TÍN HIỆU và hệ THỐNG (xử lý số tín HIỆU SLIDE)

 Tín hiệu liên tục và rời rạc  Biến đổi tín hiệu liên tục thành rời rạc  Hệ thống là gì?. Tín hiệu liên tục và rời rạc Tín hiệu theo thời gian liên tục tín hiệu liên tục, còn gọi là

Chương I:

TÍN HIỆU & HỆ THỐNG

XỬ LÝ TÍN HIỆU SỐ

Nội dung

 Tín hiệu là gì?

 Tín hiệu liên tục và rời rạc

 Biến đổi tín hiệu liên tục thành rời rạc

 Hệ thống là gì?

 Biểu diễn hệ thống

 Rời rạc hóa hệ thống liên tục

Tín hiệu

 Đại lượng vật lý thể hiện một quá trình

thông tin về một hiện tượng.

 Có thể biểu diễn dưới dạng hàm theo thời

gian liên tục hay rời rạc.

 Biểu diễn toán học: hàm của 1 hay nhiều biến độc lập

Âm thanh: hàm của 1 biến thời gian t.

Hình ảnh động (video): hàm của 3 biến x, y, t.

Tín hiệu liên tục và rời rạc

 Tín hiệu theo thời gian liên tục (tín hiệu

liên tục, còn gọi là tín hiệu tương tự)

 Có thể thay đổi tại bất kỳ thời điểm nào.

 Thường có bản chất tự nhiên (ví dụ: nhiệt độ).

 Tín hiệu theo thời gian rời rạc (tín hiệu rời rạc)

 Chỉ thay đổi tại những thời điểm nhất định.

 Thường liên quan tới các hệ thống nhân tạo.

Các loại tín hiệu khác

 Tín hiệu có giá trị rời rạc: hàm có giá trị rời rạc theo biến (thời gian) liên tục hay rời

rạc

 Tín hiệu số: tín hiệu rời rạc được lượng tử hóa (số giá trị là hữu hạn)

 Tín hiệu đa kênh

 Tín hiệu đa chiều

 Tín hiện xác định và tín hiệu ngẫu nhiên

Biến đổi tín hiệu liên tục

thành tín hiệu rời rạc

 Xử lý tín hiệu liên tục bằng máy tính số đòi

hỏi phải chuyển tín hiệu liên tục thành tín

hiệu số (rời rạc) → ADC (Analog-to-Digital Conversion)

 Rời rạc hóa tín hiệu liên tục: quá trình lấy mẫu (sampling)

Lấy mẫu đều đặn: f(t n ) = f(nT), T là chu kỳ lấy

mẫu.

Hệ thống

 Một hệ thống thực hiện sự biến đổi tín hiệu đầu vào (kích thích) thành tín hiệu đầu ra (đáp ứng)

 Nói cách khác, hệ thống được đặc trưng

bởi mối quan hệ giữa tín hiệu đầu vào và đầu ra

y(t) = T[x(t)], T là phép biến đổi đặc trưng cho

hệ thống

Các hệ thống xử lý tín hiệu

 Hệ thống liên tục (tương tự): sử dụng các mạch điện tử tương tự, tín hiệu vào/ra là tín hiệu liên tục

 Hệ thống số: bộ xử lý là máy tính số, tín hiệu vào/ra là tín hiệu số

 Hệ thống xử lý số cho tín hiệu tương tự:

hệ thống số + các bộ biến đổi ADC (vào)

và DAC (ra)

So sánh hệ thống xử lý số và hệ

thống liên tục

 Hệ thống xử lý số mềm dẻo hơn

 Việc thay đổi thao tác xử lý đối với hệ thống

số thường chỉ đòi hỏi thay đổi phần mềm.

 Điều khiển độ chính xác trong hệ thống số dễ dàng hơn.

 Tín hiệu số có thể lưu giữ để xử lý off-line.

 Hệ thống số thường rẻ tiền hơn do sử

dụng các bộ xử lý đa năng

So sánh hệ thống xử lý số và hệ

thống liên tục

 Tốc độ xử lý của các hệ thống số thường chậm hơn các hệ thống liên tục do bị phụ thuộc vào tốc độ của các bộ biến đổi A/D

và D/A và tốc độ của bộ xử lý → băng

thông của tín hiệu có thể xử lý bởi các hệ thống số thường là nhỏ hơn so với tín hiệu

xử lý bởi các hệ thống liên tục

Biểu diễn hệ thống

 Đặc trưng của hệ thống thường được biểu diễn bằng một mô hình toán học, làm cơ

sở cho các phương pháp phân tích hệ

thống

 Một mô hình toán học thường được dùng

là phương trình vi phân được thiết lập từ các định luật (vật lý) chi phối hoạt động

của hệ thống

Phương trình vi phân của mạch RC

dV c (t)/dt + V c (t)/(RC) = Vin(t)/(RC)

Biểu diễn hệ thống bằng hàm

chuyển (truyền)

 Hàm chuyển của một hệ thống được định nghĩa như sau:

G(s) = Y(s)/X(s), ở đó X(s) và Y(s) là biến đổi

Laplace của các tín hiệu vào x(t) và tín hiệu ra

y(t).

 Hàm chuyển của một hệ thống tuyến tính bất biến có dạng phân thức hữu tỉ

Rời rạc hóa hệ thống liên tục

 Biểu diễn hệ thống bằng phương trình vi phân thích hợp với các hệ thống xử lý tín hiệu liên tục → hệ thống liên tục (tương

tự)

 Hệ thống xử lý tín hiệu rời rạc → hệ thống rời rạc

 Biểu diễn toán học của hệ thống rời rạc có thể thiết lập từ biểu diễn của hệ thống liên tục tương ứng

Rời rạc hóa dựa trên phương pháp đạo hàm số

 Ví dụ: một hệ thống liên tục được biểu

diễn bằng phương trình vi phân sau

dy(t)/dt + ay(t) = bx(t)

 Xấp xỉ đạo hàm bằng công thức:

dy(nT)/dt ≈ [y(nT) − y(nT−T)]/T

→ thu được biểu diễn của hệ thống rời rạc

với chu kỳ lấy mẫu T:

[y(nT) − y(nT−T)]/T + ay(nT) = bx(nT)