Ôn thi tin học trẻ năm học 2010-2011 - Đinh Hải Đường

Để nhập dữ liệu từ bàn phím vào các biến có kiểu dữ liệu chuẩn trừ các biến kiểu BOOLEAN, ta sử dụng cú pháp sau đây: READLN [,,...,]; Chú ý: Khi gặp câu lệnh READLN; không có tham số, c[r]

LỜI MỞ ĐẦU

Theo khung   trình   Giáo   và " #$ Ngôn ' ()* trình Pascal

là  * / quan 1 trong 1 * / Tin 1 #    các  2 ngành Khoa 1

4 nhiên, 67 89 là ngành Công  9 Thông tin

% < 6* = yêu / 1 )*  1 sinh, sinh viên 8? 6/ làm quen !? công

!9 -)* trình, chúng tôi 6A biên ,# 8 Giáo Trình Bài )* Pascal  < giúp cho sinh viên

có  tài -9 1 )*$ rèn ->9 2  D -)* trình, # E  !'  F cho các môn

1 G* theo trong   trình 6" # :H nhân Công  9 Thông tin

Giáo trình bai J K  E bài )* L 6  6G * = #*; Các bài )* này 6M

biên ,# N4 trên khung   trình  N#> môn Tin 1 # ; Bên # 6B$

chúng tôi O 8P sung  ,2 bài )* N4 trên  ,Q  ,2  ) toán  R !? các K

trúc N' -9 6M Q   < nâng cao S D$ *  pháp -)* trình cho sinh viên

% dung  giáo trình 6M chia thành 10  ; Trong U   6E có * /

tóm F lý  >G$ * / bài )* W và 2 cùng là * / bài )* 4  6Y 8# 61 4 mình

Y tra  ' G  = và kinh  9 6A 1; Trong * / bài )* W$ 62 !?  ' bài

!G   trình cài 67;

Xin chân thành

Chúng tôi hy !1 ,?  ) 6M  ' ý G 6B góp, phê bình  8# 61 !E

 dung,  K -M và hình  = trình bày 6Y giáo trình này ngày  hoàn  9 ;

Chương 1 CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL

Pascal là

# 1 S  ) Zurich ` > abc 6E dK D 1970 Ông -K> tên Pascal 6Y h 9 nhà

toán

1 Các )* tin /  G khi -)* trình !? Turbo Pascal

Y -)* trình 6M !? Turbo Pascal, 2  Y / 2 file sau:

 TURBO.EXE: Dùng 6Y ,#   và Nn   trình

 TURBO.TPL:  !9  = các 6 !n  R 6Y  #> !? TURBO.EXE

Ngoài ra, 2 -)* trình 6J # thì *  / thêm các )* tin:

 GRAPH.TPU:  !9 6J #;

 *.BGI: Các file 6E  Y các -# màn hình  = khi dùng 6J #;

 *.CHR: Các file  = các font  ' 6J 1;

2 Các 8?  8 khi -)*    trình Pascal

 1: a#     trình.

 2: n   trình ` K phím F9), G có -U thì *  ,H -U;

 3: : #>   trình ` K phím Ctrl-F9).

3 :K trúc chung     trình Pascal

{   tiêu "# }

PROGRAM 5x x y {   khai báo }

USES ;

CONST .;

TYPE ;

VAR .;

PROCEDURE .;

FUNCTION ;

{   thân ) trình } BEGIN

END

Ví N 1: :  trình Pascal 6   K

BEGIN

Write(‘Hello World!’);

END

Ví N 2:

Program Vidu2;

Const PI=3.14;

Var R,S:Real;

Begin

S:=R*R*PI; u9 tích hình tròn}

Writeln(‘Dien tich hinh tron = ‘, S:0:2); { In ra màn hình } Readln;

End

4

 F2: (   trình 6 ,#   vào 6b;

 F3: wQ file ? 7 file 6A J # trên 6b 6Y ,#  ;

 Alt-F3: B file 6 ,#  ;

 Alt-F5: Xem G 0  #>   trình

 F8: : #> L câu -9  trong   trình

 Alt-X: Thoát  ƒ Turbo Pascal


-s„a2  = 4  file 6 Q… n  >Y qua -# ' các file 6 Q;

 F10: Vào 9  2 Menu  Pascal

5 Các thao tác  8 khi ,#     trình

5.1 Các phím thông 01

 Insert: : >Y qua -# '  G 6 6C và  G 6 chèn

 Home:  con ƒ !E 6/ dòng

 End:  con ƒ !E 2 dòng

 Page Up:  con ƒ lên  trang màn hình

 Page Down:  con ƒ d2  trang màn hình

 Del: Xoá ký 4 ngay # !n trí con ƒ;

 Back Space (): Xóa ký 4 bên trái con ƒ;

 Ctrl-PgUp:  con ƒ !E 6/ !D 8;

 Ctrl-PgDn:  con ƒ !E 2 !D 8;

 Ctrl-Y: Xóa dòng # !n trí con ƒ;

5.2 Các thao tác trên $2 3 %4

 : 1  2 !D 8 Shift + <Các phím >

 Ctrl-KY: Xoá  2 !D 8 6  1

 Ctrl-Insert:   2 !D 8 6  1 vào Clipboard

 Shift-Insert: Dán  2 !D L Clipboard d2 !n trí con ƒ;

6 Các thành * /  8  ngôn ' Pascal

6.1 6 khóa

L khoá là các L mà Pascal dành riêng 6Y *  ! cho  6q  nó `: ‰ #

  BEGIN, END, IF, WHILE, )

Chú ý: : Turbo Pascal 7.0 > lên, các 6 khoá trong ) trình ;@ "A B C

khác màu 3 các 6 khác.

6.2 Tên E"C danh)

n danh là  dãy ký 4 dùng 6Y 67 tên cho các <$ 8G$ Y$ tên   trình

con Khi 67 tên, ta *  chú ý  ,2 6Y sau:

 Không 6M 67 trùng tên !? L khoá

 Ký 4 6/ tiên  tên không 6M 8F 6/ 8Q các ký 4 67 89 7  ' ,2;

 Không 6M 67 tên !? ký 4 space,các phép toán

Ví N : Các tên !G  sau là sai

1XYZ Sai vì 8F 6/ 8<  ' ,2;

#LONG Sai vì 8F 6/ 8< ký 4 67 89;

KY TU Sai vì có   F (space)

LAP-TRINH Sai vì NK L (-) là phép toán

6.3 GH H -IJ (;)

K  K * R> 6M dùng 6Y D cách ' các câu -9 ; Không nên Y NK  K

* R> là NK G thúc câu -9 ;

Ví N :

FOR i:=1 TO 10 DO Write(i);

Trong câu -9 trên, -9 Write(i) 6M  4 9 10 -/; %G Y NK  K * R> là

G thúc câu -9 thì -9 Write(i)  \  4 9 1 -/;

6.4 L 4 thích

Các

cho

 thích 6M 67 ' hai NK # { và } 7 '  NK (* và *)

Ví N :

Var a,b,c:Real; {Khai báo %N}

Delta := b*b – 4*a*c; (* Tính delta "B 4 -) trình %P 2 *)

1 3 Q 6 Turbo Pascal

2 % )* vào 6#   trình sau:

Uses Crt;

Begin

Writeln(‘***********************************************************’);

Writeln(‘* CHUONG TRINH PASCAL DAU TIEN CUA TOI *’);

Writeln(‘* Oi! Tuyet voi! *);

Writeln(‘***********************************************************’); Readln; End 3 n và  #>   trình trên 4 (   trình vào 6b !? tên BAI1.PAS 5 Thoát  ƒ Pascal 6 3 Q 6 -# Turbo Pascal 7 wQ file BAI1.PAS 8 Chèn thêm vào dòng: CLRSCR; vào sau dòng BEGIN 9 n và  #>  H   trình 10 (   trình vào 6b; 11 Thoát  ƒ Pascal 12 G   trình in ra màn hình các hình sau: * ******** *******

*** ** ** ** **

** ** ** ** **

** ** ******** * *

********* ** ** **

** ** ** ** ** **

** ** ******** ********

:  2

CÁC KIỂU DỮ LIỆU CƠ BẢN KHAI BÁO HẰNG, BIẾN, KIỂU, BIỂU THỨC VÀ CÂU LỆNH

I CÁC 3pj  (p‘j :’ “%

1 3Y logic

- L khóa: BOOLEAN

- E giá n (TRUE, FALSE)

- Các phép toán: phép so sánh (=, <, >) và các phép toán logic: AND, OR, XOR,

NOT

Trong Pascal, khi so sánh các giá n boolean ta tuân theo qui F FALSE < TRUE

 ,H A và B là hai giá n Y Boolean 3G 0  các phép toán 6M  Y 9

qua 8 N? 6I>

2 3Y ,2 nguyên

2.1 Các $B ;2 nguyên

LongInt -2147483648  2147483647 4 byte

2.2 Các phép toán trên $B ;2 nguyên

2.2.1 Các phép toán ;2 R

+, -, *, / (phép chia cho ra G 0 là ,2  4c;

Phép chia -K> * / nguyên: DIV (Ví N : 34 DIV 5 = 6)

Phép chia -K> ,2 N MOD (Ví N  34 MOD 5 = 4)

2.2.2 Các phép toán ST lý bit:

Trên các Y ShortInt, Integer, Byte, Word có các phép toán:

 NOT, AND, OR, XOR

 SHL (phép Nn trái): a SHL n  a  2n

 SHR (phép Nn * c a SHR n  a DIV 2n

3 3Y ,2  4

3.1 Các $B ;2 U

:

Single 1.510-45  3.410+38 4 byte Real 2.910-39  1.710+38 6 byte Double 5.010-324  1.710+308 8 byte Extended 3.410-4932  1.110+4932 10 byte

Chú ý: Các Y ,2  4 Single, Double và Extended yêu / *  ,H N  chung !? 8

6J dH lý ,2 7 *  biên dich   trình !?  \  n {$N+} 6Y liên G 8  -)* ,2;

3.2 Các phép toán trên $B ;2 UR +, -, *, /

Chú ý: Trên $B ;2 U không V W các phép toán DIV và MOD.

3.3 Các hàm ;2  ;T 01 cho $B ;2 nguyên và ;2 UR

SQRT(x):  !E D 8) hai  x (x0)

ARCTAN(x):  !E arctang(x) theo radian

TRUNC(x):  !E ,2 nguyên / !? x  K   bé  x

FRAC(x):  !E * /  )* phân  x

ROUND(x): Làm tròn ,2 nguyên x

PRED(n):  !E giá n 6= ? n

SUCC(n):  !E giá n 6= sau n

ODD(n): Cho giá n TRUE G n là ,2 -˜;

INC(n): D n thêm 1 6 !n (n:=n+1)

DEC(n):  n 6 1 6 !n (n:=n-1)

4 3Y ký 4

- L khoá: CHAR

- Kích  ? 1 byte

- Y 8Y N™  ký 4$ ta có  Y ,H N   trong ,2 các cách sau 6I>

 7 ký 4 trong 7* NK nháy 6; Ví N 'A', '0'

 Dùng hàm CHR(n) (trong 6B n là mã ASCII  ký 4 / 8Y N™c; Ví N CHR(65)

8™ N™ ký 4 'A'

 Dùng ký 9 #n (trong 6B n là mã ASCII  ký 4 / 8Y N™c; Ví N #65

- Các phép toán: =, >, >=, <, <=,<>

* Các hàm trên Y ký 4

- UPCASE(ch):  !E ký 4 in hoa  = !? ký 4 ch Ví N  UPCASE('a') = 'A'

- ORD(ch):  !E ,2  = 4 trong 8 mã ASCII  ký 4 ch Ví N ORD('A')=65

- CHR(n):  !E ký 4  = trong 8 mã ASCII có ,2  = 4 là n Ví N 

CHR(65)='A'

- PRED(ch): cho ký 4 6= ? ký 4 ch Ví N  PRED('B')='A'

- SUCC(ch): cho ký 4 6= sau ký 4 ch Ví N  SUCC('A')='B'

II KHAI BÁO

-

- Cú pháp:

CONST <Tên <… = <Giá n…y

7

CONST <Tên <… = „Y  = <…y

Ví N :

Name = 'Tran Van Hung';

Continue = FALSE;

Logic = ODD(5); {Logic =TRUE}

Chú ý:

ORD

III KHAI BÁO pœ%

- G là  6# -M mà giá n  nó có  Y thay 6P trong quá trình  4 9  

trình

- Cú pháp:

VAR <Tên 8G…$„5 8G 2>, ] : „3Y N' -9…y

Ví N :

VAR x, y: Real; {Khai báo hai 8G x, y có Y là Real}

a, b: Integer; {Khai báo hai 8G a, b có Y integer}

Chú ý: Ta có B 36 khai báo %N? 36 gán giá C $> "  cho %N %^ cách ;T 01 cú

pháp  sau:

CONST <Tên 8G… „3Y… = <Giá n…y

Ví N :

CONST x:integer = 5;

? khai báo 8G x  trên, trong   trình giá n  8G x có  Y thay 6P; `E này

không 6@ G chúng ta khai báo x là <c;

IV

- Ngoài các Y N' -9 do Turbo Pascal cung K*$ ta có  Y 6n  b các Y N' -9 ?

N4 trên các Y N' -9 6A có

- Cú pháp:

TYPE <Tên Y… = <Mô  Y…y

VAR <Tên 8G…„5 Y…y

Ví N :

TYPE Sothuc = Real;

Tuoi = 1 100;

ThuNgay = (Hai,Ba,Tu, Nam, Sau, Bay, CN)

tt : Tuoi;

Day: ThuNgay;

V

Y  = (expression) là công  = tính toán mà trong 6B bao J các phép toán, các

<$ các 8G$ các hàm và các NK 7 6;

Ví N : (x +sin(y))/(5-2*x) 8Y  = ,2 1

Trong  8Y  =$  = 4  tiên  các phép toán 6M -9 kê theo  = 4 sau:



 K 7 ()

 Phép toán  ngôi (NOT, -)

 Phép toán *, /, DIV, MOD, AND

 Phép toán +, -, OR, XOR

 Phép toán so sánh =, <, >, <=, >=, <>, IN

VI CÂU

6.1 Câu -9 6 

- Câu <_ gán (:=): <Tên 8G…~„Y  =…y

- Các -9 dK  )* N' -9 READ/READLN, WRITE/WRITELN

-

6.2 Câu -9 có K trúc

- Câu -9 ghép: BEGIN END;

- Các K trúc 6E  Y IF , CASE , FOR , REPEAT , WHILE

6.3 Các -9 dK  )* N' -9

6.3.1 L_ SH 0a <_

Y dK N' -9 ra màn hình, ta ,H N  ba N# sau:

(1) WRITE(<tham ,2 1> [, <tham ,2 2>, ]);

(2) WRITELN(<tham ,2 1> [, <tham ,2 2>, ]);

(3) WRITELN;

Các     trên có  = D  sau:

(1) Sau khi dK giá n  các tham ,2 ra màn hình thì con ƒ không d2 dòng

(2) Sau khi dK giá n  các tham ,2 ra màn hình thì con ƒ d2 6/ dòng G* theo

(3)ZK ra màn hình  dòng 2;

Các tham ,2 có  Y là các <$ 8G$ 8Y  =; %G có  E tham ,2 trong câu -9

thì các tham ,2 *  6M phân cách nhau 8Q NK * R>;

Khi ,H N  -9 WRITE/WRITELN, ta có hai cách !G không qui cách và có qui

cách:

- :N không qui cách: N' -9 dK ra ,£ 6M canh -E Q phía bên trái %G N' -9 là ,2  4

thì ,£ 6M in ra N? N# 8Y N™ khoa 1;

Ví N :

WRITELN(x); WRITE(sin(3*x));

- :N có qui cách: N' -9 dK ra ,£ 6M canh -E Q phía bên * ;

Ví N :

WRITELN(x:5); WRITE(sin(13*x):5:2);

Câu -9 3G 0 trên màn hình Writeln('Hello');

Writeln('Hello':10);

Writeln(500);

Writeln(500:5);

Writeln(123.457)

Writeln(123.45:8:2)

Hello Hello 500 500 1.2345700000E+02 123.46

6.3.2 cP- 0a <_

Y  )* N' -9 L bàn phím vào các 8G có Y N' -9  R `L các 8G Y

BOOLEAN), ta ,H N  cú pháp sau 6I>

km
(%`„8G 1> $„8G ]…$;;;$„8G n>]);

Chú ý: Khi d- câu <_ READLN; (không có tham ;2F? ) trình ;@ 06 <W  

;T 01 H phím ENTER  WJ N-,

6.4 Các hàm và

 Hàm KEYPRESSED: Hàm  !E giá n TRUE G  có  phím 8K Œ 6M

 K$ G không hàm cho giá n là FALSE

 Hàm READKEY: Hàm có  = D 61  ký 4 L 8 69 bàn phím

     GOTOXY(X,Y:Integer): Di  >Y con ƒ 6G  X dòng Y

     CLRSCR: Xoá màn hình và 6 con ƒ !E góc trên bên trái màn hình

     CLREOL: Xóa các ký 4 L !n trí con ƒ 6G G dòng

     DELLINE: Xoá dòng # !n trí con ƒ và NJ các dòng Q phía N? lên

     TEXTCOLOR(color:Byte):  G -)* màu cho các ký 4; Trong 6B color 

[0,15]

     TEXTBACKGROUND(color:Byte):  G -)* màu E cho màn hình

Bài )* 2.1: G   trình  )* vào 6 dài hai #  tam giác và góc ' hai #

6B$ sau 6B tính và in ra màn hình N9 tích  tam giác

Ý >:

Công  = tính N9 tích tam giác: S = sin( ) !? a,b là 6 dài 2 # và  là góc ¤*

2

1a b 

' 2 # a và b

Bài )* 2.2: G   trình tính n x, x>0

Ý >:

Ta có: n x = x n =

1

x n

e ln

1

Bài )* 2.3: G   trình  )* vào 2 ,2 a, b Sau 6B hoán 6P giá n  2 ,2 6B

a/ Cho phép dùng 8G trung gian

b/ Không 6M phép dùng 8G trung gian

Bài )* 2.4: G   trình  )* vào các ,2 nguyên: a, b, x, y, sau 6B in ra màn hình

G 0  các 8Y  = sau:

a/ x y b/ c/ xy , x>0 d/ e

x

y





2

( )( )

( )

r

h a

  

 

4 2 3

2 9 1

|asin ( )2 x x|

Bài )* 2.5: G   trình tính ,9 tích tam giác theo công  = sau:

S = p p a p b p c(  )(  )(  ) !? p = (a+b+c)1

2

Chương 3 CÁC CÂU LỆNH CÓ CẤU TRÚC

I CÂU

1.1 (9 IF

Cú pháp:

(1) IF B THEN S;

(2) IF B THEN S1 ELSE S2;

a 6J  4 9

Chú ý: Khi ;T 01 câu <_ IF thì "]  6 khoá ELSE không "A có 0H H -IJ

(;).

1.2 (9 CASE

Cú pháp:

CASE B OF

Const 1: S1; Const 2: S2;

Const n: Sn; END;

CASE B OF

Const 1: S1; Const 2: S2;

Const n: Sn; ELSE Sn+1;

END;

Trong 6B

 B: Y  = Y vô ? 6G 6M  Y nguyên, Y logic, Y ký 4$ Y

-9 kê

(2)

B

-S1

S2

(1)

B

-S

 Const i:

NK * R>c 7 các 6# < (dùng hai NK  K 6Y phân cách ' giá n 6/ và

giá n 2c;

 Giá n  8Y  = và giá n  )* < i (i=1¸n) *  có cùng Y;

Khi 7* -9 CASE,   trình ,£ Y tra:

- %G giá n  8Y  = B < trong )* < const i thì máy ,£  4 9 -9 Si

=;

- %M -#

+ 2 !? N# 1: Không làm gì ;

+ 2 !? N# 2:  4 9 -9 Sn+1

II CÂU

2.1 Vòng -7* xác 6n

Có hai N# sau:

 GW N

FOR „8G 6G.…~„ n Min> TO <giá n Max> DO S;

 GW lùi

FOR „8G 6G.…~„ n Max> DOWNTO <giá n Min> DO S;

a 6J  4 9 vòng -7* FOR:

Chú ý: Khi ,H N  câu -9 -7* FOR / chú ý các 6Y sau:

 Không nên k _ thay "l giá C m %N "N bên trong vòng <d- FOR vì làm 

3PJ có B ;@ không $B soát "A %N "N,

Dạng tiến

G 6G.~w

G 6G.„~wd

+

-Thoát

S;

p%:`G 6G.cy

Dạng lùi

G 6G.~wd

G 6G.…~wd

+

-Thoát

S;

m:`G 6G.cy

LAP-TRINH Sai NK L (-) phép tốn

6.3 GH H - IJ (;)

K  K * R> 6M dùng 6Y D cách '' câu -9  ; Không nên Y NK  K

* R> NK G thúc câu -9  ;... TO 10 DO Write(i);

Trong câu -9  trên, -9  Write(i) 6M  4 9 10 -/ ; %G Y NK  K * R>

G thúc câu -9  -9  Write(i)  \  4 9 -/ ;

6.4 L 4 thích...  ) Zurich ` > abc 6E dK D 1970 Ông -K> tên Pascal 6Y h 9 nhà

toán

1 Các )* tin /  G -) * trình !? Turbo Pascal

Y -) * trình 6M !? Turbo Pascal, 2  Y