§©y lµ mét ®o¹n v¨n thuyÕt minh, giíi thiÖu vÒ một danh nhân, một con người nổi tiếng theo kiểu cung cÊp th«ng tin vÒ c¸c mÆt kh¸c nhau cña con Trường THCS Ngô Xá - GV Lại Đức Hải 8 Lop8[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 73.Văn bản: Nhớ rừng (Tiết 1)
(Thế Lữ)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét thực tại
tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú, thấy được tâm trạng của con hổ trong cũi sắt ở vườn bách thú HS nhận diện được luật thơ, thể thơ, bố cục bài thơ
Giáo dục ý thức tích cực tự giác trong học tập
Rèn kĩ năng đọc, phân tích cảm thụ thể thơ tự do và bút pháp lãng mạn trong thơ mới
B Chuẩn bị - Thầy: Giáo án, Bài giảng.
- Trò : SGK , Vở ghi…
C Tiến trình lên lớp.
1 Tổ chức: 8C : 8D:
2 Kiểm tra:
Kể tên các thể thơ đã học trong chương trình NV 6, 7, 8?
Đáp án:
- Lớp 6:
- Lớp 7: Thể thơ thất ngôn bát cú, tứ tuyệt, song thất lục bát, ngũ ngôn,
- Lơp 8: Thất ngôn bát cú, song thất lục bát, ngũ ngôn,
3 Bài mới:
(GV nêu yêu cầu, gọi HS
đọc, nhận xét)
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc văn bản:
Yêu cầu: Đọc chính xác, giọng điệu phù hợp với nội dung và cảm xúc của mỗi đoạn thơ
- Khổ 1,4: Giọng buồn ngao ngán, bực bội, u uất, nhấn giọng những từ ngữ diễn tả tâm trạng
- Khổ 2, 3, 4: Giọng vừa hào hứng, nuối tiếc, tha thiết, mạnh mẽ, bi tráng
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
(1907 – 1989) tên khai sinh Nguyễn Thứ Lễ, là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào thơ mới (1932 – 1945) buổi đầu
? Tại sao người ta gọi là
“Thơ mới” Em hiểu gì về
phong trào thơ mới?
(GV giảng)
Trang 2b Tác phẩm: (SGK)
c Từ khó: (SGK)
3 Đại ý:
? Nội dung chính của bài
4 Thể loại, bố cục:
- Bài thơ được làm theo thể thơ 8 chữ gieo vần liền
- Bố cục: Chia làm 5 đoạn (khổ) với hai cảnh:
+ Vườn bách thú với con hổ bị giam (1 + 4) + Núi non hùng vĩ nơi con hổ từng sống(2-3) + Giấc mộng ngàn của con hổ (Khổ 5)
II Phân tích văn bản:
? Bài thơ được trình bày theo
phương thức biểu đạt nào?
? Đối tượng biểu cảm và
mạch cảm xúc của bài thơ?
- Biểu cảm gián tiếp
- Mạch cảm xúc và tâm trạng của nhân vật trữ tình-con hổ
1 Tâm trạng của con hổ trong cũi sắt ở vườn bách thú:
* Tâm trạng của con hổ trong cảnh ngộ tù hãm
? Khi nhốt trong cũi sắt ở
vườn bách thú con hổ có tâm
trạng gì? Từ ngữ nào diễn tả
tâm trạng đó?
“Gậm một khối căm hờn
Ta nằm dài
Khinh lũ người
Nay sa cơ nhục nhằn, tù hãm
Để làm trò lạ mắt đồ chơi
ngang bầy bọn gấu, cặp báo ”
? Câu thơ đầu có từ ngữ nào
đáng chú ý? Vì sao?
? Thử thay từ “Gậm” Và từ
“Khối” bằng một từ khác và
so sánh ý nghĩa biểu cảm
của chúng?
- Từ “Gặm” và từ “Khối căm hờn” đã diễn tả nỗi khổ không được hoạt động trong không gian rộng lớn, nỗi “nhục” vì bị biến thành thứ đồ chơi, là nỗi bất bình vì phải ở với bọn thấp kém
? Nhận xét cách sử dụng từ
ngữ của tác giả? -> Sử dụng từ ngữ giàu giá trị gợi cảm.
? Qua đó em cảm nhận được
gì tâm trạng của con hổ? -> Tâm trạng uất ức, ngao ngán, bất lực.
“Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng cây trồng Dải nước đen giả suối
Len mô gò thấp kém Dăm vừng lá không bí hiểm Cũng học đòi, bắt chước ”
? Em có nhận xét gì về
những cảnh tượng đó?
-> Cảnh tượng giả dối, nhỏ bé và vô hồn
Trang 3? Trước cảnh tượng đó con
hổ có tâm trạng gì? -> Tâm trạng bực bội, u uất.
? Từ hai khổ trơ trên em hiểu
gì về tâm sự của con hổ ở
vườn bách thú cũng như tâm
sự gì của con người?
=> Chán ghét sâu sắc thực tại tù túng tầm thường, giả dối Khao khát được sống tự do, chân thật
* Luyện tập:
Bài tập trắc nghiệm:
? Bài thơ “Nhớ rừng” được sáng tác trong khoảng thời gian nào?
A Trước Cách mạng Tháng 8 năm 1945
B Trong kháng chiến chống Thực dân Pháp
C Trong kháng chiến chống đế quốc Mĩ
D Trước năm 30 của thế kỷ XX
4- Củng cố
Đọc diễn cảm bài thơ
5- Hướng dẫn
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm được tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong cũi sắt
ở vườn bách thú
- Soạn tiếp tiết 2 (Nỗi nhớ thời oanh liệt và giấc mộng ngàn của con hổ
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 74 Văn bản: Nhớ rừng (Tiết 2)
(Thế Lữ)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét thực tại tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú, thấy được tâm trạng của con hổ trong cũi sắt ỏ vườn bách thú HS nhận diện được luật thơ, thể thơ, bố cục bài thơ
Giáo dục ý thức tích cực tự giác trong học tập
Rèn kĩ năng đọc, phân tích cảm thụ thể thơ tự do và bút pháp lãng mạn trong thơ mới
B Chuẩn bị: -Thầy: Giáo án ,SGK
-Trò: SGK ,Vở ghi
C Tiến trình lên lớp
1 Tổ chức: 8C 8D
2 Kiểm tra:
Đọc thuộc khổ 1 đến 4 bài thơ “Nhớ rừng” và nêu tâm trạng của con hổ ở vườn bách thú?
3 Bài mới:
II Phân tích văn bản:
2 Cảnh núi rừng hùng vĩ nơi con hổ từng sống:
Trang 4? Cảnh sơn lâm hiện lên
trong nỗi nhớ của con hổ như
thế nào?
- Cảnh sơn lâm:
+ Bóng cả, cây già
+ Tiếng gió gào gàn
+ Giọng nguồn hét núi
+ Thét khúc trường ca dữ dội
? Nhận xét cách dùng từ
trong đoạn thơ này? Tác
dụng?
-> Điệp từ, động từ mạnh, giàu giá trị gợi tả, gợi cảm
=> Sức sống mãnh liệt của núi rừng bí ẩn linh thiêng
? Hình ảnh chúa tể muôn
loài hiện lên như thế nào
giữa không gian hùng vĩ ấy?
- Hình ảnh chúa tể sơn lâm:
+ Bước chân dõng dạc, đường hoàng
+ Lượn tấm thân như sóng cuộn
+ Vờn bóng + Trong hang tối mắt thần quắc + Khiến cho mọi vật đều im hơi
? Có gì đặc sắc trong từ ngữ,
nhịp điệu của lời thơ này? -> Sử dụng từ ngữ gợi tả, nhịp thơ ngắn, thay đổi.
? Em cảm nhận được vẻ đẹp
nào của chúa tể sơn lâm? => Vẻ đẹp ngang tàng, lẫm liệt giữa núi rừng uy nghi, hùng vĩ
Đọc khổ thơ thứs 3 và cho
biết:
? Cảnh rừng nơi con hổ sống
thời oanh liệt được gợi tả ở
những thời điểm nào?
- Cảnh:
+ Những đêm vàng
+ Những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn + Những bình minh cây xanh, nắng gội + Những chiều lênh láng máu sau rừng
? Từ đó thiên nhiên hiện lên
với vẻ đẹp như thế nào? -> Thiên nhiên rực rỡ, huy hoàng, náo động, hùng vĩ và bí ẩn
? Có ý kiến cho răng: Bối
cảnh trên hiện lên như một
bộ tranh tứ bình Em có đồng
ý không? Vì sao?
(HS thảo luận)
? Giữa thiên nhiên ấy chúa tể
của muôn lòa đã sống cuộc
sống như thế nào?
- Cuộc sống của chúa tể muôn loài (Ta);
+ Say mồi uống ánh trăng
+ Lặng ngắm giang san
+Giấc ngủ tưng bừng + Đợi chết mảnh mặt mặt trời gay gắt
? Nhận xét gì về nghệ thuật
miêu tả? Tác dụng?
-> Sử dụng diệp từ, câu nghi vấn, khí phách ngang tàng, làm chủ Sự tiếc nuối cuộc sống độc lập, tự
do của chính mình
?Đoạn thơ này suất hiện
những câu thơ thật mới lạ
Em thích nhất câu thơ nào?
Vì sao?
(Hs tự bộc lộ)
Trang 5Đến đây ta thấy hai cảnh
tượng trái ngược nhau: cảnh
vườn bách thú và cảnh núi
rừng hùng vĩ nơi con hổ đã
ngự trị ngày xưa Em hãy chỉ
ra tính chất đối lập của hai
cảnh này?
? Sự đối lập đó có ý nghĩa gì
trong việc diễn tả trạng thái
tinh thần của con hổ ở vườn
bách thú và từ đó là của con
người?
-> Diễn tả nỗi niềm căm ghét cuộc sống tầm thường giả dối, khát vọng mãnh liệt về cuộc sống
tự do, cao cả, chân thật
=> Là tâm trạng của cả một lớp người VN thời nô
lệ, mất nước nhớ về quá khứ hào hùng của dân tộc, của đất nước mình
Đọc khổ cuối và nhắc lại nội
? Giấc mộng ngàn của con
hổ hướng về một không gian
như thế nào?
“Hỡi oai linh hùng vĩ Nơi ta không còn được thấy bao giờ Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi”
? Nhận xét về NT được sử
dụng trong khổ thơ trên? -> Sử dụng câu cảm thán, cách biểu cảm trực tiếp.
? Em hiểu “giấc mộng ngàn”
là giấc mộng ntn? -> Giấc mộng mãnh liệt to lớn nhưng đau xót, bất lực -> nỗi đau bi kịch
? Qua nỗi đau của con hổ em
cảm nhận được tâm sự nào
của người dân Việt Nam?
=> Khát vọng được sống chân thực với cuộc sống của chính mình Khát vọng giải phóng, khát vọng
tự do
III- Tổng kết:
- Nghệ thuật: Hình ảnh, ngôn ngữ thơ gần gũi có giá trị gợi tả, gợi cảm cao Giọng thơ ào ạt, khỏe khoắn
- Nội dung: Nỗi chán ghét thực tại tù túng, tầm thường, giả dối Khát vọng tự do cho cuộc sống
được là của chính mình
IV-Củng cố:
1 Yêu cầu HS thảo luận câu hỏi 4* (SGK)?
- Gợi ý: + Đó là sức mạnh của cảm xúc
+ Trong thơ lãng mạn cảm xúc là yếu tố quan trọng hàng đầu Từ đó kéo theo sự phù hợp của hình thức câu thơ Cảm xúc phi thường kéo theo những chữ bị xô đẩy
IV.Hướng dẫn
Học thuộc lòng và diễn cảm bài thơ, nắm được nội dung và hình thức của bài thơ Soạn bài “Quê hương” của Tế Hanh; Tìm hiểu bài “Câu nghi vấn”
./
Trang 6Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 75: Câu nghi vấn
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS hiểu rõ đặc điểm hình thức câu nghi vấn Từ đó HS phân biệt được câu
nghi vấn với các loại câu khác Nắm vững chức năng của câu nghi vấn là dùng để
hỏi
Giáo dục ý thức tự giác, tích cực trong học tập
Rèn cho các em kỹ năng sử dụng thành thạo câu nghi vấn
B Chuẩn bị:
- thầy : Giáo án ,SGK
- Trò : Vở ghi , SGK…
C Tiến trình lên lớp
1 Tổ chức: 8C: 8D:
2 Kiểm tra:
? Chỉ ra các câu nghi vấn có trong bài thơ “Nhớ rừng” của Thế Lữ? Tác dụng?
3 Bài mới:
(GV gọi HS đọc ngữ liệu) I Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn :
1 Ngữ liệu: (SGK)
2 Phân tích ngữ liệu:
a Câu nghi vấn:
? Dựa vào những kiến thức
đã học ở Tiểu học và dựa vào
mục đích nói hãy chỉ ra các
câu nghi vấn trong ngữ liệu
trên?
- Sáng ngày có đau lắm không?
- Thế làm sao ăn khoai?
- Hay là u đói quá?
? Dấu hiệu để nhận biết đó là
- Kết thúc câu bằng dấu (?)
- Có từ nghi vấn: “Không sao, hay”
c Chức năng:
? Các câu đó có chức năng
? Các câu dưới đây thuộc
loại câu gì? Công dụng? * Bài tập nhanh:
- Ai cầm bút của tôi?
- Bạn không đi học à?
- Các câu trên thuộc kiểu câu nghi vấn
? Đặt câu nghi vấn với các
từ: ai, à, chứ? - Đặt câu: (HS đặt câu)
3 Kết luận:
? Qua phân tích ngữ liệu em
Trang 7hãy cho biết Xét về hình
thức câu nghi vấn có đặc
điểm gì? Và xét về chức
năng nó có chức năng gì?
Dấu hiệu để phân biệt câu
nghi vấn với các loại câu
GV chia 4 nhóm làm bài tập II Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK)
a.Chị khất tiền sưu phải không?
b.Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế? c.Văn là gì? Chương là gì?
d Chú mình vui không? Đùa trò gì? Cái gì thế? Chị cốc béo xù đấy hả?
2 Bài tập 2:
Học sinh đọc và làm bài tập
2 - Căn cứ vào từ “hay” và dấu (?).- Không thể thay từ “hay” bằng từ “Hoặc” vì nó dễ
bị nhầm lẫn với câu ghép mà các vế câu có quan
hệ lựa chọn
3 Bài tập 3:
? Có thể dấu chấm hỏi vào
cuối các câu trong bài tập
được không? Vì sao?
- Không Vì cả bốn câu không phải là câu nghi vấn
4 Bài tập 4, 5, 6:
GV tổ chức cho HS thảo luận
nhóm Yêu cầu các nhóm trình bày kết quả thảo luận
IV Củng cố:
- Đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn?
V Hướng dẫn học bài:
- Học bài và nắm được đặc điểm hình thức, chức năng của câu nghi vấn
- Hoàn thành các bài tập còn lại
- Tìm hiểu các chức năng khác của câu nghi vấn
- Xem bài: “Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh”
Ngày soạn:
Ngày dạy:
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS biết sắp xếp các ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lí
Trang 8- Giáo dục ý thức tự giác, chủ động tích cực cho HS.
- Rèn kĩ năng dựng đoạn văn, liên kết đoạn văn khi tạo lập văn bản thuyết minh cho HS
B Chuẩn bị: - Thầy :Giáo án, SGK
- Trò : Vở ghi ,SGK
C Tiến trình lên lớp:
1 Tổ chức: 8C: 8D:
2 Kiểm tra:
? Thế nào là đoạn văn? Cách trình bày nội dung trong một đoạn văn?
3 Bài mới:
(GV gọi HS đọc ngữ liệu)
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh:
1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
a Ví dụ:(SGK)
(Tổ chức hoạt động nhóm
theo nội dung các câu hỏi:
N1->4 ngữ liệu 1; N5 ->6
ngữ liệu 2)
b Phân tích ngữ liệu:
* VD 1 (Đoạn văn a):
? Trong 2 đoạn văn trên cho
biết mỗi đoạn văn gồm mấy
câu? Từ nào được lặp lại
nhiều lần? Dụng ý?
- Gồm 5 câu, từ “nước” được lặp lại nhiều lần thể hiện chủ đề của đoạn văn bản
- Chủ đề của đoạn văn thể hiện ở câu 1, tập trung vào cụm từ “thiếu nước sạch nghiêm trọng”
? Đây có phải là đoạn văn
miêu tả, biểu cảm, kể chuyện
hay không? Vì sao?
- Không phải là đoạn văn miêu tả vì nó không đi vào tả về màu sắc, mùi vị, hình dạng, của nước
- Không phải là đoạn văn kể chuyện vì nó không
kể, không thuật lại những chuyện về nước
- Không phải là đoạn văn biểu cảm vì không thể hiện tình cảm, thái độ của người viết
- Không phải là đoạn văn nghị luận vì nó không đi vào bàn luận, phân tích, chứng minh
-> Đoạn văn (a) là đoạn văn thuyết minh vì cả
đoạn văn nhằm giới thiệu chủ đề: Thiếu nước ngọt trên thế giới hiện nay
? Cho biết mqh và vai trò của
từng câu trong đoạn văn
trong việc thể hiện và phát
triển chủ đề?
- Mối quan hệ giữa các câu trong đoạn văn rất chặt chẽ
+ Câu 1: Nêu chủ đề khái quát
+ Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể về những biểu hiện thiếu nước
+ Câu 5: Dự báo sự việc trong tương lai
* VD 2(Đoạn văn b):
- Gồm ba câu
- Chủ đề: Giới thiệu đồng chí Phạm Văn Đồng
Đây là một đoạn văn thuyết minh, giới thiệu về một danh nhân, một con người nổi tiếng theo kiểu cung cấp thông tin về các mặt khác nhau của con
Trang 9người đó.
2 Nhận xét và sửa chữa đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn:
(HS đọc hai đoạn văn SGK
Thảo luận nhóm tìm ra
những lỗi sai của đoạn văn
và nêu cách sửa?
- Đoạn văn 1: Thuyết minh về cây bút
Nhược điểm: Câu chủ đề không rõ ràng, chưa có công dụng, các ý lộn xộn, thiếu mạch lạc
- Đoạn văn 2: Thuyết minh về cái đèn bàn
Nhược điểm: Các ý lộn xộn, rắc rối, phức tạp hóa khi giới thiệu về cấu tạo của chiếc đèn bàn Câu 1 với câu sau gắn kết rất gượng gạo
? Em hãy sửa lại các đoạn
văn trên sao cho rõ ràng,
mạch lạc? (GV nhận xét)
- Sửa lại:
HS làm bài
(HS đọc nghi nhớ) * Ghi nhớ: (SGK – T15)
II-Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK – T15)
? Hãy viết phần mở bài và
kết bài cho đề bài sau: Giới
thiệu về ngôi trường của em?
- Yêu cầu:
+ Viết ngắn gọn, khúc triết
+ Hấp dẫn, ấn tượng
(Kết hợp miêu tả, biểu cảm)
2 Bài tập 2:
(Gợi ý: Phát triển thành một
số ý sau:
+ Năm sinh, mất, gia đình,
quê quán
+ Đôi nét về sự nghiệp
+ Vai tro cống hiến với
dân tộc (HS chuẩn bị bài, trình bày, sửa chữa)
IV Củng cố:
Nhắc lại nộ dung ghi nhớ
V- Hướng dẫn học bài:
- Học bài và nắm được nội dung đã học
- Hoàn thành các bài tập còn lại.Soạn bài: “Quê hương ”
Duyệt ngày…… tháng 01 năm 2011
Tổ trưởng
Nguyễn Thị Hồng Nhung
Trang 10Ngày soạn: 07/01/2011
Ngày dạy: 01/2011
Tiết 77: Văn bản: : Quê hương
(Tế Hanh )
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS cảm nhận vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một miền quê vùng biển
được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả Thấy
được những nét đặc sắc của bài thơ
- Bồi dưỡng cho HS tình yêu quê hương đất nước
- Rèn cho HS kỹ năng đọc và bước đầu biết phân tích nội dung va giá trị nghệ thuật của bài thơ
B Chuẩn bị:
- Thầy : Giáo án, SGK
- Trò : Vở ghi ,SGK
C Tiến trình lên lớp:
1 Tổ chức: 8C: 8D:
2 Kiểm tra:
Đọc thuộc lòng bài thơ “Nhớ rừng” của Thế Lữ, phân tích hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ của nó?
3 Bài mới:
Giới thiệu: Quê hương là một đề tài khơi nguồn cảm hứng sáng tác cho các thi nhân Mỗi chúng ta ai cũng có một quê hương – Tế Hanh đã thể hiện nỗi nhớ và tình yêu quê hương sâu sắc qua bài thơ “Quê hương”,
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc văn bản:
(GV nêu yêu cầu, gọi HS
đọc, nhận xét) Yêu cầu: Đọc chính xác, giọng điệu nhẹ nhàng,
sâu lắng Nhịp thơ 3/2/3 hoặc 3/5
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
? Giới thiệu một vài nét về
tác giả, tác phẩm? - Tế Hanh (1921), quê: Quảng Ngãi.- Thơ ông mang dậm nỗi buồn và tình yêu quê
hương
- Ông có mặt trong phong trào thơ mới ở chặng cuối
- Sau CM ông sáng tác phục vụ Cách mạng và kháng chiến
b Tác phẩm: (SGK)
c Từ khó: (SGK)
3 Bố cục:
? Bài thơ thơ có thể chia làm
mấy phần ? Nội dung của
từng phần?
- Chia làm hai phần:
+ Phần 1: Từ đầu > trong thớ vỏ.Hình ảnh quê hương