Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tiết 1 đến tiết 120 - Trường THCS Chấn Thịnh

Qua cách miêu tả về 2 Thảo luận nhóm  Cả 2 n/v đều có nguồn gốc nhân vật LLQ -ÂC, em -> Đây là truyện đời xưa thần tiên thấy những chi tiết đó có được kể lại bằng cảm quan thường gặp tr[r]

Tuần 1 – Bài 1

Tiết 1

Văn bản : CON RỒNG CHÁU TIÊN

(TRUYỀN THUYẾT) Ngày soạn: 13/8/2010

Ngày giảng : 16- 8-2010

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức : Giúp học sinh:

+ Hiểu được định nghĩa sơ lược về truyền thuyết

+ Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyền thuyết CRCT

+ Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng kì ảo của truyện

2 Kĩ năng :

+ Đọc diễn cảm VB truyền thuyết

+ Nhận ra những sự việc chính của truyện

3 Thái độ :

+ Lòng tự hào về nguồn gốc cao quí của dân tộc

+ Ý thức đoàn kết trong cộng đồng

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

1 Thầy:

+ Đọc tài liệu tham khảo, soạn bài, tranh

2 Trò:

+ Đọc tìm hiểu văn bản

+ Sưu tầm tranh ảnh về đền Hùng

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định lớp:

+ Nắm vững số HS tham gia học tập

2 Kiểm tra:

+ Sự chuẩn bị học tập của HS

3 Bài mới:

HĐ 1 : Giới thiệu bài mới: Từ bao đời nay mọi thế hệ người Việt Nam đều tự

hào với nguồn gốc cao quí “Con rồng cháu tiên” của dân tộc mình Truyền thuyết

“Con rồng cháu tiên” trở nên quen thuộc và không người Việt Nam nào không tự hào yêu thích Điều gì đã làm nên giá trị đẹp đẽ của câu chuyện ấy? Ta sẽ tìm hiểu trong tiết học hôm nay

HĐ 2 : Đọc hiểu VB

I.Giới thiệu chung:

H: Thế nào là truyền

thuyết?

Dựa vào SGK TL: Truyền thuyết là:

+ Truyện dân gian

Thầy Trò Nội dung

Truyện CRCT thuộc

truyền thuyết thời đại

nào?

+ Sự kiện nhân vật có liên quan đến lịch sử thời quá khứ

+ Có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo

+ Thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với lịch sử

 ! giai # $

Hs &' chú thích*

H: Tìm bố cục của

truyện TL: Bố cục chia 3 đoạn 1 Từ đầu … Long Trang

2 Tiếp … lên đường

3 Còn lại

*B* + : 3 #

Truy.n g/m có m0y nhân

Gv nhận xét, sửa chữa Kế tóm tắt

II Đọc – hiểu VB

H: LLQ và ÂCï có nguồn

gốc như thế nào? TL: Nguồn gốc kỳ l: đều là

thần

1 Lạc Long Quân và Âu Cơ.

H: Lạc Long Quân được

giới thiệu như thế nào?

H: Theo em sự phi

thường ấy là vẻ đẹp biểu

hiện của loại người nào?

TL: LLQ là con thần biển, có nhiều phép lạ, sức mạnh vô địch, diệt trừ yêu quái, giúp dân

- Lạc Long Quân có vẻ đẹp cao quí của bậc anh hùng

H: Âu Cơ hiện lên với

những vẻ đẹp đáng quí

nào?

H: Đó là biểu hiện đáng

quí của ai?

TL: Âu Cơ là con thần Nông xinh đẹp tuyệt trần, yêu thiên nhiên

- Âu Cơ có vẻ đẹp cao quí,

đoan trang, dịu dàng của người phụ nữ

? Qua cách miêu

nhân

nay hay khơng?

->

cái phi tiên, ơng cha ta

ra

 5 2 n/v  cĩ / *

Thầy Trò Nội dung

6S< T@ U< câu . thêm  5#< lung linh

H: Giữa người anh hùng

và người phụ nữ cao quí

có sự việc gì xảy ra?

TL: họ gặp nhau, đem lòng yêu nhau và trở thành vợ chồng

- Họ kết duyên, việc kết duyên rất kì lạ và rất đẹp

H: Chuyện Aâu Cơ sinh

con có gì kì lạ? TL: Sinh ra bọc trăm trứng nở thành trăm người con

khỏe đẹp như thần

2 Sự nghiệp mở nước:

- Sinh nở kì lạ

H: theo em chi tiết này

có ý nghĩa gì? TL: giải thích mọi người chúng ta đều là anh em ruột

thịt do cùng cha mẹ sinh ra

TH: Từ “đồng bào” Bác

Hồ nói có ý nghĩa là

cùng bào thai, mọi người

trên đất nước ta đều có

chung một nguồn gốc

Cái gốc giống nòi ta thật

cao quí thiêng liêng Dân

tộc ta đã là một khối

thống nhất từ trong cội

nguồn

H: LLQ và Aâu Cơ đã

chia con như thế nào? TL: Năm mươi con theo mẹ lên núi, năm mươi con theo

cha xuống biển

H: Vì sao cha mẹ lại chia

con theo hai hướng lên

rừng xuống biển?

TL: Núi rừng là quê mẹ, biển là quê cha đó chính là đặc điểm địa lý nước ta

- Chia con để cai quản đất nước, mở mang bờ cõi

G: Đó chính là ý nguyện phát triển dân tộc: làm ăn mở

rộng và giữ vững đất đai Là ý nguyện đoàn kết thống

nhất dân tộc Truyện còn kể rằng, các con của LLQ và

Aâu Cơ nối nhau làm Vua ở đất Phong Châu, đặt tên

nước là Văn Lang, lấy hiệu là Hùng Vương không hề

thay đổi

Ngoài công lao mở mang

bờ cõi, xây dựng đất

nước thì LLQ và ÂC còn

có công lao gì đối với

nhân dân?

HS tìm chi tiết trong truyện - Giúp dân diệt trừ yêu quái,

dạy dân cách trồng trọt, chăn muôi, dạy dân phong tục, lễ nghi

H: Theo em, các sự việc

đó có ý nghĩa gì trong

TL: dân tộc ta có từ lâu đời trải qua 18 triều đại Hùng

- Người Việt là con rồng cháu tiên

Thầy Trò Nội dung

việc cắt nghĩa truyền

thống dân tộc? Vương Phong Châu là đất Tổ, dân tộc ta có truyền

thống đoàn kết thống nhất, bền vững

H: các truyền thuyết

thường chứa các yếu tố

tưởng tượng kỳ ảo Em

hiểu gì về các yếu tố

tưởng tượng kỳ ảo đó

TL: là các chi tiết tưởng tượng không có thật, rất phi thường, thường có ở các truyện cổ dân gian

GÝ: Ví dụ: phép lạ của

Sơn Tinh, niêu cơm của

Thạch Sanh, Bụt giúp

Tấm có quần áo đẹp

H:trong văn bản CRCT,

có những chi tiết tưởng

kỳ ảo nào?

TL: LLQ nòi rồng có nhiều phép lạ, diệt trừ yêu quái, Âu cơ đẻ ra bọc trăm trứng

nở ra trăm người con khỏe mạnh

H: Các chi tiết kỳ ảo đó

có vai trò gì trong truyện

CRCT?

TL: Tô đậm tính chất lớn lao đẹp đẽ của nhân vật Thiêng liêng hoá nguồn gốc nòi giống, gợi niềm tự hào dân tộc Tăng sức hấp dẫn

3 Ý nghĩa truyện

? Theo các em, truyện

CRCT có ý nghĩa ntn?

Chia nhóm theo bàn

Nhận xét, bổ sung

Thảo luận nhóm theo bàn

Cử đại diện trình bày - Giải thích, suy tôn nguồn gốc cáo quí, thiêng liêng của

DTVN

- Đề cao nguồn gốc chung và

ý nguyện ĐK, thống nhất

H: Em hiểu gì về dân tộc

ta qua truyền thuyết

CTCT?

TL: Dân tộc ta có nguồn gốc thiêng liêng cao quý, là một khối đoàn kết, thống nhất, bền vững

H: Truyền thuyết CRCT

đã bồi đắp cho em những

tình cảm nào?

TL: Tự hào dân tộc, yêu quí truyền thống dân tộc, đoàn kết thân ái với mọi người

H: Các truyền thuyết có

liên qua đến sự thật lịch TL: Thời đại các Vua Hùng, đền thờ vua Hùng ở Phong

Thầy Trò Nội dung

sử xa xưa Theo em,

truyền thuyết CRCT

phản ánh sự thật lịch sử

nào của nước ta trong

quá khứ

Châu Phú Thọ, giỗ tổ Hùng Vương hàng năm

Gọi HS đọc ghi nhớ

Hoạt động 4:

H: Kể lại truyện diễn

cảm

H: Nêu ý nghĩa của

truyện

HS kể diễn cảm

TH: GV khái quát về thể loại tự sự: tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc có mở đầu, có diễn biến, có kết thúc, thể hiện một ý nghĩa gì?

4 Củng cố, dặn dò :

- Bài tập về nhà: bài tập 1/8 phần luyện tập

- Học bài, đọc kể diễn cảm

-Liên hệ với 1 câu chuyện có nội dung giải thích nguồn gốc người Việt

- Chuẩn bị bài mới: đọc và tìm hiểu văn bản “Bánh chưng bánh giầy”

Tiết 2

Ngày soạn: 13 -8 - 2010

Ngày giảng :16-8-2010

Văn bản :BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY

CWXYZ WX[ – ] ^ CĨ `aZb cdZD

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh:

+ Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết “Bánh chưng bánh giầy” Chỉ ra

và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết kỳ ảo, hoang đường của truyện :

2 Kĩ năng :

+ Đọc – hiểu VB thuộc thể loại TT

+ Nhận ra những sự việc chính trong truyện

3 Thái độ ä đề cao lao động và sự thờ cúng trời đất, tổ tiên của nhân dân ta

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

1 Thầy:

+ Đọc các tài liệu tham khảo – soạn bài

2 Trò:

+ Đọc và tìm hiểu văn bản

+ Sưu tầm tranh về cảnh làm bánh dón Tết

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra:

+ Kể tóm tắt truyện “Con rồng cháu tiên”

+ Tìm những chi tiết kỳ ảo hoang đường trong truyện và nêu ý nghĩa của những chi tiết ấy?

Gợi ý trả lời:

- Kể tóm tắt truyện : gọi 1HS.

- Sinh nở lạ thường, con không cần ăn vẫn lớn và khỏe mạnh, ý nghĩa: hấp dẫn người đọc, suy tôn nguồn gốc cao quí của dân tộc

3 Bài mới:

HĐ 1 :Giới thiệu bài mới: Mỗi dân tộc đều có những món ăn đặc sắc, chủ yếu dành cho ngày Tết, mà nếu thiếu thì có thể xem như hương vị Tết sẽ nhạt nhẽo đi nhiều Người Nhật ngày Tết có mì ống, bánh quy, mì ống tượng trưng cho tuổi thọ, bánh quy nói lên sự giàu có Dân tộc ta, nếu thiếu bánh chưng bánh giầy (miền Bắc), bánh chưng bánh tét (miền Nam) trong ngày Tết chỉ thể gọi là một cách tết đầy đủ Vì sao lại như vậy? Chúng có ý nghĩa gì? Bài học sau đây sẽ giúp chúng ta hiểu rõ đấy

HĐ 2 : Đọc- hiểu VB

I.Tìm hiểu chung :

? Bánh chưng bánh dày

là truyền thuyết thuộc

thời đại nào?

TL : thuộc nhóm các TP TT về thời đại HV dựng nước

-

Gọi HS đọc chú thích

H: Tìm bố cục của

truyện TL: Chia 3 đoạn 1 Từ đầu … chứng giám

2 Tiếp … hình tròn

3 Còn lại

HS đọc theo bố cục Kể tóm tắt

-B* +

GV nhận xét, sửa chữa

H: Vua Hùng chọn người

nối ngôi trong hoàn cảnh

nào?

TL: giặc ngoài đã yên, vua có thể tập trung chăm lo cho dân được no ấm, vua đã già, muốn truyền ngôi

1 Vua Hùng chọn người nối ngôi:

H: Ý định của vua về

người nối ngôi là gì? TL: Người nối ngôi vua phải nối chí vua, không nhất thiết

Thầy Trò Nội dung

Qua đó cho thấy vau

Hùng là 1 vị vua ntn? phải là con trưởng => Vua Hùng là 1 vị vua anh minh,

sáng suốt H: Chọn người nối ngôi

bằng hình thức nào?

TL: thi tài, thi chí



tài 6g võ M" các con mà

v !ng?

G: So với lễ giáo phong

tục của người Việt

thường truyền ngôi cho

con trưởng nhưng vua

Hùng muốn truyền ngôi

cho người biết quý

trọng, lo lắng cho dân,

quí trọng yên quý lao

động

.@ vua cha

chính

* khĩ Ag, l*

làm m   khơng cĩ

gì

giúp Lang Liêu làm ra

2 Cuộc đua tài, dâng lễ vật.

Cuc thi tài diễn ra ntn? - F" nhau làm m $<

ngon

?  sao trong 20  

con o Lang Liêu  H

->

ý S", Làm  nơng,

$ O tìm (  

trao ý . “ trong

6 !sV

( Chú ý tìm chi

# 6g : nhà nghèo, g

hồn 5VVVD

Lang Liêu: Làm bánh JK #< các %5 @u M"

 nơng

Thầy Trò Nội dung

?

dân gian * f v

qua

là gì ?

các nhĩm khác Jw sung): -

yêu quí %e lao  M" con

 V

- Bánh làm JK #< %5

@u M"  nơng do /

hơi, cơng %e lao  mà

?

Liêu mà o mách cách

làm cho chàng?

-> $ o là   H ý, k &y< cịn ' 6. 

do con Bánh  H Lang Liêu sáng

H: Vì sao hai thứ bánh

của Lang Liêu được vua

chọn để tế trời, đất, Tiên

Vương?

TL: Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế làm bằng hạt gạo nuôi sống con người và là sản phẩm do chính con

chàng thơng

1 xanh, lá…)Bánh giầy là tượng Trời, bánh chưng là tượng Đất có cây cỏ muôn loài -> I . %Q #

ta

Vua cha đã thấy rằng Lang Liêu đã hiểu được ý mình có thể nối được chí mình Lang Liêu được kế vị ngôi vua

3 Lang Liêu được truyền ngôi:

3 Ý nghĩa của văn bản:

H: Truyện “Bánh chưng

bánh giầy” được nhân

dân ta sáng tác nhằm

mục đích gì?

TL: giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy Đề cao lao động, đề cao nghề nông Thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, Tổ tiên của nhân dân ta

H: Tại sao lại xếp truyện

vào loại truyền thuyết? HS thảo luận

H: Tìm những chi tiết kỳ

ảo hoang đường trong

TL: Thần báo mộng

Thầy Trò Nội dung

truyện?

Ghi nhớ SGK

H: ý nghĩa của phong tục

ngày Tết nhân dân ta

làm bánh chưng, bánh

giầy?

G: Quang cảnh ngày Tết

nhân dân ta gói 2 loại

bánh có ý nghĩa giữ gìn

truyền thống văn hoá

đậm đà bản sắc dân tộc

TL: ý nghĩa: đề cao nghề nông, đề cao sự đề kính trời, đất, tổ tiên Đây là một phong tục tập quán giản dị nhưng rất thiêng liêng, giàu

ý nghĩa

TH: truyền thuyết

“Bánh chưng, bánh

giầy” là một kiểu văn

bản tự sự vì truyện trình

bày diễn biến của một

sự việc có mở đầu có

kết thúc

4 Củng cố, dặn dò:

- ĐọÏc kĩ để nhớ những sự việc chính trong truyện

- Tìm những chi tiết có bóng dáng lịch sử cha ông ta trong truyền thuyết

- Chuẩn bị bài mới: Xem kỹ bài “Từ và cấu tạo từ của Tiếng Việt”

Tiết 3

Ngày soạn: 19/8

Ngày giảng : 21/8/2010

Tiếng Việt : TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh hiểu được thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo của từ Tiếng Việt, cụ thể là:

+ Khái niệm về từ

+ Đơn vị cấu tạo từ (tiếng)

+ Các kiểu cấu tạo từ: từ đơn, từ phức

+ Nhận biết, phân biệt và vận dụng từ trong giao tiếp

+ Ý thức trau dồi ngôn ngữ dân tộc

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

1 Thầy:

+ Đọc tài liệu liên quan, bảng phụ, phấn màu, soạn bài

2 Trò:

+ Xem kỹ lại kiến thức về từ ở bậc Tiểu học

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra:

+ Sự chuẩn bị học tập của HS

3 Bài mới:

HĐ 1 : Giới thiệu bài mớ i: Trong quá trình học tập ở bậc tiểu học chúng ta đã làm

quen với từ của Tiếng Việt và cách cấu tạo của chúng Hôm nay, ta sẽ tìm hiểu kỹ về từ của Tiếng Việt

HĐ 2 : Hình thành kiến thức mới

I Từ là gì?

10’ GV ghi bảng câu mẫu Ví dụ:

Thần/dạy/dân/cách/trồng trọt/chănnuôi/và/cách/ăn ở

(Con rồng cháu tiên) H: Câu trên có bao nhiêu

tiếng?

H: Có bao nhiêu từ?

H: Mây từ đơn? Mấy từ

phức?

TL: 12 tiếng TL: 9 từ

- 6 từ đơn

- 3 từ phức H: Các đơn vị được gọi

là tiếng và từ có gì khác

nhau?

TL: Khi một tiếng có thể dùng để tạo câu, tiếng ấy trở thành từ

ngơn > {

câu

G: Trong số các đơn vị

dùng để đặt câu: từ, cụm

từ, tổ hợp từ, … từ là đơn

vị nhỏ nhất

phức:

H: Hãy điền các từ trong

câu vào bảng phân loại?

TL Thầy Trò Nội dung

Phân nhóm để học sinh

thực hiện bài tập

Gọi mỗi nhóm lên điền

vào một cột

HS tìm từ 1 tiếng và từ 2 tiếng tạo thành trong ví dụ Từ 2 tiếng:

từ mào là từ láy, từ mào là từ ghép

Kiểu câu và cấu tạo từ Ví dụ

Từ đơn Từ/đấy/nước/ta/chăm/nghề/và/có…

Từ ghép Chăn nuôi, bánh chưng, bánh giầy Từ phức Từ láy Trồng trọt

GV nhận xét sửa chữa

H: Dựa vào bảng đã lập

em hãy phân biệt thế

nào là từ đơn, thế nào từ

phức?

H: Dựa vào quan hệ giữa

các tiếng của từ phức

người ta phân loại từ

phức như thế nào?

* Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ

* Có 2 loại từ : -Từ đơn : là từ có một tiếng

- Từ phức gồm hai hoặc nhiều tiếng.Từ phức có

2 loại:

+Từ láy có quan hệ láy âm giữa các tiếng

+Từ ghép có quan hệ về nghĩa giữa các tiếng G: Để xác định đơn vị cấu tạo từ của Tiếng Việt ta dựa vào

tiếng

BT : Hãy tìm từ đơn, từ

phức trong câu sau và

xếp chúng thành 2 nhóm

“Hôm nay trời rét đậm, nhà trường cho phép chúng tôi nghỉ học”

- Nhóm 1 : Từ đơn :………

- Nhóm 2 : Từ phức :………

GV chốt lại kiến thức

Gọi HS đọc ghi nhớ

Hướng dẫn HS luyện tập

H: Các từ “nguồn gốc”,

“con cháu” thuộc kiểu

cấu tạo từ nào?

TL: Từ “nguồn gốc”, “con cháu”

H: Tìm những từ đồng

nghĩa với từ nguồn gốc

TH: Nguồn gốc là cội

nguồn của dân tộc

TL: từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc: cội nguồn, gốc gác, gốc rễ, gốc tích

Từ

Tz đơn Từ phức