Những so như ánh nến => màu đỏ rực rỡ sánh, nhận xét độc đáo tạo nên sự sinh động, giàu hình tượng mang lại cho người đọc nhiều thú vị - Văn miêu tả thường GV gọi HS đọc phÇn 3/ 28 sử dụ[r]
Trang 1Ngày soaùn: 26 /12/2010 Ngày daùy: 27 /12/2010
Tuần 19
Tiết 73,74:
(Trớch “Dế Mốn phiờu lưu ký – Tụ Hoài)
A/ Mục tiờu cần đạt: Học xong bài này HS có được:
1 Kiến thức:
- Nắm được nội dung ý nghĩa của truyện
- Nhân vật, sự việc, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: một h/a đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhng tính tình bồng bột và kiêu ngạo
- Một số NT XD NV đặc sắc trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
- Rốn luyện kỉ năng đọc-hiểu vb truyện hiện đại có yếu tố TS+MT
- Phân tích các nhân vật trong đoạn
-Vận dụng đợc các bp NT so sánh, nhân hóa khi viết văn MT
3 Thái độ:
- GD tính cách không nên kiêu ngạo, tình thơng đồng loại
B.Chuẩn bị:
- Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Soạn bài theo cõu hỏi
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động 1 3/ Bài mới:
Trang 2Tuổi trẻ thường xốc nổi, bồng bột, tự phụ Chớnh vỡ vậy dễ dẫn đến sai lầm, vấp ngó trờn đường đời Nhưng nếu biết dừng lại đỳng lỳc thỡ cú thể khắc phục hậu quả đó gõy ra Bài học hụm nay cỏc em tỡm hiểu là một minh chứng cho điều đú
Hoạt động 2
Trước khi đi vào phõn tớch tỏc
phẩm, em hóy cho biết vài nột về
tỏc giả Tụ Hoài?
GV giới thiệu những tp chính
GV hướng dẫn HS đọc văn bản:
giọng tự nhiờn, thay đổi theo tõm
trạng và hành động của nhõn vật
GV cựng HS tỡm hiểu chỳ thớch
những từ khú trong văn bản
?Em haừy túm tắt tỏc phẩm ?
? cho biết baứi văn ấy được vieỏt
theo phương thức biểu đạt nào? Vỡ
sao?
?Bài văn cú thể được chia thành
mấy đoạn? Nội dung của từng
đoạn?
Hoạt động 3
Bài văn miờu tả và kể chuyện về
nhõn vật chớnh nào?
Tỏc giả đó miờu tả những chi tiết
nào về ngoại hỡnh của DM?
HS nờu
* Tô Hoài tham gia cách mạng
từ trớc Cách mạng tháng Tám Từ 1945-1958: Làm phóng viên rồi chủ nhiệm báo Cứu quốc Việt Bắc
Từ 1957-1958: Tổng th ký hội nhà văn Việt Nam Từ 1958-1980: Phó Tổng th ký Hội nhà văn Việt Nam
Từ 1986-1996: Chủ tịch hội văn nghệ Hà Nội Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam Hội viên sáng lập Hội nhà văn Việt Nam (1981).
* Tác phẩm chính: 150 tác phẩm,
trong đó nổi bật là Dế mèn phiêu
l-u ký (trl-uyện dài, 1942); Tự trl-uyện (hồi ký, 1965); Quê nhà (tiểu thuyết, 1970); Cát bụi chân ai (hồi
ký, 1991); Tuyển tập truyện viết cho thiếu nhi (2 tập, 1994).
- Nhà văn đã nhận: Giải nhất Tiểu thuyết của Hội văn nghệ Việt Nam
1956, Giải thởng của Hội Nhà văn
á Phi năm 1970 ;Giải thởng Hồ Chí Minh về văn học- Nghệ thuật (đợt1- 1996).
HS đọc Chỳ thớch: 1, 2, 5, 6, 13, 15,
17, 31
Túm tắt tỏc phẩm
- Từ đầu -> “sắp đứng đầu thiờn hạ rồi”: hỡnh dỏng và tớnh cỏch của Dế Mốn
- Tiếp theo -> hết: bài học đường đời đầu tiờn
- Dế Mốn
HS tự tỡm và liệt kờ trong SGK
I/Tỡm hiểu chung:
1/ Tỏc giả: * Tên khai sinh: Nguyễn Sen, sinh ngày 27 tháng 9 năm 1920 tại thị trấn Nghĩa Đô, Từ Liêm,
Hà Nội
2/ Tỏc phẩm:
- Thể loại: Truyện dài
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + miờu tả
- Bố cục: 2 ủoaùn
II/Đọc-hiểu văn bản 1/ Hỡnh dỏng của Dế Mốn:
Trang 3Tìm những từ theo em là đặc sắc
nhất mà tác giả đã dùng để miêu tả
DM?
Hãy thử thay thế một số tứ ấy bằng
những từ ngữ đồng nghĩa hoặc gần
nghĩa và rút ra nhận xét về cách
dùng từ miêu tả của tác giả?
Thông qua lời miêu tả đầy tự tin,
hãnh diện của nhân vật DM về
mình, kết hợp việc dùng những từ
ngữ miêu tả, đặc biệt là những tính
từ rất chính ác và giàu tính gợi
hình, TH đã vẽ nên một bức tranh
rất cụ thể, sống động và hấp dẫn
của một chàng dế thanh niên cường
tráng Tác giả tả ngoại hình tỉ mỉ
từng bộ phận đến hình dáng chung
làm nổi bật lên những nét đặc sắc
đáng chú ý trong mỗi bộ phận và
đều toát lên sự cường tráng, sung
sức Không chỉ ở nhân vật DM mà
còn nhiều nhân vật khác trong
truyện, ngòi bút miêu tả đặc sắc và
điêu luyện của TH đã khiến người
đọc hiểu rất sâu sắc về thế giới loài
vật đồng thời có thể bày tỏ thái độ
yêu, ghét đối với nhân vật được tả.
Với dáng vẻ bên ngoài oai vệ,
chúng ta cùng tìm hiểu xem là DM
có tính nết ra sao?
Những chi tiết nào miêu tả về thái
độ, tính nết của DM?
Ta kết luận DM là một chú dế như
thế nào?
Em hãy nhận xét về cách xưng hô,
lời lẽ, giọng điệu của DM đối với
DC?
- Đôi càng mẫm bóng -Vuốt cứng nhọn hoắt -Đầu to, nổi từng tảng
- Răng đen nhánh
- Râu dài và cong
- Mẫm bóng, nhọn hoắt, đạp (phành phạch), (ngắn) hủn hoẳn, (nhai) ngoàm ngoạp, rung rinh => Những từ tượng hình, tượng thanh:
(HSTL) Ngắn hủn hoẳn-> ngắn củn Nhai ngoàm ngoạp -> nhai rào rạo
Rung rinh -> lắc lư
Ta sẽ không thấy hết vẻ đẹp cường tráng ưa nhìn và sự phô trương kiêu ngạo của DM
HS đọc đoạn 2
- Đi đứng oai vệ
-Cà khịa với hàng xóm -quát mấy chị Cào Cào, ghẹo anh Gọng Vó
- tưởng mình ghê gớm, sắp đứng đầu thiên hạ
=>Từ láy tượng thanh tượng hình
=>miêu tả sinh động hình ảnh chàng dế thanh niên cường tráng
Trang 4Em hóy nhận xột về thỏi độ của
DM đối với người bạn hàng xúm?
Tiếp sau DM đó chọc ghẹo ai, kết
quả ra sao?
DM đó chọc ghẹo chi Cốc ra sao?
Em cú nhận xột gỡ về cỏch gọi của
DM đối với chị Cốc ?
Sau khi cất tiếng trờu ghẹo chị Cốc,
chuyện gỡ đó xảy ra? Lỳc ấy thỏi độ
của DM ra sao?
Chuyện gỡ đó xảy ra với DC?
Khi DC bị chị Cốc mổ, DM đang
làm gỡ?
Điều đú thể hiện thỏi độ, bản chất
gỡ ở DM?
Khi lờn khỏi hang DM đó thấy gỡ?
DM cú tõm trạng gỡ khi chứng kiến
cỏi chết thảm thương của DC do
thúi hung hăng, xốc nổi của mỡnh?
Song đó không chỉ là bài học về
thói kiêu căng mà còn là bài học về
lòng nhân ái Chắc hẳn khi đứng
trước nấm mồ của bạn, Mèn đã tự
hứa với mình sẽ bỏ thói ngông
cuồng dại dột, sẽ yêu th ương, quan
tâm đến mọi ngời để không bao giờ
gây ra lỗi lầm nh thế Sự ăn năn hối
lỗi và lòng xót thơng chân thành
của Mèn giúp ta nhận ra Mèn
không phải là một kẻ ác, kẻ xấu Có
lẽ chúng ta đều cảm thông và tha
thứ cho lỗi lầm của Dế Mèn và tin
HS tỡm và kể ra
- cỏch đặt tờn Dế Choắt
- xưng hụ “chỳ mày”
- lờn giọng dạy đời, chờ bai
=>Kiờu căng, hống hỏch, xem thường mọi người
Lời lẽ dạy đời dự bằng tuổi, xưng hụ trịch thượng (chỳ mày), giọng điệu giễu cợt, chờ bai
Khi Dế Choắt thỉnh cầu thỡ
“hếch răng lờn xỡ một hơi rừ dài”, điệu bộ khinh khỉnh mắng DC
Chọc ghẹo chị Cốc, kết quả là làm cho DC mất mạng
HS kể lại
Xấc xược, hỗn lỏo
Chị Cốc đi tỡm kẻ trờu mỡnh
DM chui tọt vào hang, nằm bắt chõn chữ ngũ
Bị chị Cốc giỏng cho hai mỏ, nằm thoi thúp rồi tắt thở
Nỳp tận đỏy đất, nằm im thin thớt, mon men bũ ra khỏi hang
- Hốn nhỏt, dỏm làm mà khụng dỏm chịu
- DC nằm thoi thúp và tắt thở
Hối hận, ăn năn về tội lỗi của mỡnh
=>kiờu căng, hống hỏch, xem thường người khỏc
2/ Bài học đường đời đầu tiờn:
khụng quan tõm giỳp đỡ
- Trờu ghẹo chị Cốc
- Gõy ra cỏi chết cho
Dế Choắt
- Hối hận ăn năn về tội lỗi của mỡnh
=>Rỳt ra bài học đường đời đầu tiờn cho mỡnh
Trang 5rằng bài học đầu đời đầy ý nghĩa
này sẽ giúp Mèn sống tốt hơn và bớc
đi vững vàng trên con đờng phía
tr-ớc.
Hoạt động 4
Em hóy rỳt ra nội dung, ý nghĩa và
đặc điểm NT nổi bật của bài văn?
GV hướng dẫn HS làm bài tập
HS tự trỡnh bày đọc ghi nhớ/ 11
III/ Tổng kết:
* Ghi nhớ: SGK/ 11
Hoạt động 5 4/ Củng cố:
? Truyện được kể theo ngụi thứ mấy? Tỏc dụng?
- Kể theo ngụi thứ nhất, tạo nờn sự gần gũi thõn mật giữa người kể với bạn đọc, dễ biểu hiện tõm trạng, ý nghĩa, thỏi độ của nhõn vật đối với những gỡ xảy ra xung quanh
và đối với chớnh mỡnh
- ? Hình dung tâm trạng DM và viết 1 đoạn văn diễn tả tâm trạng ấy theo lời Dế Mèn khi
đứng trớc mộ DC?
- Làm bài tập theo yêu cầu
5/ Dặn dũ: Học thuộc bài, làm bài tập,
soạn bài mới
******************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tiết 75:
PHể TỪ
A / Mục tiờu cần đạt: HS đạt được:
1 Kiến thức:
-Nắm được khỏi niệm phú từ
-ý nghĩa khái quát của phó từ
- Đặc điểm ngữ pháp của phó từ Các loại phó từ
2 Kỹ năng:
-Nhận biết phó từ trong văn bản
-Phân biệt các loại phó từ
-Sử dụng phó từ để đặt câu
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng từ tiếng Việt trong tạo lập VB
B/Chuẩn bị:
- Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Xem lại bài động từ ,danh từ
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ Ôn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
Trang 6Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới:
Động từ, tính từ có thể kết hợp với những từ nào để tạo thành cụm động từ, cụm tính từ? Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về loại từ đó có tên gọi là “phó từ”
Hoạt động 2
GV gọi HS đọc câu hỏi 1/I trong
SGK
Xác định từ loại cho những từ
vừa tìm được?
Các từ in đậm ấy đứng ở vị trí
nào trong cụm từ?
Nó bổ nghĩa cho động từ, tính từ
về ý nghĩa gì?
Vậy em hãy cho biết thế nào là
phó từ?
Nhìn vào bảng phân loại phó từ,
em hãy phát biểu có mấy loại
phó từ?
Phó từ đứng trước động từ, tính
từ bổ sung ý nghĩa gì? đứng sau
bổ sung ý nghĩa gì?
Có mấy loại phó từ?phó từ nào
đứng trước, đứng sau động từ,
tính từ?
HS trả lời câu hỏi
- động từ: đi, ra, thấy, soi
- tính từ: lỗi lạc, ưa nhìn, to, bướng
- §ứng trước và đứng sau động từ, tính từ
- quan hệ thời gian: đã, đang, sẽ
- sự tiếp diễn tương tự: vẫn, còn
- sự phủ định: không, chưa
- sự cầu khiến: hãy, đừng, chớ
- chỉ mức độ: rất, quá, lắm
- chỉ khả năng: được
- chỉ kết quả và hướng: được
HS đọc ghi nhớ/ 12
HS đọc bài tập 1/ 13, làm bài tập 2, 3/ 13 (HSTL)
HS điền vào bảng trong SGK,
GV sửa chữa
Có 7 loại phó từ + Đứng trước:
- quan hệ thời gian
- sự tiếp diễn tương tự
- sự phủ định
- sự cầu khiến + §ứng sau:
- chỉ mức độ
- chỉ khả năng
- chỉ kết quả và hướng
HS đọc ghi nhớ/ 14 Lµm bµi theo nhãm
I/ Phó từ là gì?
a) đã đi cũng ra vẫn chưa thấy soi gương được
b) thật lỗi lạc rất ưa nhìn
to ra rất bướng
=>Là những từ đi kèm để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ
* ghi nhớ/ 12
II/ Các loại phó từ:
- Có 7 loại phó từ: +Chỉ quan hệ thời gian
+Sự tiếp diễn tương
tự, +Mức độ, +Khả năng, +Kết quả và hướng, +Sự phủ định,
+Cầu khiến
* Ghi nhớ/ 14
III/ Luyện tập:
Bµi 1
Trang 7Hoạt động 3
GV hướng dẫn HS làm luyện
tập
Đại diện trình bày
Nhận xét ,bổ xung
Thuật lại sự việc DM trêu chị
Hoạt động 4 4/ Củng cố:
- Phú từ là gỡ?
- Cú mấy loại phú từ? Cho ví dụ
5/ Dặn dũ:
Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập,
Soạn bài mới
***************************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tiết 76:
TèM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIấU TẢ
I/ Mục tiờu cần đạt: HS đạt đợc:
- Nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miờu tả
- Mục đích, cách thức văn MT
2 Kỹ năng:
Nhận diện được bài văn, đoạn văn miờu tả
-Bớc đầu xác định đợc nội dung của một đoạn văn hay bài văn MT, XĐ đặc điểm nổi bật của đối tợng đợc MT trong bài văn
3 Thái độ:
- Hiểu được trong những tỡnh huống nào người ta thường dựng văn miờu tả
B/Chuẩn bị: - Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Những đoạn văn mẫu
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ Ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới
Những văn bản cỏc em đó học ở HKI thuộc kiểu văn bản gỡ? Hụm nay chỳng ta sẽ đi vào tỡm hiểu 1 kiểu văn bản khỏc đú là những văn bản làm theo phương thức biểu đạt miờu tả.
Hoạt động 2
GV gọi HS đọc tỡnh huống 1, 2,
3 trong SGK/ 15
Đọc 3 tỡnh huống trong SGK/
15
HS thảo luận 3 tỡnh huống -Tỡnh huống 1: bỏc đi thờm một ngó tư nữa và quẹo phải, căn thứ hai nhà chỏu, cú cổng
I/Thế nào là văn miờu tả.
Trang 8GV nªu tõng t×nh huèng häc
sinh tr¶ lêi
Trong cuộc sống hàng ngày, ở
những tình huống nào chúng ta
dùng văn miêu tả?
Em hãy nêu lên một số tình
huống khác tương tự?
GV gọi HS đọc bài tập 2/ 15
Trong văn bản trích chương I
cuốn “DMPLK” có hai đoạn
văn miêu tả DM, DC rất sinh
động Em hãy chỉ ra hai đoạn
văn ấy?
Hai đoạn văn trên có giúp em
hình dung được đặc điểm nổi
bật của hai chú dế?
Những chi tiết nào và hình ảnh
nào đã giúp em hình dung được
điều đó?
Vậy qua những tình huống 1, 2,
3 và hình ảnh đặc điểm của DM,
DC em hãy nhận xét thế nào là
rào sơn màu vàng, trong sân
có hai chậu hoa mai -Tình huống 2: chiếc áo màu hồng nhạt, ở hàng cuối phÝa bên tay trái ngoài cùng, cổ tròn, xung quanh cổ có viền những bông hoa hồng nhỏ màu trắng, tay ngắn
- Tình huống 3: người bạn em vóc dáng cao hơi gầy, tóc tém, mặt to
=>Vậy cả 3 tình huống trên ta đều phải dùng văn miêu tả
HS tự tìm
1) Bởi tôi ăn uống điều độ…
2) 3) vuốt râu 4) Cái chàng DC, người gầy gò…như hang tôi
Hai đoạn văn đã giúp em hình dung được đặc điểm nổi bật của hai chú dế hoàn toàn đối lập nhau
- DM: khỏe mạnh, thân hình cướng tráng
- DC: sức khẻo ốm yếu, thân hình xấu xí
- DM: đôi càng mẫm bóng…những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt…sợi râu dài và uốn cong
- DC: người gầy gò, dài lêu nghêu, cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng … ngẩn ngẩn ngơ ngơ
HS tự phát biểu
=> -Làm nổi bật đặc điểm của đối tượng miêu tả
Trang 9văn miờu tả?
Để cú thể miờu tả được chớnh
xỏc như thế, người viết cần phải
làm gỡ?
Hoạt động 3
GV hướng dẫn HS làm bài tập
? 1 em đọc yêu cầu bài tập
Chia lớp làm 2 nhóm mỗi nhóm
1 đoạn
Đại diện nhóm trình bầy ,nhóm
khác nhận xét , bổ xung
? Nêu yêu cầu bài tập 2
GV hớng dẫn hs viết
- Quan sỏt, chọn lọc chi tiết
để miờu tả
HS đọc ghi nhớ/ 16
a) Đoạn 1: Đặc tả chỳ DM vào độ tuổi “Thanh niờn cường trỏng”
- Những đặc điểm nổi bật: To khỏe và mạnh mẽ
- Chi tiết cụ thể: Đụi càng mẫm búng, cỏi vuốt cứng và nhọn hoắt, co cẳng đạp phanh phỏch
b) Đoạn 2: Tỏi hiện lại hỡnh ảnh chỳ bộ liờn lạc:nhanh nhẹn,bộ nhỏ ,tinh nghịch hồn nhiờn…
c/Đ3- Đặc điểm nổi bật: 1 thế giới động vật sinh động, ồn
ào, huyờn nỏo…
Đọc kỹ yêu cầu bài tập
- Đặc điểm nổi bật của khuụn mặt mẹ: Sỏng và đẹp; hiền hậu và nghiờm nghị; vui vẻ và õulo
-hs viết đoạn văn miêu tả
cảnh (liên quan môi trờng)
* Ghi nhớ: SGK/ 16 II/ Luyện tập:
Bài 1:
Bài 2
Bài 3
Hãy viết đoạn văn miêu tả về cánh đồng lúa quê em
Hoạt động 4 4/ Củng cố:
Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ thế nào là văn miờu tả?
- Nhận diện các đoạn văn miêu tả
5/ Dặn dũ:
- Học kỹ ghi nhớ,
- Hoàn thiện bài tập phần luyện tập,
- Xem trớc bài mới
*****************************************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tuần 20
Trang 10Tiết 77:
(Đoàn Giỏi )
A/ Mục tiờu cần đạt: HS đạt đợc:
1 Kiến thức:
- Bổ sung kiến thức về tg, tp văn học hiện đại
-Sơ giản về tg và tp
-Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con ngời một vùng đất phơng Nam
-Tác dụng của một số NT đợc sử dụng trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
-Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố MT +TM
-Đọc diễn cảm phù hợp nội dung văn bản
- Nhận biết các bp NT đợc sử dụng trong vb và vận dụng chúng khi làm văn MT thiên nhiên
3 Thái độ:
- Tán thành với vẻ đẹp của vùng sông nớc Cà Mau
- GD tình yêu quê hơng, đất nớc
B/Chuẩn bị: - Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Những đoạn văn ca ngợi vẻ đẹp vùng sông nớc Cà Mau
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là văn miờu tả
? Yờu cầu đúi với người viết văn miờu tả là gỡ?
Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới: Giới thiệu bài mới :? Dựa vào những kiến thức về địa lý, hãy nêu hiểu
biết của em về vùng đất Cà Mau? HS trả lời theo sự hiểu biết của mình