Giải tích FourierFourier Series Fourier Series Integral Fourier Fourier Integral Discrete Fourier Transform Discrete Fourier Transform Fourier Transform Fourier Transform Fast Fourier Tr
Trang 1TOÁN KỸ THUẬT
Trang 2Nội dung
Chương 1: Chuổi Fourier
Chương 2: Tích phân Fourier và biến đổi Fourier
Chương 3: Phép biến đổi Laplace
Chương 4: Phép biến đổi Laplace ngược
Chương 5: Ứng dụng phép biến đổi Laplace vào
Trang 3Nội dung (tt)
Chương 10: Lý thuyết thặng dư
Chương 11: Ứng dụng của lý thuyết thặng dư
Chương 12: Phép biến đổi bảo giác
Trang 4Tài liệu tham khảo
Nguyễn Kim Đính: Giải Tích Fourier
Nguyễn Kim Đính: Phép Biến Đổi Laplace
Nguyễn Kim Đính: Hàm Phức và Ứng Dụng
C-R Wylie & L-C Barrett: Advanced Engineering
Mathenatics
Trang 5Giải tích Fourier
Fourier Series
Fourier Series Integral Fourier
Fourier Integral
Discrete Fourier Transform
Discrete Fourier Transform
Fourier Transform
Fourier Transform
Fast Fourier
Transform
Fast Fourier
Transform
Trang 6Chương 1: Chuổi Fourier
Các dạng khác của chuổi Fourier
Ứng dụng của chuổi Fourier
Trang 7Fourier, Joseph
Fourier, Joseph
Trang 8Fourier, Joseph
In 1807, Fourier submitted a paper to the Academy of
Sciences of Paris In it he derived the heat equation and
proposed his separation of variables method of solution The
paper, evaluated by Laplace, Lagrange, and Lagendre, was
rejected for lack rigor However, the results were promising
enough for the academy to include the problem of describing
heat conduction in a prize competition in 1812 Fourier’s 1811
revision of his earlier paper won the prize, but suffered the
same criticism as before In 1822, Fourier finally published
his classic Theorie analytique de la chaleur, laying the
fundations not only for the separation of variables method and
Fourier series, but for the Fourier integral and transform as
well.
Trang 9Chuổi Fourier
Hàm tuần hoàn
Trang 10Hàm tuần hoàn
ĐN 1.1: Hàm tuần hoàn
Một hàm f(t) được gọi là tuần hoàn nếu
và chỉ nếu có một số dương 2p sao cho:
với mọi t trong MXĐ của f(t) Số 2p được
gọi là một chu kỳ của f(t)
( 2 ) ( )
Trang 12Hàm tuần hoàn
f(t+2p)=f(t), f(t+2np)=f(t)
Nếu f(t) và g(t) có chu kỳ 2p thì hàm
H(t)=af(t)+bg(t) cũng có chu kỳ 2p
Nếu 1 hàm chu kỳ f(t) có chu kỳ nhỏ
nhất 2p (p >0) thì 2p được gọi là chu
kỳ căn bản của f(t)
Trang 13Hàm tuần hoàn
Một số VD khác:
Các hàm Cosine : cosx, cos2x, cos3x, …
Các hàm Sine : sinx, sin2x, sin3x, …
e ix , e i2x , e i3x , …
e -ix , e -i2x , e -i3x , …
Trang 14Chuổi Fourier
Chuổi Fourier của một hàm tuần hoàn
Trang 15Chuổi Fourier
Bổ đề: Hệ lượng giác là trực giao
p p
Trang 17Chuổi Fourier: Công thức
Trang 18Chuổi Fourier: Công thức Euler
p p
Trang 20Chuổi Fourier
Giải:
0
0 0
Trang 22Các hàm chẵn và lẻ
Hàm f(t) được gọi là chẵn nếu
Hàm f(t) được gọi là lẻ nếu
( ) ( )
f t f t
Trang 25Các hàm chẵn và lẻ
Chuổi Fourier Cosine
Chuổi Fourier Sine
Trang 26Tổng các hàm
Các hệ số Fourier của hàm tổng f 1 +f 2
bằng tổng tương ứng các hệ số Fourier của f 1 và f 2 .
Các hệ số của hàm cf bằng c lần các
hệ số tương ứng của hệ số Fourier của hàm f
Trang 27Ví dụ
Hàm răng cưa
Tìm chuổi Fourier của hàm sau:
( ) t ( 2 ) ( )
Trang 28Sự hội tụ của chuổi Fourier
Hai câu hỏi đặt ra:
Các loại hàm nào có thể khai triển
thành chuổi Fourier ?
Nếu hàm không liên tục tại 1 điểm thì
chuổi Fourier có giá trị là gì ?
Dirichlet đã trả lời các câu hỏi này ở
nửa đầu thế kỷ 19.
Trang 29Điều kiện Dirichlet
ĐN 1.2: Một hàm f thỏa điều kiện
Dirichlet trên một khoảng I nếu và chỉ nếu f bị chặn và cùng lắm là có một số hữu hạn điểm cực đại và cực tiểu và một số hữu hạn điểm gián đoạn trên I
Đồ thị hàm này trên khoảng I = [a,b] có
dạng như slide kế tiếp, nghĩa là liên tục từng đoạn
Trang 31Định lý Dirichlet
ĐL 1.1: Nếu f là hàm tuần hoàn thỏa
điều kiện Dirichlet trong một chu kỳ thì chuổi Fourier của f(t) hội tụ về:
1. f(t) nếu t là một điểm liên tục của f
2. nếu t k là một điểm gián
Trang 32Chuổi Fourier
Các công thức khác để
tính các hệ số Fourier
Trang 33Bước nhảy của một hàm
ĐN 1.3: Bước nhảy của một hàm f tại tk
Trang 34Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
ĐL 1.2: Nếu f tuần hoàn ck 2p thỏa đk
Dirichlet và có các bước nhảy J1,…,Jmtại m điểm gián đoạn t1 < t2 <…< tm
trong [a, a+2p) thì:
Trong đó: hệ số của trong khai triển Fourier
Trang 35Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
ĐL 1.3: Nếu f tuần hoàn ck 2p thỏa đk
Dirichlet và có các bước nhảy J1,…,Jmtại m điểm gián đoạn t1 < t2 <…< tm
trong [a, a+2p) thì:
Trong đó: hệ số của trong khai triển Fourier
Trang 36Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
VD 1.5: Tìm khai triển Fourier của hàm f(t):
f t
t t
Trang 37Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
VD 1.5: (tt) Đồ thị hàm f(t) và f’(t) như sau:
f ’ (t) f(t)
Trang 38Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
VD 1.5: (tt) Bảng các điểm gián đoạn và giá
trị bước nhảy:
Trang 39Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
n n
a
n
n b
chan
�
�
�
Trang 40Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
Trang 41Hai công thức lặp tính các hệ số Fourier
Trang 42Tốc độ tiến về zero của các hệ số Fourier
Áp dụng quy trình lặp như đã nhận xét:
1
3 2
1
2
' '
Trang 43Tốc độ tiến về zero của các hệ số Fourier
Nếu f gián đoạn thì ít nhất 2 số hạng đầu của an và bn khác
0 Do đó, ít nhất 1 trong 2 hệ số an và bn không thể tiến đến zero nhanh hơn c/n Chuổi Fourier hội tụ rất chậm.
Nếu f liên tục nhưng f ’ gián đoạn thì 2 số hạng đầu của an
và bn = 0 nhưng ít nhất 1 số hạng thứ 2 khác 0 Do đó, ít nhất 1 trong 2 hệ số an và bn không thể tiến đến zero
nhanh hơn c/n 2
Trang 44Tốc độ tiến về zero của các hệ số Fourier
ĐL 1.4:
+ Khi n∞: an và bn trong khai triển Fourier của 1 hàm tuần hoàn thỏa đk Dirichlet luôn luôn tiến đến zero ít nhất cũng nhanh như c/n.
+ Nếu f có 1 hay nhiều điểm gián đoạn trong
[a,a+2p) thì an hoặc bn và thường cả 2 không thể tiến đến zero nhanh hơn c/n.
Trang 45Tốc độ tiến về zero của các hệ số Fourier
ĐL 1.4 (tt):
+ Nếu f, f ’ ,…, f (k) thỏa đk Dirichlet và liên tục khắp nơi thì an và bn tiến đến zero ít nhất cũng nhanh như c/n k+2
+ Nếu thêm đk f (k+1) gián đoạn thì an hoặc bn và thường
cả 2 không thể tiến đến zero nhanh hơn c/n k+2
Mặc dầu thiếu chính xác, nếu hàm f càng “trơn” thì chuổi Fuorier hội tụ càng nhanh.
Trang 46Tốc độ tiến về zero của các hệ số Fourier
VD 1.8 và 1.9: (xem sách)
VD có kiểm tra bằng Matlab
Tìm chuổi Fourier của hàm tuần hoàn
( )
0 ( 2 ) ( )
Trang 47VD1 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 48VD1 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 49VD1 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 50VD1 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 51VD1 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 52VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Tìm chuổi Fourier của hàm tuần hoàn
( ) ( 2 ) ( )
Trang 53VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 54VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
2 1
2 1
1 1
2
cos 2
cos 2 1
4
n n
Trang 55VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 56VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 57VD2 (tt): Kiểm tra bằng Matlab
Trang 58Đạo hàm và tích phân chuỗi Fourier
ĐL 1.5 Tích phân của bất cứ hàm nào thỏa đk
Dirichlet cũng có thể tìm bằng cách lấy tích phân từng số hạng chuỗi Fourier của nó.
ĐL 1.6 Nếu f(t) là hàm tuần hoàn thỏa đk
Dirichlet và liên tục khắp nơi và nếu f ’ (t) cũng
thỏa đk Dirichlet thì tại bất cứ điểm nào mà f ’ (t) tồn tại, nó có thể được tìm bằng cách lấy đạo
hàm từng số hạng chuỗi Fourier của f(t).
VD 1.10 Xem sách
Trang 59Chuổi Fourier
Khai triển bán kỳ
Trang 60Khai triển bán kỳ
Xét hàm f(t) chỉ xác định trên [0,p] và ta muốn khai triển Fourier của nó
Trang 61Khai triển bán kỳ
Nếu chọn (t) = f(-t) thì F(t) chẵn, ta có chuỗi Fourier cosin
Nếu chọn (t) = -f(-t) thì F(t) lẻ, ta có chuỗi Fourier sin.
ĐL 1.9 Nếu f(t) là hàm xác định trên khoảng [0,p] và
thỏa đk Dirichlet thì nó sẽ được khai triển thành
chuổi Fourier cosin hoặc sin.
Các khai triển này gọi chung là khai triển bán kỳ.
Trang 623 3
1
3 3 1
Trang 64Chuổi Fourier
Các dạng khác của
chuỗi Fourier
Trang 65Dạng sóng hài của chuỗi Fourier
Trang 66Dạng mũ phức của chuỗi Fourier
1 0
Trang 67Dạng mũ phức của chuỗi Fourier
VD 1.12: Tìm dạng mũ của chuỗi Fourier
Trang 68Dạng mũ phức của chuỗi Fourier
Trang 69Dạng mũ phức của chuỗi Fourier