sự mất tác dụng của phần lớn lượng nước ngọt.
- Câu 4: Giới thiệu lượng người khổng lồ thiếu nước ngọt.
- Câu 5 : Dự báo tình hình thiếu nước.
a Chủ đề đoạn văn :
- Thế giớùi đang đứng
trước nguy cơ thiếu nước sạch nghiêm trọng.
Trang 47 Đây có phải là đoạn
văn miêu tả, kể chuyện,
biểu cảm nghị luận không ?
Vì sao?
8 Vai trò của từng câu
trong đoạn văn như thế nào
trong việc thể hiện và phát
triển chủ đề ?
Mối quan hệ giữa các
câu như thế nào ?
9 Lệnh học sinh đọc
đoạn văn b
10 Đoạn văn có mấy câu
?
Xác định
Đoạn văn viết về nước nhưng không phải là đoạn văn :
+ Miêu tả, vì đoạn văn không tả màu sắc, mùi vị, hình dáng, chuyển vận …
của nước.
+ Kể chuyện, vì đoạn văn không kể, không thuật những chuyện, việc về nước.
+ Biểu cảm, vì đoạn văn không biểu hiện cảm xúc gì của người viết trực tiếp hay gián tiếp
+ Nghị luận, vì đoạn văn không bàn luận, phân tích, chứng minh, giải thích những vấn đề về nước.
-> Đoạn văn trên là đoạn văn thuyết minh vì cả đoạn nhằm giới thiệu vấn đề thiếu nước ngọt trên thế giới hiện nay Thuyết minh về một sự việc, hiện tượng tự nhiên – xã hội
Nhận xét
- Câu 1: Nêu chủ đề khái quát
- Câu 2 , 3 , 4 : giới thiệu cụ thể những biểu hiện của sự thiếu nước
- Câu 5 : dự báo sự việc trong tương lai
-> Các câu còn lại bổ sung
ý nghĩa cho câu chủ đề
Đọc đoạn văn
Xác định
Đoạn văn có 3 câu
Đoạn văn giới thiệu về vấn đề thiếu nước ngọt trên thế giới hiện nay
-> Thuyết minh một sự việc, hiện tượng tự nhiên , xã hội
- Mối quan hệ giữa các câu với nhau rất chặt chẽ thể hiện chủ đề
b Chủ đề đoạn văn :
Trang 511 Chủ đề đoạn văn trên
là gì ?
12 Từ nào là từ ngữ chủ
đề ?
13 Nêu mối quan hệ
giữa các câu trong đoạn
văn
Hoạt động 3 : Hướng
dẫn học sinh sửa các đoạn
văn thuyết minh.(10’)
* Mục tiêu :
Sửa chữa lại các đoạn văn
chưa chuẩn.
Rút ra những diều cần lưu
ý khi viết đoạn văn.
14 Lệnh học sinh đọc
đoạn đoạn văn (a)
15 Đoạn văn trên thuyết
minh về cái gì ?
15.Viết được đoặn văn ta
Xác định
Xác định
Cụm từ trung tâm là Phạm Văn Đồng
Trình bày
- Câu 1 : Vừa nêu chủ đề vừa giới thiệu quê quán, khẳng định phẩm chất và vai trò của ông : Nhà cách mạng và nhà văn hóa
- Câu 2 : Sơ lược quá trình hoạt động cách mạngvà những cương vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước mà đồng chí Phạm Văn Đồng từng trải qua
- Câu 3 : Mối quan hệ của ông với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
->Đoạn văn thuyết minh – giới thiệu về một danh nhân, một con người nổi tiếng theo kiểu cung cấp thông tin về các mặt hoạt động khác nhau của người đó
Đọc đoạn văn
Xác định
Đoạn văn thuyết minh chiếc bút bi.
Trình bày
- Giới thiệu về đồng chí Phạm Văn Đồng
-> Đoạn văn thuyết minh – Giới thi danh nhân : Phạm Văn Đồng và những hoạt động cách mạng của ông
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.
a
Đoạn văn giới thiệu dụng cụ học tập : cây bút bi
Trang 6cần chú ý những yêu cầu gì
? Cách sắp xếp như thế
nào?
16 Đối chiếu với những
yêu cầu trên đoạn văn này
mắc những lỗi gì ?
17 Cần nên sửa chữa bổ
sung như thế nào ?
18 Lệnh học sinh đọc
đoạn văn (b)
19 Đoạn văn thuyết
minh về cái gì ?
20 Đoạn văn trên mắc
lỗi gì ?
Những điều cần chú ý :
+ Nêu rõ chủ đề + Cấu tạo của bút bi.
+ Công dụng của bút bi.
+ Cách sử dụng bút bi.
So sánh đối chiếu
Thảo luận đôi bạn
Hiện nay, bút bi là loại bút thông dụng trên toàn thế giới Bút bi khác bút mực ở chỗ là đầu bút có hòn bi nhỏ xíu Ngoài ống nhựa có vỏ bút Đầu bút có nắp đậy, có móc thẳng để cài vào túi áo Loại bút không có nắp đậy thì có lò xo và nút bấm Khi viết, hòn bi lăn làm mực trong ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ Khi viết, người ta ấn đầu cán bút cho ngồi bi trồi
ra, khi thôi viết thì ấn nút bấm cho ngòi bi thụt vào bên trong vỏ bút Dùng bút
bi rất nhẹ nhàng, tiện lợi
Nhưng học sinh các lớp tiểu học chưa nên sử dụng vì đầu bút bi tròn, cứng và trơn nên khó có thể luyện viết chữ nét thanh, nét đậm.
Đọc đoạn văn Xác định Xác định
- Lỗi của đoạn văn : + Không rõ câu chủ đề + Chưa có ý nêu công dụng
+ Các ý còn lộn, thiếu mạch lạc
- Cách sửa chữa : Cần tách thành ba ý nhỏ rõ ràng : cấu tạo, công dụng, sử dụng
b
Đoạn văn giới thiệu cấu tạo của chiếc đèn bàn
- Lỗi của đoạn văn : lộn xộn , phức tạp khi giới
Trang 721 Có thể sửa lại như thế
nào ?
- Nhận xét chốt ý, sửa
lỗi
22 Khi làm bài văn
thuyết minh cần chú ý xây
dựng những đoạn văn như
thế nào ?
Câu 1 với các câu khác gắn kết gượng gạo ý lộn xôn phức tạp.
Sửa chữa
Đèn bàn là chiếc đèn để trên bàn làm việc ban đêm
Đèn bàn có hai loại chủ yếu : đèn điện, đèn dầu Ở đây chỉ giới thiệu cấu tạo sơ lược của một kiểu đèn bàn cháy sáng bằng điện Nếu tính từ dưới lên, từ ngoài vào trong, ta thấy đầu tiên là đế đèn ( được làm bằng một khối thủy tinh vững chãi ) có gắn công tắc để bật hay tắt đèn, tùy ý người sử dụng Dây dẫn điện từ nguồn điện qua đế đèn nối với công tắc, luồng hướng lên trong một ống thép không gỉ thẳng đứng tới đầu ống nối với đui đèn Bóng đèn bàn công suất có thể từ
20 – 75 oát Để tập trung nguồn sáng, trên bóng đèn là chao đèn làm bằng đồng, sắt hay hợp kim ( hoặc vải, lụa có khung sắt và vòng thép gắn vào bóng đèn )
Trình bày
thiệu cấu tạo của chiếc đèn bàn – một đồ dùng quen thuộc trong gia đình
3 Ghi nhớ
- Khi làm bài văn thuyết minh cần xác định ý lớn mỗi ý viết thành một đoạn văn
- Khi viết đoạn văn, cần trình bày rõ ý chủ đạo của đoạn tránh lẫn ý của đoạn văn khác
- Các ý trong đoạn văn
Trang 823.Trình tự sắp xếp các ý
trong đoạn văn ra sao ?
Hoạt động 3: Hướng dẫn
học sinh thực hành đạt các
yêu cầu bài tập (18’)
* Mục tiêu :
Rèn kĩ năng viết đoạn văn
mở bài, kết bài.
Viết đoạn văn thuyết minh
từ câu chủ đề.
24.Lệnh học sinh đọc,
thực hiện theo yêu cầu bài
tập 1
Gợi ý :
- Mở bài : Giới thiệu đối
tượng thuyết minh ->
trường em
- Kết bài : Bày tỏ thái độ
đối với trường em
* Yêu cầu :
- Ngắn gọn : từ 1-2 câu /
đoạn
- Hấp dẫn, ấn tượng kết
hợp miêu tả, biểu cảm, kể
chuyện
Nhận xét, sửa chữa
25 Viết đoạn văn theo
chủ đề:
“ Hồ Chí Minh vị lãnh
tựu vĩ đại của nhân dân
Việt Nam”
Trình bày
Đọc, xây dựng đoạn văn
Viết đoạn văn, trình bày, nhận xét, sửa chữa
sắp xếp theo thứ tự cấu tạo của sự vật, thứ tự nhận thức ( từ tổng thể đến bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa đến gần ) thứ tự diễn biến sự việc trong thời gian trước sau hay theo thứ tự chính phụ ( cái chính nói trước cái phụ nói sau )
II Luyện tập.
1 Viết đoạn văn mở bài và kết bài cho đề văn : “ Giới thiệu trường em
- Mở bài :
Mời bạn đến thăm trường tôi – ngôi trường be bé, nằm giữa đồng xanh – ngôi trường thân yêu – mái nhà chung của chúng ta
- Kết bài : Trường tôi như
thế đó : giản dị, khiêm nhường mà xiết bao gắn bó Chúng tôi yêu quý vô cùng ngôi trường như yêu ngôi nhà của mình Chắc chắn những kỉ niệm về trường sẽ đi theo suốt cuộc đời
2 Viết đoạn văn thuyết minh từ câu chủ đề
Câu chủ đề : “Hồ Chí Minh lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam”
Trang 9Gợi ý :
Từ câu chủ đề triển khai
thành những ý nhỏ sau :
- Năm sinh, năm mất, quê
quán, gia đình.
- Đôi nét về quá trình
hoạt động, sự nghiệp
- Vai trò và cống hiến to
lớn đối với dân tộc và thời
đại
26 Lệnh học sinh đọc
bài tập 3
Hướng dẫn học sinh về
nhà làm : Đọc kĩ phần mục
lục, dựa vào đó giới thiệu
sơ lược về số lượng các
tuần, bài, tên và sự sắp xếp
các bài, tiết học trong từng
phần
27 Hãy sắp xếp các câu
văn dưới đây theo thứ tự
hợp lý để hình thành một
đoạn văn giới thiệu Động
Chính Phong Nha, theo
trình tự tham quan từ ngoài
vào trong :
a Động Chính Phong
Nha gồm 14 buồng nối với
nhau bởi một hình lang dài
hơn ngàn rưỡi mét, cùng
nhiều hành lang phụ dài
100m
b Từ buồng thứ tư trở đi
gồm hoang dã cao tới 25
đến 40 m
c Ở các buồng ngoài,
tầng hơi thấp chỉ cách mặt
Đọc, nghe
Sắp xếp
- Hồ chí Minh lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam Cả cuộc đời Người đã hi sinh vì nước vì non, chính người đã tìm ra con đường cứu nước cho Cách mạng Việt Nam Người đã lãnh đạo Cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Cuối cùng Cách Mạng toàn thắng đất nước được thống nhất
3 Viết đoạn văn giới thiệu bố cục sách Ngữ văn
8, tập một
Trang 10nước độ 10m
d Đến buồng thứ 14, có
thể theo các hành lang hẹp
để đến các hang to ở sâu
phía trong
- Các ý trong đoạn văn
được sắp xếp như thế nào ?
Hoạt động 4 : Hướng
dẫn công việc ở nhà (2’)
* Mục tiêu:
Giúp học sinh có tâm thế,
cách chuẩn bị bài ở nhà.
- Thực hiện bài tập 3
- Chuẩn bị phần học : “
Quê hương” theo dịnh
hướng câu hỏi sgk
Tìm đọc những bài phân
tích, bình luận về bài thơ
Nghe
* Nhận xét – Rút kinh nghiệm
………
……….………
………
……….………
………
……….………
………
……….………
………
…….………
……….………
………
……….………
………
……….………
………
……….………
………
Trang 11Ngày soạn:………
Ngày dạy:………
Tuần 21 Tiết 77
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đầm thấm của tác giả Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
2 Kĩõ năng:
- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và ngắt nhịp thơ mới Phân tích các hình ảnh nhân hóa, so sánh đặc sắc
3 Thái độ :
- Giáo dục lòng yêu quê hương, làng xóm, đất nước
II Chuẩn bị.
1 Giáo viên : Sgk, sgv, đọc những điều cần lưu ý ở sgv, tìm những bài thơ khác
của Tế Hanh về chủ đề quê hương, tranh ảnh minh hoạ, tuyển tập thơ Tế Hanh
2 Học sinh : Xem và soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi gợi dẫn sgk
III Tổ chức các hoạt động dạy – học.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 : Khởi động
.(5’)
* Mục tiêu :
- Tạo hứng thú, tâm thế
tìm hiểu bài mới.
- Kiểm tra những kiến thức
đã học.
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
2.1 Hoài Thanh cho rằng
: “ Ta tưởng chừng thấy Thực hiện theo yêu cầu 2.1 a
Quê hương
Tế Hanh
Trang 12những chữ bị xô đẩy, bị dằn
vặt bởi một sức mạnh phi
thường” Theo em , ý kiến
đó chủ yếu nói về đặc
điểm gì của bài thơ “ Nhớ
rừng”
a Tràn đầy cảm xúc
mãnh liệt
b Giàu nhịp điệu
c Giàu hình ảnh
d Giàu giá trị tạo hình
2.2 Ý nghĩa của câu “
Than ôi ! Thời oanh liệt
nay còn đâu ?” trong bài
thơ “ Nhớ rừng” là gì ?
a Thể hiện nỗi nhớ da
diết cảnh nước non hùng vĩ
b Thể hiện niềm tiếc
nuối khôn nguôi quá khứ
vàng son đã mất
c Thể hiện niềm khao
khát tự do một cách mãnh
liệt
d Thể hiện nỗi chán ghét
cảnh sống thực tại nhạt
nhẽo, tù túng
3 Giới thiệu bài
Ai cũng có một gia đình,
một quê hương Quê hương
để lại trong ta biết bao kỉ
niệm khó nói thành lời
Mỗi nhà thơ viết về quê
hương mình tuy có những
cách khác nhau nhưng đều
giống nhau ở tình yêu đầm
thắm Tế Hanh sinh ra ở
một làng chài nên được
mệnh danh là “Nhà thơ
sông nước” Ông đã gởi
Nghe
2.2 b