Đó là một mạch lạc vì: các phần, các đoạn +Cảnh chia đồ chơi được nối tiếp nhau theo một trình tự rõ ràng, luôn có +Cảnh Thủy chia tay với cô những diễn biến mới mẻ qua mỗi phần, mỗi đoạ[r]
Trang 1TuÇn:1 TiÕt 1
BÀI 1: TIẾT 1: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lý Lan)
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm cao đẹp của người mẹ đối với con nhân
ngày khai trường
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi con người
B Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- GV kiểm tra sách, vở bao bì, dán nhãn, bài soạn của học sinh
3 Bài mới:
- GV giới thiệu bài mới: Trong quãng đời đi học, hầu như ai cũng trải qua ngày khai
trường đầu tiên Nhưng ít ai để ý xem trong đêm trước ngày khai giảng ấy mẹ mình
đã làm gì và nghĩ những gì? Để giúp các em hiểu thêm tấm lòng thương yêu, tình
mẫu tử sâu nặng của bà mẹ đối với con và vai trò lo lớn của nhà trường đối với
cuộc sống của mỗi con người như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu
điều đó (GV ghi tựa bài lên bảng)
? Cho biết văn bản này thuộc thể loại gì? (VB nhật dụng)
? Em hãy nhắc lại thế nào là VB nhật dụng?
(Là văn bản đề cập tới những nội dung có tính chất cập
nhật, đề tài có tính chất thời sự đồng thời là những vấn
đề xã hội có ý nghĩa lâu dài)
HS đọc VB
? VB này đề cập tới vấn đề gì?
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu VB
? Hoàn cảnh nào đã làm nảy sinh tâm trạng của người
mẹ và đứa con?
(Đêm trước ngày khai trường của con, mẹ không ngủ
được )
? Tìm những từ ngữ trong VB biểu hiện rõ tâm trạng của
hai mẹ con?
I.Đọc -hiểu chú thích
1 Thể loại : VB nhật dụng
2 Xuất xứ: Trích từ báo
“yêu trẻ” số 116, TP.HCM ngày 1/9/2000
3 Đại ý: Ghi lại tâm trạng
của người mẹ trong 1 đêm không ngủ được trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
II Tìm hiểu văn bản
1.Tâm trạng của người mẹ và đứa con:
-Con: Thanh thản, nhẹ
nhàng -> vô tư
-Mẹ: Thao thức, trằn trọc,
suy nghĩ miên man, hồi hộp, sung sướng, thi hành
Ngµy so¹n: 20/8 Ngµy d¹y: 24/8
Trang 2-Con: Thanh thản, môi hé mở, thỉnh thoảng chụm lại như
đang mút kẹo
-Mẹ: Trằn trọc không ngủ được nghĩ về ngày khai trường
đầu tiên của con mình
? Em hãy tưởng tượng và mô tả lại tâm trạng của hai mẹ
con trong đêm đó?
? Qua các chi tiết trên em có nhận xét gì về tâm trạng
của hai mẹ con? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì?
(Tâm trạng khác nhau - Nghệ thuật tương phản)
-HS thảo luận: Tại sao người mẹ lên giường mà vẫn trằn
trọc không ngủ? - Lo lắng cho con
- Ký ức tuổi thơ sống lại
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường để lại ấn tượng
sâu đậm trong tâm hồn mẹ?
- Cứ nhắm mắt lại dài và hẹp
- Cho nên ấn tượng bước vào (trang 7)
? Tại sao ngày khai trường vào lớp 1 của con lại in dấu
ấn trong tâm hồn người mẹ như vậy? (HS thảo luận)
? Hãy hồi tưởng lại ngày khai trường đầu tiên vào lớp 1
của mình và kể cho các bạn nghe?
? Từ dấu ấn ngày khai trường đầu tiên của con điều mà
mẹ mong muốn cho con ở đây là gì?
(Mẹ mong muốn nhẹ nhàng bâng khuâng, xao xuyến
kỷ niệm đẹp về ngày khai trường)
? Qua việc tìm hiểu trên em thấy người mẹ là người ntn?
- Thương yêu con
- Lo lắng cho con
- Mong muốn cho con được sung sướng
? Trong văn bản có phải mẹ đang nói trực tiếp với con
không? Theo em người mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết
này có tác dụng gì?
(Nói với chính mình nổi bật tâm trạng, khắc họa tâm
tư, tình cảm)
HS theo dõi phần tiếp theo.
? Câu văn nào nói lên vai trò, tầm quan trọng của nhà
trường đối với thế hệ trẻ?
(Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm )
? Câu này có tác động ntn tới việc học hành của mỗi học
vọng không ngủ được
Tình mẫu tử thiêng
liêng, cao cả
2.Tầm quan trọng của nhà trường với thế hệ trẻ
-Không được phép sai lầm trong giáo dục
-Giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai
Trang 3sinh?
? Kết thúc bài văn ntn mẹ nói: “Đi đi con mở ra” Em nghĩ
gì về câu nói của người mẹ? Đến bây giờ em học tới lớp 7 em
hiểu thế giới kì diệu ấy là gì? Nó ntn? (HS thảo luận)
(Vai trò của nhà trường mang lại cho mỗi con người sau này:
Tri thức, tình cảm, tư tưởng, đạo lý, tình bạn, tình thầy trò )
? Theo em điều mà tác giả muốn nói tới trong VB này là gì?
HS đọc ghi nhớ trang 9
GV: Có thể nói văn bản này là bài ca thi hành vọng về
con cái và nhà trường
Là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, cao cả
GV: Có thể cho HS phát biểu bằng miệng hoặc đọc đoạn
văn đã chuẩn bị ở nhà
GV: Khẳng định lại tình thương yêu con sâu sắc của các
bà mẹ
GV: Có thể cho HS phát biểu bằng miệng hoặc đọc đoạn
văn đã chuẩn bị trước ở nhà
GV nhận xét lời phát biểu có chân thành, xúc động, sâu
lắng không?
Khẳng định lại tình thương yêu sâu sắc của các bà mẹ
Giáo dục rất quan trọng, lớn lao
* Ghi nhớ SGK/9
III Luyện tập
Em hãy nhớ lại ngày đầu tiên đi học và viết thành một đoạn văn Em có cho rằng trong quãng đời HS, đó là ngày để lại ấn tượng sâu đậm nhất hay không?
4 Củng cố: -HS đọc lại ghi nhớ
-Theo em: Em sẽ làm gì để đền đáp lại tình cảm của mẹ dành cho em
5 Dặn dò:
- Học ghi nhớ trang 9.Làm tiếp BT2,Chuẩn bị bài: Mẹ tôi
Rĩt kinh
nghiƯm………
………
………….
TIẾT 2: Ngµy so¹n: 20/8 Ngµy d¹y:25/8
mĐ t«i
(Ét -môn-đô-đơ-A-mi-xi)
A Mục đích yêu cầu : Giúp học sinh:
- Hiểu được tác dụng lời khuyên của bố về lỗi của một đứa con đối với mẹ
- Hiểu và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái
B Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Tóm tắt ngắn gọn VB “Công trường mở ra”
? Bài học sâu sắc nhất nhất mà em rút ra từ VB này là gì?
Trang 4- GV: giới thiệu bài mới: Em đã bao giờ phạm lỗi với mẹ chưa? Đó là lỗi ntn? Sau
khi phạm lỗi em có suy nghĩ gì?
- HS: Trả lời GV nêu vđ GV ghi tựa
HS đọc và tìm hiểu chú thích SGK/10
GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản
? Nguyên nhân nào khiến người bố phải viết thư cho
En-ri-cô?
? Em có đồng ý với cách làm của bố En-ri-cô không?
?Qua VB em tháy người bố có thái độ ntn đối với En-ri-cô?
? Dựa vào đâu mà em biết được điều đó?
(Dựa vào lời lẽ ông viết trong bức thư)
? Lý do gì đã khiến ông thể hiện thái độ đó?
(ông cảm thấy bất ngờ, hụt hẫng, không tưởng tượng được
En-ri-cô lại có thái độ như vậy đối với mẹ)
? Tại sao thể hiện sự tức giận của mình mà bố lại gợi đến
mẹ? Vậy bà mẹ là người ntn? Căn cứ vào điều mà em có
được nhận xét đó?
? Từ hình ảnh người mẹ của En-ri-cô em có cảm nhận gì
về tấm lòng của các bà mẹ nói chung?
(Thương con vô bờ bến, thi hành sinh tất cả vì con)
? Em có suy nghĩ gì trước những lời cảnh tỉnh của người
cha?
(Những lời nói của người cha thật chí lý, chí tình, thật sâu
sắc, những gì đã mất đi thì vĩnh viễn không thể nào lấy lại
được, đặc biệt đó là người mẹ, nhất là việc chuộc lỗi với
mẹ khi mẹ không còn )
? Theo em điều gì đã khiến En-ri-cô xúc động vô cùng khi
đọc thư bố Trong 4 lí lo đã nêu ở SGK em chọn lý do nào?
(HS có thể chọn a, b, c nhưng phải giải thích)
I Giới thiệu tác giả tác phẩm (SGK)
II Tìm hiểu văn bản
1 Nguyên nhân dẫn đến việc bố viết thư
Khi nói với mẹ tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ
2 Thái độ của người cha đối với En-ri-cô
-Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm vào tim bố vậy
-Bố không thể nén được cơn tức giận đối với con
-Con hãy nhớ rằng tình thương yêu kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả
-Thà không có con
-Thật xấu hổ
Ngạc nhiên, hụt hẫng, thất vọng, buồn bã, tức giận
Mong con hiểu được công lao, thi hành sinh vô bờ bến của mẹ
Trang 5? Trước sự thi hành sinh của mẹ dành cho En-ri-cô người
bố đã khuyên con điều gì?
- Không bao giờ được nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con
? Em hiểu được điều gì qua lời khuyên nhủ của người bố?
(Đối với mẹ phải cố gắng đừng bao giờ làm điều sai khiến
mẹ buồn lòng Nếu làm sai phải biết nhận lỗi vì mẹ là
người rất bao dung, sẵn sàng tha thứ mọi lỗi lầm của chúng
ta biết thành khẩn nhận lỗi)
? Theo em, tại sao người bố không nói trực tiếp mà lại phải
viết thư? (HS thảo luận)
(Tình cảm sâu sắc, tế nhị, kín đáo nhiều khi không nói trực
tiếp được Hơn nữa viết thư là chỉ nói riêng cho người mắc
lỗi biết, không làm cho người mắc lỗi mất đi lòng tự trọng
Đây chính là bài học về cách ứng xử trong cuộc sống gia
đình, nhà trường và xã hội)
? Qua bức thư người cha viết em rút ra được bài học gì?
(Hiểu công lao cha mẹ và làm nhiều việc tốt để đền đáp
công lao đó)
? Từ trước đến nay em đã làm gì có lỗi với mẹ chưa?
(HS liên hệ)
3 Lời khuyên nhủ của bố
-Không được thốt ra lời nói nặng với mẹ
-Khi phạm lỗi phải thành khẩn nhận lỗi
-Con phải xin lỗi mẹ
Lời khuyên nhủ chân tình, sâu sắc.
* Ghi nhớ
(SGK/12)
III Luyện tập:
- Hãy kể lại một sự việc em lỡ gây ra khiến cha mẹ buồn phiền
4 Củng cố:
- Cho HS đọc thêm “Thư gửi mẹ” và “Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ”
5 Dặn dò: Tóm tắt văn bản.Học ghi nhớ, ND bài giảng.
- Làm BT 1 (12)
- Soạn : Từ ghép - Chú ý:
+ Các loại từ ghép?
+ Cấu tạo và nghĩa của từ ghép?
Rĩt kinh nghiƯm
Trang 6TIẾT 3: Ngµy so¹n: 20/8 Ngµy d¹y: 27/8
TỪ GHÉP
A Mục đích yêu cầu : Giúp học sinh:
- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép độc lập
- Hiểu cơ chế tạo nghĩa của từ ghép TV
- Biết vận dụng những hiểu biết về cơ chế tạo nghĩa vào việc tìm hiểu nghĩa của hệ
thống từ ghép TV
B Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- KT tập soạn của HS
3 Bài mới:
- GV: giới thiệu bài mới:
HS: tìm hiểu cấu tạo của từ ghép và các loại từ ghép
HS : Đọc phần 1, 2 (I)
? Hãy cho biết trong các từ ghép “Bà ngoại, thơm
phức” tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ?
? Tiếng phụ có tác dụng gì? (Bổ sung nghĩa cho tiếng
chính)
? Em có nhận xét gì về trật tự của các tiếng trong
những từ ấy? (Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng
sau)
? Đó là từ ghép loại nào? (TGCP)
HS : đọc ý 1 của ghi nhớ (14)
? Cho thêm 3 VD về TGCP ngoài SGK?
? Các tiếng trong 2 từ ghép: Quần áo, trầm bổng có
phân ra tiếng chính, tiếng phụ không? (không)
? Vậy các tiếng đó có quan hệ ngữ pháp ntn ? (ngang
nhau)
? Đó là từ ghép loại nào? (TGĐL)
HS đọc ý 2 ghi nhớ trang 14
? Vậy TGĐL có cấu tạo ntn? Mời các em cho thêm VD
về kiểu từ ghép này? (GV xem kĩ và sửa chỗ sai)
I.Các loại từ ghép: 2 loại
1.Từ ghép chính phụ
Cấu tạo:
-Bà ngoại
C P -Thơm phức
C P
Tiếng phụ
bổ nghĩa cho tiếng chính -Tiếng chính đứng trước tiếng phụ
2 Từ ghép đẳng lập
-Quần + Áo = Quần áo -Trầm + bổng = Trầm bổng
Các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
* Ghi nhớ 1 (14)
Trang 7? Toựm laùi tửứ gheựp coự maỏy loaùi? Moói loaùi coự caỏu taùo
ntn? So saựnh sửù khaực nhau cuỷa 2 loaùi?
-TGCP: Tieỏng chớnh, tieỏng phuù
-TGẹL: Khoõng phaõn bieọt tieỏng chớnh, tieỏng phuù
HS tỡm hieồu yự nghúa cuỷa tửứ gheựp
? Haừy so saựnh yự nghúa cuỷa tửứ “baứ” vụựi “baứ ngoaùi”,
“thụm” vụựi “thụm phửực” khaực nhau ntn?
-Baứ: Ngửụứi ủaứn baứ sinh ra cha hoaởc meù
-Baứ ngoaùi: Ngửụứi ủaứn baứ sinh ra meù
-Thụm: Chổ muứi vũ noựi chung deón chũu, deó ngửỷi
-Thụm phửực: Coự muứi thụm boỏc leõn maùnh, haỏp daón, laứm
nửực muừi
? Tửứ ủoự em coự nhaọn xeựt gỡ veà nghúa cuỷa tửứ gheựp “baứ
ngoaùi”, “thụm phửực” so vụựi nghúa cuỷa tieỏng chớnh “baứ”,
“thụm” trong TGCP?(HS thaỷo luaọn)
-GVKL: Nghúa cuỷa TGCP heùp hụn, cuù theồ hụn nghúa
cuỷa tieỏng chớnh (tửứ ủụn) taùo ra noự
GV lửu yự: Caực tửứ gheựp: Dửa haỏu, caự trớch, oỏc bửụu coự
tieỏng “haỏu”, “trớch”, “bửụu” ủaừ maỏt nghúa, mụứ nghúa nhửng
ngửụứi ta vaón xaực ủũnh ủoự laứ TGCP vỡ nghúa cuỷa caực tửứ naứy
heùp hụn nghúa cuỷa caực tieỏng chớnh (dửa, caự, oỏc)
? So saựnh nghúa cuỷa tửứ “Quaàn aựo”, “traàm boồng” vụựi
nghúa cuỷa moói tieỏng taùo ra noự em thaỏy coự gỡ khaực nhau?
? Vaọy em coự nhaọn xeựt gỡ veà nghúa cuỷa TGẹL so vụựi
nghúa cuỷa moói tieỏng trong tửứ gheựp?
HS ủoùc ghi nhụự
GV lửu yự: Moọt soỏ tửứ gheựp khoõng coứn roừ nghúa nhửng
nghúa cuỷa tửứ gheựp khaựi quaựt hụn nghúa cuỷa moói tieỏng
neõn vaón laứ tửứ gheựp ủoọc laọp (giaỏy maự, vieỏt laựch, rửứng ruự,
gaứ queự )
? Thaỷo luaọn: Xem xeựt nghúa giửừa caực tieỏng trong tửứ
gheựp ủoọc laọp coự gỡ khaực nhau?
*Khaực nhau:
-Coự theồ ủoàng nghúa: to = lụựn
-Coự theồ traựi nghúa: traàm boồng
-Coự theồ cuứng chổ nhửừng sửùvaọt hieọn tửụùng gaàn guừi nhau,
II Nghúa cuỷa tửứ gheựp
1 Nghúa cuỷa tửứ gheựp chớnh phuù
-Baứ: Ngửụứi ủaứn baứ sinh ra cha hoaởc meù
-Baứ ngoaùi: Ngửụứi ủaứn baứ sinh ra meù mỡnh
Nghúa cuỷa tửứ gheựp chớnh phuù heùp hụn nghúa cuỷa tieỏng chớnh
Coự tớnh phaõn nghúa
2 Nghúa cuỷa từ ghép đẳng lập
-Quaàn aựo: Chổ chung trang phuùc
-Traàm boồng (aõm thanh) luực cao, luực thaỏp nghe eõm tai
Nghúa cuỷa tửứ gheựp ủoọc laọp khaựi quaựt hụn nghúa cuỷa caực tieỏng taùo neõn noự
Coự tớnh hụùp nghúa (Ghi nhụự 2 (14)
Trang 8cùng trường nghĩa: nhà - cửa, quần - áo
III Luyện tập:
1 Bài tập 1: (T15) Phân loại từ ghép
- Từ ghép chính phụ: lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cười nụ
- Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ, chài lưới, cây cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi
2 BT4/15: Không thể nói “1cuốn sách vở” được vì: Sách và vở là 2 cuốn nhau.
- Sách là do BGD xuất bản để học, xem
- Vở dùng để ghi bài
Cuốn sách vở gộp lại thì không có nghĩa
3 BT3: (16): Phân tích cấu tạo từ ghép
- Máy hơi nước
- Than tổ ong - Bánh đa nem
4 Củng cố : Cho HS đọc lại ghi nhớ HS đọc phần đọc thêm SGK 16-17
5 Dặn dò: - Làm các BT còn lại
- Chuẩn bị bài: Liên kết trong VB và từ láy
Rĩt kinh nghiƯm:
_
TIẾT 4: Ngµy so¹n: 20/8 Ngµy d¹y: 29/8
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A Mục tiêu bài học : Cho học sinh thấy:
- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì VB nhất định phải có tính liên kết Sự liên kết
ấy cần được thể hiện cả 2 mặt: hình thức ngôn từ và nội dung, ý nghĩa
- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được những văn bản
có tính liên kết
B Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- KT vở BT ngữ văn của học sinh
3 Bài mới: (Dựa vào bài VB và phương thức biểu đạt) đã học ở lớp 6 để giới thiệu
HS đọc phần 1 (17)
? Theo em nếu bố En-ri-cô chỉ viết mấy câu đó thôi thì
I Tìm hiểu bài
1 Tính liên kết của VB
Trang 9En-ri-cô có thể hiểu được bố muốn nói tới điều gì?
(Không thể hiểu rõ được vì nội dung các câu, các đoạn
thiếu sự thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau, không
kết nối nhau bằng những phương tiện ngôn ngữ thích
hợp)
? Nếu En-ri-cô còn chưa hiểu ý bố thì đó là vì lí do nào
trong 3 lý do nêu ở SGK/17?
(HS thảo luận)
GV hướng dẫn HS chọn lý do (C)
GV chốt lại: Không thể có VB nếu các câu các đoạn
trong đó không nối liền nhau mà nối liền chính là liên
kết
? Qua đó em thấy vì sao VB cần phải có tính liên kết?
HS đọc mục (1) phần ghi nhớ
HS đọc kĩ đoạn văn 1(a)
? Hãy sữa lại đoạn văn để En-ri-cô hiểu được ý bố?
HS sửa GV bổ sung
? Đọc VD 2(b) rồi so sánh những câu văn đó với
nguyên văn bài viết “cổng trường mở ra” và cho biết
người viết đã chép thiếu hay sai những từ ngữ cụ thể
nào?
-Thiếu: Còn bây giờ (Giấc ngủ đến với con )
-Sai: “Gương mặt thanh thoát của con” thì lại viết là
gương mặt thanh thoát của “đứa trẻ”
? Vậy em thấy bên nào có sự liên kết, bên nào không
có sự liên kết? (Bên nguyên bản có sự liên kết)
? Em có hiểu tại sao chỉ do để xót mấy chữ “còn bây
giờ” và chép lầm chữ “con” bằng chữ “đứa trẻ” mà
những câu văn này đang liên kết bằng trở nên rời rạc
không? ( HS thảo luận)
? Vậy ngoài sự liên kết về nội dung ý nghĩa một VB
cần có sự liên kết về mặt nào nữa?
(Cách sử dụng từ ngữ hình thức)
HS đọc ghi nhớ /18
GV cho từng tổ lên bảng làm lớp nhận xét bổ sung,
GV sửa câu theo thứ tự hợp lý
con thiếu lễ độ với mẹ
bố nhớ mẹ con đã thức suốt đêm hãy nghĩ kĩ xem người mẹ sẵn sàng
thôi con đừng hôn bố
Các câu chưa nối liền nhau một cách tự nhiên, hợp lý
Chưa liên kết
2 Phương tiện liên kết
Nội dung + Hình thức
LIÊN KẾT
* Nội dung: Làm cho nội
dung các câu văn, đoạn văn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau
* Hình thức: Phải biết kết
nối các câu, các đoạn văn bằng những phương tiện ngôn ngữ (từ, câu ) thích hợp
* Ghi nhớ: SGK/18
Trang 10II Luyện tập
1 BT1 (18): Sắp xếp ác câu theo thứ tự hợp lý: Câu 1 4 2 5 3
2 BT3 (19): Điền từ thích hợp để các câu liên kết với nhau:
“ bà bà cháu bà bà cháu Thế”
4 Củng cố :
- Cho HS đọc lại ghi nhớ
- Thế nào là liên kết trong VB?
- Muốn làm cho VB có tính liên kết ta phải thực hiện ntn?
5 Dặn dò:
-Học thuộc ghi nhớ
-Hoàn tất các BT còn lại- soạn: Bố cục VB
-Chuẩn bị bài: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
+ Tình cảm giữa 2 anh em + Cuộc chia tay của Thủy với lớp học
Rĩt kinh nghiƯm
_