Tìm các phân tích các hình ảnh so sánh có trong văn bản 3/ BÀI MỚI a/ Giới thiệu bài b/ Tổ chức hoạt động Hoạt động GV Hoạt động HS ND HĐ CHÍNH HĐ1 : Giới thiệu bài Bài văn “Những ngày t[r]
Trang 1Tiết : 5-6 Ngày soạn :24/8/09
( Trích “Những ngày thơ ấu”)
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp học sinh:
Hiểu đươc tình cảnh đang thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé
Hồng, cảm nhận được tinh thần yêu thương mãnh liệt của chú bé đối với mẹ
Bước đầu hiểu được văn hồi kể và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của
Nguyên Hồng : thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành giàu sức truyền cảm
B/ CHUẨN BỊ
Tìm hiểu bài
Tranh minh hoạ
C/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1/ ỔN ĐỊNH
2/ KIỂM TRA
Tìm những chi tiết, hình ảnh chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
nhân vật “Tôi” tronh ngày đầu tiên đi học ?
Tìm các phân tích các hình ảnh so sánh có trong văn bản
3/ BÀI MỚI
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
HĐ1 : Giới thiệu bài
Cho học sinh nêu xuất xứ của
bài văn
Cho học sinh đọc phần tác
giả_Giới thiệu tóm tắt những nét
chính về tác giả Nguyên Hồng về
cuốn hồi kí “Những ngày ấu thơ”
và đoạn trích “Trong lòng me”
HĐ2 : Hướng dẫn đọc văn bản và
tìm hiểu chú thích
Hướng dẫn học sinh đọc văn
bản_đọc mẫu một đoạn
HĐ3 : Hướng dẫn đọc và hiểu
văn bản
Cho học sinh tìm bố cục của bài
văn
Bài văn “Những ngày thơ ấu” trích
“Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng Đọc phần tác giả
Thể hồi kí là tự truyện “Tôi” là nhân vật chính là người kể chuyện và trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ
Đọc đoạn trích Đọc chú thích, chú ý các chú thích : 5,8,12,13,14,17
1/ Từ đầu hỏi đến chứ ? (Cuộc đối thoại với người cô_ý nghĩa cảm xúc về mẹ)
2/ Còn lại : Cuộc gặp bất ngờ và cảm giác vui sướng
Tác giả chú ý miêu tả vẻ mặt, giọng
I/ Đọc_Tìm hiểu chú thích
1/ Tác giả Nguyên Hồng (1918_1982) Nam Định
Giải thưởng HCM 1966
Cây bút của phụ nữ
và nhi đồng 2/ Tác phẩm
TUẦN 2 Tiết 5 - 6: Trong lòng mẹ Tiết 7: Trường từ vựng Tiết 8: Bố cục của văn bản
Trang 2Để miêu tả được tâm địa độc ác
của người cô tác giả chú ý đến
những chi tiết nào?
Các chi tiết đó được miêu tả
theo trình tự nào?
Bà ta muốn gì khi nói rằng mẹ
chú bé đang “phát tài” và ngân
dài hai tiếng “em bé” khi nói
Vì sao những lời lẽ của bà ta đã
khiếng lòng chú bé thắt lại nước
mắt ròng ròng
Em hãy đối chiếu thái độ đó của
chú bé Hồng với thái độ của
người cô ?
Qua cuộc đối thoại em thấy nhân
vật bà cô là người như thế nào ?
Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa
tố cáo hạng người sống tàn nhẫn
quên tình ruột thịt vì những đinh
kiến đối với phụ nữ trong xã hội cũ
nói, cử chỉ, thái độ
Vẻ mặt tươi cười, giọng nói ngọt ngào,
cử chỉ cười rất kịch, thái độ lạnh lùng Cặp mắt long lanh, ánh mắt nhìn chằm chặp như muốn kéo chú bé vào trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn
Ngân dài “em bé” có ý châm chọc, nhục mạ => ngừơi cô cay nghiệt, cao tay
Chú bé Hồng tâm trạng đau đớn xót xa/
người cô vô cảm, sắc lạnh, lạnh lùng Tức tưởi phẫn uất/ tỏ ra ngậm ngùi thương xót người đã mất
Đó là sự giả dối thâm hiểm đến trơ trẽn Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm
II/ Đọc_Hiểu văn bản
Giả dối, thâm độc, lạnh lùng, tàn nhẫn
IV/ CỦNG CỐ
V/ DẶN DÒ :
Học thuộc bài
Chuẩn bi tiết sau học tiếp
****************************************
*KIỂM TRA Nêu nội dung chính của đoạn trích “Trong lòng mẹ”
Những câu văn nào trực tiếp miêu tả tính cách nhân vật người cô ? Qua cuộc trò chuyện em thấy nhân vật người cô là người như thế nào ?
*BÀI MỚI
HĐ2 : Hướng dẫn đọc và hiểu văn bản
Cho học sinh đọc lại đoạn văn
Mới đầu nghe người cô hỏi, trong tâm
trí chú bé Hồng sống dậy điều gì và
chú bé Hồng phản ứng như thế nào ?
Em hãy phân tích tâm trạng của chú
bé Hồng sau câu hỏi thứ hai của người
cô ?
Khi nào thì lòng đau đớn uất tức của
chú bé dâng lên đến cực điểm ? Em
hãy tìm chi tiết thể hiện tâm trạng đó
Đọc lại đoạn văn Nghe cô hỏi, tâm tư chú bé sống dậy hình ảnh vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ của người mẹ
Chú bé cúi đầu không đáp Sau đó cười đáp lại thể hiện sự nhạy cảm, lòng tin yêu mẹ và nhận ra ý nghĩ cay độc của người cô
Đau đớn, phẫn uất tức tưởi (lòng thắt lại, khóe mắt cay cay, nước mắt ròng ròng, chan hoà, đầm đìa,
2/ Tình yêu thương của chú bé Hồng đối với mẹ
a/ Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé khi trả lời người cô
Nhận ra ý nghĩ cay độc của người cô
Trang 3Cho HS đọc đoạn văn còn lại
Tác giả chú ý miêu tả hành động, cử
chỉ của chú bé Hồng khi thoáng nhìn
thấy mẹ
Tái sao chú bé Hồng lại khóc ?
Lần khóc này của chú bé Hồng có gì
khác so với lần khóc khi đối diện với
người cô ?
Cảm giác sung sướng cực điểm của
chú bé khi gặp lại và nằm trong lòng
người mẹ mà chú mong mỏi được tác
giả miêu tả như thế nào
Đoạn trích Trong lòng mẹ và đặc biệt
phần cuối là bài ca chân thành và cảm
động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất
diệt
Em hãy tìm những chi tiết, yếu tố thể
hiện được chất trữ tình của đoạn trích,
của nhà văn ?
Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên
Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi
đồng?
Nên hiểu như thế nào về nhận định đó
?
Qua đoạn trích “Trong lòng mẹ” em
hãy chứng minh nhận định trên ?
Qua đoạn trích, em hiểu thế nào là
hồi kí ?
Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật,
nội dung của truyện
Cho HS đọc lại phân ghi nhớ
cười dài trong tiếng khóc Tâm trạng đau đớn uất ức đến cực điểm là lúc lời người cô kể về mẹ vừa dứt Chi tiết biểu hiện “Giá như những cổ tục ”
Phép so sánh độc đáo Cách dùng từ có tính biểu cảm :
vồ, cắn, nhai, nghiếng
Cử chỉ : vội vã, bối rối, cập rập Khóc vì dỗi hờn mà hạnh phúc/
Khóc vì tức tưởi mà mãn nguyện Tác giả miêu tả bằng cảm hứng say mê, những rung động vô cùng tinh tế
Đoạn văn là một không gian của ánh súng, màu sắc của hương thơm
Hình ảnh của thế giới đang bừng
nở, hồi sinh Thế giới dịu dàng kỉ niệm và ăm ắp tình mẫu tử
Tình huống và nội dung câu chuyện
Dòng cảm xúc phong phú của chú
bé Hồng Cách thể hiện ( kể, bộc lộ cảm xúc, các hình ảnh so sánh, lời văn cảm xúc, dùng vì câu văn biểu cảm)
Là nhà văn viết nhiều về phụ nữ
và nhi đồng Viết với tấm lòng chan chứa yêu thương chân thành
và thái độ trân trọng diễn tả nỗ cơ cực tủi nhục, thấu hiểu vẻ đẹp tâm hồn đức tính cao quí của người phụ nữ
Hồi kí là một thể của kí ở đó người viết kể lại những chuyện, những điều chứng minh đã trải qua,
đã chứng kiến Trả lời theo ghi nhớ
Đau xót, tức tưởi
Đau đớn, uất ức
b/ Cảm giác sung sướng cực điểm khi được trong lòng mẹ Khóc tức tưởi vì dỗi hờn, hạnh phúc, mãn nguyện
Cảm giác sung sướng
3/ Chất trữ tình
III/ Tổng kết
*CỦNG CỐ
Cho HS đọc lại phần ghi nhớ
*DẶN DÒ
Học thuộc bài Chuẩn bị bài mới “Trường từ vựng”
Trang 5Ngày soạn : 28/8/09
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh:
- Hiểu đựơc thế nào là trường từ vựng, biết xác lập các trường từ vựng đơn giản.
- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngôn
ngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá
giúp ích cho việc học văn và làm văn
B CHUẨN BỊ:
- GV: Soạn bài, sgk, sgv, sbt, bảng phụ
- HS: Học kĩ bài Cấp dộ khái quát nghĩa của từ ngữ, bảng con.
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là một từ được coi là có nghĩa rộng ? Cho ví dụ
- Thế nào là một từ được coi là có nghĩa hẹp ? Cho ví dụ
3 Bài mới:
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
A.HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu khái niệm
-Cho HS đọc đoạn văn ở phần 1/ SGK
-Các từ in đậm trong đoạn văn có nét
chung gì về nghĩa?
-GV hình thành khái niệm:Tập hợp những
từ có nét chung về nghĩa gọi là trường từ
vựng.
-GV nhấn mạnh: Cơ sở để hình thành
trường từ vựng là đặc điểm chung về
nghĩa.Không có đặc điểm chung về nghĩa
thì không có trường từ vựng
-Cho HS đọc phần ghi nhớ ở SGK
-Hãy tìm các từ của các trường từ vựng
sau : + dụng cụ nấu nướng (song, nồi
chảo
+ chỉ số lượng (một, hai, trăm,
ngàn )
B.HOẠT ĐỘNG 2 : Lưu ý HS một số
điều.
-Cho HS đọc phần a/ SGK
-Trường từ vựng mắt có những trường nhỏ
nào?
-GV sử dụng bảng phụ cho thêm ví dụ về
trường từ vựng người để HS dễ hiểu
Người: +Cơ thể người:mắt, mũi , miệng,
tay ,chân
I Tìm hiểu khái niệm
-Đọc đoạn văn ở phần 1/ SGK
- Có các nét chung về nghĩa chỉ
bộ phận cơ thể người
-Trả lời theo ghi nhớ
-Làm trên bảng con theo nhóm
2 HS
- Đọc phần a / SGK và trả lời:
Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn
I BÀI HỌC:
1.Thế nào là trường từ
vựng?
* Ghi nhớ /tr.21 ( SGK )
2/ Lưu ý:
a/Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường
từ vựng nhỏ hơn
Trang 6+Hoạt động: Đi, chạy, bơi, học
+Tình cảm: Yêu, ghét, giận, buồn,
vui
-Đọc mục b và cho biết các từ thuộc
trường mắt gồm những từ loại nào?
-Từ đó ta có thể rút ra thêm điều gì nữa về
trường từ vựng?
-Gọi HS đọc mục c
-Gọi HS cho ví dụ thêm
-Gọi HS đọc phần d
-Tác dụng của việc chuyển trường từ vựng
trong đoạn văn trên?
-Hãy tìm một số ví dụ về chuyển trường từ
vựng như trên?
-Đọc phần b/SGK và trả lời:
Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về
từ loại
-Đọc mục c
-Cho ví dụ
-Đọc mục d
-Trường từ vựng người sang vật ( nhân hoá )
Ví dụ: Hai cây phong nghiêng
ngã tấm thân dẻo dai.
b/Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại c/Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có thể có nhiều trường từ vựng khác nhau
d/ Mối quan hệ giữa trường từ vựng với các biện pháp tu từ từ vựng
C.HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn luyện
tập.
1/
2/ a/ Dụng cụ đánh bắi hải sản
b/ Dụng cụ để đựng
c/ Hoạt động của chân
d/ Trạng thái tâm lý
e/ Tính cách
g/ Dụng cụ để viết
III.Luyện tập:
1.Thầy, cậu, mẹ, mợ, người đàn
bà họ nội xa, em bé, em Quế, cô
3 Các từ in đậm thuộc trường
từ vựng : thái độ 4.+ Khứu giác : mũi, thơm, ngửi + Thính giác : tai, nghe, điếc,
rõ, thính
II.LUYỆN TẬP:
*Bài tập1
*Bài tập 2
*Bài tập 3
*Bài tập 4
D.HOẠT ĐỘNG 4:
4 Củng cố: Cho HS đọc phần ghi nhớ
5 Dặn dò: - Học thuộc bài
- Làm bài tập 5, 6 SGK
- Chuẩn bị bài mới “Bố cục của văn bản”
****************************************
Trang 7
Ngày soạn: 28/8/09
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:
-Nắm được bố cục của văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân
bài
-Biết xây dựng bố cục VB mạch lạc phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
B CHUẨN BỊ:
-GV: Soạn bài, SGK, SGV
-HS: Đọc kĩ văn bản Tôi đi học và Người thầy đạo cao, đức trọng ở SGK
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là chủ đề của văn bản ?
- Nêu tính thống nhất của chủ đề văn bản ?
3 Bài mới:
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
A.HOẠT ĐỘNG 1 : Ôn lại kiến
thức bố cục ba phần của văn bản
-Cho HS đọc văn bản phần 1 SGK
-Văn bản trên có thể chia làm mấy
phần ?
- Em hãy chỉ ra các phần đó ?
-Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần
của văn bản trên ?
- Hãy phân tích mối quan hệ giữa các
phần trong văn bản trên ?
-Từ việc phân tích trên, em hãy cho
biết bố cục văn bản gồm mấy phần ?
Nhiệm vụ từng phần là gì ?
-Các phần của văn bản quan hệ với
nhau như thế nào ?
- Cho HS đọc ý 1+ý 2 phần ghi nhớ
B.HOẠT ĐỘNG2 : HS nắm được
một số cách bố trí sắp xếp nội dung
phần thân bài trong văn bản “Tôi đi
học”
* Bước 1 : Phân tích cách sắp xếp
nội dung phần thân bài trong văn bản
“Tôi đi học”
-Cho HS chỉ ra phân thân bài trong
văn bản “Tôi đi học”
-Phần thân bài trong văn bản “Tôi đi
học” kể về những sự kiện nào ?
I.Ôn lại kiến thức bố cục ba phần của
văn bản
-Đọc văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng”
-Chỉ ra bố cục 3 phàn của văn bản
Phần 1 :
Phần 2 : Tiếp
phần 3 : còn lại
Mỗi phần đều có chức năng, nhiệm
vụ riêng nhưng phải phù hợp với nhau
Mở bài : Nêu chủ đề của văn bản
- Đọc ý 1, 2/ phần ghi nhớ
II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
A/ Đọc văn bản “Tôi đi học”
-Chỉ ra phần thân bài
-Phần thân bài trong văn bản “Tôi đi học” kể về diễn biến tâm trạng nhân
I BÀI HỌC:
1 Bố cục của văn bản
2/ Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
Trang 8-Các sự kiện ấy được sắp xếp theo
thứ tự nào ?
*Bước 2 : Phân tích diễn biến tâm
trạng của chú bé Hồng ở đoạn trích
“Trong lòng mẹ” của nhà văn
Nguyên Hồng chủ yếu trình bày diễn
biến tâm trạng của chú bé Hồng
Hãy chỉ ra những diễn biến tâm
trạng cậu bé trong phần thân bài
Bước 3 : Khi tả người, con vật, phong
cảnh em sẽ lần lượt miêu tả theo
trình tự nào?
Hãy kể một số trình tự miêu tả
thường gặp hoặc em biết ?
Bước 4 : Chỉ ra hai nhóm sự việc về
Chu Văn An trong phần thân bài
Phần thân bài của văn bản Người
thầy đạo đức trong sự việc được nêu
thể hiện chủ đề “ Người thầy đạo cao
đức trọng”
- Em hãy chỉ ra cho biết cách sắp
xếp các sự việc ấy ?
Bước 5 : Khái quát quy tắc sắp xếp tổ
chức nội dung phần thân bài trong
văn bản
Cho HS thảo luận
Việc sắp xếp nội dung phân thân bài
tuỳ thuộc vào những yếu tố nào ?
Các ý trong phần thân bài thường
được sắp xếp theo thứ tự nào ?
Cho HS đọc phân ghi nhớ SGK
vật Tôi lần đầu tiên đi học theo trình tự
+ Trên đường đến trường + Khi đến trường
+ Khi vào lớp học -Sự việc được sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu trường Cảm xúc được sắp xếp theo thứ tự thời gian
B/ Sự việc được sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng
-Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ người mẹ
-Niềm vui sướng cực độ khi được ở trong lòng mẹ
C/ Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian (tả phong cảnh) theo thứ tự chỉnh thể_bộ phận (tả người, tả vật, con vật) hoặc tình cảm, cảm xúc (tả người) D/ Các sự việc nói về Chu Văn An là người tài cao
Các sự việc nói về Chu Văn An là người đạo đức được hoc trò kính trọng
-Thảo luận theo ghi nhớ
-Đọc phần ghi nhớ
a/ Trình bày theo thứ
tự thời gian
b/ Trình bày theo logic khách quan của đối tượng
*Ghi nhớ/SGK
C.HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn
luyện tập
Cho HS đọc phân a, b, c ở phần 1
SGK
Tìm các từ ngữ hoặc câu văn thể
hiện chủ đề sau đó phân tích cách
triển khai chủ đề ấy trong đoạn trích
III Hướng dẫn luyện tập
a/ Trình bày theo thứ tự không gian : xa_gần_tận nơi_đi xa dần
b/ Trình bày theo thứ tự thời gian : về chiều, lúc hoàng hôn
- Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chÚng đối với luận điểm cần chứng minh
D.HOẠT ĐỘNG 4:
4 Củng cố: Cho HS đọc lại phần ghi nhớ
5 Dặn dò: - Học thuộc bài - Làm bài tập 2, 3 SGK