- Quan điểm tư tưởng tiến bộ của tác giả về mục đích, phương pháp học và mối quan hệ của việc học với sự phát triển của đất nước.. GV hướng dẫn học sinh đọc: chân tình, vừa tù tin, võa k[r]
Trang 1Ngày soạn: 09/3/2011
Ngày giảng: 14/3/ 2011
Bài 25 Tiết 103 văn bản: Bàn về phép học
Nguyễn Thiếp
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Những hiểu biết đầu về tấu
- Quan điểm
quan hệ của việc học với sự phát triển của đất
- Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản
2 Kĩ năng
- Đọc hiểu một văn bản viết theo thể tấu
- Nhận biết, phân tích cách trình bày luận điểm trong một đoạn văn diễn dịch và quy nạp, cách sắp xếp và trình bày luận điểm trong văn bản
3.Thái độ
Có ý thức học tập để làm tốt bổn phận và trách nhiệm của
với đất
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
1 Kĩ năng giao tiếp
2 Kĩ năng xác định giá trị
3 Kĩ năng lắng nghe tích cực
4 Kĩ năng hợp tác
III Chuẩn bị
1 Giáo viên: các vấn đề liên quan đến tác giả và tác phẩm
2 Học sinh: đọc và trả lời câu hỏi sgk
IV Phương pháp và kĩ thuật dạy học
Đọc sáng tạo, phân tích và bình giảng, nêu vấn đề ( động não, nêu câu hỏi); thảo luận nhóm( chia nhóm, giao nhiệm vụ)
V Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức ( 1’)
2 Kiểm tra đầu giờ ( 5’)
H Đọc thuộc lòng văn bản Đại Việt ta và nêu nội dung văn bản?
- HS đọc thuộc văn bản
- Nội dung: Đại Việt ta có nền văn hóa lâu đời, có chủ quyền riêng, lãnh thổ riêng, lịch sử riêng và có phong tục tập quán Kẻ thù đến xâm < N nhất định bị
đánh bại
3 Bài mới
* Khởi động ( 1’) Vấn đề học đã N ông cha ta bàn đến từ lâu Một trong những
ý kiến ngắn gọn
học” trong bản tấu trình vua Quang Trung của nhà nho lừng danh Nguyễn Thiếp Hoạt độntg của thầy và trò T/g Nội dung
Hoạt động 1 Đọc- hiểu văn bản 28’
Trang 2* Mục tiêu
- Đọc sáng tạo văn bản
- Những hiểu biết đầu về tấu
- Quan điểm
mục đích,
của việc học với sự phát triển của đất
- Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản
GV
tự tin, vừa khiêm tốn
- GV đọc mẫu, Hs đọc,GV nhận xét uốn
nắn
H Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- HS trả lời, Gv chốt
H Em hiểu tấu là gì? Nét khác cơ bản của
tấu so với Chiếu, cáo , hịch?
- Hịch, cáo, chiếu
ban xuống cho thần dân
- Tấu: do thần dân viết dâng giử lên vua
chúa
H Bài văn thuộc loại văn bản nào? vì sao
- VBNL vì đề xuất ý kiến, trình bày, chủ
H Hoàn cảnh ra đời bài tấu?
H Trong văn bản chú thích nào khó và
quan trọng ? vì sao?
- HS thảo luận nhóm bàn/ 2’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét, GV chốt
GV mặc dù là đoạn trích song đoạn trích
gồm nội dung:
+ Nêu mục đích chân chính của việc học
+ Phê phán những lệch lạc sai trái trong
việc học
+ Khẳng định quan điểm và
đúng đắn trong việc học
+ Tác dụng của việc học chân chính
H Từ những nội dung trên hãy xác định
những phần văn bản ứng với nội dung đó?
I Đọc và thảo luận chú thích
1 Đọc
2.Thảo luận chú thích a.Chú thích *
- Nguyễn Thiếp ( 1723- 1804) Quê Hà Tĩnh là
hiểu sâu, đỗ đạt A triều Lê,
- Tác phẩm +Tấu: là thể loại văn của bề tôi N viết bằng văn xuôI, văn vần, hoặc biền ngẫu , trình lên vua chúa đề nghị, kiến nghị của mình
+ Đoạn trích là một phần bản tấu của Nguyễn Thiếp giử vua Quang Trung khi ông vào Phú Xuân hội kiến với nhà vua
b.Các chú thích khác
2, 3
II Bố cục
Trang 3- HS trả lời, GV nhận xét và chốt.
H.Theo dõi phần văn bản nói về nội dung
trên em có nhận xét gì về cách nêu và lập
luận của tác giả?
- Dùng câu c hâm ngôn dễ hiểu, tăng sức
thuyết phục, khái niệm học N giải thích
bằng hình ảnh so sánh cụ thể, dễ hiểu, khái
niệm “đạo” vốn trìu
giải thích một cách đơn giản
H Qua đó tác giả đã xác định mục đích
chân chính của việc học là gì?
GV dẫn dắt
H Theo dõi văn bản, tác giả đã phê phán
những lối học lệch lạc sai trái nào?
- Phê phán lối học chuộng hình thức, cầu
danh lợi
H Nguyễn Nhiếp quan niệm
lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi?
- Lối học chuộng hình thức: học thuộc câu
chữ mà không hiểu nội dung, chỉ có danh
mà không có chất
- Cầu danh lợi: học để có danh tiếng, N
trọng vọng, N nhàn nhã, N nhiều lợi
lộc
H Tác hại của lối học ấy là gì?
- Chỉ ra hậu quả: Chúa tầm
nịnh hót->
GV: GV nói về sự thối nát của triều đình
Lê- Trịnh: Vua Lê, chúa Trịnh đều là bạo
chúa, bù nhìn, dâm loạn, hèn nhát, tầm
đều thích sự chạy chọt, luồn cúi không có
thực chất.->
H Em có nhận xét gì về nghệ thuật mà tác
giả sử dụng trong đoạn văn này? tác dụng?
III.Tìm hiểu văn bản
1 Nêu mục đích chân chính của việc học
Tác giả xác định mục đích chân chính của việc học là “ học để làm
2.Phê phán những biểu hiện sai trái lệch lạc.
Bằng phép liên kết chặt chẽ, câu văn ngắn, ý văn rõ ràng, mạch lạc tác giả đã phê phán những quan niệm không đúng
về việc học: học cầu danh lợi cho cá nhân; lối học chuộng hình thức
Trang 4H Để khuyến khích việc học Nguyễn Thiếp
khuyên vua Quang Trung thực hiện những
chính sách nào?
- Việc học phải phổ biến rộng khắp: mở
thêm
học, tạo điều kiện thuận lợi cho
học
GV liên hệ tinh thần học tập của học sinh
và những chính sách của nhà
việc khuyến khích học tập
H Bài tấu có đoạn bàn về phép học đó là
những phép học nào?
-
+ Từ thấp lên cao
+ Học rộng, nghĩ sâu, biết tóm < N những
điều cơ bản cốt yếu
+ Học kết hợp với hành
H.Em có nhận xét gì về cách lập luận của
tác giả trong đoạn này? tác dụng?
H Phép học ấy sẽ có tác dụng, ý nghĩa
thế nào?
- HS trả lời, GV khái quát
Gv: cuối bài tấu tác giả mong muốn vua
xem xét, ban chiếu và thực thi
Hoạt động 2 Rút ra ghi nhớ
* Mục tiêu
- Trình bày N giá trị đặc sắc về nghệ
thuật và nội dung, ý nghĩa mà văn bản thể
hiện
H Em có nhận xét đánh giá chung gì về
nghệ thuật và nội dung mà văn bản thể
hiện?
- HS thảo luận nhóm 8/ 3’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét
- GV chốt
+ Lập luận: đối lập hai quan điểm về việc
học, có luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, lời
8’
3.Khẳng định quan điểm và phương pháp đúng đắn trong học tập
Bằng hình thức lập luận chặt chẽ, lời văn khúc chiết tác giả cho thấy học phải có
pháp, học rộng rồi tóm lấy tinh chất, học đi đôi với hành
4 Tác dụng của phép học
Đất chế độ vững mạnh, chính quyền
IV.Ghi nhớ
Trang 5văn khúc chiết, thể hiện tấm lòng của một
trí thức đối với đất
- HS đọc ghi nhớ sgk, cho biết nội dung cần
nắm trong ghi nhớ
H Qua bài văn em hiểu gì về tác giả? Từ đó
giúp em hiểu điều gì?
- Yêu
- HS tự liên hệ
GV liên hệ ý nghĩa bài tấu trong thời đại
ngày nay
H Bài văn theo em có ý nghĩa gì?
- Bằng lập luận chặt chẽ, sáng tỏ Nguyễn
Thiếp nêu lên quan niệm tiến bộ của ông về
việc học
Hoạt động Luyện tập không thực hiện trên
lớp
GV
đích và
- NT
- ND
4 Củng cố ( 1’)
GV hệ thống lại bài theo nội dung học tập trên lớp
5 Hướng dẫn học tập ( 1’)
- Về nhà học bài theo nội dung ghi nhớ
- Nhớ N 10 yếu tố hán Việt N sử dụng trong văn bản
- Chuẩn bị bài: luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm ( Đọc và trả lời các câu hỏi trong sgk)