Qua một số câu nói các em bước đầu làm quen với kinh nghiệm và cách nhìn nhận các hiện tượng thiên nhiên và lao động sản xuất, đồng thời học cách diễn đạt ngắn gọn, hảm súc, uyển chuyển [r]
Trang 1Tuần 20– Bài 19
Tiết 73
TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I Mục tiêu cần đạt : Giúp HS
Giúp HS:
- Nắm được khái niệm tục ngữ
- Thấy được giá trị nội dung, đặc điểm hình thức của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
- Biết tích lũy thêm kiến thức về thiên nhiên và lao động sản xuất qua các câu tục ngữ
Trọng tâm:
Kiến thức :
- Khái niệm tục ngữ
- Nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lý và hình thức nghệ thuật của những câu tục ngữ trong bài học
Kĩ năng :
- Đọc – hiểu, phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống
II Chuẩn bị của thầy và trị:
- GV: Đọc các tài liệu tham khảo Soạn giáo án
- HS: Đọc SGK– Xem trước bài tập
III Tiến trình tiết dạy:
1 Ổn định : (1’) Kiểm tra sĩ số, tác phong HS
2 Kiểm tra : (2’)
Kiểm tra tập soạn
3 Bài mới : (1’)
Giới thiệu: Tục ngữ là một thể loại VHDG Nó được coi là kho báo của kinh nghiệm và trí tuệ dân gian,
là túi khôn dân gian vô tận Tục ngữ là thể loại triết lí nhưng cũng đồng thời là cây đời xanh tươi.
Tục ngữ có nhiều chủ đề Tiết học hôm nay giới thiệu 8 câu tục ngữ chủ đề thiên nhiên và lao động sản xuất Qua một số câu nói các em bước đầu làm quen với kinh nghiệm và cách nhìn nhận các hiện tượng thiên nhiên và lao động sản xuất, đồng thời học cách diễn đạt ngắn gọn, hảm súc, uyển chuyển của nhân dân.
5’
25’
I.Khái niệm:
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
Tục ngữ là những câu
nĩi dân gian, ngắn gọn cĩ
vần điệu giàu hình ảnh
nhằm nêu lên những kinh
nghiệm của nhân dân
II Đọc Tìm Hiểu Y Nghĩa
Từng Câu Tục Ngữ :
1 Những câu tục ngữ về
thiên nhiên :
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
* Câu 1 :
Tháng năm : đêm ngắn,
ngày dài
Tháng mừoi : đêm dài,
ngày ngắn
Gọi 1 học sinh đọc chú thích, chú
ý khái niệm về tục ngữ : Nĩi đến tục ngữ thì phải chú ý đến nghĩa đen, nghĩa bĩng
+ Về hình thức : Là 1 câu nĩi diễn đạt một ý một trọn vẹn, cĩ đặc điểm ngắn gọn, cĩ hình ảnh, nhịp điệu, dễ nhớ để lưu truyền
+ Về sử dụng vào mọi hoạt động đời sống
- Gọi học sinh đọc bài tục ngữ
- Cĩ thể chia 8 cầu tục ngữ này thành mấy nhĩm ? gồm những cầu nào ? gọi tên từng nhĩm đĩ ?
- Gọi học sinh đọc câu tục ngữ (1)
HS : đọc phần chú thích
- HS : chú ý khái niệm về tục ngữ
- 1 HS : đọc bài
- HS : thảo luận - sắp xếp và trả lời
chia thành 2 nhĩm + 1,2,3,4 : tục ngữ nĩi về thiên nhiên
Lop8.net
Trang 2Cần phải tranh thủ, sắp xếp
cơng việc, tiết kiệm thời
gian
* Câu 2 :
Nhìn sao để dự đốn thời
tiết, sắp xếp cơng việc
* Câu 3 :
Ý thức dự đốn (lũ, bão)
để chủ động (phịng chống)
giữ gìn nhà cửa, hoa màu
* Câu 4 :
Ý thức dự đốn lũ lụt để
chủ động phịng chống
2 Những câu tục ngữ về
lao động sản xuất :
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
* Câu 5 :
_Giá trị của đất đai đối với
đời sống con người
* Câu 6 :
_ Lợi ích của cơng việc
làm ăn theo thứ tự : cá,
nước, ruộng
* Câu 7 : Tầm quan trọng
của 4 yếu tố trong nghề
nơng : Nước, phân, cần,
giống
* Câu 8 :
_ Khuyên người làm ruộng
khơng được quên thời vụ
và sao những việc đồng
áng
3 Cách diễn đạt của tục
ngữ :
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
- Ngắn gọn : (lời, ít, ý
nhiều) câu 5,8
- Vần lưng : vần ở giữa các
câu :1,2,3,4,7,8 đối xứng
nhau : (đêm - ngày, tháng
5,10 mau - vắng)
- Lập luận chặt chẽ, giàu
hình ảnh (3 vế, 4 vế, 2 vế,
ẩn dụ, nĩi quá ) Làm cho
câu tục ngữ trở nên hàm
súc, cĩ sức thuyết phục
cao
III Ghi nhớ
(Kĩ thuật hỏi và trả lời)
1/ Nghệ thuật
- Số câu và số chữ trong
và nêu nghĩa của câu tục ngữ này ?
- áp dụng kinh nghiệm này vào cuộc sống cĩ ích lợi gì ?
- từ đĩ hãy cho biết giá trị của câu tục ngữ đối với đời sống của con người như thế nào ?
- Gọi học sinh đọc câu tục ngữ (2)
và chú ý phần chú thích
- Nghĩa câu tục ngữ trên là gì ?
- Áp dụng kinh nghiệm này trong lao động sản xuất cĩ tác dụng gì ?
- Gọi học sinh đọc cầu tục ngữ (3)
và nêu ý nghĩa của câu tục ngữ này
?
- Với kinh nghiệm này giúp người dân ý thức được điều gì ?
Giáo viên : liên hệ "bài ca nhà trần"
- Học sinh đọc Câu (4) và nêu lên nghĩa của câu tục ngữ này ?
- Với kinh nghiệm này cĩ ích lợi
gì cho người dân ?
- Tĩm lại, qua 4 câu tục ngữ trên
em cho biết cĩ những đặc điểm chung gì
- Gọi học sinh đọc câu tục ngữ 5
và nêu lên ý nghĩa
(hướng cho hs liên hệ đến câu ca dao nào ?
"Ai ơi …bấy nhiêu"
- Em hãy cho biết thứ tự của các nghề trên ?
(Mơ hình VAC)
- Cơ sở để khẳng định thứ tự trên
là do đâu ?
- Vậy giá trị của câu tục ngữ này
đã giúp cho con người ở đây như
+ 5,6,7,8 : tục ngữ nĩi về lao động săn xuất
- HS : đọc và trả lời cá nhân theo cách hiểu của mình
- Tháng năm (âm lịch) đêm ngắn, ngày dài
Tháng 10 đêm dài, ngày ngắn
- HS : lần lượt trả lời
- Vận dụng kinh nghiệm này vào chuyện tính tốn sắp xếp cơng việc hoặc giữ gìn sức khỏe cho mỗi con người vào mùa hè và mùa đơng
- Từ ý nghĩa đĩ giúp con người ý thức chủ động nhìn nhận sử dụng thời gian, cơng việc, sức lao động vào những thời điểm khác nhau trong một năm
- HS : đọc câu tục ngữ
- Trời nhiều sao nắng Vắng sao mưa
_ Về cơ bản là như thế, đây là sự phán đốn dựa trên kinh nghiệm (nhưng khơng phải lúc nào cũng đúng)
- giúp con người ý thức biết nhìn sao để dự tốn thời tiết, sắp xếp cơng việc
- HS : đọc câu tục ngữ và trả lời
- Trên trời cĩ xuất hiện sáng cĩ sắc màu mỡ gà tức là sắp cĩ bão
- Ý thức chủ động gìn giữ nhà cửa, hoa màu
- HS : đọc câu tục ngữ và trả lời
- kiến là loại cơn trùng rất nhạy với sự thay đổi khí hậu, thời tiết
Do đĩ khi trời chuẩn bị cĩ đợt mưa to, lũ lụt thì kiến bị đi rất nhiều để tránh mưa lụt
- Giúp nhân dân cĩ ý thức dự đốn lũlụt từ rất nhiều hiện tượng tự nhiên để chủ động phịng chống
- HS : Trả lời
- Những câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm về thời gian, thời tiết, bão lụt, từ đĩ cho thấy phần nào cuộc sống vất vả, thiên nhiên khắc nghiệt ở đất nứớc việt nam
- HS : Đọc câu tục ngữ và trả lời Tất đất : mảnh đất rất nhỏ
Lop8.net
Trang 3các câu tục ngữ ngắn gọn
- Gieo vần lưng và thường
tạo thành từng cặp đối
trong câu
- Cĩ hình ảnh và lập
luận chặt chẽ
2/ Nội dung
- Truyền đạt những kinh
nghiệm và trải nghiệm từ
đời sống từ những hiện
tượng của tự nhiên và lao
động sản xuất
thế nào ?
- Hs đọc câu tục ngữ (7)
- Thứ tự quan trọng của các yếu tố trong nghề trồng lúa là gì ?
- Tìm những câu tục ngữ gần giống nội dung trên
- Vì sao nước (thủy lợi) đặt lên hàng đầu
- Nêu ý nghĩa câu tục ngữ (8) giáo viên giải thích
- Thì thời, thục, chuyên cần, kỹ lưỗng
- Từ các câu tục ngữ trên hãy tìm
và chỉ ra các cách diễn đạt của tục ngữ
- Hướng cho học sinh những đặc điểm về hình thức của tục ngữ ở câu hỏi số 4 SGK/5
- Giáo viên gọi học sinh đọc phần ghi nhớ
Vàng : kim loại quí giá
Câu tục ngữ lấy cái rất nhỏ (tấc đất) so sánh với cái rất lớn ( tấc vàng) để nĩi lên giá trị của đất
- HS : trả lời
- Thứ tự của các nghề trên : Nuơi
cá, làm vườn, làm ruộng
- Từ giá trị kinh tế thực tế của các nghề (kinh nghiệm này khơng phải áp dụng nơi nào cũng đúng mà tùy ở vùng ở nơi
cĩ thể làm tốt cả 3 nghề hoặc một trong 3 nghề)
- Giúp con người biết khai thác tốt điều kiện, hồn cảnh tự nhiên
để tạo ra của cải vật chất
- HS : trả lời
- Nước, phân, cần giống
- HS : tìm kiếm và trả lời Một lượt tác, một bác cơm Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân Cần cù, tốt giống (tốt mạ)
- Thực ra (phân, cần, giống) cĩ ít thì lúa vẫn mọc được nhưng thu hoạch ít Cịn nếu khơng cĩ nước thường xuyên lúa sẽ chết do đĩ nước đặt lên hàng đầu
- HS : nêu ý nghĩa
- tuân thủ đúng thời vụ (được mùa)
- Chuyên cần kỹ lưỡng khơng nên sao nhãng việc đồng áng Tầm quan trọng của thời vụ và chăm bĩn
- HS : đọc lại phần ghi nhớ SGK
4 Củng cố:(3’)
(Kĩ thuật trình bày 1 phút)
_ Gọi hs đọc lại phần ghi nhớ.
_ HS phân biệt giữa tục ngữ và ca dao
_ Trong những câu tục ngữ trên, câu nào hồn tồn đúng, câu nào chỉ đúng một phần ? vì sao ?
5.Dặn dị :(2’)
a Bài vừa học:
-HoÏc thuộc lòng các câu tục ngữ
-Nắm nội dung , ý nghĩa, cách vận dụng của từng câu tục ngữ
b Soạn bài: Chương trình địa phương phần văn và tập làm văn (trang 5+ 6 SGK)
-Thực hiện các bài tập theo gợi ý SGK
- Sưu tầm những bài ca dao tục ngữ địa phương
c Trả bài: Thông qua
Rút kinh nghiệm :
Lop8.net