Bài giảng môn Ngữ văn 6 - Tiết dạy 84: So sánh

Từ Veá B so sự vật dùng để so sánh saùnh nhö buùp treân caønh như hai dãy trường thành vô tận... So saùnh laø gì.[r]

Trả lời : - Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ.

Câu 1: Phó từ là gì?

Câu 2: Phó từ “ vào ” trong câu “ Anh đừng trêu vào.”

bổ sung ý nghĩa gì cho động từ “trêu”?

A Bổ sung về mức độ

B Bổ sung về khả năng

C Bổ sung về kết quả và hướng

D Bổ sung về sự phủ định

X

* Kiểm tra bài cũ:

Nó

bè

bè

như

quạt

thóc.

Nó sừng sững như cái cột đình.

Nó sun sun như con đỉa

Nó tun tủn như cái chổi sể cùn.

Nó chần chẫn như cái đòn càn.

SO SÁNH

I So sánh là gì?

II Cấu tạo của phép so sánh III Các kiểu so sánh

IV Tác dụng của so sánh

I So sánh là gì?

1 Ví dụ : ( sgk / 24)

Tuần: 21 -Tiết: 84

Tiếng việt

a) Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan

( Hồ Chí Minh )

búp trên cành như

Trẻ em

rừng đước hai

b) Trông hai bên bờ,

dãy trường thành vô tận dựng lên cao ngất ( Đoàn Giỏi ) như

? Trong tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh vừa tìm được, thì những

sự vật, sự việc nào được so sánh với nhau ?

I So sánh là gì ?

1 Ví dụ : ( sgk / 24)

SO SÁNH

? Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các ví dụ a, b ?? Vì sao có thể so sánh như vậy ?

 Có thể so sánh như vậy vì giữa các sự vật, sự việc này chúng có nét

tương đồng với nhau

? So sánh các sự vật, sự việc với nhau như vậy để làm gì ?

 So sánh như vậy để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

? Trong hai ví dụ a, b có từ ngữ so sánh là từ nào ?

SO SÁNH

Tuần: 21 -Tiết: 84

Tiếng việt

c) , to hơn cả nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến (Tạ Duy Anh ) Con mèo vằn vào tranh

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

II 1.Ví dụ : ( sgk / 24 )

b) … rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

? Trong ví dụ c, có những sự vật nào được so sánh với nhau ?

? Trong ví dụ c, có từ ngữ so sánh là từ nào ?

? Sự so sánh trong ví dụ a và b có gì khác so với ví dụ c ?

 Khác nhau :

* Ví dụ a, b : So sánh dựa trên sự tương đồng của sự vật

* Ví dụ c : So sánh dựa trên sự tương phản về hình thức và tính

chất của sự vật

? Từ sự phân tích ví dụ trên , em hãy cho biết so sánh là gì ?

con hổ a) Trẻ em như búp trên cành

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự

vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm

tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

2 Ghi nhớ : ( sgk /24 )



Tuần: 21-Tiết: 84

Tiếng việt

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

II

• Bài tập 2 :Dựa vào những thành ngữ đã biết, hãy viết tiếp vế B vào những chổ trống dưới đây để tạo thành phép so sánh : • - Khỏe như ………

• - Đen như ………

• - Trắng như ………

• - Cao như ………

Tuần: 21Tiết: 84

Tiếng việt

SO SÁNH

• - Khỏe như ……… - Đen như ………

- Trắng như ………

•- Cao như ………

Tuần: 21-Tiết: 84

Tiếng việt

SO SÁNH

Sĩc

Tuần: 21

Tiết: 84

II Cấu tạo của phép so sánh

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

II 1 Ví dụ : (sgk / 24, 25)

Nó sun sun như con đỉa b) … rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành

vô tận

a) Trẻ em như búp trên cành

? Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong hai ví dụ a, b vào bảng sau :

A

A

B B

búp trên cành như

Nó

dựng lên cao ngất

rừng đước

Trẻ em

như

con đỉa

? Điền câu so sánh trên vào bảng bên dưới ?

hai dãy trường thành vô tận

? Nêu thêm các từ ngữ so sánh mà em biết ?

như là…

? Em hãy cho biết phép so sánh có cấu tạo đầy đủ gồm mấy yếu tố ? Đó là những yếu tố nào Phương diện so sánh?

Vế A

(sự vật được

so sánh)

Phương diện

so sánh Từ so

sánh

Vế B (sự vật dùng để so sánh) Tuần: 21

Tiết: 84

Vế A

(sự vật được

so sánh)

Phương diện

so sánh Vế B(sự vật dùng để so sánh)

Từ

so sánh

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

II Cấu tạo của phép so sánh

1 Ví dụ : (sgk / 24, 25)

búp trên cành

như dựng lên cao

ngất rừng đước

Trẻ em

như hai dãy trường thành vô tận

• Khỏe • như • voi Tuần: 21

Tiết: 84

II Cấu tạo của phép so sánh

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

II 1 Ví dụ : (sgk / 24, 25)

a) Trường Sơn : chí lớn ông cha

Cửu Long : lòng mẹ bao la sóng trào

a) (Lê Anh Xuân)

b) Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất

(Thép Mới)

? Cấu tạo của phép so sánh trong hai ví dụ trên có gì đặc biệt ?

 Câu a: Vắng mặt từ chỉ phương diện so sánh và từ ngữ so sánh.

 Câu b : Từ ngữ so sánh và vế B được đảo lên trước vế A

•  Mô hình cấu tạo đầy đủ của một phép so sánh gồm:

• - Vế A (nêu tên sự vật, sự việc được so sánh) ;

• - Vế B (nêu tên sự vật, sự việc dùng để so sánh với sự

vật, sự việc nói ở vế A) ;

• - Từ ngữ chỉ phương diện so sánh ;

• - Từ ngữ chỉ ý so sánh (gọi tắt là từ so sánh)

 Trong thực tế, mô hình cấu tạo nói trên có biến

đổi ít nhiều :

- Các từ ngữ chỉ phương diện so sánh và chỉ ý so sánh có thể được lược bớt

2 Ghi nhớ : (sgk / 25)

? Em hãy nhắc lại mô hình cấu tạo đầy đủ của phép so sánh gồm những phần nào ?



? Nhưng trong thực tế mô hình đó có biến đổi hay không ? Nếu có thì biến đổi như thế nào ?

Tuần: 21

Tiết: 84

II Cấu tạo của phép so sánh

SO SÁNH

I So sánh là gì ?

III Luyện tập

• Bài tập 1 : Với mỗi mẫu so sánh gợi ý dưới đây, em hãy

tìm thêm một ví dụ : a) So sánh đồng loại :

Lúc ở nhà, mẹ cũng là cô giáo Khi tới trường, cô giáo như mẹ hiền

(Lời bài hát)

Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng sững như một tháp đèn khổng lồ (…)

(Vũ Tú Nam)

Sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện.

- So sánh vật với vật :

- So sánh người với người : Thầy thuốc như mẹ hiền.

- So sánh vật với vật :

b) So sánh khác loại :

- So sánh vật với người:

- So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng :

Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng (Võ Thanh An)

* Trường Sơn : chí lớn ông cha Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra (Ca dao)

Lớn lên với trời xanh (Đồng Xuân Lan)

* Ngôi nhà như trẻ nhỏ

* Bà như quả đã chín rồi

Cửu Long : lòng mẹ bao la sóng trào (Lê Anh Xuân)

* Công cha như núi Thái Sơn

* Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng

* Chúng chị là hòn đá tảng trên trời Chúng em chuột nhắt cứ đòi lung lay

- So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng

* Lòng yêu nước của nhân dân ta như những làng sóng nhấn chìm lũ cướp nước.

•* Tôi kể ngày xưa chuyện Mỵ Châu

•Trái tim lầm chổ để trên đầu …

Tuần: 21

Tiết: 84

Củng cố :

Câu 1: Trong các câu ca dao sau, câu nào có sử dụng so sánh :

a) Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương

b) Chim khôn thì khôn cả lông Khôn đến cái lồng người xách cũng khôn

c) Thân em như thể con rùa

Xuống sông đội đá, lên chùa đội bia

d) Chiều chiều ra đứng ngỏ sau

Muốn về quê mẹ mà không có đò

X

Câu 2 : Câu ca dao sau là so sánh gì ?

Thân em như thể con rùa Xuống sông đội đá lên chùa đội bia

a)So sánh người với người

b) So sánh vật với vật

c) So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng d) So sánh người với vật.X

Câu 3: Điền câu so sánh sau vào mô hình cấu tạo ?

“Quê hương là chùm khế ngọt”

Vế A

( sự vật

được so sánh)

Phương diện

so sánh so sánh Từ Vế B (sự vật dùng để so

sánh)

Dặn dò

-Về nhà học bài, xem lại các ví dụ và bài tập đã làm Đồng thời làm tiếp các bài tập còn lại

-Chuẩn bị bài : “So sánh (tt)” :

+Đọc kĩ ví dụ và trả lời các câu hỏi của ví dụ

+Làm phần luyện tập

Kính chúc quý Thầy Cô nhiều sức khỏe.

Chúc các em học tốt

Bài tập 3 : Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh trong các bài Bài học đường đời đầu tiên và bài Sông nước Cà Mau

- Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy đang làm việc.

- Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu ngêu như một gã nghiện thuốc phiện.

- Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê.

- Đến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp đánh nhau.

- Mỏ cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.

Trả lời :

Bài

học

đường

đời

đầu

tiên

Sông

nước

Cà

Mau

- … ở đó tập trung không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ …

- Những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng-sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi

- Càng đổ dần về hướng Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện

………

Bài tập 4 : Chính tả (nghe – viết) : Sông nước Cà Mau (từ

dòng sông Năm Căn mênh mông đến khói sóng ban mai)