Bài mới HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN NOÄI DUNG VAØ HOÏC SINH Ở bài trước, các em đã được biết: “Quá trình giải bài toán bao gồm: xác định bài toán, xây dựng thuật toán và lập chương trình.” Đ[r]
Trang 1TUẦN: … Ngày soạn: 10/10/2010
Ngày dạy:
Tiết ……
BÀI 6 CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN
I MỤC TIÊU:
Giúp HS nhận thức được sự cần thiết của cấu trúc rẽ nhánh trong lập trình
Biết cấu trúc rẽ nhánh được sử dụng để chỉ dẫn cho máy tính thực hiện các thao tác phụ thuộc vào điều kiện như thế nào?
Hiểu cấu trúc rẽ nhánh cĩ hai dạng: dạng thiết và dạng đủ
Hiểu cú pháp, hoạt động của các câu lệnh điều kiện dạng thiếu và dạng đủ trong Pascal
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên
Giáo án, giáo án điện tử
Phòng máy vi tính
2 Chuẩn bị của học sinh
Sách giáo khoa
Đọc bài trước ở nhà
III HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:
1 Oån định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Bài toán: Cho 2 số thực a và b Hãy cho biết kết quả so sánh hai số đó
dưới dạng “a lớn hơn b”, “a nhỏ hơn b”, “a bằng b”.
Câu 1: Xác định INPUT và OUTPUT của bài toán.
Câu 2: Nêu thuật toán để giải bài toán trên.
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
VÀ HỌC SINH
NỘI DUNG
Ở bài trước, các em đã được biết: “Quá trình
giải bài tốn bao gồm: xác định bài tốn, xây
dựng thuật tốn và lập chương trình.”
Để cĩ thể lập trình giải được bài tốn thì ta phải
chuyển thuật tốn sang ngơn ngữ lập trình
Pascal bằng những câu lệnh tương ứng Thì bài
học ngày hơm nay sẽ giới thiệu đến chúng ta
Trang 2một trong những cõu lệnh hỗ trợ rất nhiều trong
việc lập trỡnh
Caực em haừy keồ caực coõng vieọc maứ caực em
thửụứng laứm vaứo buoồi saựng trửụực khi ủeỏn
trửụứng?
HS traỷ lụứi VD:
- Moói saựng Lan thửực daọy laứm veọ sinh caự
nhaõn, aờn saựng vaứ ủeỏn trửụứng
- Coứn Long thỡ laứm veọ sinh caự nhaõn, taọp
theồ duùc, aờn saựng vaứ ủeỏn trửụứng
Vaọy chuựng ta thaỏy raống:
Nhửng do bũ taực ủoọng bụỷi sửù thay ủoồi cuỷa hoaứn
caỷnh cuù theồ Daón ủeỏn nhieàu hoaùt ủoọng bũ thay
ủoồi vaứ ủieàu chổnh cho phuứ hụùp
VD:
- Neỏu saựng mai trụứi mửa, Long seừ nghổ hoùc
- Neỏu ngaứy mai thụứi tieỏt dửụựi 100, Haứ nghổ hoùc
- Neỏu ủi treõn ủửụứng gaởp ủeứn ủoỷ thỡ dửứng laùi,
gaởp ủeứn xanh thỡ ủi tieỏp
Tửứ ủoự ruựt ra: Caực hoaùt ủoọng chổ ủửụùc thửùc hieọn
khi moọt ủieàu kieọn cuù theồ ủửụùc thoỷa maừn
Mỗi điều kiện núi trờn được mụ tả dưới dạng
một phỏt biểu Hoạt động tiếp theo phụ thuộc
vào kết quả kiểm tra phỏt biểu đú đỳng hay sai
Điều kiện Kiểm tra Kết quả Hoạt động tiếp theo
Trời mưa?
Long nhìn ra ngoài trời thấy trời ma
Đúng Long ở nhà
Thời tiết
dưới 10
độ?
Hà xem dự báo thời tiết trên 10
độ
Sai Mai đi học bình
thường
Đèn xanh?
Nhìn trên biển báo thấy đèn xanh
Đúng Đi tiếp
BAỉI 6.
CAÂU LEÄNH ẹIEÀU KIEÄN
1 Hoaùt ủoọng phuù thuoọc vaứo ủieàu kieọn:
Phaàn lụựn caực hoaùt ủoọng ủửụùc thửùc hieọn moọt caựch tuaàn tửù theo thoựi quen hoaởc keỏ hoaùch ủaừ ủửụùc xaực ủũnh
VD: HS tửù cho Nhửng do bũ taực ủoọng bụỷi sửù thay ủoồi cuỷa hoaứn caỷnh cuù theồ Caực hoaùt ủoọng chổ ủửụùc thửùc hieọn khi moọt ủieàu kieọn cuù theồ ủửụùc thoỷa maừn
Lửu yự: ẹieàu kieọn thửụứng laứ moọt sửù kieọn ủửụùc moõ taỷ sau tửứ Neỏu
2 Tớnh ủuựng sai cuỷa caực ủieàu kieọn:
Khi kieồm tra ủieàu kieọn:
+ ẹuựng: thỡ ủieàu kieọn ủửụùc thoỷa maừn
+ Sai: thỡ ủieàu kieọn khoõng ủửụùc
Trang 3Dửùa vaứo ủieàu kieọn vaứ kieồm tra, HS seừ ủửa ra
keỏt quaỷ vaứ hoaùt ủoọng dieón ra tieỏp theo
Ngoaứi ra, ủửa theõm 1 soỏ vd ủeồ caực em coự theồ
hieồu roừ vaỏn ủeà hụn
Cỏc phộp so sỏnh cú vai trũ rất quan trọng trong
việc mụ tả thuật toỏn và lập trỡnh
? Ta thường sử dụng cỏc kớ hiệu toỏn học nào để
so sỏnh
Để so sỏnh ta thường sử dụng cỏc kớ hiệu toỏn học
như: <, >, =, ≠, ≤, ≥
Moõ taỷ 2 hoaùt ủoọng ụỷ hai vớ duù trong saựch giaựo
khoa:
Gụùi yự ủeồ hoùc sinh coự theồ moõ taỷ ủửụùc caực hoaùt
ủoọng xaỷy ra trong baứi toaựn.
Tửứ ủoự, giuựp caực em thaỏy ủửụùc khi sửỷ duùng caỏu
truực reừ nhaựnh seừ giuựp cho vieọc laọp trỡnh ủửụùc
linh hoaùt hụn.
thoỷa maừn
VD: Keỷ baỷng beõn vaứo vụỷ
3.ẹieàu kieọn vaứ pheựp so saựnh:
Ta sửỷ duùng caực kớ hieọu toaựn hoùc nhử: =, #, <, <=, > vaứ >= ủeồ bieồu dieón caực ủieàu kieọn
Pheựp so saựnh cho keỏt quaỷ ủuựng coự nghúa ủieàu kieọn ủửụùc thoỷa maừn Ngửụùc laùi, ủieàu kieọn khoõng ủửụùc thoỷa maừn
4 Caỏu truực reừ nhaựnh:
Ví dụ 2: SGK-Trang 48
Mô tả hoạt động tính tiền cho khách như sau
Tính tổng số tiền T khách hàng
đã mua Nếu T>= 100000 thì số tiền phải thanh toán = 70%*T
Tính số tiền khách hàng tiếp theo
Ví dụ 2: thể hiện cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu
In ra mh giá trị của b Sai
In ra mh giá trị của a
Đúng
a > b?
Điều kiện Ví dụ 1: Nhập 2 biến a,b in ra màn hình biến có giá trị lớn hơnKết q Câu lệnh
In ra mh giá trị của b
Sai
In ra mh giá trị của a
Đúng
a > b?
Điều kiện Kết quả Câu lệnh
In ra mh giá trị của b
Sai
In ra mh giá trị của a
Đúng
a > b?
Điều kiện Kết quả Câu lệnh uả
có giá trị lớn hơn
In ra mh giá trị của b Sai
In ra mh giá trị của a
Đúng
a > b?
Điều kiện Kết quả Câu lệnh
Trang 4Trong Pascal, caỏu truực reừ nhaựnh ủửụùc theồ hieọn
baống caõu leọnh ủieàu kieọn vụựi caực tửứ khoựa if vaứ
then
Ví dụ 1: Nếu X>5 thì in giá trị của X ra màn
hình
IF X>5 Then Writeln('Gia tri cua X=',X);
Ví dụ 2: Nếu Delta<0 thì in ra màn hình PT
vô nghiem
IF delta<0 Then Writeln(“ Phuong trinh vo
nghiem”);
Hs: Quan sỏt lưu đồ 1
Sơ đồ cấu trỳc rẽ nhỏnh dạng thiếu.
đỳng
Ví dụ 3: SGK-Trang 48
Mô tả hoạt động tính tiền cho khách như sau:
Tính tổng số tiền T khách hàng
đã mua Nếu T>= 100000 thì số tiền phảI thanh toán = 70%*T, ngược lại
số tiền phải thanh toán = 90%*T Tính số tiền khách hàng tiếp theo
Ví dụ 3: thể hiện cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ
5 Caõu leọnh ủieàu kieọn:
Dạng 1: IF <Điều kiện> THEN
<Câu lệnh>;
Trong đó :
- Điều kiện: Là một phép so sánh
- Câu lệnh: Lệnh đơn hoặc lệnh
ghép
Nếu <điều kiện> đúng thì thực hiện <câu lệnh> sau từ khoá Then, ngược lại thì <câu lệnh>
bị bỏ qua.
Ví dụ: Giảm giá 30% cho khách hàng mua với số tiền T >=100000
IF T>=100000 Then ST:=70/100*T
điều kiện
Cõu lệnh 1
sai
Trang 5Ví dụ : Đọc và số nguyên a kiểm tra xem a là
số chẵn hay số lẻ
IF a mod 2=0 THEN Writeln(“a là so
chan”)
ELSE Writeln(“a la so le”);
Hs:Quan sỏt lưu đồ 2.
đỳng
Sơ đồ cấu trỳc rẽ nhỏnh dạng đủ
Cuỷng coỏ.
Vieỏt caõu leọnh ủieàu kieọn daùng thieỏu?
If < Điều kiện > then
Lệnh;
Vieỏt caõu leọnh ủieàu kieọn daùng ủuỷ?
If < Điều kiện > then
Lệnh 1
Else
Lệnh 2 ;
Daởn doứ.
Nắm vững hai dạng của cõu lệnh điều kiện
Biết vẽ lưu đồ của hai cõu lệnh điều kiện
Làm cỏc bài tập trong sỏch và chuẩn bị bài thực hành
sai
Dạng 2: IF <Điều kiện> THEN
<Câu lệnh1> ELSE <Câu lệnh 2>; Nếu <điều kiện> đúng thì thực hiện <câu lệnh 1>, ngược lại thì <câu lệnh 2> được thực hiện.
Ví dụ : Giảm giá 30% cho khách hàng mua với số tiền T >=100000
và giảm 10% cho khách hàng mua với số tiền T<100000
IF T>=100000 Then ST:=70/100*T ELSE ST:=90/100*T
chấm phẩy
điều kiện
Cõu lệnh 1 Cõu lệnh
2