lich su lop 4 hkii lịch sử 4 hoàng thị quyết thư viện giáo án điện tử

- Naém ñöôïc moät soá söï kieän veà khôûi nghóa Lam Sôn (taäp trung vaøo traän Chi Laêng): + Leâ Lôïi chieâu taäp binh só xaây döïng löïc löôïng tieán haønh khôûi nghóa choáng quaân xa[r]

Trang 1

Lịch sử

NƯỚC TA CUỐI THỜI TRẦN

I.MỤC TIÊU:

- Nắm được một số sự kiện về sự suy yếu của nhà Trần:

+ Vua quan ăn chơi sa đoạ; trong triều một số quan lại bất bình, Chu Văn An dâng sớxin chém 7 viên quan coi thường phép nước

+ Nông dân và nô tì nổi dậy đấu tranh

- Hoàn cảnh Hồ Quý Ly truất ngôi vua Trần, lập nên nhà Hồ:

Trước sự suy yếu của nhà Trần, Hồ Quý Ly – một đại thần của nhà Trần đã truất ngôi nhà trần, lập nên nhà Hồ và đổi tên nước là Đại Ngu

II.CHUẨN BỊ:

- SGK

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS

 Bài cũ: Cuộc kháng chiến chống quân xâm

lược Mông Nguyên

- Ba lần quân Nguyên Mông xâm lược nước

ta, nhà Trần đã có kế sách như thế nào?

- Kết quả ra sao?

- GV nhận xét

 Bài mới:

 Giới thiệu :

Hoạt động1: Hoạt động nhóm

- Vua quan nhà Trần sống như thế nào?

- Những kẻ có quyền thế đối với dân ra sao?

- Cuộc sống của nhân dân như thế nào?

- Thái độ phản ứng của nhân dân với triều

đình ra sao?

- Nguy cơ ngoại xâm như thế nào?

Hoạt động 2: Hoạt động cả lớp

- Trình bày tình hình nước ta từ giữa thế kỉ

XIV, dưới thời nhà Trần như thế nào?

- GV chốt ý

Hoạt động 3: Hoạt động cá nhân

- Hồ Quý Ly là ai?

- Ông đã làm gì?

- HS trả lời

- HS nhận xét

- Vua quan ăn chơi sa đọa, vua bắt dân đàohồ trong hoàng thành, chất đá & đổ nước biểnđể nuôi hải sản

- Những kẻ có quyền thế ngang nhiên vơvét của dân để làm giàu; đê điều không aiquan tâm

- Bị sa sút nghiêm trọng Nhiều nhà phảibán ruộng, bán con, xin vào chùa làm ruộngđể kiếm sống

- Nông dân, nô tì đã nổi dậy đấu tranh; mộtsố quan lại thì tỏ rõ sự bất bình

- Quân Chiêm quấy nhiễu, nhà Minh hạchsách…

-HS trình bày

- Là 1 vị quan đại thần, có tài

- Tiến hành một số cải cách về kinh tế, tàichính & xã hội để ổn định đất nước

Trang 2

là đúng hay sai? Vì sao?

 Củng cố

- Nêu các biểu hiện suy tàn của nhà Trần?

- Hồ Quý Ly đã làm gì để lập nên nhà Hồ?

 Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Chiến thắng Chi Lăng

thoát khỏi cuộc sống cơ cực, ách áp bức bóclột tàn tệ

Trang 3

+ Diễn biến trận Chi Lăng: quân định do liễu Thăng chỉ huy đến Ải Chi Lăng; kị binh

ta nghênh chiến, nhử Liễu Thăng và kị binh giặc vào ải Khi kị binh của giặc vào ải, quân ta tấn công, Liễu Thăng bị giết, quân giặc hoảng loạn và rút chạy

+ Ý nghĩa: Đập tan mưu đồ cứu viện thành Đông Quan của quân Minh, quân Minh phải xin hàng và rút về nước

- Nắm được việc nhà Hậu Lê được thành lập:

+ Thua trận ở Chi Lăng và một số trận khác, quân Minh phải xin đầu hàng, rút về nước Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế (năm 1428), mở đầu thời Hậu Lê

- Nêu các mẫu chuyện về về Lê Lợi (kể chuyện Lê Lợi trả gươm cho rùa thần…)

II CHUẨN BỊ:

- Hình SGK phóng to

Khởi động:

Bài cũ: Nước ta cuối thời Trần

Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động cả lớp

GV trình bày bối cảnh dẫn đến trận Chi

Lăng

Cuối năm 1406, quân Minh xâm lược

nước ta Nhà Hồ không đoàn kết được toàn

dân nên cuộc kháng chiến thất bại (1407)

Dưới ách đô hộ của nhà Minh, nhiều cuộc

khởi nghĩa của nhân dân ta đã nổ ra, tiêu biểu

là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi khởi

xướng

Năm 1418, từ vùng núi Lam Sơn (Thanh

Hoá), cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ngày càng lan

rộng ra cả nước Năm 1426, quân Minh bị

quân khởi nghĩa bao vây ở Đông Quan

(Thăng Long) Vương Thông, tướng chỉ huy

quân Minh hoảng sợ, một mặt xin hoà, mặt

khác, sai người bí mật về nước xin cứu viện

Liễu Thăng chỉ huy 10 vạn quân kéo vào

nước ta theo đường Lạng Sơn

GV hướng dẫn HS quan sát hình trong SGK &

đọc các thông tin trong bài để thấy được

- HS quan sát hình trong SGK & đọc cácthông tin trong bài để thấy được khung cảnhcủa Ải Chi Lăng

Trang 4

Hoạt động 2: Hoạt động nhóm

+ Khi quân Minh đến trước Ải Chi Lăng, kị

binh ta đã hành động như thế nào?

+ Kị binh nhà Minh đã phản ứng như thế nào

trước hành động của kị binh ta?

+ Kị binh của nhà Minh bị thua trận ra sao?

+ Bộ binh nhà Minh thua trận ra sao?

+ Trong trận Chi Lăng nghĩa quân Lam Sơn

đã thể hiện sự thông minh ở những điểm nào?

+ Sau trận Chi Lăng, thái độ của quân Minh

& nghĩa quân ra sao? Tình hình nước ta như

thế nào?

Củng cố

- Trận Chi Lăng chứng tỏ sự thông minh của

nghĩa quân Lam Sơn ở những điểm nào?

Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Nhà Hậu Lê & việc tổ chức

quản lí đất nước

- Kị binh ta ra nghênh chiến rồi quay đầunhử Liễu Thăng cùng đám quân kị vào ải

- Ham đuổi nên bỏ xa hàng vạn quân đanglũ lượt chạy bộ

- Kị binh nhà Minh lọt vào giữa trận địa

“mưa tên”, Liễu Thăng & đám quân bị tốităm mặt mũi, Liễu Thăng bị một mũi tênphóng trúng ngực

- Bị phục binh của ta tấn công, bị giết hoặcquỳ xuống xin hàng

- Nghĩa quân Lam Sơn dựa vào địa hình +sự chỉ huy tài giỏi của Lê Lợi

- Quân Minh đầu hàng, rút về nước…

-HS nêu

Trang 5

- Sơ đồ về nhà nước thời Hậu Lê

- Một số điểm của Bộ luật Hồng Đức

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS Khởi động:

Bài cũ: Chiến thắng Chi Lăng

Bài mới:

Giới thiệu:

- GV hỏi:

+ Lê Lợi lên ngôi vua vào ngày, tháng, năm

nào? Đặt tên nước là gì?

+ Nhà Hậu Lê đã trải qua một số đời vua & đạt

tới đỉnh cao rực rỡ nhất ở đời vua nào?

- Nhìn vào tranh tư liệu về cảnh triều đình vua

Lê & nội dung trong SGK, em hãy tìm những sự

việc thể hiện: Vua (Thiên tử) có quyền hành tối

cao

Hoạt động 3: Hoạt động nhóm đôi

- GV vai trò của Bộ luật Hồng Đức sau đó chia

nhóm cho HS thảo luận

+ Luật Hồng Đức bảo vệ quyền lợi của ai?

+ Luật Hồng Đức có điểm nào tiến bộ?

- GV khẳng định mặt tích cực của Bộ luật

Hồng Đức: đề cao đạo đức của con cái đối với

bố mẹ, bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ

Củng cố - Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Trường học thời Lê

- 4/ 1428 Đại Việt

- Lê Thánh Tông (1460 – 1497)…

- Tính tập quyền (tập trung quyền hành ởvua) rất cao Vua là con trời (Thiên tử) làngười có quyền tối cao, trực tiếp chỉ huyquân đội

- Vua, nhà giàu, làng xã, phụ nữ

- Những kẻ đối xử không tốt với bố mẹ,những người chống lại nhà giàu & những kẻchiếm đoạt ruộng đất công

Trang 6

TRƯỜNG HỌC THỜI HẬU LÊ

I.MỤC TIÊU:

Biết Được sự phát triển của giáo dục thời Hậu Lê (những sự kiện cụ thể về tổ chức giáo

dục, chính sách khuyến học):

+ Đến thời Hậu Lê giáo dục có quy củ chặt chẽ: ở kinh đô có Quốc Tử Giám, ở các địaphương bên cạnh trường công còn có các trường tư; ba năm có một kì thi Hương và thi Hội; nộidung học tập là Nho giáo,…

+ Chính sách khuyến khích học tập: đặt ra lễ xướng danh, lễ vinh quy, khắc tên tuổi những người đỗ cao vào bia đá dựng ở Văn Miếu

- Tranh minh hoạ SGK

 Khởi động:

 Bài cũ: Nhà Hậu Lê & việc tổ chức quản lí

đất nước

- Nhà Lê ra đời như thế nào?

- Những ý nào trong bài biểu hiện quyền tối

cao của nhà vua

- GV nhận xét

 Bài mới:

Hoạt động1: Tổ chức giáo ducï thời Hậu Lê

( Hoạt động nhóm)

+ Việc học dưới thời Hậu Lê được tổ chức như

thế nào?

+ Trường học thời Hậu Lê dạy những gì?

+ Chế độ thi cử thời Hậu Lê như thế nào?

+ Giáo dục thời Hậu Lê có điểm gì khác với

giáo dục thời Lý – Trần?

- GV khẳng định: Giáo dục thời Hậu Lê có

tổ chức quy củ, nội dung học tập là Nho giáo

Hoạt động 2: Những biện pháp khuyến

khích học tập của nhà Hậu lê ( Hoạt động

+ Trường có: lớp học, chỗ ở, kho trữ sách.+ Ở các đạo đều có trường do nhà nước mở

- Nho giáo, lịch sử các vương triều phươngBắc

- Ba năm có 1 kì thi Hương & thi Hội, có kìthi kiểm tra trình độ quan lại

- Tổ chức qui củ, nội dung học tập khôngphải là Phật giáo mà là Nho giáo

- Tổ chức Lễ đọc tên người đỗ, lễ đón rướcngười đỗ cao về làng, khắc vào bia đá tênnhững người đỗ cao rồi cho đặt ở Văn Miếu

Trang 7

-GV kết luận: nhà Hậu Lê rất quan tâm đến

vấn đề học tập Sự phát triển của giáo dục đã

góp phần quan trọng không chỉ đối với việc

xây dựng nhà nước, mà còn nâng cao trình độ

dân trí và văn hoá người Việt

Trang 8

VĂN HỌC VÀ KHOA HỌC THỜI HẬU LÊ

- Một vài đoạn thơ văn tiêu biểu

- Phiếu học tập

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Bài cũ: Trường học thời Hậu Lê

Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động nhóm

- GV treo bảng thống kê lên bảng (GV

cung cấp phần nội dung, HS dựa vào SGK

điền tên tác phẩm, tác giả)

- GV giới thiệu một số đoạn thơ văn tiêu

biểu của một số nhà thơ thời Hậu Lê

-GV cung cấp phần nội dung, HS tự điền

phần tác giả, công trình khoa học

Củng cố

+ Dưới thời Hậu Lê, ai là nhà văn, nhà thơ,

nhà khoa học tiêu biểu nhất?

Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Ôn tập

- HS hoạt động theo nhóm, điền vàobảng sau đó cử đại diện lên trình bày

- HS làm phiếu luyện tập

- HS dựa vào bảng thống kê, mô tả lạisự phát triển của khoa học thời Lê

- Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông

Trang 9

- Bảng thời gian

- Một số tranh ảnh lấy từ bài 7 đến bài 19

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Khởi động:

Bài mới:

- GV gắn lên bảng bảng thời gian & yêu

cầu HS ghi nội dung từng giai đoạn tương

ứng với thời gian

- GV nhận xét

- GV yêu cầu mỗi nhóm chuẩn bị 2 nội

dung (mục 2 & mục 3, SGK)

- GV nhận xét

Củng cố - dặn dò:

- GV nhận xét tiết học

- Chuẩn bị bài: Trịnh – Nguyễn phân

tranh

- HS lên bảng ghi nội dung

- HS nhận xét

- Các nhóm thảo luận

- Đại diện nhóm báo cáo

- HS nhận xét

Trang 10

BÀI: TRỊNH – NGUYỄN PHÂN TRANH

I.MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU:

- HS nêu được nguyên nhân đất nước bị chia cắt vào thế kỉ XVI

- Trình bày được quá trình hình thành Nam triều & Bắc triều trên bản đồ

3.Thái độ:

- Luôn có tinh thần giữ gìn & bảo vệ nền độc lập của dân tộc, không chấp nhận việc đất nước bịchia cắt

- Bản đồ Việt Nam thế kỉ XVI – XVII

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

- GV mô tả sự suy sụp của triều đình nhà

Lê từ đầu thế kỉ XVI

- GV giới thiệu nhân vật lịch sử Mạc Đăng

Dung & sự phân chia Nam triều & Bắc triều

- GV yêu cầu HS trình bày quá trình hình

thành Nam triều & Bắc triều trên bản đồ

- Năm 1592, ở nước ta có sự kiện gì?

- Sau năm 1592, tình hình nước ta như thế

nào?

- HS đọc đoạn: “Năm 1527…

khoảng 60 năm”

- HS trình bày quá trình hìnhthành Nam triều & Bắc triều trênbản đồ

- HS thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm lên báo cáo

SGK

Bản đồ

Giấy, bút

Trang 11

Hoạt động 3: Làm việc cá nhân

- Chiến tranh Nam triều & Bắc triều, cũng

như chiến tranh Trịnh – Nguyễn diễn ra vì

- HS nhận xét, bổ sung ý kiến

- Vì quyền lợi ích kỉ của dòng họ,các dòng họ cầm quyền đã đánhgiết lẫn nhau

- Nhân dân lao động cực khổ, đấtnước bị chia cắt

Trang 12

CUỘC KHẨN HOANG Ở ĐÀNG TRONG

I.MỤC TIÊU:

- Biết sơ lược về quá trình khẩn hoang ở Đàng Trong:

+ Từ thế kỉ XVI, các chúa Nguyễn tổ chức khai khẩn đất hoang ở Đàng Trong Những dồn người khẩn hoang đã tiến vào vùng đất ven biển Nam Trung Bộ và đồng bằng sơng Cửu Long

+ Cuộc khẩn hoang đã mỡ rộng diện tích canh tác ở những vùng hoang hố, ruộng đất được khai phá, xĩm làng được hình thành và phát triển

- Dùng lược đồ chỉ ra dùng đất khẩn hoang

Bản đồ Việt Nam thế kỉ XVI, XVII

Bài cũ: Trịnh – Nguyễn phân tranh

- Tình hình nước ta đầu thế kỉ XVI như thế

nào?

- Kết quả cuộc nội chiến ra sao?

- 1592: nước ta xảy ra sự kiện gì?

- GV nhận xét

Bài mới:

- GV giới thiệu bản đồ Việt Nam thế kỉ XVI,

XVII

- Yêu cầu HS xác định địa phận từ sông Gianh

đến Quảng Nam & từ Quảng Nam đến Nam Bộ

- GV nhận xét

- Trình bày khái quát tình hình từ sông Gianh

đến Quảng Nam?

- Khái quát tình hình từ Quảng Nam đến đồng

bằng sông Cửu Long?

- Quá trình di dân, khẩn hoang từ thế kỉ XVI,

dưới sự chỉ đạo của chúa Nguyễn ở đàng trong

- HS đọc SGK rồi xác định địa phận

- Đất hoang còn nhiều, xóm làng & cư dânthưa thớt

- Là địa bàn sinh sống của người Chăm, cácdân tộc ở Tây Nguyên, người Khơ – me

- Chúa Nguyễn tập hợp dân di cư & tù binhbắt được trong cuộc chiến tranh Trịnh –Nguyễn để tiến hành khẩn hoang, lập làng.Họ được cấp lương thực trong nửa năm & mộtsố công cụ, rồi chia nhau thành từng đoàn,khai phá đất hoang, lập thành làng mới

- Biến vùng đất từ hoang vắng, lạc hậu trởthành những xóm làng đông đúc & phát triển.Tình đoàn kết ngày càng bền chặt

Trang 13

- Cuộc sống giữa các tộc người ở phía Nam đã

dẫn đến kết quả gì?

Củng cố

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong SGK

Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Thành thị ở thế kỉ XVI - XVII

- Xây dựng được cuộc sống hoà hợp, xâydựng nền văn hoá chung trên cơ sở vẫn duy trìnhững sắc thái văn hoá riêng của mỗi tộcngười

Trang 14

BÀI: THÀNH THỊ Ở THẾ KỈ XVI- XVII

- Miêu tả những nét cụ thể, sinh động về ba thành thị: Thăng Long, Phố Hiến, Hội An ở thế kỉ XVI - XVII để thấy rằng thương nghiệp thời kì này rất phát triển (cảnh buơn bán nhộn nhịp,phố phường nhà cửa, cư dân ngoại quốc,…)

- Dùng lược đồ chỉ vị trí và quan sát tranh, ảnh về các thành thị này

 Bản đồ Việt Nam

 SGK

 Phiếu học tập

Họ và tên:………

- Lớn bằng thịtrấn ở một sốnước Châu Á

- Thuyền bè ghé bờ khókhăn

- Ngày phiên chợ đi 100bước mất nửa tiếng đồnghồ

Phố Hiến - Các cư dân từbốn phương

đến ở

- Trên 2000 nócnhà - Nơi buôn bán tấp nập

Hội An

- Các nhàbuôn Nhật Bảncùng một số cưdân địa phươnglập nên thị xãnày

- Phố cảng lớnđẹp nhất, lớnnhất ở ĐàngTrong

- Thương nhân ngoạiquốc thường lui tới

Bài cũ: Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong

- Chúa Nguyễn đã làm gì để khuyến khích

Trang 15

người dân đi khai hoang?

- Cuộc khẩn hoang ở đàng Trong đã đem lại

kết quả gì?

- GV nhận xét

Bài mới:

- GV giới thiệu: Thành thị ở giai đoạn này

không chỉ là trung tâm chính trị, quân sự mà

còn là nơi tập trung đông dân cư, thương

nghiệp phát triển (ngày nay là cả công

nghiệp)

- GV treo bản đồ Việt Nam

Hoạt động 2: Hoạt động nhóm (cá nhân)

- GV yêu cầu HS làm phiếu học tập

Hoạt động 2: Hoạt động cả lớp

- Nhận xét chung về số dân, quy mô & hoạt

động buôn bán trong các thành thị ở nước ta

vào thế kỉ XVI – XVII?

- Theo em, hoạt động buôn bán ở các thành

thị trên nói lên tình hình kinh tế ở nước ta thời

đó như thế nào?

Củng cố

- GV kết luận: Thành thị nước ta lúc đó tập

trung đông người, quy mô hoạt động & buôn

bán rộng lớn & sầm uất Sự phát triển của

thành thị phản ánh sự phát triển mạnh của

nông nghiệp, thủ công nghiệp

Trang 16

BÀI: NGHĨA QUÂN TÂY SƠN TIẾN RA THĂNG LONG

(NĂM 1786)

- Nắm được đơi nét về việc nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Thăng long diệt chúa Trịnh (1786)

+ Sau khi lật đổ chính quyền họ Nguyễn, Nguyễn Huệ tiến ra Thăng Long, lật đổ chính quyền họ Trịnh ( năm 1786 )

+ Quân Nguyễn Huệ đi đến đâu đánh thắng đến đĩ, năm 1786 nghĩa quân Tây Sơn làm chủ thăng Long, mỡ đầu cho việc thống nhất lại đất nước

- Nắm được cơng lao của Quang Trung trong việc đánh bại chúa Nguyễn, chúa Trịnh, mở đầu cho việc thống nhất đất nước

 SGK

 Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn

 Những đồ dùng phục vụ cho trò chơi

Bài cũ: Thành thị ở thế kỉ XVI – XVII

- Quy mô & hoạt động buôn bán ở nước ta

thế kỉ XVI- XVII?

- Hoạt động buôn bán ở các thành thị nói lên

tình hình kinh tế nước ta thời kì đó như thế

nào?

- GV nhận xét

Bài mới:

GV trình bày sự phát triển của cuộc

khởi nghĩa Tây Sơn trước khi tiến ra Thăng

Long là: Mùa xuân 1771, ba anh em Nguyễn

Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ xây dựng căn

cứ khởi nghĩa tại Tây Sơn (Bình Định) Được

nhân dân đàng Trong ủng hộ, nghĩa quân Tây

Sơn đã đánh đổ được chế độ thống trị của họ

Nguyễn ở đàng Trong (1777), đánh đuổi được

quân xâm lược Xiêm (1785) Nghĩa quân Tây

Sơn làm chủ được đàng Trong & quyết định

tiến ra Thăng Long diệt chính quyền họ

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	37,04 KB