- Giáo viên đọc mẫu một cách chuẩn xác, phù hợp với từng loại văn bản, biết hướng dẫn học sinh về cách đọc và sử dụng các biện pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phát huy tí[r]
Trang 1Chuyên đề PHÂN MÔN TẬP ĐỌC KỂ CHUYỆN LỚP 3
I/Mục đích yêu cầu phân môn tập đọc kể chuyện
* TẬP ĐỌC:
1/ Phát triển kĩ năng đọc và nghe cho học sinh:
a/ Đọc thành tiếng:
- Phát âm đúng
- Ngắt nghỉ hợp lí
Tốc độ đọc vừa phải, yêu cầu đạt ở từng giai đoạn như sau: Giữa HKI khoảng 55 tiếng / phút, cuối HKI khoảng 60tiếng / phút, giữa HKII khoảng 65 tiếng / phút,cuối HKII khoảng 70tiếng / phút
b/ Đọc thầm và hiểu nội dung:
- Biết đọc thầm không mấp máy môi
- - Hiểu được các từ ngữ trong văn cảnh, nắm được nội dung các câu, đoạn và ý nghĩa toàn bài
- Có khả năng trả lời( nói , viết) đúng các câu hỏi liên quan đến nội dung từng đoạn hay cả bài, phát biểu ý kiến của bản thân về một nhân vật hay một vấn đề trong bài học
c/ Nghe:
-Nghe và nắm được cách đọc đúng từ ngữ, câu, đoạn, bài
- Nghe, hiểu các câu hỏi và yêu cầu của thầy, cô
- Nghe hiều và có khả năng nhận xét ý kiến của bạn
2/ Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng hiểu biết của học sinh và cuộc sống cụ thể
- Làm giàu và tích cực hoá vốn từ, vốn diễn đạt
- Bồi dưỡng vốn văn học ban đầu, mở rộng hiểu biết của học sinh về cuộc sống cung cấp mẫu để hình thành một số kĩ năng phục vụ cho đời sống và việc học tập của bản thân( Điền vào các tờ khai đơn giản, làm đơn, viết thư, tổ chức và điều hành cuộc họp…)
- Phát triển một số thao tác tư duy cơ bản( Phân tích tổng hợp)
3/ Bồi dưởng tư tưởng tình cảm và tâm hồn lành mạnh trong sáng yêu cái đẹp cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống hứng thú đọc sách và yêu thích
Tiếng Việt.
* KỂ CHUYỆN:
1/ Phát triển kĩ năng nói và nghe cho học sinh
2/ Củng cố mở rộng và tích cực hoá vốn từ ngữ, phát triển tư duy hình tượng và tư duy logích, nâng cao sự cảm nhận về hiện thực đời sống qua nội dung câu chuyện
3/ Bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp trau dồi hứng thú đọc và kể chuyện
II/ Nhiệm vụ của phân môn tập đọc và kể chuyện lớp 3:
1/ Tập đọc: Phân môn tập đọc có nhiệm vụ rèn cho học sinh các kĩ năng: đọc
nghe, nói bên cạnh đó thông qua hệ thống bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi những bài tập khai thác nội dung bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi, những bài tập khai thác nội dung bài đọc, phân môn tập đọc còn cung cấp cho học sinh những hiểu biết
Trang 2về thiên nhiên, xã hội và con người cung cấp vốn từ, vốn diễn đạt, những hiểu biết về các tác phẩm văn học góp phần rèn luyện nhân cách cho học sinh
2/ Kể chuyện:
Phân môn kể chuyện có nghiệm vụ phát triển kĩ năng nói, kĩ năng nghe cho học sinh thông qua các tác phẩm tự sự
III/ Nội dung dạy học và các hình thức luyện tập.
1/ Nội dung dạy học:
*Tập đọc:
Rèn kĩ năng đọc:
- Rèn kĩ năng đọc thành tiếng và đọc thầm thông qua các bài tập đọc các loại hình văn bản khác nhau: Văn bản nghệ thuật, văn bản hành chính báo chí, truyện văn miêu tả, khoa học, nghị luận và các văn bản thông thường
- Rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản thông qua phần hướng dẫn cuối bài tập đọc, giúp học sinh nắm được ý nghĩa chính câu đoạn, tập nhận xét một số hình ảnh, nhân vật, chi tiết trong bài tập đọc
- Kết hợp rèn kĩ năng nghe, nói:
Qua việc hướng dẫn HS luyện đọc và tìm hiểu bài, giáo viên giúp các em kĩ năng nghe, nói( Nghe GV và các bạn đọc, nghe giáo viên hướng dẫn học bài hoặc các bạn trả lời câu hỏi, nói trước lớp hoặc trao đổi với bạn bè nội dung bài đọc…)
- Cung cấp và mở rộng vốn từ:
Các bài tập đọc trong SGK phản ánh nhiều lĩnh vực khác nhau: Từ gia đình, nhà trường, quê hương các vùng miền và các dân tộc anh em trên đất nước ta đến các hoạt đọng văn hoá, khoa học thể thao các vấn đề lớn của xã hội như bảo vệ hoà bình, phát triển tình hữu nghị…
*Kể chuyện:
-Chương trình tiểu học mới không có sách riêng- ở lớp 3 nội dung kể chuyện chính
là những câu chuyện các em vừa học trong bài tập đọc
- Chương trình tiếng Viêt lớp 3 không có tiết kể chuyện riêng và được bố trí trong bài tập đọc 2 tiết ở đầu mỗi tuần- HS luyện đọc và tìm hiểu bài TĐ khoảng 1,5 Tiết, Bài
kể chuyện 0,5 tiết
2/ Hình thức luyện tập
*Tập đọc:
-Luyện đọc từ, từng câu, từng đoạn hay cả bài
+ Từng học sinh đọc
+ Cả lớp hoặc cả nhóm đồng thanh:
- Trả lời câu hỏi:
+ Câu hỏi nhằm tái hiện các chi tiết trong bài
+ Câu hỏi nhằm phân tích hoặc khái quát các vấn đề trong bài
* Kể chuyện:
- Kể chuyện theo tranh minh hoạ
- Kể chuyện theo gợi ý bằng lời
- Tự đặt tên cho các đoạn truyện rồi kể lại
- Phân vai dựng câu chuyện
IV Phương pháp dạy học:
Trang 3- Để dạy học tập đọc - kể chuyện đạt hiệu quả, cần sử dụng những phương pháp dạy học đặc trưng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh
- Các phương pháp đặc trưng: Phương pháp thực hành giao tiếp, phương pháp đóng vai, phương pháp rèn luyện theo mẫu, phương pháp phân tích ngôn ngữ cùng với một số phương pháp khác như thảo luận, diễn giảng đặt và giải quyết vấn đề, sử dụng phương tiện trực quan Trong quá trình dạy học giáo viên cần phối hợp một cách hợp lí các phương pháp đó
- Nhằm thực hiện tốt những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học, làm cho giờ dạy tập đọc- Kể chuyện nhẹ nhàng và đem lại hiệu quả thiết thực, chúng ta cần chú ý một số điểm sau:
a/ Dạy tập đọc:
- Giáo viên đọc mẫu một cách chuẩn xác, phù hợp với từng loại văn bản, biết hướng dẫn học sinh về cách đọc và sử dụng các biện pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong hoạt động rèn kĩ năng đọc( Đọc thành tiếng, đọc thầm): Đọc cá nhân, đồng thanh (Theo nhóm, bàn, tổ, lớp) Đọc theo vai đọc thầm để hiểu nội dung bài, tham gia trò chơi luyện đọc- phát triển kĩ năng đọc của học sinh cao hơn lớp 2
- Thực hiện quy trình giảng dạy một cách linh hoạt nhằm đạt được những mục đích, yêu cầu bài tập, hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ và nội dung bài theo mức
độ yêu cầu lớp 3( Dựa theo hệ thống câu hỏi và bài tập SGK) Ghi bảng những nội dung cần thiết, có tác dụng trực quan dạy học trong tiến trình tiết giảng dạy, tận dụng tranh minh hoạ SGK và sử dụng đồ dùng dạy học thiết thực, tránh thiên về hình thức
b/ Dạy kể chuyện:
GV không phải kể mẫu vì vậy giáo viên cần phải tận dụng những hiểu biết của học sinh về nội dung bài tập đọc mới học, sử dụng những hiểu biết của học sinh về nội dung bài TĐ mới học, sử dụng các biện pháp dạy học thích hợp: Làm mẫu dẫn dắt, gợi mở bằng tranh ảnh, dàn ý hoặc câu hỏi…) nhằm khích lệ học sinh mạnh dạn, tự tin, tích cực tham gia vào hoạt động rèn kĩ năng nói qua kể chuyện theo mức độ yêu cầu của bài tập trong SGK
- Quan tâm chuẩn bị và tổ chức tốt các hình thức luyện tập gây hứng thú với học sinh lớp 3 (Phân vai, dựng lại câu chuyện tập đóng hoạt cảnh…) chú ý tạo mọi cơ hội cho học sinh thực hành luyện tập kể chuyện trên lớp, trong nhóm tổ chức hoặc từng cặp
V/ Các biện pháp dạy học chủ yếu
* Tập đọc
1/ Đọc mẫu ( GV)
- Đọc toàn bài: Thường nhằm giới thiệu gây cảm xúc, tạo hứng thú và tâm thế đọc cho học sinh Tuỳ theo trình độ của học sinh có thể đọc 1 hoặc 2 lần
- Đọc câu, đoạn: Nhằm hướng dẫn gợi ý hoặc tạo tình huống để học sinh nhận xét, giải thích tự tìm ra cách đọc
- Đọc từ, cụm từ: Nhằm sửa cách phát âm sai và và rèn cách đọc đúng, góp phần nâng cao ý thức viết đúng cho cho học sinh
2/ Hướng dẫn tìm hiểu nghĩa từ và nội dung bài:
a/ Xác định từ ngữ trong bài cần tìm hiểu:
+ Từ ngữ khó (được chú giải trong SGK)
Trang 4+ Từ ngữ phổ thông mà học sinh chưa quen.
+ Từ ngữ đóng vai trò quan trọng để hiểu nội dung bài đọc
b/ Cách hướng dẫn tìm hiểu nghĩa của từ
HS có thể tìm hiểu nghĩa của từ bằng cách đọc phần giải nghĩa trong SGK giải nghĩa bằng ĐDDH( Hiện vật, tranh vẽ…) hoặc cho những bài tập nhỏ để nắm ý nghĩa từ
VD: + Tìm từ đồng nghĩa với từ cần giải nghĩa
+ Tìm từ trái nghĩa với từ cần giải nghĩa
+ Miêu tả sự vật, đặc điểm được biểu thị từ ngữ cần giải nghĩa
+ Đặt câu với từu cần giải nghĩa
c/ Hướng dẫn tìm hiểu nội dung bài
Phạm vi nội dung cần tìm hiểu:
+ Nhân vật( số lượng, tên, đặc điểm) tình tiết của câu chuyện, nghĩa đen, nghĩa bóng dễ nhận ra của các câu văn, câu thơ
+ Ý nghĩa của các câu chuyện, bài văn, bài thơ
Cách tìm hiểu nội dung bài đọc:
+ GV căn cứ vào câu hỏi bài tập SGK( tuỳ thuộc trình độ của học sinh giáo viên
có thể nêu câu hỏi phụ, tránh đặt thêm câu hỏi khai thác nội dung vượt quá nội dung yêu cầu bài đọc, không phù hợp với nội dung học sinh lớp 3
+ Giáo viên nêu câu hỏi định hướng cho học sinh đọc thầm và trả lời đúng nội dung câu( Đôi khi kết hợp 1 học sinh đọc thành tiếng những học sinh khác đọc thầm Sau
đó trao đổi nhóm theo yêu cầu giáo viên nêu ra
+ Bằng nhiều hình thức tổ chức khác nhau, giáo viên tạo điều kiện cho học sinh luyện tập một cách tích cực về trả lời câu hỏi, trao đổi ý kiến, thực hiện nhiệm vụ do giáo viên giao sau đó báo cáo kết quả để nhận xét- Trong quá trình tìm hiểu bài GV cần rèn cho HS cách trả lời câu hỏi, diễn đạt ý bằng câu văn gãy gọn- Sau khi HS trình bày GV
sơ kết nhấn mạnh ý chính ghi trên bảng (nếu cần)
3/ Hướng dẫn đọc và học thuộc lòng:
a/ Luyện đọc thành tiếng: Bao gồm các hình thức từng HS đọc, một nhóm ( bàn
-tổ) đồng thanh, cả lớp đồng thanh một nhóm HS đọc theo vai
Trong khi luyện đọc cho HS- GV cần theo dõi để có cách rèn luyện thích hợp với từng em, cần theo dõi nhận xét chỗ được, chưa đuợc của bạn nhằm giúp HS đọc tốt hơn
b/ Luyện đọc thầm:
Dựa vào SGK GV giao nhiệm vụ cụ thể nhằm định hướng việc đọc hiểu (Đọc câu, đoạn hay khổ thơ nào? Đọc để biết hiểu nhớ điều gì?) có đoạn cần cho HS đọc2-3 lượt với tốc độ nhanh dần, từng bước thực hiện các yêu cầu từ dễ đến khó nhằm rèn kĩ năng đọc hiểu, cần khắc phục tình trạng HS đọc thầm hình thức, GV không nắm được kết quả đọc hiểu của HS để xử lí trong quá trình dạy học
c/ Luyện học thuộc lòng:
Ở những bài dạy có yêu cầu HTL GV cần cho HS luyện đọc kĩ hơn có thể ghi một
số từ làm “điểm tựa” cho HS dễ nhớ và dễ đọc thuộc toàn bộ hoặc tổ chức cuộc thi hay trò chơi HTL một cách nhẹ nhàng gây hứng thú cho HS
4/Ghi bảng:
Trang 5Nội dung ghi bảng cần ngắn gọn, súc tích đảm bảo tính khoa học và tính sư phạm- Hình thức trình bày bảng cần mang tính thẩm mĩ tác dụng giáo dục cho HS việc ghi bảng cần được kết hợp nhịp nhàng với tiến trình dạy học nhằm đem lại hiệu quả trực quan tốt nhất
5/ Kể chuyện:
- Sử dụng tranh minh hoạ (SGK) để gợi mở,HD HS kể lại từng đoạn của câu chuyện
- Sử dụng câu gợi ý hoặc dàn ý, hướng dẫn HS kể câu chuyện
- Sử dụng những câu hỏi gợi trí tưởng tượng hoặc gợi nhận xét- cảm nghĩ HD HS
tự kể bằng lời của mình
- Hướng dẫn HS phân vai dựng lại câu chuyện theo hình thức đối thoại
VI/ Quy trình giảng dạy tập đọc- kể chuyến lớp 3:
Tiết 1:35’
1/ Ổn định TC: 1’
2/ KTBC: 4’
HS đọc bài tập đọc, học thuộc lòng bài thơ , đoạn văn học tiết trước GV nhận xét và có thể hỏi thêm nội dung đoạn, bài đã đọc để củng cố kĩ năng đọc hiểu
3/ Bài mới:30’
a/ Giới thiệu bài 1’
b/ Luyện đọc: 20’
- GV đọc diễn cảm toàn bài
- GV hướng dẫn HS đọc kết hợp với giải nghĩa từ
+ Đọc từng câu: HS đọc nối tiếp từng câu- GV sầ lỗi phát âm cho HS
+ Đọc Từng đoạn trước lớp( Kết hợp luyện đọc đúng câu và tìm hiểu nghĩa của từ) + Đọc từng đoạn trong nhóm( hoặc theo từng cặp)
+ Cả lớp đọc đồng thanh ( một, hai đoạn hoặc cả bài)
c/ Hướng dẫn tìm hiểu bài: 9’
GV hướng dẫn HS đọc thầm và tìm hiểu bài dựa theo câu hỏi, bài tập trong SGK(
Có thể dẫn dắt, gợi mở điều chỉnh cho sát với đối tượng học sinh).Hướng dẫn HS rút nội dung câu chuyện, chốt., Cho HS nhắc lại
Tiết 2: 35’
d/ Luyện đọc lại: 12’
- GV đọc diễn cảm từng đoạn hoặc cả bài
- GV lưu ý HS về giọng điệu chung của đoạn hoặc bài, những câu cần chú ý- Đối với lớp 3, đọc diễn cảm chưa phải là yêu cầu bắt buộc- Do đó tuỳ thuộc vào trình
độ của HS lớp cụ thể GV xác định cho phù hợp
- Từng HS hoặc nhóm thi đọc – GV uốn nắn cách đọc cho HS
e/ Kể chuyện : 20-25’
- GV nêu nhiệm vụ kể chuyện
- Giúp HS nắm vững yêu cầu của bài tập kể chuyện trong SGK- Trong trường hợp cần thiết, GV hoặc 1 HS làm mẫu một phần của bài tập
- Tổ chức cho HS thực hiện yêu cầu của bài tập bằng hình thức thích hợp( Kể chuyện trong nhóm, kể chuyện trước lớp, thi kể chuyện tiếp sức, phân vai dựng lại câu chuyện…)
Trang 6g/ Củng cố dặn dò: 3’
Chốt lại ý chính; nhận xét tiết học, dặn dò về yêu cầu luyện tập và chuẩn bị bài sau
VII/Một số trò chơi phục vụ cho môn tập đọc kể chuyện:
1/ Trò chơi điền hình( Thế từ bằng hình vẽ)
Vật liệu chuẩn bị: Bài đọc được viết ra trên tờ giấy lớn với một số hình vẽ tượng trưng cho 1 số từ trong bài, các thẻ từ với các từ được thay thế bằng hình trong bài thường là các từ tượng hình
Bước 1: HS đọc qua bài tập đọc và tìm các từ thay thế bằng hình
Bước 2: Đặt thẻ từ trên hình vẽ trong bài.
Bước 3:Các em đọc lại và xem các từ được đặt đúng hay không, các từ chọn
đuợc có giúp câu có nghĩa hay không ?
Bước 4: Cả lớp cùng kiểm tra với giáo viên.
Ví dụ bài: Rước đèn ông sao( Tuần 26 tập đọc lớp 3)
Mỗi nhóm có thể thực hiện hoạt động này với các đoạn khác nhau trong các bài tập đọc sau đó thay đổi cho nhau
2/ Trò chơi : “ Xáo trộn câu/ đoạn”
Vật liệu: Chuẩn bị: Cát bài tập đọc thàn từng câu rời hay từng đoạn và xáo trộn vị trí của chúng ( Tuỳ theo số nhóm mà GV chuẩn bị số thẻ câu)
Bước 1: Các nhóm nhận các câu hay đoạn đã cát rơì.
Bước 2: trong nhóm các em cùng nhau đọc các câu hay đoạn rời và quyết định
nên đặt chúng theo thứ tự như thế nào
Bước 3: Mỗi nhóm đọc lại các câu đã đưụơc sắp xếp lại và xem các em có
nhất trí với cách sắp xếp của mình hay không
Bước 4: GV yêu cầu HS kiểm tra thứu tự sắp xếp các câu/ đoạn đọc to bài lên và
giải thích tai sao các em sắp xếp theo thứ tự như vậy
3/ Sắp xếp tranh và kể chuyện:
GV chuẩn bị các tranh minh hoạ cho câu chuyện
Cách thực hiện:
- Bước 1:GV đặt các tranh minh hoạ không theo thứ tự lên bảng.
- Bước 2: GV yêu cầu HS chọn ra bức tranh minh hoạ phần đầu câu chuyện Nếu
cả lớp và giáo viên lựa chọn này thì bức tranh được đặt trên một tờ giấy lớn
Bước 3: Giáo viên yêu cầu HS đặt một hai câu miêu tả điều gì đã xảy ra trong
phần đầu câu chuyện, GV nên dùng cụm từ khi nào? Ở đâu? Ai ? Thế nào để gợi ý cho học sinh
Bước 4:GV ghi dưới bức tranh theo đề nghị của HS.
Bước 5:Yêu cầu HS quan sát bức tranh khác trên bảng miêu tả sự việc xảy ra
tiếp theo GV tiếp tục thực hiện các bước 3-4 ghi lại các câu HS đề nghị nhằm miêu tả bức tranh được chon ra( Tiếp tục cho đến hết)
Bước 6:GV yêu cầu HS quan sát bức tranh cuối cùng và hỏi” Bức tranh này có
cho chúng ta thấy đây là phần kết thúc cử câu chuyện hay không? Nếu HS thấy cần có thêm một vài thông tin bổ sung phần kết thúc, các em đặt câu và viết câu của mình dưới bức tranh cuối cùng này
Trang 7Bước 7:GV và học sinh cùng nhau đọc lại trình tự câu chuyện và xem ảc lớp có
nhất trí với cách sắp xếp các bức tranh và câu chuyện viết ra hay không
Bước 8:GV Trưng bày các tranh và và câu ở tường, HS xem chúng vào giờ giải
lao
4/ Miêu tả nhân vật:
Phát cho mỗi nhóm một tờ giấy lớn Yêu cầu HS vẽ hình một trong số các nhân vật trong một câu chuyện Các em có thể viết ra các các từ miêu tat về nhân vật đó
Nếu có sẵn đồ dùng GV có thể phát cho các nhóm 1 số mặt nạ các nhân vật đưẹơc đặt trên tờ giấy lớn HS viết vào xung quangh các từ miêu tả về nhân vật…
VIII/ Một số lưu ý :
- Xác định đúng mục tiêu yêu cầu bài học đúng với đối từng học sinh
- Hướng dẫn HS tìm hiểu nghĩa từ và nội dung bài học cần giới hạn phạm vi nghĩa cụ thể , tránh mở rộng ra nhiều nghĩa xa lạ, chư cần thiết đối vơí HS lớp 3
- Trong hoạt động luyện đọc câu, GV không cần xác định đơn vị câu một cách quá cứng nhắc- Tuỳ theo văn bản cụ thể GV có thể cho HS đọc 2-3 câu ngắn ( hoặc 2-3 HS
có trình độ vững vàng
- Việc đọc đồng thanh không thực hiện một cách máy móc có những văn bản thông thường không nên đọc đồng thanh, có văn bản chỉ đoc đồng thanh 1 đoạn, có văn bản miêu tả được được đọc đồng thanh 2-3 đoạn hoặc cả bài có bài thơ đọc đồng thanh toàn bài 2-3 lượt