Tác giả đã khéo léo đưa người thâm nhập vào tâm trạng chờ đợi và có ý trách móc của Trang về sự chậm trễ của người bạn th©n thiÕt cña m×nh trong ngµy sinh nhËt và sau đó mới hiểu rằng: Đ[r]
Trang 1NS: 09/10/2009
NTH: 12/10/2009
––––––––––––––––– Ngữ Văn – Bài 8––––––––––––––––––
Tiết 31, lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm I/ Mục tiêu bài học
1/ Kiến thức:
Nhận diện '( bố cục các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài của một văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
2/ Kĩ năng:
Biết cách tìm, lựa chọn và sắp xếp các ý trong bài văn ấy
3/ Thái độ
Xây dựng bài văn gồm đầy đủ các phần
II/ Đồ dùng dạy học
1/ Giáo viên:
2/ Học sinh: Đọc lại các bài văn đã làm
III/ Phương pháp
Thuyết trình, vấn đáp, qui nạp, thảo luận nhóm, gợi mở …
IV/ Các bước lên lớp
1/ ổn định Sĩ số: 8a: 8b:
2/ Kiểm tra đầu giờ (2’)
Bài tập : Cho hai câu văn sau '( viết theo ,"U thức biểu đạt nào ?
'' ánh trăng vằng vặc đã gội tràn trề xuống hai mặt đầm đìa mắt áp lên nhau và hai mớ tóc ngắn dài trộn với nhau % hoa cau và hoa lí sáng và
ấm đã xao xuyến lên bởi những tiếng khóc dồn dập vỡ lở ở một góc 3 rì rì tiếng dế ''
( Nguyên Hồng - Mợ Y )
A Biểu cảm C Tự sự
B Nghị luận D Miêu tả
(?) Tại sao em lại chọn đáp án đó ?
3/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
HĐ1 Khởi động
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức tiết ;
để định "; học sinh vào tiết học
- Cách tiến hành:
Gv sử dụng lời để giới thiệu:
Để viết '( một bài văn hay , rõ ràng ,
chặt chẽ ta cần phải làm tốt ); lập
dàn ý Vậy lập dàn ý cho bài văn tự sự
kết hợp với miêu tả và biểu cảm , cần
tuân thủ những yêu cầu gì ? Chúng ta
cùng tìm hiểu bài học
HĐ2 HDHS hình thành kiến thức
1’
Trang 2- Mục tiêu:
Nhận diện '( dàn ý của bài văn tự sự
- Cách tiến hành:
Hs đọc
(?) Chỉ ra 3 phần mở bài, thân bài, kết
bài và nêu nội dung khái quát của mỗi
phần?
(?) Truyện kể về việc gì? Ai là kể
chuyện ? (ở ngôi thứ mấy)?
- Truyện kể về món quà sinh nhật độc
đáo của bạn Trinh dành cho bạn Trang
- Truyện '( kể ở ngôi thứ nhất –
kể chuyện – Trang PB tôi)
(?) Câu chuyện xảy ra ở đâu? Vào lúc
nào? trong hoàn cảnh nào?
- Câu chuyện xảy ra ở nhà Trang, vào
lúc buổi sinh nhật đang đông vui Trong
hoàn cảnh: Ngày sinh nhật của Trang có
các bạn đến chúc mừng Trang chờ mãi
không thấy Trinh đến và Trang đã bắt
đầu cho sự trách móc Trinh – bạn
thân nhất của mình
(?) Chuyện xảy ra với ai? có những
nhân vật nào? Ai là nhân vật chính?
Tính cách của mỗi nhân vật ra sao ?
- Chuyện xảy ra với Trang – nhân vật
chính Ngoài ra còn có các nhân vật
Trinh, Thanh và các bạn khác
- Tính cách của mỗi nhân vật có khác
nhau:
+ Trang: Sôi nổi, vội vàng " có
20’
I/ Dàn ý của bài văn tự sự.
1 Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự
sự qua văn bản "Món quà sinh nhật"
- Mở bài: từ đầu -> "bao nhiêu thứ bày la liệt trên bàn"
Kể và tả lại quang cảnh chung của buổi sinh nhật
- Thân bài: Từ "vui thì thật vui" ->
"chỉ gật đầu không nói"
Kể về món quà sinh nhật độc đáo của Trinh dành cho Trang
- Kết bài: Phần còn lại Nêu cảm nghĩ về món quà sinh nhật
- Sự việc: Truyện kể về món quà sinh nhật độc đáo của bạn Trinh dành cho bạn Trang
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
Trang 3nhiều cảm xúc và suy nghĩ chân thành.
+ Trinh: Kín đáo, nhỏ nhẹ, hiền lành,
đằm thắm, chân thành
+ Thanh: Hồn nhiên, nhanh nhẹn, tinh
ý
(?) Câu chuyện diễn ra ntn ? (Mở đầu
nêu vấn đề gì ? Đỉnh điểm câu chuyện ở
đâu? Kết thúc ở chỗ nào? Điều gì đã tạo
nên sự bất ngờ?)
* Mở bài: Nêu vấn đề gì? Câu chuyện
bắt đầu bằng việc kể lại không khí đông
vui của buổi sinh nhật Trang Buổi sinh
nhật vui vẻ sắp đến hồi kết thúc, Trang
sốt ruột vì Trinh – bạn thân nhất
" đến
* Đỉnh điểm của câu chuyện là: Lúc
Trinh đến với món quà độc đáo: Chùm
ổi găng '( Trinh chăm sóc từ khi còn
là những cái nụ
* Kết thúc: Truyện kết thúc ở chỗ Trang
khám phá ra cái "âm m có từ rất lâu
của bạn thân thiết – cảm nghĩ của
Trang về món quà sinh nhật độc đáo
(?) Các yếu tố mô tả, biểu cảm '( kết
hợp và thể hiện ở những chỗ nào trong
truyện? Nêu tác dụng của chúng?
* Yếu tố miêu tả: Suốt cả buổi sáng, nhà tôi tấp nập 3 ra kẻ
vào…các bạn ngồi chật cả nhà….nhìn thấy Trinh đang 3A$C dẫn tôi ra 3A$C lom khom…Trinh vẫn lặng lẽ 3 chỉ gật đầu không nói….
Tác dụng: giúp cho đọc có thể hình dung ra không khí của nó
và cảm nhận '( tình bạn thắm thiết giữa Trang và Trinh
* Yếu tố biểu cảm: Tôi vẫn cứ bồn chồn không yên… bắt đầu lo….tủi thân và giận Trinh… giận mình quá….tôi run run… cảm ơn Trinh
Trang 4giúp cho đọc hiểu rằng: Tặng cái
gì không quan trọng bằng tặng ntn
(?) Điều gì đã tạo nên sự bất ngờ của
câu chuyện ?
Điều tạo nên sự bất ngờ của câu chuyện
chính là tình huống truyện Tác giả đã
khéo léo ' thâm nhập vào tâm
trạng chờ đợi và có ý trách móc của
Trang về sự chậm trễ của bạn
thân thiết của mình trong ngày sinh nhật
và sau đó mới hiểu rằng: Đó là sự chậm
trễ đáng '( thông cảm Hơn nữa
Trang còn nhận ra rằng: bạn
chậm trễ đó là một có tấm lòng
thơm thảo đáng trân trọng thể hiện quan
món quà giản dị " đầy ý nghĩa "Nó
không phải là món quà mua vội vàng
trên vỉa hè, trong cửa hiệu, chỉ cốt bỏ
tiền ra là mua
là bằng chứng của lòng tin và sự giữ lời
hứa của Trinh "Chị đã ấp ủ…"
(?) "Món quà sinh nhật" '( kể theo
trình tự nào?
Trong văn bản "Món quà sinh nhật",
tác giả đã sắp xếp các sự việc và kể theo
trình tự thời gian, " có lúc trong
khi kể, ông có dùng đến hồi ức, quay
( thời gian để trở về quá khứ, nhớ
lại sự việc đã diễn ra "lâu lắm, từ mấy
tháng ? lúc ổi đang ra hoa"
GV: Trên đây ta vừa tìm hiểu bố
cục của văn bản "Món quà sinh nhật" từ
đó ta rút ra dàn ý của bài văn tự sự kết
hợp với miêu tả, biểu cảm
(?) Vậy dàn ý của bài văn tự sự kết hợp
với biểu cảm " gồm mấy phần?
Nhiệm vụ của mỗi phần?
4’
quá….quý giá làm sao….
Tác dụng: Bộc lộ tình cảm bạn bè chân thành, sâu sắc
- Trình tự kể: trình tự thời gian xen lẫn hồi ức, quay ( thời gian
2 Dàn ý của một bài văn tự sự
a Mở bài
" giới thiệu sự việc, nhân vật
và tình huống xảy ra câu chuyện
b Thân bài:
Kể lại diễn biến câu chuyện theo
Trang 5(?) So sánh với dàn ý bài văn tự sự đã
học ở lớp 6 có điểm gì giống nhau và có
gì là khác ?
- Giống : Mb, Tb , Kb đều nêu những
nội dung cụ thể " dàn ý của bài văn tự
sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Khác : Văn tự sự ở lớp 6 không chú
trọng yếu tố miêu tả và biểu cảm
HĐ3 HDHS Rút ra ghi nhớ.
- Mục tiêu: Rút ra dàn ý của bài văn tự
sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Cách tiến hành:
(?) Xác định bố cục và nhiệm vụ từng
phần của bài văn tự sự kết hợp với miêu
tả và biểu cảm ?
Hs đọc và xác định nội dung ghi nhớ
HĐ 4 HDHS làm bài tập.
- Mục tiêu: Xác định đúng yêu cầu bài
tập và tìm ra bố cục cũng " các yếu tố
miêu tả và biểu cảm trong bt
- Cách tiến hành:
Hs đọc và xác định yêu cầu bài tập
Hs hoạt động nhóm (4)
N1: Mở bài
N2+3: Làm phần thân bài
N4: Phần kết bài
Đại diện các nhóm báo cáo
Gv nhận xét, chốt
(?) Mở bài giới thiệu ai? trong hoàn
cảnh nào?
2’
13’
một trình tự nhất định (trả lời các câu hỏi: câu chuyện đã diễn ra ở
đâu? Khi nào? với ai ? ntn?…)
c Kết bài " nêu kết cục và cảm nghĩ của trong cuộc P kể chuyện hay một nhân vật nào đó)
II/ Ghi nhớ.
Dàn ý của bài văn tự sự
III/ Luyện tập.
Bài tập 1 (SGK Tr 95).
Văn bản: Cô bé bán diêm
a/ Mở bài:
- Giới thiệu ai:
Trang 6(?) Nêu các sự việc chính xảy ra với
nhân vật theo trật tự thời gian (lúc đầu,
sau đó, tiếp theo) và kết quả (mấy lần
quẹt diêm ? Mỗi lần diễn ra thế nào và
kết quả ra sao?)
+ Giới thiệu quang cảnh đêm giao thừa
+ Giới thiệu nhân vật chính: Cô bé bán diêm
- Trong hoàn cảnh nào: Giới thiệu gia cảnh cảu em bé bán diêm
+ Sự việc: Đi bán diêm trong đêm giao thừa
+ Nhân vật: Cô bé bán diêm + Tình huống: Đi bán diêm trong
đêm giao thừa rét buốt, tuyết rơi – cô đầu trần, chân đất…
b/ Thân bài
- Lúc đầu, do không bán '( diêm nên em bé:
+ Không dám về nhà vì sợ bố đánh + Tìm một goc ngồi để tránh rét
+ Kết quả: Em vẫn bị rét hành hạ
đến nỗi: "Đôi bàn tay đã cứng đờ ra"
- Sau đó, em bé đành liều quẹt các que diêm để 9/ ấm cho mình, mỗi lần quẹt một que diêm em lại thấy một viễn cảnh ấm áp, đẹp đẽ:
+ Quẹt que diêm thứ nhất: / chừng " đang ngồi ; một lò 9/NF thật là dễ chịu -> que diêm tắt, em bé lại trở về với hiện tại tê cóng của chính mình
+ Tiếp đến: quẹt que diêm thứ 2:
em mơ thấy "một bàn ăn ….con ngỗng quay" -> que diêm tắt em lại
đối diện với cảnh nghèo khổ, đói và rét thực sự của bản thân
+ Quẹt que diêm thứ 3 "Thấy 1 cây thông…….sáng rực" -> diêm tắt,
Trang 7(?) Tìm các yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong văn bản này?
GV: Các yếu tố này '( đan xen
vào trogn quá trình kể chuyện về cô bé
bán diêm Đặc biệt là cứ sau mỗi lần em
bé quẹt diêm thì cảnh mộng / cũng
" cảnh thực sau khi diêm tắt '( tác
giả miêu tả rất sinh động Kèm theo đó
là những suy nghĩ và tâm trạng của nhân
vật
(?) Kết cục số phận của nhân vật ntn? và
cảm nghĩ của kể ra sao?
Hs đọc và xác định yêu cầu bt
Hs hoạt động cá nhân
Hs trả lời
Hs nhận xét
Gv nhận xét, chốt
những ngọn nến bay về trời
+ Em quẹt que diêm thứ 4, em
"Nhìn thấy rõ ràng bà em đang mỉm 3 với em" Cuối cùng vì
muốn níu bà ở lại nên em đã quẹt hết các que diêm còn lại
* Yếu tố miêu tả:
+ Ngọn lửa lúc đầu xanh lam, dần dần biến đi, trắng ra, rực hồng lên quanh que gỗ, sáng chói,….
+ Khi tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc thổi vun vút.
+ Diêm cháy và sáng rực lên, bức
3 biến thành một tấm rèm bằng vải màu… khăn trải bàn trắng tinh….
* Yếu tố biểu cảm:
+ Chà! Giá quẹt một que diêm mà (- cho đỡ rét một chút nhỉ?….trông đến vui mắt.
+ Chà! ánh sáng kỳ diẹu làm sao…nom đến vui mắt và toả ra
ánh sáng dịu dàng.
+ Thật là dễ chịu!… thì khoái biết mấy.
+ Em bần thần cả 3 và chợt nghĩ ra rằng….
+ N bao giờ em thấy bà to lớn
và đẹp lão vậy.
c/ Kết bài
- Cô bé bán diêm bị chết cóng vì giá lạnh
- Sự cảm thông và thấu hiểu của tác giả
Bài tập 2 (SGK Tr 95)
Lập dàn ý cho đề bài: Hãy kể
về một kỉ niệm với bạn tuổi thơ khiến em xúc động và nhớ mãi
Trang 8Mở bài
- Giới thiệu bạn tuổi thơ của mình
là ai ?
- Kỷ niệm xúc động và nhớ mãi là
kỷ niệm về cái gì ? Thân bài
- Kỉ niệm đó xảy ra ở đâu, lúc nào, với ai, có ai chứng kiến?
- Diễn biến câu chuyện xảy ra ntn?
- Điều gì khiến em xúc động nhất trong câu chuyện ấy? Xúc động ntn? (mô tả lại sự xúc động và bộc
lộ những suy nghĩ…) Kết bài
Nêu cảm nghĩ về bạn và kỉ niệm
4/ Củng cố (2’)
(?) Nêu bố cục và nhiệm vụ các phần trong bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Gv hệ thống kiến thức
5/ HDHT (1’)
Học bài và tập viết hoàn thiện bài tập 2
Chuẩn bị: Ôn tập truyện, kí Việt Nam
Viết bài TLV số 2
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
...- Mục tiêu: Rút dàn ý văn tự
sự kết hợp với miêu tả biểu cảm
- Cách tiến hành:
(?) Xác định bố cục nhiệm vụ
phần văn tự kết hợp với miêu
tả biểu cảm ?... ?
- Giống : Mb, Tb , Kb nêu
nội dung cụ thể " dàn ý văn tự
sự kết hợp miêu tả biểu cảm
- Khác : Văn tự lớp không
trọng yếu tố miêu tả biểu cảm
HĐ3... ta cần phải làm tốt ); lập
dàn ý Vậy lập dàn ý cho văn tự
kết hợp với miêu tả biểu cảm , cần
tuân thủ yêu cầu ? Chúng ta
cùng tìm hiểu học
HĐ2 HDHS