Giáo án Ngữ văn 6 - Tiết 1 đến tiết 140 - Trường PTCS Thắng Mố

Nghĩa là để đáp ứng yêu cầu tìm hiểu sự việc, con người, câu Thánh Gióng là văn bản chuyện của người nghe, tự sự.. Truyện kể về người ngừơi đọc.[r]

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Tuần 1

Bài 1, tiết 1

Văn bản

CON RỒNG CHÁU TIÊN

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu cần đạt:

- Giúp hs hiểu thế nào là truyền thuyết Hiểu nội dung, ý nghĩa và những chi tiết tưởng tượng

kì ảo của truyện

- Rèn kỉ năng đọc và kể chuyện

 Trọng tâm: Hs cần thấy đây là một câu chuyện nhằm giải thích nguồn gốc dân tộc Việt Nam, ca ngợi tổ tiên, dân tộc; Qua đó, biểu hiện ý nguyện đòan kết, thống nhất của dân tộc Việt nam ta

B.Chuẩn bị:

GV:sgk,sgv,giáo án,tltk,bảng phụ

Hs:Đọc trước văn bản

C Tiến trình họat động dạy và học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Dạy và học bài mới

a/ Giới thiệu bài: Mở đầu chương trình văn học lớp 6, chúng ta sẽ tìm hiểu về cội nguồn của

dân tộc Việt Nam qua câu chuyện “CON RỒNG CHÁU TIÊN” Câu chuyện này thuộc thể loại truyền thuyết và chúng ta cũng tìm hiểu xem thể loại truyền thuyết là thể loại như thế nào?

b/ Nội dung bài mới:

GV mời hs đọc chú thích

sgk phần (*) tr 7

Để khắc sâu truyền

Chia bố cục :gồm có ba

I Đọc- hiểu chú thích

1 Truyền thuyết là gì?

Sách giáo khoa trg 7

2 Thể loại: Truyền thuyết

hs đọc tiếp.

Lưu ý những từ khó

? Hình ảnh Lạc Long Quân

và Aâu Cơ được giới thiệu

như thế nào?

? Hãy tìm những chi tiết

trong truyện thể hiện tính

chất kì lạ, lớn lao, đẹp đẽ

của hình tượng Lạc Long

Quân và Aâu Cơ?

? Việc kết duyên của LLQ

và ÂC cùng việc ÂC sinh

nở có gì lạ?

? LLQ và ÂC chia con như

thế nào và để làm gì?

Theo truyện này thì nguời

Việt Nam ta là con cháu

của ai? Em có suy nghỉ gì

về điều này?

? Theo em, cơ sở lịch sử

của truyện con Rồng cháu

Tiên là gì?

? em hiểu thế nào là chi

tiết tưởng tượng kì ảo?

Hãy nói rõ vai trò của các

chi tiết này trong truyện?

 Gv hướng dẫn hs thảo

luận để rút ra ý nghĩa

truyện

phần

- Lạc Long Quân: nòi Rồng, sống dưới nước,khỏe vô địch, nhiều phép lạ, thường giúp dân diệt yêu quái, dạy dân trồng trọt, chăn nuôi

- Aâu Cơ: giống tiên, xinh đẹp

- HS tìm và gạch sgk

- ÂC sinh ra bọc trứng->

nở ra 100 con trai khôi ngô, khỏe mạnh như thần

- 50 con theo cha xuống biển, 50 con theo mẹ lên núi -> khi cần giúp đỡ lẫn nhau, không quên lời hẹn

Dựng nước Văn Lang, Con trưởng lấy hiệu Hùng Vương, đóng đô ở Phong Châu

- Người việt Nam là con cháu vua Hùng

- Gắn với các triều đại vua Hùng dựng nước

- Chi tiết tưởng tượng kì ảo là chi tiết không có that, do nhân dân ta sáng tạo ra nhằm giải thích một số những hiện tượng tự nhiên chưa giải thích được và đồng thời đểlàm cho tác phẩm phong phú hơn hấp dẫn hơn

3 Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

4 Bố cục: chia làm 3 phần.

5 Từ khó: sgk

II Đọc-tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật:

- Lạc Long Quân: nòi Rồng, sống dưới nước,khỏe vô địch, nhiều phép lạ, thường giúp dân diệt yêu quái, dạy dân trồng trọt, chăn nuôi

- Aâu Cơ: giống tiên, xinh đẹp

 Hình ảnh lớn lao, phi thường, đẹp đẽ

2 Diễn biến:

- LLQ và ÂC kết duyên vợ chồng

- ÂC sinh ra bọc trứng-> nở ra 100 con trai khôi ngô, khỏe mạnh: 50 con theo cha xuống biển, 50 con theo mẹ lên núi -> khi cần giúp đỡ lẫn nhau, không quên lời hẹn

- Dựng nước Văn Lang, Con trưởng lấy hiệu Hùng Vương, đóng đô ở Phong Châu

III Ý nghĩa truyện

Ghi nhớ sách giáo khoa trg 8

c/ Sơ kết bài: GV tổng kết, đánh giá, khắc sâu lại những yêu cầu chung của bài

IV Luyện tập:

- Kể diễn cảm truyện

- Trả lời câu hỏi 1,2 trg 8 phần luyện tập

- Đọc thêm sgk trg 8,9

D Dặn dò:

- Học ghi nhớ sgk trg 8

- Sọan “Bánh chưng, bánh giầy”

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Tuần 1

T iết 2

VĂN BẢN

BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY

(Truyền thuyết)

HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

- Nắm được nội dung và ý nghĩa truyện

- Rèn kỉ năng đọc và kể chuyện

 Trọng tâm: Hs cần thấy được là một câu chuyện nhằm giải thích nguồn gốc loại bánh cổ truyền của dân tộc Từ đó đề cao nhà nông, đề cao sự tờ kính trời đất và tổ tiên của dân tộc Việt Nam ta

B.chuẩn bị:

Gv:sgk,sgv,tltk,bảng phụ, tranh sgk phóng to

Hs:Đỏctước văn bản sgk, trả lời câu hỏi

C Tiến trình thực hiện dạy và học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

- Truyền thuyết là gì?

- Hãy kể một cách diễn cảm truyện “CON RỒNG CHÁU TIÊN” Nêu ý nghĩa truyện?

3 Bài mới:

a/ Giới thiệu bài: Hàng năm, cứ tết đến thì gia đình chúng ta lại chuẩn bị làm những món ăn

ngon để cúng tổ tiên Các em thử kể xem đó là những món nào Trong các món ăn ngày tết không thể thiếu bánh chưng, bánh giầy Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu nguồn gốc của chiếc bánh giầy, bánh chưng này

b/ Nội dung bài mới:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Bài ghi

GV đọc một phần -> HS đọc

tiếp

Cho hs tóm tắt truyện

Giải thích từ khó

? Vua Hùng chọn người nối

ngôi trong hòan cảnh nào? Với

ý định ra sao? Bằng hình thức

nào? Em có suy nghĩ gì về ý

định đó?

? Hãy đọc đọan văn “Các

Lang ai …về lễ tiên vương”

Theo em, đọan văn này chi tiết

nào em thường gặp trong các

chuyện cổ dân gian? Hãy gọi

tên chi tiết ấy và nói ý nghĩa

của nó?

? Vì sao trong các con vua, chỉ

có Lang Liêu được thần giúp

đở? Lang Liêu đã thực hiện lời

dạïy của thần ra sao?

? Hãy nói ý nghĩa của hai loại

bánh mà Lang Liêu làm để

dâng lễ?

? Theo em, vì sao hai thứ bánh

Lang Liêu làm được vua Hùng

chọn để tế trời đất, tiên vương

và Lang Liêu được nối ngôi?

GV gợi ý cho hs thảo luận để

rút ra ý nghĩa truyện

Hs đọc văn bản

Tập tóm tắt văn bản

- Giặc ngoài đã dẹp yean, vua đã già

- Tìm người tài giỏi hiểu được

ý vua cha, nối được chí vua

Chọn bằng cách các lang thi tàidâng lễ tiên vương, ai làm vừa ý vua sẽ được nối ngôi

- Lang Liêu sớm gần gũi với nghề nông, gần gũi với người nông dân -> Được thần báo mộng Lang Liêu thật sự sáng tạo

- Bánh hình tròn- tượng trưng cho trời -> bánh giầy

- Bánh hình vuông- tượng trưng cho đất -> bánh chưng

- Lang Liêu biết quý trong nghề nông, biết vận dụng những gì mình sẳn có không sa hoa phung phí

I ĐỌC- TÌM HIỂU CHÚ THÍCH

1 Thể loại : Truyền

thuyết

2 Phương thức biểu đạt : Tự sự.

3 Bố cục: 3 phần.

4 Từ khó: Sgk

II ĐỌC- TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Nhân vật

- Vua Hùng Vương: Có 20 người con

Lang Liêu: Con thứ

18, mồ côi mẹ, gắn bó với cuocä sống đồng áng

2.Diễn biến

- Vua Hùng muốn chọn vị Lang tài giỏi nối ngôi

- Điều kiện: Sẽ tryền ngôi cho con nào làm vừa ý

- Lang Liêu thi tài: + Được thần báo mộng giúp đỡ

+ Làm hai loại bánh:

 Bánh hình tròn- tượng trưng cho trời -> bánh giầy

vuông- tượng trưng cho đất -> bánh chưng

3 Kết quả: Lang

Liêu được nối ngôi

TRUYỆN:

Ghi nhớ sách giáo khoa trang 12

IV Luyện tập:

- Câu 1,2 sgk trang 12 phần luyện tập

- Đọc thêm: Nàng Út làm bánh ót

D Dặn dò:

- Học phần ghi nhớ sgk trang 12

- Sọan và chuẩn bị bài tập 1-7/15,16

Ngày soạn :

Ngày giảng:

Tuần 1

Tiết 3

TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

A.Mục tiêu cần đạt:

- Học sinh nắm được khái niệm về từ, từ đơn, từ phức

- Nắm được đặc điểm cấu tạo từ trong tiếng việt

 Trọng tâm: Học sinh nhận biết và xác định được số lượng từ trong câu

Hiểu được nghĩa của các loại từ phức

B.Chuẩn bị:

Gv:sgk,sgv,giáo án, tltk, bảng phụ

Hs: Chuẩn bị bài

C Tiến trình day và học

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Dạy và học bài mới

a/ Giới thiệu bài mới: Để nói hoặc viết một câu nào đó chúng ta phải dùng ngôn từ

Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiêu về từ, cấu tạo của từ trong tiếng Việt

b/ Nội dung bài mới:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Bài ghi

Hs đọc phần nhiệm vụ của hs

- Thần/ dạy/ dân/ cách/ trồng

trọt/ chăn nuôi/ và/ cách/

ăn ở

? Vd trên có mấy tiếng? Mấy

từ?

? Tiếng là gì? Từ là gì?

Hs tìm từ đơn, từ phức?

Nêu đặc điểm cấu tạo của

các từ :

Làm thế nào để phân biệt từ

ghép và từ láy?

GV đưa ra một số vd khác để

hs phântích

- Ai nấy/ hồng hào/, đẹp đẽ

- Người/ con trưởng/ được/

tôn/ lên/ làm/ vua

Thông qua việc hướng dẫn

hs tìm hiểu các vd Hs tự thảo

luận rút ra kết luận về từ và

cấu tạo của từ.-> ghi nhớ

- có 12 tiếng, 9 từ

- tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ

- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu

+ Từ đơn: Thần, dạy, dân, cách, và

+ Từ phức: Trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở

 Thần, dạy, dân… -> 1 tiếng => Từ đơn

 Trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở…-> 2 tiếng trở lên

=> từ phức

- Từ ghép là từ phức có quan hệ với nhau về mặt nghĩa:

Chăn nuôi, ăn ở -> từ ghép

- Từ láy là từ phức có quan hệ láy âm : Trồng trọt -> từ láy

1 Từ là gì?

Vd sgk -> 9 từ,12 tiếng

2 Từ đơn và từ phức:

+ Từ đơn: Thần, dạy,dân, cách …

+ Từ phức: Trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở

- Từ ghép: Chăn nuôi, ăn ở

- Từ láy: Trồng trọt

3 Ghi nhớ:

SGK trang 13,14

4 luyện tập:

Bài tập 1,2 GV hướng dẫn hs làm ở lớp

Bài tập 3,4,5 hs sinh về nhà làm theo hướng dẫncủa gv

5 Củng cố:

Khái niệm từ, từ đơn, từ phức Cấu tạo của từ phức

D Dặn dò:

Học Bài, làm bài tập

Chuẩn bị: GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tuần 1

Tiết 4

GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

A.Mục tiêu cần đạt:

- Huy động kiến thức của học sinh về lọai văn bản mà hs đã biết

- Hình thành sơ bộ khái niệm văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt

 Trọng tâm: Hs cần nắm được hai khái nịêm trong phần ghi nhớ: văn bản và phương thức biểu đạt

B.Chuẩn bị:

Gv:sgk,sgv,giáo án,tltk,bảng phụ

Hs: Chuẩn bị bài

C.Tiến trình dạy và học

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Dạy và học bài mới:

GV cho hs đọc và trả lời

các câu hỏi ở sgk

 Định hướng

1c.Đọc câu ca dao

Ai ơi giữ chí cho bền

Dù ai xoay hứơng đổi nền

mạêc ai

?Câu ca dao này được viết ra

nhằm mục đích gì?

Hs đọc và trả lời các câu hỏi 1a Khi cần biểu đạt tư tưởng, tình cảm ta cần phải nói hoặc viết

1b.để biểu đạt đầy đủ tư tưởng, tình cảm, nguỵên vọng một cách đầy đủ, trọn vẹn cho người khác hiểu ta cần phải nói có đầu có đuôi nghĩa là phải có nội dung, phải hòan thành một văn bản

- Khuyên răn

- Phải giữ vững lập trường

I.Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đạt:

1.Văn bản và mục đích giao tiếp:

? Nó muốn nói lên vấn đề

gì?

? Câu ca dao trên được liên

kết với nhau như thế nào?

? Câu ca dao trên đã đủ tính

chất của một văn bản chưa?

? Theo em thế nào là một

văn bản?

Hs nhìn vào các bức tranh

sgk trả lời:

? Các bức tranh trên dùng để

minh họa cho kiểu văn bản

nào?

Hs lựa chọn kiểu văn bản

và phương thức biểu đạt cho

các tình huống bt sgk trang

17.(Theo thứ tự: Hành chính

công vụ, tự sự, miêu tả,

thuyết minh, biểu cảm, nghị

luận)

GV hướng dẫn hs lựa chọn

kiểu văn bản và phương thức

biểu đạt cho từng đọan văn

trong sgk

- Nd: các ý liền mạch, cùng nói về một vấn đề chung;

- Vần: hiệp vần nền và bền

- đủ tính chất là một văn bản

- Văn bản: Có chủ đề, có liên kết mạch lạc, có mục đích giao tiếp

- Tự sự

Theo thứ tự: Hành chính công vụ, tự sự, miêu tả, thuyết minh, biểu cảm, nghị luận)

Vd: Ai ơi giữ chí cho bền Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai

- Chủ đề: Tính kiên định

- Mục đích giao tiếp: Khuyên bảo

- Liên kết: Trình tự hợp lí, có vần điệu ( hiệp vần bền ở câu 6 và vần nền ở câu 8)

Văn bản: Có chủ đề, có liên kết mạch lạc, có mục đích giao tiếp

2 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản: Có 6 kiểu văn

bản

- Tự sự

- Miêu tả

- Biểu cảm

- Nghị luận

- Thuyết minh

- Hành chính - công vụ

II Ghi nhớ: sgk trang 17 III Luyện tập:

1 Kiểu văn bản của các đọan văn sau:

a Tự sự

b Miêu tả

c Nghị luận

d Biểu cảm

e Thuyết minh

2 Truyền thuyết “ Con

Rồng, cháu Tiên” Thuộc kiểu văn bản tự sự, vì

chuyện nói đến nguồn gốc của dân tộc Việt Nam

IV Củng cố: HS nhắc lại khái niệm văn bản và các dạng văn bản.

Kể ra một số dạng văn bản cụ thể mà em biết

D Dặn dò:

- HS học ghi nhớ sgk

- Học cách nhận biết các dạng văn bản và phương thức biểu đạt

- Sọan bài Thánh Gióng

Tuần 2:

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Bài 2, Tiết 5

Văn bản:

THÁNH GIÓNG

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu cần đạt:

1.Hs hiểu được:

- Thánh Gióng là một truyền thuyết lịch sử ca ngợi người anh hùng làng Gióng có công đánh giặc ngoại xâm cứu nước

- Thánh Gióng phản ánh khát vọng và mơ ước của nhân dân về sức mạnh kì diệu lớn lao trong việc chống giặc ngoại xâm bảo vệ đất nứơc

2 Giáo dục lòng tự hào về truyền thống anh hùng trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Giáo dục tinh thần ngưỡng mộ, kính yêu những anh hùng có công với non sông, đất nước

3 Rèn luyện kỉ năng:Kể tóm tắt tác phẩm truyện dân gian Phân tích và cảm thụ nhũng mô-típ truyện tiêu biểu trong truyện dân gian

B.Chuẩn bị:

GV:sgk, sgv, tltk, bảng phụ, tranh minh hoạ sgk phóng to

Hs: Đọc trước văn bản

C Tiến trình dạy và học:

1 Oån định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kể tóm tắt và nêu ý nghĩa hai truyền thuyết đã học

- Khái niệm truyền thuyết

3 Dạy và học bài mới:

a Giới thiệu bài mới: Tuần trước chúng ta đã học hai truyện thuộc thể lọai dân gian,

hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp một câu chuyện cùng thể loại đó là chuyện Thánh Gióng

b Nội dung bài mới:

Hoạt động của GV Hoạt động của Hs Bài ghi

Giáo viên hướng dẩn cách đọc

cho hs

Gv đọc trước 1 đọan, hs đọc

phần còn lại

Gv hưống dẫn cho hs giải

nghĩa từ khó(theo chú thích sgk)

 phân tích văn bản:

? Theo em, truyện thánh Gióng

có mấy nhân vật? Ai là nhân vật

chính?

? Chi tiết nào liên quan đến sự

ra đời của nhân vât Gióng?

? Em có nhận xét gì về sự ra đời

của nhân vật này?

? Yếu tố kì lạ về sự ra đời khác

thường này đã nhấn mạnh điều

gì về con người của cậu bé làng

Gióng?

? Yếu tố kì lạ này còn có trong

truyện nào nữa?

? Những chi tiết nào tiếp tục nói

lên sự kì lạ của cậu bé?

Hs phát hiện chi tiết (sáu chi

tiết)

 Thảo luận: Các chi tiết

trên có ý nghĩa ntn?

- GV chia hs thành 4 nhóm,

Các nhóm trao đổi thảo luận từ

hai đến ba phút, đại diện nhóm

trao đổi ý kiến

Tronh khi hs thảo luận, gv dẫn

dắt bằng những câu hỏi nhỏ rồi

chốt lại từng phần ở những chi

tiết trọng tâm

- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu

nước

- Ý thức đánh giặc cứu nước

HS đọc văn bản

- Truyện có các nhân vật:

Chú bé làng gióng, bà mẹ, sứ giả, dân làng

- Nhân vật chính là chú bé làng Gióng

- Mẹ ướm chân vào vết chân to, thụ thai-> 12 tháng sinh ra chú bé ->

lên 3 không nói, không cười, đặt đâu nằm đấy

- Ra đời kì lạ, có yếu tố hoang đường

- Báo hịêu một nhân vật tài năng giúp ích cho đất nước sẽ xuất hiện

-

- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước

- Ý thức đánh giặc cứu nước được đặt lên hàng đầu đối với người anh hùng

=> Gióng là hình ảnh

I.Đọc - tìm hiểu chú thích.

1 Thể loại: truyền thuyết.

2 Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.

3 Bố cục: 3 phần.

4 Từ khó: Sgk

II Đọc -tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật:

- Cậu bé làng Thánh Gióng được sinh ra một cách kì lạ

- Tiếng nói đầu tiên của chú bé lên ba là tiếng nói đòi đánh giặc

2 Hình ảnh Gióng ra trận:

- Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đường đánh giặc

=> Thiên nhiên cùng người anh hùng ra trận

- Đánh giặc xong Gióng