1.Kiến thức : -Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong [r]
Trang 1Ngày soạn: 3/3/2011
Ngày giảng: 8A, 8B: 04/3/2011
Tiết 106 Văn bản Thuế máu
( Trích Bản án chế độ thực dân Pháp)
-Nguyễn Ái
Quốc-I Mục tiêu cần đạt.
1.Kiến thức :
-Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản
-Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc
2.Kĩ năng :
-Đọc – hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
-Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
3 Thái độ:
Tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với chủ đề :“Yêu nước, thương
dân, tinh thần quốc tế vơ sản” với nội dung:
- Tư tưởng nhân nghĩa, tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc là nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
II Kỹ nawg sống: tư duy Phân tích
III Chuẩn bị.
1 Giáo viên: - Tìm tài liệu về tác giả, tác phẩm
- Soạn giáo án
2 Học sinh:- Đọc văn bản.
- Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài
IV Các hoạt động dạy và học.
1 Ổn định lớp: 8a:
8b:
2 Kiểm tra 15 phút.
? Qua văn bản Bàn luận về phép học của Nguyễn Thiếp, em hiểu mục đích của
việc học là gì
Đáp án :Mục đích của việc học là để làm người cĩ đạo đức, cĩ tri thức, gĩp phần làm hưng thịnh đất nước, chứ khơng phải để cầu danh lợi Muốn học tốt phải cĩ phương pháp, học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt, học phải đi đơi với hành
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng cho học sinh
Phương pháp: Thuyết trình
Hoạt động 2 tìm hiểu chi tiết văn bản:
Mục tiêu: Học sinh thấy được vẻ đẹp của HCM thể hiện sâu sắc trong lối sơng giản dị mà thanh cao.Nắm được những nét chính trong nghệ thuật của bài văn
Phương pháp: nêu vấn đề, thuyết trình, đàm thoại
Trang 2Thời gian: 20 phút.
GV: Chuyển sang ý 2 số phận người
dân Bản xứ
Gọi học sinh đọc lai phần đầu của
văn bản
? Số phận thảm thương của người
dân thuộc địa trong các cuộc chiến
tranh phi nghĩa được miêu tả như thế
nào ?
- HS trả lời
GV giảng minh họa hình ảnh:
- Những người bản xứ ở hậu phương
làm kiệt sức trong các xửng thuốc
súng… đã khạc ra từng miếng phổi,
chẳng khác gì hít phải hơi ngạt
- Số phận thảm thương ấy được chốt
lại , hằn sâu bởi những con số đầy ấn
tương: bảy mươi tám vạn người đặt
chân lên đất Pháp, tám vạn người
khơng bao giờ cịn trơng thấy mặt trời
trên quê hương đất nước mình
? Việc nêu 2 con số ở cuối đoạn văn
có tác dụng gì ?
- Góp phần tố cáo mạnh mẽ tội ác
của bọn thực dân, gây lòng căm thù,
phẫn nộ trong quãng đại các dân tộc
thuộc địa
? Nhận xét về cách đưa dẫn chứng
và bình luận của tác giả trong đoạn
văn này ? Tác dụng ?
- Hình tượng hoá các chứng cứ và
lời bình luận dưới dạng các hình ảnh
biểu tượng
=> Làm tăng thêm tính xác thực và
gợi cảm của luận cứ, dễ thuyết phục
người đọc
? Em có nhận xét gì về giọng điệu
trong đoạn văn này ?
? Nhận xét về số phận của của người
lính thuộc địa qua đoạn văn vừa tìm
hiểu
GV: Tình cảnh của người dân bản xứ
I Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm
II Đọc hiểu văn bản
5 Phân tích văn bản a.Chiến tranh và người bản xứ:
* Thái độ của các quan cai trị thực dân đối với người bản xứ:
* Số phận của người dân bản xứ:
Trang 3thật cay đắng Họ có thật sự muốn
làm người chiến sĩ bảo vệ công lý, tự
do như bọn thực dân đã khoác cho họ
không ?
? Trong đoạn luận điểm 2, (chế độ lính
tình nguyện ) được hình thành từ
những luận điểm nào?
1 Những vụ nhũng lạm trong việc bắt
lính
2 Phản ứng của những người bị bắt
lính
3 Luận điệu của chính quyền thực dân
?Trong luận cứ 1 mà tác giả đưa ra,
chính quyền thực dân đã thực hiện các
thủ đoạn bắt lính nào?
- Tiến hành những cuộc lùng ráp lớn
trên toàn Đông Dương
- Tóm những người khoẻ mạnh,
nghèo khổ
- Sau đó đến con nhà giàu: đi lính
tình nguyện hoặc xì tiền ra; ai sinh
chuyện thì sinh sự, giam cổ họ lại
? Tại sao tác giả gọi đĩ là những vụ
nhũng lạm hết sức trắng trợn?
- Bởi vì chính quyền thực dân ăn tiền
cơng khai từ việc tuyển quân, bất chấp
luật lệ Điều này cho thấy thực trạng
chế độ lính tình nguyện ở các nước
thuộc đại là cơ hội làm giàu của bọn
quan chức trên tính mạng của người
bản xứ, là cơ hội tỏ lịng trung thành,
củng cố địa vị, thăng tién quan chức
của bọn tay sai thực dân bản xứ
GV: Vậy Người dân thuộc địa có
thực “tình nguyện” hiến dâng xương
máu như lời lẽ bịp bợm của bọn cầm
quyền không ?
? Phản ứng của họ có gì khác thường
?
- Họ tìm mọi cơ hội để trốn thốt
- Họ tự làm cho mình nhiếm phải
những căn bệnh nguy hiểm nhất: bệnh
đau mắt toét chảy mủ bằng cách xát
bào mắt nhiều thứ chất độc…
? Từ đĩ, tác giả cho thấy thực trạng
chế độ lính tình nguyện như thế nào?
là người bản xứ khơng cĩ một chút tự
- Sử dụng yếu tố tự sự: liệt kê liên tục các tư liệu hiện thực có thật Các hình ảnh biểu tượng
- Giọng điệu vừa giễu cợt vừa xót xa
=> Số phận cay đắng, thảm thương của người dân bản xứ
b Chế độ lính tình nguyện:
* Các thủ đoạn, mánh khoé
bắt lính của chính quyền thực dân:
- Lùng ráp, vây bắt và cưỡng bức người ta đi lính
- Lợi dụng chuyện bắt lính mà doạ nạt, xoay xở kiếm tiền
- Trói, xích, nhốt như súc vật
- Đàn áp dã man nếu chống đối
Trang 4nguyện nào
? Trong thực tế, những sự thật nào
về lính tình nguyện được phơi bày ?
? Ở đây diễn ra sự đối lập giữa sự
thật với lời nói, sự đối lập này có ý
nghĩa gì ?
-Vạch trần thủ đoạn lường gạt tàn
nhẫn của chính quyền thực dân đối
với người bản xứ
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật
lập luận của tác giả ?
- Hình ảnh có tính xác thực
- Lời lẽ đanh thép, mỉa mai, giễu
nhại
- Lập luận phản bác
? Em hiểu gì về thái độ của tác giả
khi nói về chế độ lính tình nguyện
trong văn bản này ?
- Mỉa mai, châm biếm (khi vạch trần
sự thật về lính tình nguyện)
Bước 3: Kết quả của sự hi sinh
? Để làm rõ luận điểm 3 (kết quả của
sự hy sinh), tác giả đã dùng những luận
cứ nào?
- Sự đối xử tàn tệ, vơ lương tâm của
chế độ thực dân với người lính tình
nguyện
- Vạch trần tộ ác củta chính quyền
thuộc địa
? Trong đoạn văn này, tác giả dùng
kiểu câu gì nhiều nhất? Nhằm mục
đích gì?
- Tác giả dùng nhiều câu nghi vấn liên
tiếp và dày đặc này khơng nhằm dùng
để hỏi mà nhằm khẳng định sự thật,
đồng thời bộc lộ cảm xúc của nhà văn
Cách dùng nhiều cấu trúc câu lặp ấy đã
gĩp phần nhấn mạnh ý tưởng của
người viết
? Kết quả sự hi sinh của người dân
thuộc địa trong các cuộc chiến tranh
như thế nào ?
? Nhận xét về nghệ thuật diễn đạt
đoạn văn này ? Tác dụng của nghệ
thuật đó ?
- Để khẳng định sự thật, đồng thời
* Phản ứng của người bị bắt lính tình nguyện:
- Tìm mọi cơ hội để trốn thoát
- Tự làm cho mình nhiễm phải những bệnh nặng nhất
=> Không dựa trên sự tình nguyện nào; gây thêm nhiều chết chóc, bệnh tật nguy hiểm
Trang 5bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người
viết
- Nhấn mạnh nội dung cần trình bày;
tạo sự nhịp nhàng cho lời văn; tăng
thêm sức thuyết phục của lí lẽ và
chứng cớ
? Qua cách đối xử đĩ sự thật nào được
phơi bày, tố cáo?
- Sự bỉ ổi, tán tận lương tâm của bọn
cầm quyền thực dân với người dân
thuộc địa
- Cái giá của thuế máu mà người lính
thuộc địa phải trả là hết sức to lớn
? Từ đó, thái độ nào của người viết
được bộc lộ ?
- Mỉa mai, châm biếm, tố cáo quyết
liệt chế độ thực dân Pháp tại Việt
Nam
? Em có nhận xét gì về cách kết thúc
đoạn văn?
- Thể hiện niềm tin, niềm mong mỏi
chính đáng và sâu sắc vào thái độ
của nhân dân lao động bản xứ
- Bước đầu nêu ra con đường đấu
tranh cách mạng trên cơ sở tố cáo,
lên án tội ác và sự dã man vô nhân
đạo của thực dân Pháp
3 Kết quả của sự hi sinh:
Trở về với thân phận nơ lệ và
sự hy sinh là vơ nghĩa
Hoạt động 3: Tổng kết.
Mục tiêu: Khái quát hĩa kiến thức qua tồn bài học
Phương pháp: Khái quát hĩa
Thời gian: 15 phút
?Văn bản đem lại cho em những
hiểu biết nào về bản chất chế độ
thực dân và số phận của người dân ở
các nước thuộc địa cách đây 2/3 thế
kỉ ?
- Bộ mặt giả nhân giả nghĩa, thủ
đoạn tàn ác của chế độ thực dân đối
với người dân các nước thuộc địa
- Số phận đau thương của ngưới dân
thuộc địa bị đẩy đi làm bia đỡ đạn
trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
? Văn bản Thuế máu đã thể hiện một
cách viết nghị luận độc đáo của
Nguyễn Ái Quốc trên các phương
III.Tổng kết Ghi nhớ: SGK trang 92
Trang 6diện nào ?
- Giàu chứng cớ từ tư liệu hiện thực
- Tạo thành các hình ảnh biểu tượng
khiến lập luận có sức gợi cảm
- Tính nhịp nhàng giàu âm điệu của
lời văn
- Giọng điệu mỉa mai, châm biếm
? Đọc văn bản Thuế máu, em hiểu
thêm những mục đích nào của văn
chương Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí
Minh ?
- Dùng văn để vạch mặt, tố cáo tội
ác của thực dân đế quốc
- Dùng văn để bênh vực quyền lợi
của nhân dân các nước thuộc địa,
khích lệ tinh thần đấu tranh giải
phóng ở họ
- Dùng văn để bày tỏ quan điểm
chính trị rõ ràng của người viết
Tất cả làm thành mục đích chiến
đấu mãnh liệt của văn chương
Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh
* Gọi 1 HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 Luyện tập:
Mục tiêu: Vận dụng kiến thức vào thực hành
Phương pháp: thuyết trình, đàm thoại
Thời gian: 5 p
Yêu cầu HS đọc phần bài tập
GV hướng dẫn
HS đọc bài, Làm bài
IV Luyện tập
Hoạt động 5: Củng cố bài học.
Mục tiêu: GV chốt và khẳng định lại tồn bộ ý nghĩa của văn bản
Phương pháp: Thuyết trình
Thời gian: 1 phút
Hoạt động 6 Hướng dẫn học bài ở nhà.
Thời gian: 1 phút
Yêu cầu học bài, tìm đọc các câu chuyện về Bác, soạn bài hội thoại
V Rút kinh nghiêm.