Phần nội dung I/ Nội dung chính của công tác quản lý quá trình dạy - học các bộ môn văn hóa ở trường trung học cơ sở 1/ Nhiệm vụ chính của công tác quản lý, chỉ đạo quá trình dạy và học [r]
Trang 1Tên đề tài:
QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY VÀ HỌC CÁC BỘ MÔN VĂN HÓA Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
A Phần mở đầu 1/ Lý do chọn đề tài
Hoạt động dạy và học các môn văn hóa là hoạt động trung tâm của nhà trường
Đó là con đường trực tiếp, thuận lợi nhất để giúp học sinh có thể lĩnh hội được kiến thức đồ sộ và có giá trị của loài người Hoạt động dạy học do nhiều người tham gia, chiếm giữ thời gian lớn, diễn ra liên tục trong suốt năm học Hoạt động này đòi hỏi năng lực chuyên sâu của người thầy và sự hợp tác có phương pháp của trò Vì thế, quản lý hoạt động dạy học là một công việc khó Cần nhận thức đầy đủ về hoạt động dạy học và cần quản lý nó trong mối tương quan với các hoạt động khác trong trường; cần nắm được những kỷ năng cụ thể, cơ bản về tổ chức quản lý hoạt động này mới đem lại được hiệu quả mong muốn
Chính vì vậy, công việc của lãnh đạo nhà trường phải xác định được tầm quan trọng của hoạt động trung tâm của nhà trường là hoạt động dạy và học Để từ đó tác động thường xuyên các phương pháp thích hợp nhằm thúc đẩy lòng đam mê nghề nghiệp, sáng tạo trong giảng dạy của thầy cô giáo, phát huy tính tích cực, ý chí vươn lên trong học tập của học sinh Bởi vậy, là một hiệu trưởng nhà trường, tôi luôn chăm
lo chú trọng phát triển toàn diện Song công tác quản lý quá trình dạy và học các bộ môn văn hóa là một công việc quan trọng trong nghiệp quản lý của mình
Việc xây dựng kế hoạch của giáo viên trung học cơ sở hiện nay trên địa bàn huyện nhà chưa thật cụ thể, từ đó chưa xác định được cái đích cụ thể từng lĩnh vực mình đang công tác và cống hiến để mỗi giáo viên cần phải vươn tới Bởi vậy trong phạm vi của đề tài này tôi sẽ trao đổi công tác quản lý chỉ đạo hoạt động dạy – học của Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và tổ trưởng tổ chuyên môn, đồng thời dự thảo các nội dung chủ yếu trong nội dung kế hoạch dạy học của giáo viên để làm cơ sở nghiên cứu và hướng dẫn mọi người cùng thực hiện cho các năm học sau Trên cơ sở
đó mà ban giám hiệu nhà trường, tổ trưởng chuyên môn làm cơ sở để soi rọi quá trình thực hiện, phấn đấu của mỗi giáo viên, động viên và tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên vươn đến đích một cách thuận lợi Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường Đưa việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hoạt động dạy và học Phạm vi của đề tài này là rất rộng, những nội dung đã triển khai thường ngày mang tính tác nghiệp không thể nêu hết được mà chỉ lựa chọn một số vấn đề trọng tâm, cơ bản về hoạt động quản lý dạy và học các bộ môn văn hóa của người quản lý
Chính vì vậy, không thể đáp ứng hết được lòng mong mỏi của bạn đọc, mà tôi chỉ nêu lên những nội dung trọng tâm để mọi người cùng suy nghĩ thực hiện việc quản lý dạy học các bộ môn văn hóa ở nhà trường ngày một tốt hơn
2/ Mục tiêu của đề tài nghiên cứu: Nắm vững một số quy trình, kế hoạch, biện
pháp cơ bản để quản lý quá trình dạy và học các bộ môn văn hóa ở trường trung học
cơ sở ngày một tốt hơn
Trang 23/ Một số vấn đề chung về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy và học ở trường trung học cơ sở:
a) Những yếu tố khách quan:
+ Cần phải nhận thấy các khía cạnh: thời gian, tính chất, sự vận động của quá trình dạy học để có sự tác động quản lý phù hợp
+ Cần thấy được chỗ giống và khác nhau của hai hoạt động dạy và học Từ đó dẫn đến sự thống nhất tất yếu của hai hoạt động này trong hoạt động chung là dạy học Vấn đề này là cơ sở để chỉ đạo hài hòa cả hoạt động dạy và học
+ Đảm bảo sự thống nhất giữa trí dục và đức dục, đòi hỏi “dạy chữ phải luôn đi đôi với dạy người” không thể chuyên môn đơn thuần
+ Tạo điều kiện để giáo viên nâng cao tay nghề, học sinh phát huy được tính chủ động, sáng tạo, tích cực trong học tập của học sinh Phân tích, đánh giá lao động sư phạm của giáo viên khi dự giờ, phân tích sư phạm bài học
+ Cần nắm rõ mục đích, nội dung, đánh giá giáo viên và học sinh; những khó khăn
và thuận lợi để tháo gỡ, khai thác thế mạnh
Tóm lại: những vấn đề nêu trên là những mặt khách quan có trong quá trình dạy học,
nó chi phối chất lượng và chiều hướng phát triển của hoạt động dạy học Đòi hỏi công tác quản lý phải có tác động thích hợp để hoạt động dạy và học các bộ môn văn hóa ở trường trung học cơ sở có hiệu quả
b) Những yếu tố chủ quan: trong các mục tiêu để phát triển nhà trường thì quản lý quá trình dạy và học các bộ môn văn hóa là điều mà tôi phải suy nghĩ nhiều nhất để hoạt động này xứng đáng là hoạt động trung tâm làm nên đặc thù của trường học, từ đó nó chi phối, thúc đẩy các hoạt động khác trong nhà trường Đặc biệt, trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự kể từ khi mới thành lập với bao công việc chồng chất song tôi luôn quan tâm xiết chặt nề nếp, kỹ cương, trong đó có hoạt động dạy và học
4/ Đối tượng, cơ sở, phương pháp, thời gian nghiên cứu
4.1/ Đối tượng: trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự – Xã Cư Pơng – Huyện Krông
Búk
4.2/ Cơ sở nghiên cứu: Hoạt động dạy và học là hoạt động trung tâm của nhà trường,
làm nên đặc thù của trường học Trực tiếp tạo nên chất lượng tri thức cho trò, làm cơ
sở để đánh giá uy tín của nhà trường đối với ngành, địa phương
4.3/ Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích tổng hợp
- Nghiên cứu qua hồ sơ lưu, nghiệp vụ công tác của bản thân (phương pháp tổng kết kinh nghiệm)
4.4/ Thời gian nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm: từ năm 2003 đến 2009
Trang 3B Phần nội dung
I/ Nội dung chính của công tác quản lý quá trình dạy - học các bộ môn văn hóa
ở trường trung học cơ sở
1/ Nhiệm vụ chính của công tác quản lý, chỉ đạo quá trình dạy và học
1.1/ Làm cho mọi giáo viên, tổ trưởng chuyên môn, các phó hiệu trưởng quản
lý công tác dạy và học, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường thấy được tầm quan trọng của công việc trung tâm của mỗi giáo viên, của nhà trường để mọi người phải thực sự toàn tâm, toàn ý với nhiệm vụ trồng người, thực hiện “đúng - đủ” chương trình, chấp hành tốt quy chế chuyên môn Thi đua hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao
1.2/ Kích thích được tính tự giác, gây hứng thú học tập, học tập có phương pháp đúng đắn của học sinh
2/ Nội dung của công tác quản lý hoạt động dạy- học
2.1/ Quản lý việc thực hiện chương trình, soạn bài và chuẩn bị lên lớp.
Chương trình là văn bản có tính pháp quy, quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học các môn học cụ thể; quy định thời gian dạy và học các môn, quy định những yếu tố cần đạt để hướng tới việc thực hiện mục tiêu cấp học Trước hết người hiệu trưởng phải nắm vững chương trình và tổ chức tuân thủ một cách nghiêm túc Chỉ đạo lựa chọn các phần học tự chọn do đặc thù từng vùng miền Cần phải có đầy đủ tài liệu, sách để nghiên cứu, tích cực học tập kinh nghiệm, tích lũy sự hiểu biết về chương trình từ thực tế hoạt động dạy và học
Soạn bài là việc chuẩn bị bài quan trọng nhất của giáo viên cho giờ lên lớp, tuy nó chưa phải đã dự kiến hết các tình huống trên lớp Soạn bài là lao động sáng tạo của từng giáo viên, bài soạn thể hiện sự suy nghĩ, lựa chọn, quyết định của giáo viên về các vấn đề: nội dung (kiến thức cơ bản, trọng tâm kiến thức, lô gic, khoa học); phương pháp giảng dạy (hệ thống những việc làm của thầy và trò phù hợp với lo gic nội dung); hình thức lên lớp; sự lựa chọn này phải sát với đối tượng học sinh, đúng yêu cầu của chương trình quy định
Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất của quá trình dạy học để thực hiện mục tiêu Giờ lên lớp quyết định chất lượng dạy học cơ bản, trong đó giáo viên là người trực tiếp quyết định và chịu trách nhiệm về giờ lên lớp Do vậy giờ lên lớp thể hiện rõ nhất về trách nhiệm và khả năng của giáo viên, còn đối với hiệu trưởng thì giờ lên lớp của giáo viên tập trung cho mọi thông tin phong phú nhất
a)Yêu cầu quản lý chương trình, soạn bài và chuẩn bị lên lớp: Đúng và đủ chương trình cả về mặt tiến độ, thời gian và chất lượng của chương trình Soạn bài phải đúng với quy chế: soạn bài chu đáo trước khi lên lớp, chống việc soạn bài để đối phó kiểm tra Đưa việc soạn bài vào nề nếp nghiêm túc, chất lượng Qua đó phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của giáo viên Tác động được đến giờ lên lớp một cách tích cực
để mọi giờ lên lớp đều góp phần thực hiện mục tiêu Xây dựng nề nếp giờ lên lớp cho thầy và trò
b)Chỉ đạo, quản lý việc thực hiện chương trình, soạn bài và chuẩn bị lên lớp:
+ Đối với giáo viên: phải có tài liệu phân phối chương trình bộ môn, chương trình
chuẩn kiến thức, kế hoạch giảng dạy bộ môn của mình (đây là một điểm chưa cụ thể
Trang 4và tôi sẽ đề cập, dự thảo hướng dẫn ở phần sau), lịch báo giảng Xác định những vấn
đề cần đầu tư nhiều của bản thân, cập nhật những thông tin mới liên quan đến môn dạy để soạn bài chu đáo trước khi lên lớp, dự kiến kết quả và các tình huống có thể xảy ra để xử trí một cách phù hợp
+ Đối với các lực lượng giúp việc như:
Chuyên môn (các phó hiệu trưởng):
Có các tài liệu, văn bản pháp quy về hướng dẫn thực hiện chương trình, nội dung Xếp thời khóa biểu, sự vụ biểu để thực hiện và theo dõi chương trình Thời khóa biểu là lịch dạy các môn học của các lớp, trong đó có kết hợp, sắp xếp những sinh hoạt chuyên môn của giáo viên, sinh hoạt tập thể của học sinh, lịch hội họp và những hoạt động chung khác của nhà trường Thời khóa biểu có ý nghĩa điều khiển rất lớn góp phần tạo nên nề nếp nghiêm túc và chất lượng dạy học của thầy và trò Vì vậy các yêu cầu sư phạm của thời khóa biểu đó là:
Cần chú ý đến mức độ khó dễ của bài học, môn học để bố trí hợp lý thời gian, thời điểm thích hợp trong một ngày, một tuần
Quan tâm đến khoảng cách giữa các bài học trong tuần của cùng một môn; xen kẽ các bộ môn tự nhiên và xã hội; giữa hoạt động học tập với các hoạt động khác
Thời khóa biểu cần được ổn định, tránh điều chỉnh thường xuyên
Thời khóa biểu phải quan tâm để quỹ thời gian của giáo viên, cần tạo ra một nhịp độ lao động hợp lý để duy trì lao động trong suốt học kỳ
Ngoài ra, thời khóa biểu cần: đảm bảo đủ số môn, số tiết quy định của chương trình Cần xếp có một lần trong tuần hai tiết liền nhau đối với các môn Ngữ Văn, Toán Chú ý xếp tiết chào cờ đầu tuần là tiết một, hoặc tiết cuối của ngày thứ hai và một tiết sinh hoạt chủ nhiệm ở ngày thứ 7 thống nhất trong toàn trường Các tiết trống của từng khối phải được xếp đồng loạt vào tiết cuối của một ngày nhất định Bố trí lịch nghỉ của các giáo viên cùng tổ để sinh hoạt chuyên môn, …
Hướng dẫn cho các tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo theo tổ về thực hiện chương trình
và quy định soạn bài, chuẩn bị lên lớp của giáo viên Định hướng việc mở chuyên đề thống nhất một số nội dung, yêu cầu, phương pháp theo môn, từng loại bài Nắm được các tài liệu cần phải có để đủ cung cấp cho giáo viên lên lớp Cần triển khai cụ thể về công tác thực hiện chương trình, quy định việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp của giáo viên, có hệ thống sổ sách theo dõi, quản lý các hoạt động chyên môn và những kết quả đạt được để làm căn cứ báo cáo với hiệu trưởng và cấp trên
Kiểm soát nghiêm ngặt việc chấp hành thời khóa biểu, kiểm soát các tiết tự nghỉ mượn người dạy thay không báo cáo hoặc chậm tiết, bỏ tiết Từ đó xử lý nghiêm số giáo viên chấp hành các nề nếp lên lớp không nghiêm túc Quy định rõ chế độ kiểm tra bài soạn, chế độ kiểm tra các loại sổ sách liên quan đến giờ lên lớp Xây dựng quy định xếp loại hồ sơ (tốt, khá, đạt yêu cầu, chưa đạt yêu cầu) khi kiểm tra hồ sơ định kỳ, kiểm tra hồ sơ đột xuất, kiểm tra chéo về hồ sơ, thanh tra toàn diện, xếp loại hồ sơ cuối năm học
Tổ trưởng chuyên môn:
Giúp đỡ giáo viên chuẩn bị soạn bài khó, phần khó của chương trình, tổ chức trao đổi trong tổ những vấn đề liên quan chung đến giờ lên lớp, các bước soạn bài
Trang 5theo một định hướng chung, tham khảo các bài soạn tốt của giáo viên trong tổ từ năm học trước hoặc tập bài soạn mẫu, tránh sao chép nguyên bản, …
Đảm bảo việc chấp hành những quy định chung của trường, của quy chế liên quan đến giờ lên lớp; cử người dạy thay khi có yêu cầu Kiểm tra việc chấp hành lịch báo giảng, chấp hành lịch phân công dạy thay hay việc đột xuất Duy trì và cũng cố nề nếp giờ lên lớp ngày càng tốt hơn Có đầy đủ hệ thống sổ sách để quản lý, theo dõi, minh chứng kết quả kiểm tra, lưu trữ những kết quả đạt được trong công tác quản lý chuyên môn của tổ
2.2/ Chỉ đạo việc dự giờ, phân tích sư phạm bài học
a) Ý nghĩa:
Dự giờ phân tích sư phạm bài học để chỉ đạo hoạt động dạy học chính là chức năng trung tâm của hiệu trưởng, là nét đặc thù cơ bản của quản lý trường học Tư tưởng chỉ đạo trong quản lý giờ lên lớp là càng tác động tích cực giờ lên lớp càng tốt
Do đó biện pháp dự giờ, phân tích sư phạm bài học là biện pháp quan trọng hàng đầu trong quản lý giờ lên lớp Kinh nghiệm khẳng định rằng, việc dự giờ và phân tích bài học là việc quan trọng của hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn
b) Yêu cầu:
Người dự giờ phải nắm được một số quan điểm trong phân tích sư phạm bài học, các bước trong việc dự giờ, các phương tiện phục vụ, minh họa cho tiết dạy …
vì vậy cần tổ chức tốt việc dự giờ trong trường, có chế độ dự giờ rõ ràng, có kế hoạch, có chuẩn đánh giá, có hồ sơ dự giờ và thái độ cầu thị khách quan
c) Hình thức dự giờ
+ Dự giờ có báo trước
+ Dự giờ hội giảng, thao giảng, thanh tra toàn diện
+ Dự giờ chuyên đề
+ Dự giờ đột xuất
+ Dự giờ các giáo viên cùng bộ môn ở các lớp khác nhau, dự giờ các giáo viên bộ môn ở cùng một lớp
Chuyên môn cần chú ý: kịp thời dự giờ số giáo viên mới ra trường và kiểm tra giáo án để có điều chỉnh kịp thời nếu có, tránh dự giờ, kiểm tra quá muộn dẫn đến ảnh hưởng của cá nhân, tập thể, các em học sinh Nên tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên được dự giờ thăm lớp nhiều ở những tuần đầu
d) Công tác chỉ đạo và quản lý việc dự giờ:
Đối với chuyên môn và giáo viên: lập kế hoạch tổng thể và phương hướng chính của việc dự giờ, phân tích sư phạm bài học (lịch dự giờ và trọng tâm dự giờ để thông báo cụ thể cho từng giáo viên hoặc chỉ thông báo chung trước toàn thể hội đồng sư phạm), thống nhất yêu cầu, cách đánh giá sau khi dự giờ và được phổ biến thống nhất để các giáo viên khác trong tổ, trong trường cùng dự giờ và tham gia góp
ý sau mỗi lần dự giờ Cần chú ý đến những vấn đề có tác dụng nâng cao trình độ nghiệp vụ
Về việc đánh giá bài dạy:
Đánh giá bài dạy là đánh giá quá trình tương tác giữa thầy và trò, cụ thể là đánh giá từng bước đi của bài giảng so với mục đích yêu cầu của bước lý luận dạy học trong bài Cấu trúc các bước đi tạo thành bài giảng Phong cách sư phạm và thái
Trang 6độ của giáo viên thực hiện bài giảng Cần xem xét việc nắm vững mục đích, yêu cầu từng bước đi? Nội dung trình bày so với yêu cầu đạt? Không đạt? Phương pháp thể hiện nội dung đạt? Không đạt? Sự phù hợp về thời gian với các bước đi? Có thừa thiếu bước nào không? Mỗi bước có góp phần hoàn thành tốt mục đích yêu cầu toàn bài không?
Trao đổi và kiến nghị:
+ Nên để giáo viên tự phân tích bài dạy của mình trước
+ Trên cơ sở ý kiến tự nhận xét của giáo viên mà người dự giờ (hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) nhận xét bổ sung và hiệu trưởng tổng hợp để đánh giá
+ Tuy nhiên trong quá trình góp ý, phân tích sư phạm bài học cần chú ý nhận ra và khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên trong bài giảng
+ Kiến nghị cần hết sức cụ thể, thiết thực, góp ý về sai sót cần minh chứng cụ thể + Hoàn thiện hồ sơ dự giờ, hoặc phân tích sư phạm bài học, nhận xét đánh giá: đảm bảo kịp thời để đáp ứng nguyện vọng chung về tâm lý của đối tượng
Ngoài ra, hàng năm cần giao chỉ tiêu số lượng về các chuyên đề cho từng tổ để nghiên cứu, chọn lựa, triển khai
2.3/ Quản lý hoạt động học tập – Kiểm tra đánh giá việc học tập của học sinh.
a) Yêu cầu:
Công tác quản lý, kiểm tra phải làm cho hoạt động học tập của học sinh có động
cơ đúng đắn, cụ thể, học sinh biết học tập có phương pháp đúng đắn, học có chất lượng và hiệu quả tốt; hoạt động học tập của trường có kỷ luật, trật tự, học sinh có nề nếp, thói quen học tập Đối với giáo viên thì chú trọng đến việc hướng dẫn học tập cho học sinh, đặc biệt quan tâm đến học sinh học yếu, học kém, học sinh tàn tật, học sinh con mồ côi, con hộ nghèo, …
Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá: thực hiện nghiêm túc các văn bản hướng dẫn về đánh giá xếp loại học sinh hiện hành Nghiêm chỉnh chấp hành quy chế chuyên môn, cần tránh tối kỵ về những việc làm sai
b) Nội dung và biện pháp quản lý, chỉ đạo
Muốn đạt được yêu cầu trong quản lý chỉ đạo, đòi hỏi công tác chỉ đạo của hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng đến với tổ chuyên môn, giáo viên phải có nội dung, phương pháp hết sức cụ thể Từng bước xây dựng động cơ học tập cho học sinh từ thấp đến cao, từ gần đến xa phù hợp với lớp học; cụ thể hóa động cơ học tập có sự thống nhất về biện pháp giáo dục và những vấn đề cụ thể trong tất cả giáo viên
Đối với giáo viên chấp hành nghiêm túc các quy trình về kiểm tra Bài kiểm tra định
kỳ, kiểm tra học kỳ, đề kiểm tra thi tuyển chọn học sinh giỏi, đề kiểm tra khảo sát chất lượng, đề kiểm tra đề xuất phải được soạn kỹ, có biểu điểm chi tiết, có đáp án, các mức độ cần đạt trong đề kiểm tra đảm bảo phù hợp chung với mặt bằng kiến thức của nhà trường, phân loại được các đối tượng học sinh Đề kiểm tra phải được kiểm duyệt nghiêm ngặt, công việc này đòi hỏi hiệu trưởng, chuyên môn phải có biện pháp
cụ thể để thực hiện tốt và từng bước tiến tới quy trình cao hơn trong quản lý đề kiểm tra và nội dung đề kiểm tra
Các biện pháp chủ yếu:
Trang 7Đối với chuyên môn (các phó hiệu trưởng) tổ chức học tập, quán triệt trong giáo viên để có nhận thức thống nhất về bản chất, vai trò của động cơ học tập; trách nhiệm của giáo viên đối với việc giáo dục động cơ, thái độ, tinh thần cho học sinh;
về những yêu cầu cụ thể cần giáo dục cho học sinh Lập kế hoạch để xác định rõ những vấn đề cần tập trung chỉ đạo, phân công thực hiện kế hoạch Tổ chức quán triệt nghiêm ngặt nội quy đến với học sinh, đặc biệt là nội quy liên quan đến học tập của học sinh
Đối với giáo viên chủ nhiệm:
+ Phối hợp tốt với các giáo viên bộ môn, tổng phụ trách đội, chuyên môn nhà trường
để tiến hành điều tra cơ bản, tình hình động cơ, thái độ học tập của học sinh để từ đó phân tích và có định hướng đúng đắn trong công tác quản lý chỉ đạo
+ Tổ chức học tập nội quy học sinh, đặc biệt là nội quy về học tập
+ Chú trọng tạo ra động cơ nhận thức trong từng bài giảng để gây hứng thú học tập cho học sinh Tăng cường giáo dục đạo đức, kỷ năng sống, phòng chống các tệ nạn, xây dựng môi trường thân thiện đoàn kết giữa học sinh với học sinh, giữa học sinh với thầy cô, người lớn tuổi, …
+ Tổ chức theo dõi việc thực hiện nội quy học tập, xử lý nghiêm minh thái độ sai trái trong học tập
+ Phối hợp với đoàn đội tổ chức tốt các phong trào thi đua học tập, kịp thời và thường xuyên biểu dương gương “học tốt” gương “người tốt” trong học sinh
- Đoàn đội: Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ cho học tập và giảng dạy
Nội dung – biện pháp giáo dục phương pháp kỷ năng học tập cho học sinh
Phương pháp là vấn đề có ý nghĩa nâng cao chất lượng học tập Học sinh không được hướng dẫn phương pháp học tập chu đáo sẽ rất thụ động Giáo viên dạy giỏi là giáo viên biết hướng dẫn phương pháp học tốt cho trò Cần giúp học sinh:
+ Nắm được kỹ năng chung của hoạt động học tập
+ Vận dụng được phương pháp học tập bộ môn
+ Phương pháp học ở lớp
+ Phương pháp học ở nhà (tự học)
Chuyên môn và giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, đoàn đội, cha mẹ học sinh:
+ Theo dõi, kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung đảm bảo phù hợp, kịp thời Giúp giáo viên nắm chắc những nội dung về thống nhất phương pháp học tập ở lớp, phương pháp học tập ở nhà, các kỹ năng chung mà hoạt động học tập cần có
+ Trực tiếp hướng dẫn phương pháp học tập bộ môn đảm nhận giảng dạy trước khi vào chương trình và thường xuyên theo dõi, đánh giá sự vận dụng của học sinh
+ Thực hiện có chất lượng bước “hướng dẫn học ở nhà, làm bài ở nhà” ở cuối mỗi bài học
+ Áp dụng các hình thức kiểm tra buộc học sinh phải học tập có phương pháp, chống lối “học vẹt”, “học tủ”
+ Tổ chức các hoạt động chuyên đề hoặc tổng kết học tập kinh nghiệm trong giáo viên, học sinh
+ Hướng dẫn những kỷ năng chung của hoạt động học tập cho học sinh (sử dụng thời gian, sách giáo khoa, cách ghi chép, đọc sách, kỷ luật, thói quen học tập)
Trang 8+ Cha mẹ học sinh phải tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh học tập ở nhà, chú trọng xây dựng “góc học tập cho học sinh” Đây là một điểm yếu của đại bộ phận học sinh người dân tộc tại chổ, đòi hỏi công tác tuyên truyền của giáo viên, đoàn đội, chuyên môn nhà trường đến với học sinh và cha mẹ học sinh thông qua các buổi chào cờ, họp định kỳ, quản lý giờ học bài và kết quả học tập hàng tháng của trò, động viên khen thưởng những tiến bộ của trò
+ Nề nếp học tập, kỷ luật học tập là những điều quy định cụ thể về tinh thần thái độ (chăm chỉ, chuyên cần, học bài và làm bài đầy đủ); về tổ chức học tập (ở nhà, ở trường, ở những nơi sinh hoạt văn hóa, …); về sử dụng, bảo bệ và chuẩn bị đồ dùng học tập chung và riêng, về khen thưởng, kỷ luật chấp hành nền nếp nội dung học tập, hành vi ứng xử nhằm làm cho một hoạt động diễn ra có trật tự, góp phần thực hiện mục đích một cách tốt đẹp
Nền tảng của các hoạt động trên là sự vận dụng linh hoạt nội quy học sinh do hiệu trưởng nhà trưởng soạn thảo và ký ban hành áp dụng trong nhà trường Nếu nội quy học sinh không được giáo viên, chuyên môn, đoàn thể trong trường vận dụng để
nhắc nhở, giáo dục thì nội quy cũng chỉ là nội quy và nếu đánh giá thì chắc chắn
công tác tổ chức thực hiện của các bộ phận thiếu tính chiều sâu
II/ Một số biện pháp cơ bản chỉ đạo và quản lý dạy – học.
1/ Công tác xây dựng cơ cấu tổ chức chuyên môn, lớp học trong nhà trường Muốn tiến hành quản lý hoạt động dạy học, ngay từ khi trường mới được
thành lập, bản thân tôi bắt đầu được thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trường ở một nhiệm kỳ đầu tiên trong nghiệp của mình, song tôi đã chú trọng vào công tác xây dựng công tác tổ chức, công tác nhân sự trong trường học nói chung Trong đó tôi đã chú ý nhiều đến xây dựng cơ cấu tổ chức chuyên môn hợp lý, đảm bảo được các nguyên tắc công tác tổ chức Phân công nhiệm vụ cụ thể về tránh nhiệm, quyền hạn các thành viên như thế nào cho hợp lý, hợp tình, phát huy được năng lực sở trường nhằm đạt tính hiệu quả cao cho hoạt động
+ Đối với công tác chuyên môn (các phó hiệu trưởng):
Là người giúp hiệu trưởng chỉ đạo và quản lý hoạt động dạy và học(về chương trình, thời khóa biểu, tổ chức lớp, phân công giáo viên, nề nếp dạy và học, phân công theo dõi dạy thay, dạy kê, dự giờ – kiểm tra hồ sơ giáo viên, hướng dẫn tổ chuyên môn hoạt động, …)
Chỉ đạo hoạt động dạy học, tổ chức các hoạt động về chất lượng dạy học, các yêu cầu về quy chế chuyên môn,
Kiểm tra công tác chuyên môn của tổ, của giáo viên, … bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, rút kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy
Chịu trách nhiệm về chương trình, hình thức tổ chức dạy, về chất lượng dạy học của thầy và trò
Thống kê, báo cáo, phân tích, nắm thông tin về dạy học của trường
Phụ tránh thêm các hoạt động: phó hiệu trưởng thứ nhất phụ trách về chuyên môn, kiêm cơ sở vật chất, thư viện – thiết bị, … phó hiệu trưởng thứ hai phụ trách chuyên môn kiêm phụ trách thêm mảng công tác Đoàn Đội các hoạt động ngoại khóa, (nội quy, kỷ luật, lao động, hoạt động tập thể), PCGD THCS, lao động tập thể
Trang 9Thống nhất về yêu cầu phân công “chuẩn” để phân công, quy trình phân công, phó hiệu trưởng dự kiến sự phân công cụ thể các giáo viên vào bộ môn, lớp trình hiệu trưởng xem xét Ơ trường THCS Ngô Gia Tự thường xem xét phân công theo nguyện vọng sau:
Nguyện vọng của giáo viên tổ đề nghị PHT dự kiến sắp xếp ý kiến liên tịch thuyết phục hiệu trưởng quyết định
Phân công chuyên môn cho giáo viên Chú ý phân công 2 loại: giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn, cần có quan điểm đúng đắn trong công tác này: phân công phù hợp với chuyên môn môn được đào tạo, đảm bảo kết quả cao nhất đối với học sinh Hài hòa, cân đối về chất lượng giáo viên giữa các lớp Chú ý phù hợp với năng lực, sở trường, nguyện vọng của giáo viên Chú ý đến yếu tố công bằng, hài hòa, cần tạo điều kiện cho giáo viên tự khẳng định mình trong công tác
Kết quả dự giờ, kiểm tra hồ sơ của BGH nhà trường:
Tổ chức kiểm tra dưới nhiều hình thức tại trường như kiểm tra theo chuyên đề, kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất Dự giờ, kiểm tra đột xuất của giáo viên được 40 lượt Cuối năm kiểm tra phân loại hồ sơ của CB GV CNV Kiểm tra sổ đầu bài hàng tuần, kiểm tra sổ điểm các lớp định kỳ hàng tháng, kiểm tra nhập điểm vào phần mềm quản lý điểm hàng tháng, kiểm tra các hoạt động trong tuần, kế hoạch tháng đã được triển khai 100% số giáo viên đứng lớp được ban giám hiệu nhà trường kiểm tra
hồ sơ Dự giờ thao giảng, dự giờ các đợt phát động thi đua giờ dạy tốt, dự giờ chuyên
đề, dự giờ đột xuất, dự giờ thanh tra toàn diện Số tiết dự giờ của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đảm bảo đến cuối năm học ít nhất 1 tiết/giáo viên Chương trình năm học được ban giám hiệu nhà trường điều hành thực hiện đúng - đủ Kiểm tra hoạt động thường xuyên về học tập và giảng dạy của giáo viên hàng ngày trên lớp Tổ trưởng chuyên môn, ban giám hiệu kiểm tra hồ sơ định kỳ 01 lần/ tháng để làm căn cứ xếp loại thi đua của tháng đối với cá nhân
Chú ý: Hoạt động kiểm tra, dự giờ sẽ được kiểm tra thường xuyên các tuần trong tháng; chú trong công tác kiểm tra hồ sơ, dự giờ số giáo viên mới ra trường hoặc số giáo viên còn non về kỷ năng nghiệp vụ để kịp thời uốn nắn, sữa chữa kịp thời; đề ra quy định về sử dụng soạn giáo án bằng máy vi tính, …
+ Đối với tổ chuyên môn: ngay vào đầu mỗi năm học hiệu trưởng sắp xếp bố trí khoa học các tổ, xác định số lượng tổ, chọn tổ trưởng chuyên môn có năng lực, nhiệt tình, phẩm chất đạo đức tốt với các tiêu chuẩn lựa chọn chủ yếu là: có uy tín chuyên môn vững vàng, có năng lực quản lý điều hành, có phẩm chất đạo đức và nhiệt tình, quyết tâm thực hiện mục tiêu Có thể dùng phương pháp thăm dò uy tín thông qua tổ, ý kiến liên tịch, thông qua chi bộ về công tác nhân sự, … tổ chuyên môn giúp hiệu trưởng chỉ đạo và tổ chức thực hiện các hoạt động sự phạm và các hoạt động nghiệp vụ; tổ chuyên môn trực tiếp quản lý các thành viên trong tổ Nhiệm
vụ chính của tổ chuyên môn là:
Tổ chức giảng dạy các bộ môn được phân công
Tổ chức các hoạt động nhằm rút kinh nghiệm cải tiến phương pháp giảng dạy Kiểm tra các hoạt động giảng dạy của giáo viên trong tổ
Dự kiến phân công chuyên môn của các thành viên trong tổ
Trang 10Thực hiện các nhiệm vụ của tổ chuyên môn được quy định trong điều lệ nhà trường
+ Tổ chức lớp học: không quá đông về sỹ số, trình độ học sinh đồng đều giữa các lớp (khá, trung bình, yếu) Tuyển chọn lớp chọn Chú ý đến tỷ lệ học sinh nam, học sinh nữ, học sinh người dân tộc thiểu số, học sinh người kinh, học sinh lưu ban
Số học sinh địa bàn xa trường cũng cần được quan tâm, sắp xếp theo lớp Chú trọng công tác làm tuyển sinh lớp 6 đầu năm sớm để ổn định công tác tổ chức lớp học đầu năm Quan tâm chỉ đạo bầu ban cán sự lớp đủ năng lực quản lý, điều hành lớp, tổ chức họp với lớp trưởng để nắm bắt tình hình, nguyện vọng của các em học sinh
2/ Kế hoạch chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường
Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch chỉ đạo hoạt động tổng thể của nhà trường, trong đó quan tâm đầu tư xây dựng kế hoạch chỉ đạo dạy học các loại tạo thành một
hệ thống kế hoạch từ trường cho đến tận từng giáo viên Kế hoạch này là cơ sở cho
sự kiểm tra, đánh giá, từ đó phó hiệu trưởng xây dựng kế hoạch cụ thể về công tác chuyên môn trong năm học Cuối mỗi tháng, học kỳ, cả năm có sự đánh hoạt động đã
đề ra Tổ trưởng chuyên môn căn cứ kế hoạch hoạt động của trường, tình hình hoạt động năm học qua, năm học này mà tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch chuyên môn trong tổ
Tuy nhiên kế hoạch dạy học của giáo viên tại các trường trung học cơ sở trong toàn huyện nói chung và tại trường THCS Ngô Gia Tự nói riêng, phần đông giáo viên chưa xây dựng kế hoạch dạy học cá nhân theo một quy định chung Lý do: giáo viên chưa được tập huấn, hướng dẫn cụ thể nên giáo viên chưa xây dựng cụ thể được
kế hoạch của mình theo một yêu cầu của trường, của ngành, … Vấn đề này đã được
giáo sư Trần Kiều nhân dịp về tập huấn thí điểm chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở tại huyện Krông Búk đặt câu hỏi nhiều cho cán bộ quản lý, tổ trưởng
chuyên môn về dự tập huấn trong đợt này và tôi sẽ đề xuất ở phần sau của đề tài này.
3/ Công tác bồi dưỡng và tự bồi dường
Xác định đây là biện pháp có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng dạy học của nhà trường và chính đối với bản thân của giáo viên, tiến tới mục tiêu giáo viên trung học cơ sở đạt trình độ trên chuẩn 50 % trở lên vào năm 2012 mà Bộ Giáo dục
và Đào tạo đề ra Vì vậy, trong kế hoạch năm học hiệu trưởng luôn luôn quan tâm khuyến khích đến công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của cán bộ – giáo viên – nhân viên Nghiên cứu và giải quyết những khó khăn, xem xét những đề nghị đến việc tự bồi dưỡng của giáo viên Có biện pháp kích thích, động viên khen thưởng thích đáng cho số giáo viên tự bồi dưỡng đạt kết quả, trao đổi việc học để thúc đẩy giáo viên khác trong trường theo học Tính đến nay toàn trường có 19 CB GV đạt trình độ trên chuẩn, chiếm tỷ lệ 48,71%; số còn lại đều đạt trình chuẩn về đào tạo theo quy định Hiện tại có 10 người đang tham gia học hệ trên chuẩn, kế hoạch đề ra đến năm 2012 trình độ trên chuẩn đạt từ 90 % trở lên
Tuy nhiên việc tạo điều kiện, động viên, khuyến khích việc tự học, nâng cao trình độ của giáo viên trung học cơ sở hiện nay phần lớn còn gặp nhiều khó khăn, trở ngại trong công tác bố trí chuyên môn, động viên khen thưởng thích đáng đối với giáo viên đạt kết quả tốt hoặc tiếp tục ở lại phục vụ công tác tại trường