Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tiết học 57: Chỉ từ

Chóng cã thÓ chØ ra nh÷ng sù vËt, nh÷ng thêi ®iÓm khã gäi thµnh tªn, giúp người nghe, người đọc định vị ®­îc c¸c sù vËt, thêi ®iÓm Êy trong chuçi sù vËt hay trong dßng thêi gian v« tËn..[r]

Tiếng Việt chỉ từ

A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức : Giúp học sinh :

- Hiểu "# ý nghĩa và công dụng của chỉ từ

- Biết cách dùng chỉ từ trong khi nói, viết

2 Kĩ năng: Luyện kỹ năng nhận biết và sử dụng chỉ từ thích hợp khi nói và viết

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng chỉ từ trong nói và viết

B Chuẩn bị :

GV: Bảng phụ, soạn giáo án

HS: Trả lời theo câu hỏi SGK

C Phương pháp: Quy nạp – thực hành.

D Tổ chức các hoạt động dạy học

I ổn định(1’)

II KTBC(5’) :

? Số từ là gì ? Hãy tìm số từ trong đoạn trích sau đây ?

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

? 6# từ là gì? Tìm và giải thích @# từ trong câu sau?

“ Mọi  vừa đi, vừa nói chuyện, pha trò gọi nhau í ới”

III Bài mới

Hoạt động 1(15p) : Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu lý thuyết.

GV treo bảng phụ có chứa ngữ liệu

? Học sinh đọc ngữ liệu?

? Các từ in đậm trong đoạn văn bổ nghĩa cho

các từ nào ?

HS: Từ “nọ”  “ông vua”

“ấy”  “viên quan”

“kia”  “làng”

“nọ”  “cha con nhà”

“kia”  “cánh đồng làng”

? Tác dụng của các từ in đậm đó ở trong câu ?

HS:làm cho CDT xác định hơn, cụ thể hơn 

định vị "# sự vật trong không gian nhằm

tách biệt sự vật này với sự vật khác

? Hãy so sánh ý nghĩa các từ và cặp từ sau, từ

đó rút ra ý nghĩa của các từ in đậm?

- Ông vua / ông vua nọ

- Viên quan / viên quan ấy

- Làng / làng kia

A Lý thuyết :

I Chỉ từ là gì ?

1 Ngữ liệu/SGK.

2 Phân tích.

- Nhà / nhà nọ

HS: - Nghĩa của các cặp có các từ : nọ, kia, ấy

"# cụ thể hóa, "# xác định 1 cách rõ ràng

trong không gian

? So sánh nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong đoạn

trích “Sự tích Hồ bRZ (SGK/137) có điểm

nào giống và khác với các - hợp đẫ phân

tích ở trên?

- Viên quan ấy / hồi ấy

- Nhà nọ / đêm nọ

HS:

* Giống nhau: - Cùng xác định vị trí của sự

vật

* Khác nhau:

- này, kia, ấy, nọ ở phần (1) xác định vị trí

của sự vật trong không gian

- ấy, nọ ở phần (3) định vị về thời gian

? Đến đây em hiểu chỉ từ là gì ?

HS : Phát biểu.

? HS đọc ghi nhớ ?

GV bổ sung:

GV cho HS quan sát lại ngữ liệu (1,2,3) ở

phần I ?

HS quan sát

? Trong các câu ở phần I, chỉ từ đảm nhiệm

chức vụ gì ?

HS : - Làm nhiệm vụ phụ ngữ sau bổ nghiã

cho danh từ, cùng với danh từ và phụ ngữ

-Y lập thành 1 cụm danh từ , hoạt động

trong câu  một DT( làm chủ ngữ, vị ngữ,

trang ngữ…):

- viên quan ấy

- một cánh đồng làng kia,

- hai cha con nhà nọ

? HS đọc 2 VD của HCM và Bánh chưng,

bánh giầy /137+138 ?

? Tìm chỉ từ trong 2 câu đó, xác định chức vụ

của chúng trong câu ?

HS : a) Chỉ từ : Đó chủ ngữ.

b) Chỉ từ : Đấytrạng ngữ

? Hãy nêu hoạt động của chỉ từ ở trong câu ?

HS : Trả lời.

? HS đọc ghi nhớ ?

3 Nhận xét.

- Các từ  : này, kia, ấy, đó,

nọ, dùng để trỏ, "# thêm vào

cụm DT, xác định vị trí của sự vật trong không gian và thời gian  gọi

là chỉ từ

* Ghi nhớ/SGK.

II Hoạt động của chỉ từ trong câu

1 Ngữ liệu/ SGK.

2 Phân tích.

3 Nhận xét.

* Ghi nhớ/SGK.

Hoạt động 2(18p) : Hướng dẫn luyện tập

? Đọc y/c BT 1 ?

? Tìm các chỉ từ trong câu, xác định chức vụ

của các chỉ từ trong câu ?

HS : Làm việc theo nhóm.

Đại diện nhóm trả lời

BT 2: Thay các từ in đậm bằng các chỉ từ

thích hợp ?

HS: ? BT 3: Có thể thay các chỉ từ trong đoạn trích )Y đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? HS: Giải thích B Luyện tập Bài tập 1 : a) Hai thứ bánh ấy : + Định vị sự vật trong không gian + Làm phụ ngữ sau trong cụm danh từ b) Đây, đấy + Định vị sự vật trong không gian + Làm chủ ngữ c) Nay : + Định vị sự vật trong không gian + Làm trạng ngữ d) Đó : - Định vị sự vật trong không gian - Làm trạng ngữ Bài tập 2 : a) Đến chân núi sóc = đến đấyđịnh vị về không gian b) Làng bị lửa thiêu cháy = làng ấy( đó, đấy) định vị về không gian - Cần viết  vậy để khỏi lặp từ Bài tập 3 : - Không thay "#5 điều này cho thấy chỉ từ có vai trò rất quan trọng Chúng có thể chỉ ra những sự vật, những thời điểm khó gọi thành tên, giúp  nghe,  đọc định vị "# các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay trong dòng thời gian vô tận IV Củng cố(2p): ? Chỉ từ là gì? Chỉ - hoạt động trong câu ntn? V HDVN(3p) : - Học thuộc ghi nhớ/SGK - Hoàn thành các BT còn lại - Chuẩn bị bài “Luyện tập kể chuyện -_ -#Z E Rút kinh nghiệm: