- BiÓu c¶m lµ yÕu tè g©y ®îc t×nh c¶m hoÆc c¶m xóc, lµm lÝ lÏ thªm thuyÕt phục, tác động mạnh vào tình cảm, tâm hồn người đọc, làm cho bài văn nghị luËn trë nªn thÊm thÝa hay yÕu tè biÓ[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/ 03/ 2011
Ngày giảng: 23/ 03/ 2011
Bài 26 Tiết 110: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Lập luận là
- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận, góp phần tạo nên sức lay động, truyền cảm của bài văn nghị luận
2 Kĩ năng
- Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận
- :3 yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lí, có hiệu quả, phù hợp với lô- gic lập luận của bài văn nghị luận
3.Thái độ
Có thái độ tiếp thu và vận dụng sáng tạo vào trong quá trình xây dựng văn bản
II.Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
1 Kĩ năng tự xác định giá trị
2 Kĩ năng hợp tác
3 Kĩ năng lắng nghe tích cực
4 Kĩ năng giao tiếp
5 kĩ năng quản lí thời gian
III Chuẩn bị
1 Giáo viên: bảng phụ
2 Học sinh: đọc và trả lời các câu hỏi trong sgk.
IV Phương pháp/ Kĩ thuật dạy học
Phân tích ngôn ngữ, nêu vấn đề ( Động não, đặt câu hỏi) Thảo luận( chia nhóm, giao nhiệm vụ)
V các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra đầu giờ ( không kiểm tra )
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Khởi động ( 2’)
H.Trong bài văn nghị luận ngoài yếu tố nghị luận là chủ yếu, còn có yếu tố nào khác? vai trò của yếu tố ấy trong bài văn nghị luận?
- Yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm làm cho bài văn sinh động, cụ thể, thuyết phục không chỉ tác động vào lí trí mà còn tác động vào tâm hồn, tình cảm
H Yếu tố biểu cảm theo em là gì? tác dụng trong bài văn nghị luận? Nó ". thể hiện rõ ở điểm nào trong bài văn nghị luận?
- Đó là yếu tố tình cảm, cảm xúc của
nghị luận, tình cảm giúp cho những điều ". nêu ra trở thêm sức lay động, cảm hóa lòng
trong giọng điệu lời văn
Hoạt động của thầy và trò T/g Nội dung
Trang 2Hoạt động 1 hình thành kiến thức
mới
* Mục tiêu
- Lập luận là
chính trong văn nghị luận
- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập
luận, góp phần tạo nên sức lay động,
truyền cảm của bài văn nghị luận
- HS đọc văn bản “ lời kêu gọi…”
H Tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm
mãnh liệt của tác giả và những câu có
giá trị biểu cảm trong văn bản trên?
- Từ ngữ biểu cảm: hỡi, muốn, phải,
nhân
không, thà, chứ nhất định không chịu,
phải đứng lên, hễ, là, thì, ai, có, dùng,
ai, cũng, phải
H Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có
tình cảm biểu cảm “ lời kêu gọi…” của
chủ tịch Hồ Chí Minh có giống với bài
“ Hịch
không?
- Giống nhau ở chỗ có nhiều từ ngữ và
nhiều câu văn có giá trị biểu cảm
H.Tuy nhiên, hai văn bản ấy vẫn ".
coi là văn bản nghị luận chứ không
phải là văn bản biểu cảm? vì sao?
- vì hai văn bản ấy viết ra không nhằm
mục đích biểu cảm, trữ tình mà viết ra
nhằm mục đích nêu quan điểm,
vấn đề, tác động mạnh vào ý chí
đọc, phân biệt rõ đúng sai, xác định
hành động và cách sống) ở văn bản
nghị luận
vai trò phụ trợ cho quá trình nghị luận
mà thôi
- Quan sát bảng đối chiếu sgk trang 96
H Những câu ở cột nào hay hơn? vì
sao?
- ở cột 2 vì có những từ ngữ biểu cảm,
có nhiều câu có giá trị biểu cảm( có
20’
I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Bài tập 1: tìm hiểu văn bản “ lời
kêu gọi…”
Trang 3yếu tố biểu cảm), cột 1 không có các từ
ngữ và câu biểu cảm
H.Từ đó cho thấy biểu cảm có tác dụng
gì trong bài văn nghị luận?
- Biểu cảm là yếu tố gây ". tình cảm
hoặc cảm xúc, làm lí lẽ thêm thuyết
phục, tác động mạnh vào tình cảm, tâm
hồn
luận trở nên thấm thía hay yếu tố biểu
cảm không thể thiếu trong bài văn nghị
luận
H Làm thế nào để phát huy hết tác
dụng của yếu tố biểu cảm trong bài văn
nghị luận?
- L viết không chỉ cần suy nghĩ
đúng, sâu về vấn đề, luận điểm, luận
cứ, lập luận… mà còn phải thật sự xúc
động với những điều đang nói, đang
viết, đang bàn luận Đó là những tình
cảm, cảm xúc chân thành, tự nhiên và
sâu sắc, mãnh liệt, phải xuất phát từ
đáy lòng, trái tim
H Nếu chỉ có cảm xúc, tình cảm chân
thành thì đã đủ
phải làm gì nữa?
- Phải tìm ra cách biểu lộ nó bằng ngôn
ngữ, phải biết diễn tả cảm xúc bằng từ
ngữ, những câu văn có sức truyền cảm
GV: Biểu cảm trong văn nghị luận
khác biểu cảm trong các thể văn khác
hiện tình cảm, cảm xúc sao cho phù
hợp, không phá vỡ mạch lập luận, nó
phải hòa vào luận cứ, luận chứng, làm
nổi bật và khắc sâu luận điểm trong
lòng
luận chứng bằng hình ảnh, bằng từ ngữ
gợi cảm,bằng những câu có giá trị biểu
cảm
từng > giải quyết vấn đề trên cơ sở
làm sáng tỏ luận điểm
H Có bạn cho rằng: cần dùng nhiều từ
ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm
thán thì giá trị biểu cảm trong bài văn
- Biểu cảm là yếu tố không thể thiếu trong bài văn nghị luận Nó
có tác dụng làm cho lí lẽ thêm thuyết phục tác động vào tình cảm, tâm hồn
văn nghị luận trở nên thấm thía, hấp dẫn
Bài tập 2
- L viết phải thật sự có cảm xúc
- Phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, câu văn có sức truyền cảm
- Sự diễn tả cảm xúc phải chân thực không phá vỡ mạch lập luận
Trang 4nghị luận càng tăng ý kiến ấy có đúng
không? vì sao?
- Nếu dùng quá nhiều mà không phù
hợp sẽ biến bài văn nghị luận dông dài,
không đáng tin cậy hoặc làm giảm bớt
sự chặt chẽ trong mạch lập luận, thậm
chí phá vỡ lo gic luận chứng, có thể
làm cho bài văn nghị luận xa dời thể
loại, lạc sang văn biểu cảm-> biểu cảm
chỉ là yếu tố phụ trợ, biểu cảm
không
luận cả về hình thức và nội dung
H Qua tìm hiểu bài tập em cho biết
yếu tố biểu cảm có vai trò
trong bài văn nghị luận? Cần ý gì
khi sử dụng yếu tố biểu cảm trong bài
văn nghị luận?
- HS đọc ghi nhớ sgk
Hoạt động 2 Luyện tập
* Mục tiêu
- Nhận biết yếu tố biểu cảm trong bài
văn nghị luận, phân tích tác dụng của
yếu tố biểu cảm
- Bổ sung yếu tố biểu cảm cho đoạn
văn nghị luận và so sánh nhận ra vai
trò, tác dụng của yếu tố biểu cảm trong
bài văn nghị luận
- Xác định cảm xúc biểu hiện trong
đoạn văn nghị luận và những biện pháp
đã ". sử dụng để biểu cảm
- Viết đoạn văn nghị luận có sử dụng
yếu tố biểu cảm bằng những từ ngữ,
câu văn, giọng điệu biểu cảm thích
hợp
- HS đọc và xác định yêu cầu bài tập
- HS thực hiện làm bài tập, trả lời, nhận
xét, GV chữa
- HS đọc bài tập sgk và nêu yêu cầu bài
20’
II.Ghi nhớ
- Vai trò của yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận
III Luyện tập
Bài tập 1
Biện pháp biểu cảm- tác dụng + Giễu nhại, đối lập, phơi bày bản chất dối trá, lừa bịp của bọn thực dân Pháp một cách rõ ràng và nổi bật gây L(
+ Từ ngữ, hình ảnh mỉa mai bằng giọng điệu tuyên truyền của thực dân Thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc và cả sự chế nhạo L cợt
Trang 5- Học sinh hoạt động nhóm 8/ 3’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét
- GV chốt
Bài tập 3 và yêu cầu viết đoạn văn, GV
Bài tập 2
- cảm xúc: nỗi buồn và khổ tâm của
chính $> nạn học tủ, học vẹt trong môn văn
- Tác giả biểu hiện cảm xúc rất tự nhiên chân thật, sử dụng những từ ngữ biểu cảm, câu cảm, giọng điệu tâm tình, thân mật, gần gũi
4.Củng cố ( 1’)
- Gv hệ thống lại bài, ý học sinh khi sử dụng yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận
5 Hướng dẫn học tập ( 1’)
- Học sinh về nhà học bài theo nội dung học tập trên lớp
- Thực hiện viết đoạn văn nghị luận có sử dụng yếu tố biểu cảm
- Chuẩn bị bài: Đi bộ ngao du ( đọc và trả lời các câu hỏi sgk)