tìm hiểu chi tiết văn bản: Mục tiêu: Học sinh thấy được tội ác và sự ngang ngược của kẻ thù, mối quan hệ chủ tướng và quân; lời kêu gọi tướng sỹ đánh giặc Phương pháp: nêu vấn đề, thuyết[r]
Trang 1Ng ày soạn: 10/ 2/ 2011
Ng ày giạng:11/2/2011
Tiết 91 Câu phủ định.
I Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức: - H iểu rõ đặc điểm hình thức của câu phủ định
- Nắm vững chức năng của câu phủ định
2.Kĩ năng: -Nhận biết câu phủ định trong vb
- Biết sử dụng câu phủ định phù hợp với tình huống giao tiếp
3Thỏi độ.
-Giáo dục ý thức sử dụng câu phủ định
II Kỹ năng sống cần giỏo dục: tư duy.
III Chuẩn bị:
- Giáo viên soạn giảng, bảng phụ
- Học sinh soạn bài
IV Cỏc hoạt động dạy và học.
1 ổn định t/c
2 kiểm tra bài cũ
- Thế nào là câu trần thuật? Chức năng của câu trần thuật cho ví dụ?
3 Bài mới
Hoạt động 1 Giới thiệu bài:
Mục tiờu: tạo tõm thế cho học sinh
Phương phỏp: thuyết trỡnh
Thời gian: 1 p
Hoạt động 2 Tỡm hiểu đặc điểm hỡnh thức và chức năng
Mục tiờu: HS hiểu đặc điểm hỡnh thức và chức năng cõu phủ định.
Phương phỏp: quy nạp
Thời gian: 20p
thức và chức năng
? Xét những ví dụ trên
? Các câu b, c, d có đặc điểm hình
thức gì khác so với câu a?
- Hình thức: b,c,d chứa các từ phủ
định: không, chẳng, chưa
- Học sinh trao đổi, thảo luận - đại diện trả lời
-HT:Chứa từ phủ định
Câu phủ định miêu tả, câu phủ định bác bỏ
Trang 2?Về chức năng các câu này khác gì so
với câu a—
CN: b, c, d: phủ định việc Nam đi Huế
a Khẳng định việc N đi Huế
Gv: Những câu nào có từ ngữ phủ
định
được gọi là câu phủ định
Gv: Treo bảng phụ (2)
? Đọc và cho biết trong đoạn trích trên
những câu nào có từ ngữ phủ định
? Cho biết mục đích sử dụng các từ
ngữ phủ định của mấy ông thầy bói?
? Những câu phủ định trên nội dung bị
phủ định có nằm trong câu không? vậy
nó nằm ở chỗ nào trong đoạn trích
Gv: Hai câu phủ định trên nhằm để
phản bác 1 ý kiến, phủ định của người
đối thoại được gọi là câu phủ định bác
bỏ
? Thế nào là câu phủ định
? Câu phủ định dùng để làm gì?
? Cho VD về câu phủ định
HS đọc ghi nhớ
* Ghi nhớ
Hoạt động 3 Luyện tập:
Mục tiờu: Vận dụng kiến thức vào thực hành
Phương phỏp: luyện tập
Thời gian: 15p
? xác định yêu cầu bài tập 1
? Vậy ở VD a và câu phủ định 2 trong
(b) có phải là câu phủ định không?
? Đọc xác định bài tập 2
- HS làm bài tập
- Có phủ
định miêu tả
- Cả 3 câu vì
có những từ phủ
định như không, chẳng
? Xác định những câu có ý nghĩa phủ
định
II Luyện tập
1 Bài tập 1 XĐ câu phủ định bác bỏ
- Vì: C1, là câu ông giáo dùng để phản bác lại suy nghĩ của
L học (cái giống nó cũng khôn nó cứ làm coi như lừa nó)
- Cụ cứ tg đâu không, .đâu C2:
là câu cái Tí muốn làm thay đổi điều mà
mẹ nó đang nghĩ mấy
đứa con đang đói quá
2 Bài tập 2
Trang 3Gv: Nhưng câu phủ định này lại có
điểm đặc biệt là có 1 từ phủ định kết hợp
với 1 từ phủ định khác (a) hay kết hợp
với 1 từ phủ định và 1 từ bất định (b)
Khi đó ý nghĩa của cả câu phủ định là
khẳng định
- Học sinh thảo luận - trả
lời - nhận xét 3 Bài tập 3
? xác định bài tập 3
- Viết lại: Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp (Bỏ từ nữa - nếu không bỏ - câu sai)
- Khi thay không thành chưa
- Không dậy được nữa - vĩnh viễn không dạy được (phủ định tuyệt đổi)
- Chưa dạy được - sau đó có thể dạy
được (phủ định tương đối) Tương tự: Anh
ấy không lập gia đình Khác Anh ấy chưa lập gia đình
- Câu văn của Tô Hoài rất phủ hợp với diễn biến của câu chuyện - không nên viết lại
4 Củng cố:
Mục tiờu: hệ thống kiến thức
Thời gian: 2p
5 Hướng dẫn học bài ở nhà: thời gian: 2 p
Yờu cầu học bài và chuẩn bị bài ễng ngoại trong CTVH địa phương
V Rỳt kinh nghiệm.
Ngày soạn: 11/2/2011
Trang 4Ngày giảng: 12/2/2011.
Tiết 93.
Văn bản HỊCH TƯỚNG SỸ
(Trần Quốc Tuấn.)
I Mục tiờu cần đạt
1 Kiến thức
Nắm sơ giản về thể hịch
Hoàn cảnh lịch sử liờn quan đến sự ra đời của bài hịch
- Tinh Thần yờu nước, ý chớ quyết chiến thắng kẻ thự
- Đặc điểm văn chớnh luận
2 Kỹ năng: Đọc hiểu, Phõn tớch
3 Thỏi độ: Cú ý thức tự hào dõn tộc
II Kỹ năng sống cần giỏo dục: hợp tỏc.
III Chuẩn bị: tư liệu văn học
IV Cỏc hoạt động dạy và học.
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
? Trỡnh bày sự hiểu biết của em về thể hịch
Đoạn 1 trong văn bản cú nội dung gỡ? Mục đớch của người viết
3 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
Mục tiờu: Tạo tõm thế và định hướng cho học sinh
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 1 phỳt
Hoạt động 2: Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm và thể loại.
Mục đớch: HS hiểu được những nột chớnh về tỏc giả và tỏc phẩm
Phương phỏp: Đàm thoại, vấn đỏp
Thời gian: 10 phỳt
Gọi học sinh đọc phần chú thích *
Hãy giới thiệu nét khái quát về cụ Trần
Quốc Tuấn?
HS
- Trình bày chú thích SGK
Giới thiệu xuất xứ văn bản (hoàn cảnh
HS đọc bài I.Đọc, tìm hiểu chung
văn bản
1 Tác giả: (1231-1300)
- Tước là Hưng Đạo Vương – là anh hùng dân tộc
Trang 5ra đời của bài Hịch?)
HS
- Năm 1282 được tin nhà Nguyên đang
điều quân mượn kế đánh Cham - Pa để
xâm chiếm nước ta, nhà Trần liền triệu
tập Hội nghị Bình Than Hưng Đạo
Vương Trần Quốc Tuấn được phong
làm Quốc công tiết chế, thống lĩnh
toàn bộ quân đội Trong thời gian này
ông đã viết Binh thư yếu lược và Hịch
tướng sĩ để đ/viên cổ vũ tướng lĩnh và
quân sĩ chuẩn bị kháng chiến
GV hướng dẫn H đọc bài:
- Đọc to, dõng dạc với giọng trang
trọng, hùng hồn đanh thép
Gv đọc mẫu 1 đoạn đầu
Học sinh đọc GV nhận xét đọc bài của
H
/Cho biết văn bản được viết theo thể
loại nào ?Giới thiệu về thể loại đó ?-
Thể hịch
- Đặc điểm thể hịch:
+ Thể văn nghị luận ngày xưa
+ Có k/cấu chặt chẽ, có lí lẽ sắc bén
+ Khích lệ t/c, t2 người nghe
+ Được viết bằng văn b/ngẫu
+ Kết cấu 4 phần chính
GV Kết cấu bài hịch tướng sĩ có giống kết
cấu chung của thể hịch không ? Nêu
giới hạn và nội dung của từng phần ?
HS
- Đoạn 1: Nêu những gương trung thần
n/sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập
công danh xả thân vì nước
- Đoạn 2: Lột tả sự ngang ngược và tội
ác của kẻ thù đồng thời nói lên lòng
căm thù giặc
- Đoạn 3: Phân tích phải trái, làm rõ
đúng sai
Trỡnh bày
hS đọc bài
Trỡnh bày đặc điểm
2 Tác phẩm
- Ra đời trước cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên lần thứ 2 (1285)
Đọc và chú thích
- Thể hịch, chủ yếu được viết bằng văn b/ngẫu
- Bố cục 4 phần
Trang 6- Đoạn 4: Nêu nhiệm vụ cấp bách,
khích lệ t2 c/đấu
Văn bản nghị luận đã bàn luận về vấn
đề gì ?
- Lòng yêu nước q/chiến quyết thắng
chống kẻ thù xâm lược
Được triển khai bằng những luận điểm
nào ?
- 4 luận điểm như đã trình bày ở bố cục
Tỡm bố cục
Hoạt động 3 tỡm hiểu chi tiết văn bản:
Mục tiờu: Học sinh thấy được tỏc giả đó tố cỏo sõu sắc tội cỏc của giặc và lũng căm thự giặc
Phương phỏp: nờu vấn đề, thuyết trỡnh, đàm thoại
Thời gian: 20 phỳt
Mở đầu bài hịch, Trần Quốc Tuấn nêu
ra những tấm gương trung thần, nghĩa sĩ
nào ?
HS
- Trần Quốc Tuấn đã nêu ra những tấm
gương liều thân cứu chủ trong sử sách
Trung Quốc Tất cả đều có chung
một lòng trung nghĩa, một nét đạo đức
truyền thống
?Trần Quốc Tuấn nêu ra những tấm
gương trung nghĩa để làm gì ?
HS
K/lệ ý chí lập công danh, hy sinh vì
nước
?Đọc phần văn bản thứ 2 ? Trong câu
văn đầu tiên cách nói "ta cùng các
ngươi gian nan"tạo sắc thái ntn với
người nghe ?
- Thân tình, tạo sự đồng cảm sâu sắc
- Hai vế đối "sinh phải thời loạn lạc -
lớn gặp buổi gian nan" tác dụng gắn
kết chủ soái và tướng sĩ trong sứ mệnh
thiêng liêng đó là đất nước đang đứng
trước hoạ xâm lăng của giặc Nguyên
HS suy nghĩ và trả lời.
HS đọc
II Phân tích văn bản
1 Tố cáo sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên lòng căm thù giặc
- Sứ giặc được miêu tả vừa bằng h/a ẩn dụng, vừa bằng h/a thực xấu
xa, đê tiện đáng khinh như loài dê chó ngang ngược tham lam, tàn bạo
Trang 7? Sự ngang ngược và tội ác của giặc
được lột tả như thế nào ? (miêu tả
chúng ra sao, g/văn tn ?)
- Tội ác và sự ngang ngược của kẻ thù
được lột tả qua hình ảnh sứ giặc với
h/động cụ thể: Đi lại nghênh ngang có
hạn
+ Được miêu tả bằng những h/a ẩn dụ
(lưỡi cú diều, thân dê chó)
Chúng hiện lên thật xấu xa, đê tiện,
đáng kinh như loài thú hoang dã với
h/động ngang ngược tham lam, tàn bạo
Giọng văn sôi sục căm thù, không
đội trời chung
Đoạn văn tố cáo tội ác giặc đã khơi gợi
điều gì ở tướng sĩ ?
Chỉ ra nỗi nhục quốc thể bị chà đạp
Khích lệ lòng tự ái dân tộc và khơi sâu
nỗi căm thù giặc ở các tướng sĩ
?Nỗi lòng của Trần Quốc Tuấn được bộ
lộ bằng những ý cụ thể nào ? giọng văn
bộc lộ ra sao ? h/ả?
- Đau xót trước cảnh đất nước bị xâm
lược đến không ăn, không ngủ
? Cách dùng h/a của văn chương cổ
điển ở đây mang lại h/quả nghệ thuật
ntn ?
GV thuyết giảng.
HS trỡnh bày ý kiến.
Khích lệ lòng căm thù
giặc ở các tướng sĩ
- Giọng điệu tha thiết sục sôi, nhịp điệu nhanh dồn dập + cách đối của câu văn b/ngẫu, hình ảnh cổ
Nỗi đau xót, căm thù
dồn nén thành khát khao hành động giết giặc
Hoạt động 5: Củng cố bài học.
Mục tiờu: GV chốt và khẳng định lại toàn bộ ý nghĩa của văn bản
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 1 phỳt
Hoạt động 6 Hướng dẫn học bài ở nhà.
Thời gian: 1 phỳt
Yờu cầu học bài, tỡm đọc cỏc cõu chuyện về tỏc giả, soạn bài hội thoại
V Rỳt kinh nghiệm
Trang 8
Ngày soạn: 14/2/2011
Ngày giảng: 15/2/2011
Tiết 94.
Văn bản HỊCH TƯỚNG SỸ
(Trần Quốc Tuấn.)
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
Nắm sơ giản về thể hịch
Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài hịch
- Tinh Thần yêu nước, ý chí quyết chiến thắng kẻ thù
- Đặc điểm văn chính luận
2 Kỹ năng: Đọc hiểu, Phân tích
3 Thái độ: Có ý thức tự hào dân tộc
II Kỹ năng sống cần giáo dục: hợp tác.
III Chuẩn bị: tư liệu văn học
Trang 9IV Cỏc hoạt động dạy và học.
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
? Trỡnh bày sự hiểu biết của em về thể hịch
Đoạn 1 trong văn bản cú nội dung gỡ? Mục đớch của người viết
3 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
Mục tiờu: Tạo tõm thế và định hướng cho học sinh
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 1 phỳt
Hoạt động 2 tỡm hiểu chi tiết văn bản:
Mục tiờu: Học sinh thấy được tội ỏc và sự ngang ngược của kẻ thự, mối quan hệ chủ tướng và quõn; lời kờu gọi tướng sỹ đỏnh giặc
Phương phỏp: nờu vấn đề, thuyết trỡnh, đàm thoại
Thời gian: 20 phỳt
?đọc phần văn bản "Các ngươi không
muốn vui vẻ phỏng có được không "
Trước khi phê phán, tác giả đưa ra mối
quan hệ ân tình giữa ông và các tướng sĩ là
mối quan hệ trên dưới theo đạo thần chủ
hay quan hệ bình đẳng của những con
người cùng cảnh ngộ ?
?- Mối quan hệ ân tình giữa trần Quốc
Tuấn và tướng sĩ dựa trên hai quan hệ:
+ Quan hệ chủ tướng và quan hệ cùng
cảnh ngộ
? Mối ân tình đó đã khích lệ điều gì ở các
tướng sĩ ?
?- Quan hệ chủ tướng để khích lệ tinh thần
trung quân ái quốc Còn quan hệ của
những người cùng cảnh ngộ, khích lệ lòng
ân nghĩa thuỷ chung của những người
chung h/c Nêu mối ân tình giữa mình
và tướng sĩ TQT đã khích lệ ý thức trách
HS đọc bài
Tỡm hiểu
Phõn tớch
2 Phê phán thái độ, h/động sai trái của tướng sĩ và chỉ ra h/động đúng nên làm.
Nêu mối ân tình
khích lệ lòng trung quân
ái quốc và lòng ân nghĩa
Trang 10nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người.
?Tác giả nêu mối ân tình giữa mình và
tướng sĩ nhằm mục đích gì ?
- Để tạo cái nền tình cảm cho việc phân
tích sai trái trong h/động và thái độ của
tướng sĩ trở nên có tình, có lí, lời phê phán
vừa là lời của chủ soái tướng sĩ dưới
quyền vừa là lời của người cùng cảnh ngộ
Vì thế lời phê phán vừa nghiêm khắc vừa
chân thành t/cảm mang tính chất bày tỏ
thiệt hơn
?Phê phán những hành động sai trái nào
của tướng sĩ? Những hành động ấy có tác
hại ra sao trong tình hình đất nước lúc bấy
giờ ?
- Thái độ thờ ơ trước nỗi nhục của đất
nước; nhìn chủ nhục mà không biết
lo không b/căm
- H/động hưởng lạc, vun vén cá nhân mà
quên nhiệm vụ với đất nước trước hoạ
ngoại xâm: Chọi gà, đánh bạc, vui thú
ruộng vườn
Thái độ bàng quan không chỉ là tội thờ
ơ nông cạn mà còn là vong ân bội nghĩa
trước mối ân tình của chủ tướng Sự ham
chơi hưởng lạc đâu chỉ là vấn đề nhân
cách mà còn là sự vô trách nhiệm đến tán
tận lương tâm khi vận mệnh đất nước đang
nghìn cân treo sợi tóc
?Những h/động ấy có tác hại ntn trong
tình hình đất nước lúc bấy giờ ?
- Tác giả chỉ rõ những việc làm sai tưởng
như nhỏ nhặt mà hậu quả thì tai hại khôn
lường Thái ấp, bổng lộc không còn; gia
quyến, vợ con cũng khốn, tan nát; xã tắc,
tổ tông bị giày xéo; thanh danh bị ô nhục;
chủ và tớ, riêng và chung tất cả đều đau
xót
?Nhận xét những lời phê phán của TQT
tướng sĩ ?
- Có khi tác giả dùng cách nói thẳng, gần
như sỉ mắng: không biết có khi dùng
cách nói mỉa mai, chế giễu; cựa gà trống
không thể đâm thủng áo giáp của giặc
- Khi chỉ ra hậu quả khôn lường tác giả
Nhận xột
thuỷ chung của người cùng cảnh ngộ
- Phê phán thái độ thờ ơ trước nỗi nhục của đất nước, p2 h/động ham chơi hưởng lạc vô trách nhiệm trước vận mệnh đất nước
đang lâm nguy
- Hậu quả khôn lường; nước mất, nhà tan
Trang 11sử dụng lối điệp cấu trúc "chẳng những "
để kết thúc bằng câu hỏi nhức nhối, thấm
thía lòng người " lúc bấy giờ các ngươi
muốn vui vẻ phỏng có được không
?Hành động đúng mà tác giả khẳng định
nên làm là gì ?
HS
- Phải cảnh giác trước kẻ thù xâm lược
Chăm lo tập dượt cung tên, tập luyện quân
sĩ khiến cho người người giỏi như Bàng
Mông, nhà nhà như Hậu nghệ
Những h/động này đều xuất phát từ
mục đích q/chiến quyết thắng kẻ thù
xâm lược
?Khi phê phán hay khẳng định, tác giả tập
trung vào vấn đề gì ? Tại sao lại như vậy
HS
- Khi phê phán hay k/định tg có 1 dụng ý
rõ rệt: muốn trao đổi bàn bạc với tướng sĩ
của mình về trách nhiệm của họ trước đất
nước bị xâm lăng Khích lệ lòng tự
trọng của các tướng sĩ
?Để tác động vào nhận thức của các tướng
sĩ tác giả sử dụng cách lập luận ntn ?
- Lập luận bằng nt so sánh tương phản ,
cách điệp từ điệp ý tăng tiến
+ so sánh giữa hai viễn cảnh; đầu hàng thì
mất tất cả, chiến đấu thì thắng lợi được cả
chung và riêng
?Phân tích nt lập luận ở đoạn kết ?
HS
- Vạch rõ hai con đường chính và tà; sống
và chết để thuyết phục tướng sĩ Chính thái
độ dứt khoát này đã có tác dụng thanh
toán những thái độ trù trừ trong hàng ngũ
tướng sĩ, động viên những người thờ ơ
đứng sang phí quyết chiến, quyết thắng
Trỡnh bày ý kiến
So sỏnh
Cách nói khi thẳng
thắn, khi mỉa mai, chế giễu, giọng văn có tình,
có lí, sâu sắc thấm thía
- Khẳng định đúng nên làm:
+ Cảnh giác với kẻ thù + Chăm lo luyện tập cung tên Kích lệ lập công dân xả thân vì nước
Khích lệ lòng tự
trọng, liêm sỉ ở mỗi người
Hoạt động 3: Tổng kết.
Mục tiờu: Khỏi quỏt húa kiến thức qua toàn bài học
Phương phỏp: Khỏi quỏt húa
Thời gian: 10 phỳt
? Trỡnh bày những nội dung và nghệ thuật HS trỡnh bày III Tổng kết