Tiểu luận môn nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mác lenin

Mác không chỉ tạo ra bước ngoặt cách mạng trong quan niệm về con người và bản chất con người, về mối quan hệ con người - tự nhiên - xã hội, vị trí và vai trò của con người trong tiến trì

Bộ Giáo Dục và Đào Tạo Trường Đại Học Sư Phạm Thể Dục Thể Thao

Thành Phố Hồ Chí Minh

Tiểu luận Môn nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lenin

Họ Và Tên:Tạ Ngọc Quang Lớp:CĐ 42A

TPHCM 7/2019

Mục lục:

1/Những quan điểm cơ bản của triết học Mác-Lenin về con người:……….trang 4

1.1/ Khái niệm:………trang 4

1.2/ Bản chất của con người:………trang 5

2/Vai trò của con người trong công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước:……….trang 7

2.1/Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa hiện đại hóa :……….trang 7

2.2/Mục tiêu con người trong công nghiệp hóa hiện đại hóa :……….trang 11

3/Kết luận:……….trang 15

Mở đầu:

Sinh ra và lớn lên khi phong trào giải phóng con người và xã hội đang phát triển và đòi hỏi cấp thiết là phải có một lý luận khoa học dẫn đường, đồng thời những tiền đề vật chất

và tư tưởng nhất định cũng đã chín muồi cho một lý luận như vậy, với trí tuệ anh minh của một nhà bác học, với

nhãn quan chính trị của một nhà cách mạng, C Mác đã trở thành người khởi xướng và xây dựng nên học thuyết khoa học và cách mạng về con người, về sự nghiệp giải phóng con người, giải phóng xã hội và phát triển con người toàn diện.Học thuyết này của C Mác không chỉ tạo ra bước

ngoặt cách mạng trong quan niệm về con người và bản chất con người, về mối quan hệ con người - tự nhiên - xã hội, vị trí và vai trò của con người trong tiến trình phát triển lịch

sử nhân loại và sự nghiệp giải phóng con người, giải phóng nhân loại, phát triển con người toàn diện, mà còn làm nên sức sống trường tồn của chủ nghĩa Mác trong thời đại ngày nay.Đây chính là nội dung mà tôi ấn tượng nhất trong học phần nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lenin

1/Những quan điểm cơ bản của triết học Mác-Lenin về con người:

1.1/ Khái niệm:

Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội,có

sự thống nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và

xã hội

Bản tính tự nhiên được phân tích được phân tích từ 2 góc

độ sau đây:

Thứ nhất,con người là kết quả của quá trình tiến hóa và

phát triển lâu dài của giới tự nhiên

Thứ hai,con người là một bộ phận của giới tự nhiên và

đồng thời giới tự nhiên cũng là thân thể vô cơ của con

người.Do đó những biến đổi của giới tự nhiên và tác động của quy luật tự nhiên quy định sự tồn tại của con người và

xã hội loài người,nó là môi trường trao đổi vật chất giữa con người và giới tự nhiên;ngược lại sự biến đổi và hoạt động của con người luôn luôn tác động trở lại môi trường

tự nhiên làm biến đổi môi trường đó.Đây chính là mối quan

hệ biện chứng giữa sự tồn tại của con người,loài người và các tồn tại của giới tự nhiên

Bản tính xã hội được phân tích từ các góc độ sau đây:

Thứ nhất,xét từ giác độ nguồn gốc hình thành,loài người

không phải không phải chỉ có nguồn gốc từ sự tiến hóa phát triển của vật chất tự nhiên mà còn có nguồn gốc xã hội của

nó mà trước hết cơ bản là nhân tố lao động Chính nhờ lao động mà con người có khả năng vượt qua loài động vật để tiến hóa phát triển thành người Đó là một trong những phát hiện mới của chủ nghĩa Mác Lenin để có thể hoàn thiện học thuyết về nguồn gốc của loài người mà các học thuyết lịch sử chưa có lời giải đáp

Thứ hai,xét từ giác độ tồn tại và phát triển,thì sự tồn tại

của loài người luôn luôn bị chi phối bởi các nhân tố xã hội

và các quy luật xã hội Xã hội biến đổi thì con người cũng có

sự thay đổi tương ứng.Ngược lại,sự phát triển của mỗi cá nhân lại là tiền đề cho sự phát triển của xã hội Ngoài mối quan hệ xã hội thì con người chỉ tồn tại với tư cách là một thực thể sinh vậy thuần túy ,không thể là con người với đầy

đủ ý nghĩa của nó

Hai phương diện tự nhiên và xã hội của con người tồn tại trong tính thống nhất ,quy định lẫn nhau ,tác động lẫn

nhau,làm biến đổi lẫn nhau ,nhờ đó tạo nên khả năng hoạt động sáng tạo của con người trong quá trình làm ra lịch sử của chính nó

1.2/ Bản chất của con người

Bản chất của con người không phải là một cái trừu tượng

cố hữu của cá nhân riêng biệt.Trong tính hiện thực của nó,bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã

hội Hạn chế căn bản của quan niệm duy vật siêu hình ,trực quan là trừu tượng hóa ,tuyệt đối hóa phương diện tự

nhiên của con người từ phương diện lịch sử của nó ,do đó chỉ thấy bản tính tự nhiên của con người.Khác với quan niệm đó quan niệm duy vật biện chứng về con người trong khi thừa nhận bản tính tự nhiên của con người còn lý giải con người từ giác độ các quan hệ lịch sử xã hội,từ đó phát hiện bản tính xã hội của nó.Hơn nữa bản tính xã hội của con người là bản chất của con người với tư cách là

người,phân biệt con người với các tồn tại khác của giới tự nhiên.Như vậy con người là thực thể của tụ nhiên nhưng

đó là thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội,bản chất con người xét trên phương diện tính hiện thực của nó,chính là tổng hòa những quan hệ xã hội ,bởi vì xã hội của con người được tạo nên từ toàn bộ các mặt kinh tế,chính trị xã hội văn hóa.Như vậy với tư cách là một thực thể xã hội thông qua các hoạt động thực tiễn tác động vào giới tự nhiên cải tiến giới tự nhiên theo nhu cầu theo nhu cầu sinh tồn và phát triển của nó thì đồng thời con người cũng sáng tạo ra lịch sử ,thực hiện và phát triển lịch sử của nó.Từ quan niệm khoa học của chủ nghĩa Mác Lenin về con người ,có thể rút

ra một số ý nghĩa của phương pháp luận sau đây:

Một là,để lý giải một cách khoa học những vấn đề về con

người không chỉ đơn thuần từ phương diện bản tính tự nhiên mà còn phải có từ phương diện bản tính xã hội ,từ những quan hệ kinh tế xã hội của nó

Hai là,động lực cơ bản của sự tiến bộ và sự phát triển của

xã hội chính là năng lực sáng tạo lịch sử của con người Vì

vậy phát huy năng lực sáng tạo của mỗi con người,vì con người chính là phát huy nguồn động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của xã hội

Ba là,sự nghiệp giải phóng con người nhằm phát huy khả

năng sáng tạo lịch sử của nó phải là hướng vào sự nghiệp giải phóng quan hệ kinh tế xã hội Trên ý nghĩa phuong pháp luận đó có thể thấy một trong những giá trị bản chất của cách mạng XHCN chính là mục tiêu xóa bỏ triệt để các quan hệ kinh tế xã hội áp bức ,bóc lột Cuộc cách mạng đó cũng thực hiện sự nghiệp giải phóng nhân loại bằng

phương pháp xây dựng mối quan hệ kinh tế- xã hội xã hội chủ nghĩa nhằm xác lập và phát triển xã hội tự do sáng tạo của người này trở thành điều kiện tự do sáng tạo của người khác Đó cũng chính là triết lý cao đẹp của chủ nghĩa công sản :”mỗi người vì mọi người,mọi người vì mỗi người”

2/Vai trò của con người trong công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước:

2.1/Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa hiện đại hóa:

Từ cuối thế kỷ thứ XVIII đến nay, trong lịch sử đã diễn ra các loại công nghiệp hoá khác nhau: Công nghiệp hoá tư bản chủ nghĩa và công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa Các loại công nghiệp hoá này, xét về mặt lực lượng sản xuất, khoa học và công nghệ là giống nhau Song chúng

có sự khác nhau về mục đích, về phương thức tiến

hành, về sự chi phối của quan hệ sản xuất thống trị Công nghiệp hoá diễn ra ở các nước khác nhau, vào những thời điểm lịch sử khác nhau, trong những điều kiện kinh tế – xã hội khác nhau, do vậy nội dung khái niệm có sự khác nhau.Kế thừa có chọn lọc và phát triển những tri thức của văn minh nhân loại về công nghiệp hoá vào điều kiện lịch

sử cụ thể của nước ta hiện nay, Đảng ta nêu ra quan niệm

về công nghiệp hóa, hiện đại hóa như sau: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế – xã hội, từ sử dụng sức lao động thủ công

là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao.quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta phải kết hợp chặt chẽ hai nội dung công nghiệp hoá và hiện đại hoá

trong quá trình phát triển Quá trình ấy, không chỉ đơn

thuần phát triển công nghiệp mà còn phải thực hiện chuyển dịch cơ cấu trong từng ngành, từng lĩnh vực và toàn bộ nền kinh tế quốc dân theo hướng kỹ thuật và công nghệ hiện đại Quá trình ấy không chỉ tuần tự trải qua các bước cơ giới hoá, tự động hoá, tin học hoá, mà còn sử dụng kết hợp

kỹ thuật thủ công truyền thống với công nghệ hiện đại, tranh thủ đi nhanh vào hiện đại ở những khâu có thể và mang tính quyết định.Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta có những đặc điểm chủ yếu sau đây:

*Công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội

chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

*Công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức.

*Công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.

*Công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế và Việt Nam tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

Mỗi phương thức sản xuất xã hội nhất định có một cơ sở vật chất kỹ thuật tương ứng Cơ sở vật chất – kỹ thuật của một xã hội là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất của lực lượng sản xuất xã hội, phù hợp với trình độ kỹ thuật (công nghệ) tương ứng mà lực lượng lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu xã hội.Đặc trưng của cơ sở vật chất – kỹ thuật của các phương thức sản xuất trước chủ nghĩa tư bản là dựa vào công cụ thủ công, nhỏ bé, lạc hậu Đặc trưng của cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa tư bản là nền đại công nghiệp cơ khí hoá.Chủ nghĩa xã hội – giai đoạn thấp của phương thức sản xuất mới cao hơn chủ nghĩa tư bản – đòi hỏi một cơ sở vật chất – kỹ thuật cao hơn trên cả hai mặt: trình độ kỹ thuật

và cơ cấu sản xuất, gắn với thành tựu của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.Do vậy, có thể hiểu, cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội là nền công nghiệp lớn

hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, có trình độ xã hội hóa cao dựa trên trình độ khoa học và công nghệ hiện đại được hình thành một cách có kế hoạch và thống trị

trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân.Đối với các nước quá

độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, dù đã có công nghiệp, có cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa tư bản tiến bộ đến đâu cũng chỉ là những tiền đề vật chất chứ chưa phải là cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Muốn có cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, các nước này phải thực hiện quy luật nói trên bằng cách tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa về quan hệ sản xuất; tiếp thu vận dụng và phát triển cao hơn những thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất; hình thành cơ cấu kinh tế mới xã hội chủ nghĩa có trình độ cao và tổ chức, sắp xếp lại nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa một cách hợp

lý, hiệu quả hơn.Đối với các nước có nền kinh tế kém phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội như nước ta, xây dựng cơ

sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội phải thực hiện

từ đầu, từ không đến có, từ gốc đến ngọn thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa Mỗi bước tiến của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một bước tăng cường cơ sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất và góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa.Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ có những tác dụng to lớn về nhiều mặt trong

sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước:

*Tạo điều kiện thay đổi về chất nền sản xuất xã hội, tăng năng suất lao động, tăng sức chế ngự của con người đối với thiên nhiên, tăng trưởng và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, ổn định tình hình kinh tế, chính trị,

xã hội, góp phần quyết định sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội.

*Tạo điều kiện vật chất cho việc củng cố, tăng cường vai trò kinh tế của Nhà nước, nâng cao năng lực quản lý, khả năng tích luỹ và phát triển sản xuất, tạo ra nhiều việc làm, nâng cao thu nhập, giúp cho sự phát triển tự do toàn diện của con người trong mọi hoạt động kinh tế – xã hội.

*Tạo điều kiện thuận lợi cho khoa học và công nghệ phát triển nhanh đạt trình độ tiên tiến hiện đại Tăng cường lực lượng vật chất – kỹ thuật cho quốc phòng, an ninh; bảo đảm đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước ngày càng được cải thiện Tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đủ sức thực hiện sự phân công và hợp tác quốc tế.

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là để thực hiện xã hội hóa sản xuất về mặt kinh tế – kỹ thuật theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nó có tác dụng, ý nghĩa quan trọng và toàn diện Vì vậy, Đảng ta xác định: “Phát triển lực lượng sản xuất, công nghiệp hoá đất nước theo hướng hiện đại … là nhiệm vụ trọng tâm”1 trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay

2.2/Mục tiêu con người trong công nghiệp hóa hiện đại hóa:

Theo lý luận về “Hệ thống sản xuất lấy con người làm trung tâm” thì nguồn lao động luôn đóng vai trò quyết định đối với mọi hoạt động kinh tế trong các nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội[1] Nguồn lực quý báu, quan trọng nhất, quyết định sự phát triển và phồn thịnh của các quốc gia, cộng đồng trên thế giới không còn là nguồn tài nguyên

thiên nhiên sẵn có mà là “nguồn nhân lực” với phẩm chất, tầm nhìn, kiến thức, kỹ năng cao Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực bao gồm cả số lượng và chất lượng dân số, do đó phát triển nguồn nhân lực thực chất là liên quan tới cả hai khía cạnh trên Tuy nhiên, hiện nay đối với thế giới và đặc biệt là đối với các nước đang phát triển thì vấn đề nổi lên gay gắt là chất lượng dân số.Do đó, các nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực trong những thập niên gần đây chủ yếu tập trung vào nguồn nhân lực, tức chủ yếu tập trung vào vốn nhân lực (được hiểu là lực lượng lao động có kỹ năng) Đặc biệt, nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) được xem là nguồn lực chính, nhân tố quyết định quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế -xã hội và quyết định việc khai thác, sử dụng, bảo vệ và tái tạo các nguồn lực khác Tài nguyên trên thế giới ngày càng cạn kiệt, còn tri thức và sức sáng tạo của con người là vô hạn Con người được vũ trang bằng những tri thức hiện đại sẽ là động lực cơ bản của sự phát triển kinh tế -xã hội, là yếu tố quan trọng nhất tạo nên

sự phát triển thần kì Tri thức - sản phẩm trí tuệ của con người được xem là nguồn tài nguyên lớn và quý báu nhất của nền kinh tế tri thức, là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững và là yếu tố hàng đầu thể hiện quyền lực và sức mạnh của quốc gia Hiền tài, nhân tài và lao động trí thức đã trở thành một lực lượng sản xuất mới, giữ vai trò quyết định hơn cả vốn và tài nguyên.Nhấn mạnh vai trò của lao động tri thức, nhà tương lai Mỹ Avill Toffer cho rằng

“tiền bạc tiêu mãi cũng hết, quyền lực rồi sẽ mất; chỉ có trí tuệ của con người thì khi sử dụng không những không mất

đi mà còn lớn lên.Vì vậy, con người được xem là một “tài nguyên đặc biệt” và nguồn lực của sự phát triển và “phát triển tài nguyên con người”.Trong xu thế phát triển nền kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và mở rộng giao lưu quốc

tế, nguồn nhân lực đặc biệt là NNLCLC ngày càng thể hiện vai trò quyết định Các lý thuyết tăng trưởng gần đây chỉ ra rằng, một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và ở mức cao phải dựa trên ít nhất ba trụ cột cơ bản: Áp dụng công nghệ mới, Phát triển hạ tầng cơ sở hiện đại và Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Động lực quan trọng nhất của

sự tăng trưởng kinh tế bền vững chính là những con người, đặc biệt là NNLCLC - tức là những con người được đầu tư phát triển, có kỹ năng, kiến thức, tay nghề, kinh nghiệm, năng lực sáng tạo nhằm trở thành “nguồn vốn - vốn con người, vốn nhân lực” (the human capital) Giữa nguồn lực con người (NLCN), vốn, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật, KHCN…có mối quan hệ nhân quả với nhau,