4./ chi tiết có tác dụng gây cười và phê phán là : - Đây, mỗi, tiệc Trong câu chuyện, việc dùng các câu rút gọn của anh chàng phàm ăn đều có tác dụng gây cười và phê phán, vì rút gọn đ[r]
Trang 1Tuần 21 – Bài 19 - Tiết 78
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
-Nắm được cách rút gọn câu.
-Hiểu được tác dụng của câu rút gọn.
-Nhận biết được câu rút gọn trong văn bản
-Biết cách sử dụng câu rút gọn trong nĩi và viết
Trọng tâm:
Kiến thức :
- Khái niệm câu rút gọn
- Tác dụng của việc rút gọn câu
- Cách dùng câu rút gọn
Kĩ năng :
- Nhận biết và phân tích câu rút gọn
- Rút gọn câu phù hợp với hồn cảnh giao tiếp
II Chuẩn bị của thầy của trị:
- GV: SGK, giáo án Tham kh¶o tµi liệu
- HS: SGK, bài soạn ở nhà
III Tiến trình tiết dạy:
1 Ổn định lớp.”1’
2 Kiểm tra bài cũ:2’
- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
3 Bài mới:1’
Rút gọn câu là 1 trong những thao tác biến đồi câu thường gặp trong nói hoặc viết, nhằm làm cho câu gọn hơn Thao tác rút gọn câu có thể đem lại những câu vắng thành phần chính cũng có thể làm cho văn bản trở nên cộc lốc, khiếm nhã Vì vậy, tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu cách rút gọn câu và tác dụng của thao tác này để sử dụng đúng tình huống giao tiếp cụ thể, tránh những tác dụng tiêu cực mà câu rút gọn có thể gây ra.
10’
I Thế nào là rút gọn câu ?
1.Bài tập
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
Vd 1 : Học ăn, học nĩi, học
gĩi,học mở Thiếu TPCN (cĩ
thể hiểu là “Chúng ta ”)
-Vd 2: Hai ba người đuổi theo nĩ
Rồi ba bốn người, sáu bảy người
Thiếu TPVN (Cĩ thể hiểu là
“Rồi ba bốn người, sáu bảy người
cũng đuổi theo nĩ”)
Hoạt động 1 : Tìm hiểu về câu
rút gọn Gv đưa các ví dụ bằng bảng phụ
Vd 1 : Học ăn, học nĩi, học gĩi,học mở
-Hãy tìm những từ ngữ cĩ thể dùng làm chủ ngữ trong VD trên
? -Theo em vì sao chủ ngữ này được lược bỏ ?
-Vd 2: Hai ba người đuổi theo
nĩ Rồi ba bốn người, sáu bảy người
-Hãy xác định những câu in đậm
- 1 Hs : đọc ví dụ SGK
- Hs : quan sát, tìm sự khác biệt ấy.
- ở VD6 : cĩ thêm từ chúng ta.
- Từ chúng ta giữ vai trị làm chủ ngữ trong câu.
- Hs : nhận xét và trả lời.
Câu a : Vắng chủ ngữ.
Câu b : Cĩ chủ ngữ.
- Hs : Thảo luận - trả lời cá nhân.
- Vì đây là câu tục ngữ đưa
ra một lời khuyên cho mọi người khơng nĩi riêng về
Ngày soạn: / /
Ngày dạy: / /
Trang 2Vd3: -Bao giờ cậu đi Hà Nội?
-Ngày mai.
Thiếu TPCN, TPVN (Có thể
hiểu là “Ngày mai tờ sẽ đi Hà
Nội”)
2 Ghi nhớ
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
Khi nói hoặc viết, có thể lược
bỏ một số thành phần của câu, tạo
thành câu rút gọn Việc lược bỏ
một số thành phần câu thường
nhằm mục đích sau :
- Làm cho câu gọn hơn, vừa
thông tin được nhanh, vừa tránh
lặp những từ ngữ đã xuất hiện
trong câu đứng trước.
- Ngụ ý hành động, đặc biệt
nói trong câu là của chung mọi
người (lược bỏ chủ ngữ).
II Cách dùng câu rút gọn.
1.Bài tập
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
Vd1:Sáng chủ nhật, …Chạy
loăn quăng Nhảy dây Chơi kéo
co
thiếu TPCN
Không nên rút gọn câu như
vậy vì không đầy đủ nội dung câu
nói
Vd 2 : -Mẹ ơi, hôm nay con được
một điểm 10.
-Con ngoan quá! Bài nào
được điểm 10 thế ?
-Bài kiểm tra toán.
Câu cộc lốc , không lễ phép.
Phải thêm từ dạ thưa vào đầu
câu hoặc ạ vào cuối câu ).
2.Ghi nhớ
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
Khi rút gọn câu cần chú ý :
+ Không làm cho người nghe,
người đọc hiểu sai hoặc hiểu
không đầy đủ nội dung câu nói.
+ Không biến câu nói thành
câu cộc lốc, khiếm nhã.
thiếu thành phần nào ? -Vậy ta có thể khôi phục lại TPVN đó như thế nào ?
Vd3: -Bao giờ cậu đi Hà Nội?
-Ngày mai.
-Xác định câu trả lời thiếu những thành phần nào ? -Có thể khôi phục lại không ?
-Ta gọi những trường hợp trên
là rút gọn câu -Vậy em hiểu thế nào là câu rút gọn ?
+ Vd1:Sáng chủ nhật, …Chạy loăn quăng Nhảy dây Chơi kéo
co
-Những câu in đậm của VD trên thiếu thành phần nào ?
-Ta có nên rút gọn câu như vậy không ? Vì sao ?
-Em hãy khôi phục lại câu này cho đầu đủ ?
Vd 2 : -Mẹ ơi, hôm nay con được một điểm 10.
-Con ngoan quá! Bài nào được điểm 10 thế ?
-Bài kiểm tra toán.
-Có thể thêm những từ ngữ nào vào câu in đậm để thể hiện thái
độ lễ phép ? -Vậy khi rút gọn câu cần chú ý những gì ?
-Do đó các em cần lưu ý không nên rút câu khi nói với người lớn như ( ông ,bà, cha, mẹ, thầy cô…)
BT 1 b.An quả nhớ kẻ trồng cây ( rút gọn chủ ngữ )
c.Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.( rút gọn chủ ngữ )
Câu gọn hơn BT2
a.( Tôi) Bước tới Đèo Ngang,…
b.( Tôi )Dừng chân đứng lại,…
c.câu 1 , 2 , 3 ,4, 5,6,8 ( Khôi phục lại TPCN )
một ai.
- Hs : đọc ví dụ và thêm từ vào.
- Từ được thêm là :
a đuổi theo nó.
b Mình đi Hà Nội
- Hs : so sánh nhận xét và trả lời.
a Vị ngữ được lược bỏ.
b Chủ ngữ và vị ngữ được lượt bỏ.
- Hs : nêu điểm ghi nhớ tiếp theo.
- Hs : đọc thầm và trả lời thành phần bị lược bỏ.
- Các câu đều thiếu chủ ngữ.
- Hs : thảo luận, đại diện trả lời.
- Không nên rút gọn như vậy, vì làm cho câu khó hiểu, văn cảnh không cho phép khôi phục chủ ngữ một cách dễ dàng.
- Hs : trả lời cá nhân.
Câu trả lời của người con không lễ phép, cộc lốc, khiếm nhã.
- Từ được thêm là : ạ, mẹ ạ…
- Hs : nêu điểm ghi nhớ phần 2
- Hs : đọc và xác định yêu cầu của bài.
- Hs : tìm câu rút gọn.
4 Củng cố: (2’) (Kĩ thuật trình bày 1 phút)
Trang 3- Thế nào là câu rút gọn ?
-Cách dùng câu rút gọn cĩ tác dụng gì ?
5 Luyện Tập :17’(Kĩ thuật giao nhiệm vụ)
1 Các câu rút gọn là :
Câu b : đã rút gọn phần chủ ngữ.
+ Thêm chủ ngữ vào …
Chúng ta ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Ăn quả, chúng ta nhớ kẻ trồng cây.
Vì đây là câu tục ngữ nêu lên một quy tắc ứng xử
chung cho mọi người nên cĩ thể rút gọn chủ ngữ làm cho
câu trở nên gọn hơn
+ Thêm vào : Ai nuơi lợn ăn cơm nằm
Ai nuơi tằm ăn cơm đứng.
2, Tìm câu rút gọn ở bài thơ "Qua đèo ngang" của bà
Huyện Thanh Quan"
a (Tổi bước) tới
(Thấy) cỏ cây, lom khom … lác đác
(Thấy) con quốc quốc đau lịng nước.
… Cái gia gia mỏi miệng thương nhà.
(tơi) dừng chân …
(tơi cảm thấy chỉ cĩ) một mảnh …
b (người ta) đồn rằng …
(Vua) ban khen.
(quan tướng) đánh giặc …
(quan tướng) trở về …
* ở bài tập4 : câu rút gọn : 1,5,6,7,8
b) 1,5,6,8
Trong thơ, ca dao thường gặp nhiều câu rút gọn bởi
vì thơ, ca dao chuộng lối diễn đạt súc tích, vả lại số chữ
trong một dịng rất hạn chế.
3 Cậu bé và người khách trong câu chuyện hiểu lầm
nhau bởi vì cậu bé khi trả lời với người khách đã dùng 3
câu rút gọn khiến người khách hiểu sai ý nghĩa
- ý cậu bé là tờ giấy
+ Mất rồi
- Người khách hiểu : Bố cậu bé mất rồi.
- Cậu bé : tờ giấy mất
+ Thư … tối hơm qua
- khách : bố cậu bé mất.
- Cậu bé : tờ giấy mất vì cháy.
+ Cháy ạ
- Khách : bố cậu bé mất vì cháy.
Trong cách nĩi năng phải cẩn thận khi dùng câu rút
gọn Vì dùng khơng đúng cĩ thể gây hiểu lầm.
4./
chi tiết cĩ tác dụng gây cười và phê phán là :
- Đây, mỗi, tiệc
Trong câu chuyện, việc dùng các câu rút gọn của anh
chàng phàm ăn đều cĩ tác dụng gây cười và phê phán, vì
rút gọn đến mức khơng hiểu được, thơ lỗ.
Gv cho hs đọc yêu cầu của bài tập 1
- Tìm câu rút gọn và rút gọn phần nào của câu ?
- Rút gọn câu như vậy
để làm gì ? và em hãy thêm chủ ngữ vào cho đầy đủ.
- Gọi hs đọc BT2, tìm câu rút gọn và khơi phục câu rút gọn ấy.
- Hs nêu yêu cầu của bài tập 3 của câu chuyện "mất rồi"
- Nguyên nhân nào dẫn đến cậu bé và người khách hiểu lầm nhau ?
-Qua câu chuyện trên
em rút ra bài học gì về cách nĩi năng ?
- HS đọc BT4 và trả lời theo yêu cầu.
- Hãy tìm chi tiết trong truyện cĩ tác dụng gây cười và phê phán.
-Hs lên bảng làm
- Hs thảo luận
- Nêu ý kiến -Nhận xét.
-Ghi chép.
-Hs lên bảng làm
- Hs thảo luận
- Nêu ý kiến -Nhận xét.
-Ghi chép.
-Hs lên bảng làm
- Hs thảo luận
- Nêu ý kiến -Nhận xét.
-Ghi chép.
-Hs lên bảng làm
- Hs thảo luận
- Nêu ý kiến -Nhận xét.
-Ghi chép.
6 Dặn dị: (2’)
Trang 4a Bài vừa học:
-Nắm thế nào là câu rút gọn và cách dùng câu rút gọn trong giao tiếp -Thực hiện bài tập số 4
b Soạn bài: Tìm hiểu chung về văn nghị luận.(tt)
-Tìm hiểu kĩ, thế nào là:
+ Luận điểm ?
+ Luận cứ ?
+ Lập luận ?
-Xem trước bài tập.
c Trả bài: Tìm hiểu chung về văn nghị luận.
Rĩt kinh nghiƯm giê d¹y.