GV giảng: - Là một loại chi tiết đặc sắc của các truyện dân gian như truyền thuyết, thần thoại, cổ tích - Chi tiết kỳ ảo do trí tưởng tượng của người xưa thêu dệt, gắn liền với quan niệm[r]
Trang 1Ngày d
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh:
KT: Hiểu biết bước đầu về truyền thuyết: khái niệm ,nhân vật , sự kiện, cốt truyện
Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên, quan niệm của người Việt về nguồn gốc dân tộc Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng, kì ảo trong truyện
KN: Kể được truyện, bước đầu làm quen với thể loại truyền thuyết và kiểu VB tự sự
Khai thác thông tin tích hợp từ môn Sử và Âm nhạc phục vụ cho bài học
TĐ: Tự hào về nguồn gốc dân tộc Yêu quý các dân tộc cùng chung sống trong cộng đồng
Có cảm nhận tốt về môi truòng sống thân thiện.Qua học tập bộ môn, giáo dục nhân cách học sinh
II CHUẨN BỊ:
- GV: + Tìm hiểu tài liệu: Sách giáo khoa, sách GV, sách bài tập, thiết kế bài giảng
Tranh, ảnh tư liệu về Đền Hùng hoặc Phong Châu Bài hát: Đất nước
+ Soạn giáo án + ĐHDH: Tích hợp, đa phương pháp
- HS: Đọc tìm hiểu bài trước ở nhà
Vẽ tranh minh họa
III/NHỮNG NỘI DUNG CẦN LƯU Ý
1/ Nội dung:
2/ Phương pháp:
III TỔ CHỨC DẠY – HỌC:
1/ Ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài :Kiểm tra bài soạn của học sinh (1p)
3/ Bài mới:
-Mời học sinh hát bài Đất nước
Hoặc GV chuẩn bị cho hs nghe đĩa
GT bài mới:
Bài hát gắn liền với một truyền thuyết tiêu biểu, truyền thuyết” Con Rồng Cháu tiên” mở đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như truyền thuyết VN nói chung Nội dung, ý nghĩa của Con Rồng Cháu Tiên là gì ? Để thể hiện nội dung ý nghĩa ấy truyện đã dùng hình thức nghệ thuật độc đáo nào ? Vì sao nhân dân ta qua bao đời rất tự hào và yêu thích câu chuyện này? Thầy và trò chúng ta hãy bắt đầu hành trình khám phá nội dung trên
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
HOẠT ĐỘNG
NS:12/08/2010
NTH:
Tiết:01
Trang 2-Đã chuẩn bị trước -Nghe
2 HĐ2: Hướng dẫn Đọc –Hiểu chú thích
MT:Giúp hs hiểu sơ bộ về thể loại và từ khĩ
- Gọi HS đọc chú thích và SGK T7
- Thế nào là truyền thuyết ?
- GV giảng:
Truyền thuyết cĩ cơ sở lịch sử, cốt lõi sự thật
lịch sử
+ Cơ sở lịch sử: là những sự kiện, nhân vật
lịch sử cĩ liên quan đến tác phẩm
+ Cốt lõi sự thật lịch sử: là những sự kiện,
nhân vật lịch sử quan trọng nhất, chủ yếu nhất
mà tác phẩm phản ánh hoặc làm cơ sở cho sự
ra đời của tác phẩm
3’
- Đọc
- Trả lời
- Nghe
Tuần 1-Tiết : 01 CON RỒNG CHÁU TIÊN
(Truyền thuyết)
I Giới thiệu 1/ Thể loại:
Truyền thuyết: Loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện
cĩ liên quan đến lịch sử thời quá khứ Thường cĩ yếu tố tưởng tượng kỳ ảo Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và
nhân vật lịch sử được kể
VD: Sự sùng bái tổ tiên, một tín ngưỡng đặc
sắc của dân tộc ta đã cĩ từ thời cổ, sự kết hợp
giữa các bộ lạc Âu Việt và Lạc Việt và nguồn
gốc chung của các cư dân Bách Việt là cĩ thật
- Tất cả các thể loại, tác phẩm đều cĩ cơ sở
lịch sử nhưng truyền thuyết cĩ mối liên hệ với
lịch sử đậm hơn, rõ hơn.
- Truyền thuyết khơng phải là lịch sử bởi đây là
tác phẩm nghệ thuật dân gian
- Người kể, người nghe tin truyền thuyết như là
cĩ thật
- Truyền thuyết VN cĩ mối quan hệ chặt chẽ với
thần thoại Chất thần thoại ấy thể hiện chẳng hạn ở
nhận thức hư ảo về con người và tự nhiên (Con
Rồng Cháu Tiên, Sơn Tinh, Thủy Tinh) hoặc về mơ
hình thế giới (trời trịn, đất vuơng, bánh chưng,
bánh giầy)…
CRCT thuộc nhĩm các tác phẩm truyền thuyết thời
đại Hùng Vương giai đoạn đầu
- Kiểm tra hiểu từ khĩ
2/Từ khĩ:
2.HĐ2: Hướng dẫn Đọc- Hiểu văn bản
MT: HD học sinh nắm Nội dung-Nghệ thuật văn
bản, đạt mục tiêu cần đạt của bài
Rèn kỹ năng lựa chọn, phân tích, tổng hợp, đối
chiếu và đúc kết tri thức.
Bước đầu cĩ những ý niệm kiến thức cơ bản lý
luận về Truyền thuyết.
II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc:
B1;- Hướng dẫn: cần đọc to, rõ, phát âm chính
xác, ngừng nghỉ đúng chỗ
Đọc diễn cảm, chú ý giọng của các nhân vật
(cĩ thể tạm phân truyện thành 3 đoạn và yêu
cầu 3 HS đọc)
+ Đoạn 1: Từ đầu… “Long Trang”
+ Đoạn 2: Tiếp theo… lên đường”
+ Đoạn 3: Phần cịn lại
- Gọi HS nhận xét
- GV nhận xét và sửa chữa cách đọc cho HS
5p
- Nghe -HS đọc theo chỉ định
- Nhận xét
- Nghe
2/ Phân tích 2.1/ Nội dung:
Trang 3HD: HD phân tích:
H: Trong trí tưởng tượng của người xưa, LLQ và
Âu Cơ hiện lên với những đặc điểm phi thường nào
về nòi giống và sức mạnh ?
23’
1 Đọc thầm đoạn 1:
Thảo luận nhóm
- Trả lời
1 Những chi tiết thể hiện tính chất kỳ lạ, lớn lao, đẹp đẽ về nguồn gốc và hình dạng của Lạc Long Quân và Âu Cơ
H: Sự phi thường của LLQ là biểu hiện một vẻ
đẹp như thế nào?
H: Những điều đáng quí ở Âu Cơ là biểu hiện
của một vẻ đẹp như thế nào ?
H: LLQ kết duyên cùng Âu Cơ, có nghĩa là những
vẻ đẹp cao quý của thần tiên được hòa hợp Theo
em qua mối tình duyên này, người xưa muốn ta
nghĩ gì về nòi giống dân tộc?
- Vẻ đẹp cao quí của bậc anh hùng
- Vẻ đẹp cao quý của người phụ nữ
- Dân tộc ta cónguồn gốc cao quý, thiêng liêng
Lạc Long Quân Âu Cơ
- Con thần Biển - ConThần Nông
- Ở dưới nước - Ở trên núi
- Có nhiều phép lạ - Xinh đẹp sức mạnh vô địch,-Yêu thiênnhiên
diệt yêu quái … -> vẻ đẹp của bậc -> vẻ đẹp cao
anh hùng quý của người
phụ nữ H: Qua việc này, người xưa còn muốn biểu lộ tình
cảm nào đối với cội nguồn dân tộc ?
- Lòng tôn kính, tự hào
về nòi giống CRCT
- Cho HS đọc thầm đoạn 2
H: Chuyện Âu Cơ sinh con có gì lạ? Chi tiết
này có ý nghĩa gì ?
- GV giảng:
- Từ “đồng bào” Bác Hồ nói có nghĩa là cùng
bào thai, mọi người trên đất nước ta đều có
chung 1 nguồn gốc ->
- Giống nòi ta thật cao quí thiêng liêng
- Từ trong cội nguồn, dân tộc ta đã là một khối
thống nhất
H: LLQ và Âu Cơ đã chia con như thế nào ?
H: Vì sao cha mẹ lại chia con thành hai hướng
lên rừng và xuống biển ?
H: Qua sự việc LLQ và Âu Cơ mang con lên
rừng và xuống biển người xưa muốn thể hiện ý
nguyện gì ?
- Đọc thầm đoạn 2
- Chúng ta đều là anh
em ruột thịt
- Nghe
- Trả lời
- Rừng núi : quê mẹ, biển :quê cha, các con
ở hai bên nội ngoại cân bằng,->đặc điểm địa lí nước ta có nhiều rừng
và biển
- Ý nguyện phát triển dân tộc, làm ăn, mở rộng và giữ vững đất đai
- Ý nguyện đoàn kết thống nhất dân tộc, mọi người ở mọi vùng đều có chung nguồn gốc ý chí và sức mạnh
2 Việc sinh con và chia con của Lạc Long Quân và Âu Cơ:
- Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng nở thành trăm người con khỏe đẹp
- Năm mươi con theo mẹ lên núi
- Năm mươi con theo cha xuống biển
-> Thể hiện ý nguyện phát triển dân tộc và đoàn kết thống nhất dân tộc
H: Truyện còn kể rằng các con của LLQ và Âu
Cơ nối nhau làm vua ở đất Phong Châu, lấy
danh hiệu là Hùng Vương không hề thay đổi
Theo em các sự việc đó có ý nghĩa gì trong việc
cắt nghĩa truyền thống dân tộc ?
Chốt: Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước
của dân tộc ta trong trong một tác phẩm văn
học dân gian thời kỳ dựng nước
- Dân tộc ta có từ lâu đời trải qua các triều đại Hùng Vương, Phong Châu là đất tổ, dân tộc ta có truyền thống đoàn kết thống nhất và bền vững
Trang 4H: Các văn bản truyền thuyết thường chứa
đựng yếu tố kỳ ảo Em hiểu gì về các yếu tố kì
ảo đó?
GV giảng:
- Là một loại chi tiết đặc sắc của các truyện dân
gian như truyền thuyết, thần thoại, cổ tích
- Chi tiết kỳ ảo do trí tưởng tượng của người
xưa thêu dệt, gắn liền với quan niệm mọi vật
đều có linh hồn, thế giới xen lẫn giữa thần và
người
- Là chi tiết tưởng tượng không có thật, rất phi thường
2.2/ Nghệ thuật
1/Chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo -> Tô đậm tính chất lớn lao, đẹp đẽ của nhân vật và sự kiện
H: Em thấy những chi tiết kỳ ảo nào trong văn
bản Con Rồng, Cháu Tiên? Xây dựng những
chi tiết trên nhằm mục đích gì?
Chốt ý chính:
-Tô đậm tính chất lớn lao, đẹp đẽ của nhân vật và
sự kiện
- Làm tăng sức hấp dẫn của truyện
-Trả lời 2/ Xây dựng hình tượng nhân vật
mang dáng dấp của thần ->Thiêng liêng hóa nguồn gốc giống nòi
- Làm tăng sức hấp dẫn của truyện
3 HĐ5: Hướng dẫn- Tổng kết
MT: Giúp hs:
Nhận định giá trị ND và NT của văn bản.
Rèn kỹ năng tư duy, tổng hợp vấn đề
H: Em hiểu gì về dân tộc ta qua truyền thuyết
Con Rồng, Cháu Tiên?
H: Truyền thuyết Con Rồng, Cháu Tiên đã bồi
đắp cho em những tình cảm nào ?
H: Các truyền thuyết có liên quan đến sự thật
lịch sử xa xưa Theo em, truyền thuyết Con
Rồng Cháu Tiên phản ánh sự thật lịch sử nào
của nước ta trong quá khứ ?
H: Nét nghệ thuật đặc sắc nào được sử dụng ở
truyện này cũng như ở truyền thuyết nói chung
?
- Gọi HS đọc Ghi nhớ
- GV chốt lại cho HS dễ nhớ
* Ý nghĩa và nghệ thuật truyện chính là nội
dung cơ bản cần đạt đến của bài học.
3p
- HS thảo luận nhóm, đại diện trình bày- nhóm khác nhận xét
- Tự hào dân tộc, yêu quí truyền thống dân tộc, đoàn kết thân ái với mọi người
- Thời đại các vua Hùng, đền thờ của vua Hùng ở Phong Châu, giỗ tổ Hùng Vương hằng năm ở Phú Thọ
- Trả lời
- Đọc
- Nghe
IV TỔNG KẾT:
1 Ý nghĩa truyện:
Giải thích, suy tôn nguồn gốc giống nòi và thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng của người Việt
2 Nghệ thuật:
Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo
* Ghi nhớ: SGK T8
4 HĐ6: Hướng dẫn luyện tập:
MT:Rèn tư duy: kỹ năng nhận biết, vận dụng
và thông hiểu của HS
- Gọi HS đọc BT1- chỉ ra yêu cầu BT1 Em biết
những truyện nào của các dân tộc khác ở VN cũng
giải thích nguồn gốc tương tự như truyện Con
Rồng, Cháu Tiên ?
5’
? Sự giống nhau ấy nhằm khẳng định điều gì ?
V; LUYỆN TẬP:
* Ở lớp:
BT1 Những truyện của các dân tộc khác ở Việt Nam cũng giải thích nguồn gốc tương tự như truyện Con Rồng Cháu Tiên
- Người Mường có truyện quả trứng to nở ra người
- Người Khơ Mú có truyện Quả bầu mẹ
Trang 5-> khẳng định sự gần gũi về cội nguồn và sự giao lưu văn hóa của các dân tộc trên đất nước ta
BT2 Kể diễn cảm truyện theo các yêu cầu sau:
- Đúng cốt truyện, chi tiết cơ bản
- Cố gắng dùng lời văn (nói) củacá nhân để kể
cho diễn cảm
GV nhận xét- ghi điểm
- Nghe
- HS kể- nhận xét
BT2 Kể diễn cảm truyện
* Ở NHÀ:
BT3: Truyền thuyết Con Rồng, Cháu Tiên giải
thích suy tôn nguồn gốc giống nòi và thể hiện ý
nguyện đoàn kết, thống nhất của cộng đồng
người Việt ở mọi miền đất nước Theo em,
nhận xét đó đúng không ? Vì sao ?
BT3:
Hướng dẫn trả lời Nhận xét đó đúng vì người Việt coi mình là con cháu của LLQ và
Âu Cơ những nhân vật linh thiêng, cao quí, đẹp đẽ về nguồn gốc và hình dạng; đồng thời cũng
là những nhân vật thực hiện sự nghiệp mở nước vĩ đại
- Mọi người trên đất nước Việt đều có chung cội nguồn
4 Dặn dò:
- Chép ghi nhớ và học thuộc
- Tập kể diễn cảm truyện
1’- Nghe
- Làm bài tập
-* Câu hỏi mở: Có người nói VB: CRCT
đã đề cập đến vấn đề môi trường, theo em
đó là chi tiết nào? Vì sao em chọn chi tiết
đó?
- Đọc Trước Văn Bản Bánh Chưng, Bánh
Giầy, trả lời câu hỏi ở phần Đọc hiểu
6 Rút kinh nghiệm:
Thuận lợi:
Hạn chế:
Cần điều chỉnh, bổ sung: